Βουνά από συντρίμμια περιτριγυρίζουν το Σημείο Μηδέν.
Η αναζήτηση πτωμάτων είναι μια οδυνηρή προτεραιότητα.
Δεν ξέρω αν ήμουν προετοιμασμένος για να βρω ένα πτώμα.
Είναι ένα άβολο συναίσθημα.
Όταν σκάβεις και βρεις σημάδια ζωής,
και όταν λέω σημάδια ζωής εννοώ οικογενειακές φωτογραφίες
ή παπούτσια, και όταν βρίσκεις ένα παπούτσι σκέφτεσαι
"Αυτό το παπούτσι άνηκε σε κάποιον".
Δεν είναι ότι δεν το θέλεις…
Όμως σκέφτεσαι ότι δεν είναι πλέον ζωντανοί.
Ήξερα ότι η πιο δύσκολη δουλειά για την αστυνομία
ήταν η ανάκτηση και η ταυτοποίηση των πτωμάτων
και η ειδοποίηση των οικογενειών ότι βρήκαμε τους αγαπημένους τους.
Από τις πιο οδυνηρές εικόνες ήταν οι αφίσες με τους αγνοούμενους.
Οι συγγενείς τους δεν γνώριζαν αν ήταν νεκροί
ή είχαν παγιδευτεί.
Απλώς ήθελαν να τους βρουν.
Ο γιος μου λέγεται Μαρκ Ζέπελιν. Εργαζόταν στον 104ο όροφο.
Περιμένω να δω αν θα εμφανιστεί. Αυτό μόνο και…
Ξέρετε αν πήγε στη δουλειά εχθές;
Ναι, πήγε. Μου τηλεφώνησε στις εννιά το πρωί.
Μου είπε ότι με αγαπούσε και αυτό ήταν.
Αν κάποιος τον δει ή ξέρει κάτι, τον λένε Άντριου Στερν.
Αν γνωρίζετε κάτι, σας παρακαλώ,
η γυναίκα του και η μητέρα του
και οι συγγενείς περιμένουμε νέα του.
Παιδιά, κάνετε λίγο άκρη για να περάσουν;
Εγώ και πολλοί άλλοι πυροσβέστες είχαμε δηλωθεί αγνοούμενοι.
Στην αρχή πιστεύαμε ότι κάποιοι ίσως ήταν ζωντανοί
και παίρναμε τεράστια ρίσκα
για να βρούμε ανθρώπους που ίσως ήταν ακόμα ζωντανοί.
Ελάτε στη θέση μας. Ήταν η οικογένειά μας.
Όλοι οι πυροσβέστες είναι αδέρφια μας.
Κάθε αστυνομικός είναι αδερφός μας.
Καθώς και οι πολίτες που προστατεύουμε.
Οι ομάδες διάσωσης στέκονταν σε συντρίμμια
ύψους πέντε με έξι ορόφων.
Και οι φωτιές στο Σημείο Μηδέν συνέχισαν να καίνε για μήνες.
Όσο καιρό ήμασταν εκεί,
πάντα υπήρχε κίνδυνος κατάρρευσης κτιρίων.
Όταν έφτανες εκεί, σου έλεγαν ότι αν ακούσεις τη σφυρίχτρα,
τρέξε γιατί υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσης.
Και σφύριξε πολλές φορές.
Όμως όλοι επέστρεφαν όταν ήταν ελεύθερο το πεδίο.
Τα σκυλιά ανίχνευσης πτωμάτων,
οι πυροσβέστες, οι αστυνομικοί.
Υπήρχαν δυο τύποι που πηγαίναμε μαζί κάθε μέρα.
Ήμουν ένας από τους επικεφαλής της αστυνομίας στο νεκροτομείο.
Ανακτούσαμε και ταυτοποιούσαμε τα πτώματα
και ειδοποιούσαμε τις οικογένειες.
Όταν τους έφερναν στο νεκροτομείο,
ξεκινούσαμε την διαδικασία ταυτοποίησης.
Πριν 20 χρόνια, οι περισσότερες ταυτοποιήσεις
γίνονταν με δακτυλικά αποτυπώματα, οδοντιατρικά αρχεία, τατουάζ, ουλές
ή κάποιο άλλο αναγνωρίσιμο σημάδι.
Η ταυτοποίηση μέσω DNA ήρθε λίγες εβδομάδες αργότερα.
ΤΟΜΑΣ ΛΑΝΓΚΟΝ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ
Δεν είπαν επισήμως σ' εμένα και τον αδερφό μου ότι αγνοούνταν.
Θυμάμαι τις ατέλειωτες ώρες αναμονής.
Ο πατέρας μου παρακολουθούσε τρεις ασύρματους.
Του τοπικού τμήματος, της Πυροσβεστικής και των Ειδικών Αποστολών.
Άκουσε τις κλήσεις για την 11η Σεπτεμβρίου
και έτρεξε από το Κουίνς στο Μανχάταν.
Ήταν σε μια ομάδα διάσωσης στον Πύργο Δύο.
Είπε "Τα λέμε", μπήκε στον Πύργο Δύο
και μετά ακούσαμε ότι κατέρρευσε και ο δεύτερος πύργος.
Αυτό μόνο ξέρουμε.
Μόλις έπεσε το πρώτο αεροπλάνο, ο Μπρους έτρεξε να βοηθήσει.
Ήταν μεσάνυχτα.
Άκουσα ένα χτύπημα στην πλαϊνή πόρτα της κουζίνας.
Ήταν ο υποπυραγός του Μπρους, ο Τσάρλι
που ήταν φίλος μας, και άλλος ένας πυροσβέστης.
Και…
Ο Τσάρλι ξεκίνησε την κουβέντα
και τελικά του είπα "Έλα, πες το".
Και μου είπε ότι αγνοούνται.
Το Πάσχα μας κάλεσαν και μας είπαν ότι είχαν βρει εργαλεία
που έγραφαν Διμοιρία 41 και πιθανώς το πτώμα του Μπρους.
Ρώτησαν αν ήθελα να δω να τον βγάζουν έξω.
Τους είπα "Όχι".
Ήταν μια εικόνα που δεν ήθελα να δω.
Τίποτα δεν θα άλλαζε το γεγονός ότι ήταν νεκρός.
Η οικογένειά μας αποφάσισε να προχωρήσει με την κηδεία.
Αστυνομικά ελικόπτερα θα πέταγαν με τον σχηματισμό "Αγνοούμενος"
για τέτοιες περιστάσεις.
Όταν είδαμε τα ελικόπτερα,
συνειδητοποίησα ότι ο μπαμπάς είχε πεθάνει
και ότι δεν θα επέστρεφε.
Τον είχα χάσει για πάντα.
ΠΙΤΕΡ ΛΑΝΓΚΟΝ ΟΧΗΜΑ 252
Δεν βρήκαν ούτε τον πατέρα μου ούτε τον θείο μου.
Στις 11 Σεπτεμβρίου σκοτώθηκαν 343 πυροσβέστες,
τριάντα επτά αστυνομικοί της Λιμενικής Αρχής
και 23 αστυνομικοί από τη Νέα Υόρκη.
Συνολικά 403 πρώτοι διασώστες.
Είναι η μεγαλύτερη απώλεια ζωής πρώτων διασωστών στην ιστορία των ΗΠΑ.
Δυστυχώς, μέχρι και σήμερα,
το 40% των πτωμάτων δεν είναι ταυτοποιημένα.
Ίσως δεν ταυτοποιηθούν.
ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Η ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ
ΚΤΙΡΙΟ ΤΖΑΒΙΤΣ
ΓΡΑΦΕΙΑ FBI ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ
Την 11η Σεπτεμβρίου ήμασταν εκεί όταν χτύπησε το δεύτερο αεροπλάνο.
Καταφέραμε να μπούμε σε ένα κτίριο
και ήμασταν στο λόμπι του κτιρίου όπου μας ενημέρωσε ένας προϊστάμενος.
Η ομάδα μας ανέλαβε την υπόθεση
και θα συλλέγαμε ό,τι πληροφορίες μπορούσαμε.
Όλοι στο γραφείο Νέας Υόρκης,
καθώς και όλοι στο FBI, δούλευαν πάνω στην υπόθεση
εκείνες τις πρώτες εβδομάδες.
Θέλαμε να μάθουμε τι συνέβη εκείνη τη μέρα,
ποιος έκανε τις επιθέσεις, ποιος βρισκόταν από πίσω.
Θέλαμε να βεβαιωθούμε ότι δεν θα είχαμε ένα δεύτερο κύμα,
ότι δεν θα συνέβαινε ξανά.
Οπότε εξετάζαμε κάθε πληροφορία.
Ούτε κι εγώ. Θέλω να φύγω από την Ουάσινγκτον.
Η Πτήση 77 έπεσε στο Πεντάγωνο.
Ήμουν στην ομάδα για την Πτήση 77
και έπρεπε να μάθουμε τα πάντα για τους πέντε αεροπειρατές.
ΔΙΕΘΝΕΣ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΝΤΑΛΕΣ ΒΙΡΤΖΙΝΙΑ
Η Πτήση 77 απογειώθηκε από το αεροδρόμιο Ντάλες στη Βιρτζίνια.
Όπως όλες οι άλλες πτήσεις, κατευθυνόταν στη Δυτική Ακτή.
Και σε κάθε πτήση υπήρχαν αεροπειρατές-πιλότοι.
Στην Πτήση 77, ήταν ο Χάνι Χαντζούρ.
Υπήρχαν κι αυτοί που ονομάσαμε
"μη-πιλότοι" ή "αεροπειρατές-μπράβοι".
Αυτοί χρησιμοποίησαν βία
για να καταστείλουν κάθε αντίδραση των επιβατών…
για να μπορέσουν οι αεροπειρατές-πιλότοι να μπουν μέσα στο πιλοτήριο
και να πάρουν τον έλεγχο.
Στην Πτήση 77, οι μη-πιλότοι, οι αεροπειρατές-μπράβοι,
ήταν ο Χαλίντ αλ Μιντχάρ, ο Σαλίμ αλ Χάζμι και ο αδερφός του, ο Ναουάφ αλ Χάζμι,
και ο Ματζέντ Μοκέντ.
Επί μήνες συγκεντρώναμε πληροφορίες
για το καθημερινό χρονοδιάγραμμα των αεροπειρατών.
Προσπαθήσαμε να ιχνηλατήσουμε το κάθε τους βήμα.
Ο Χαλίντ αλ Μιντχάρ και ο Ναουάφ αλ Χάζμι είχαν εκπαιδευτεί
στο Αφγανιστάν σε στρατόπεδο της Αλ Κάιντα…
Και είχαν επιλεγεί από τον Μπιν Λάντεν
για να συμμετάσχουν στην επονομαζόμενη "Επιχείρηση Αεροπλάνα".
Δεν είχαν καμία εμπειρία από τη ζωή στις ΗΠΑ.
Δεν είχαν πάει ποτέ στις ΗΠΑ.
Δεν γνώριζαν την αγγλική γλώσσα.
Όμως στα τέλη του 1999, υπό τις οδηγίες του Χαλίντ Σεΐχ Μοχάμεντ,
του εγκεφάλου των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου,
ξεκίνησαν το ταξίδι τους για τις ΗΠΑ.
ΜΑΛΑΙΣΙΑ
Κατευθύνθηκαν στην Κουάλα Λουμπούρ.
Η CIA ανησυχούσε για τον κίνδυνο της Αλ Κάιντα
και είχε μάθει για μια συνάντηση στη Μαλαισία τον Ιανουάριο του 2000,
όπου είχαν παραβρεθεί ο Αλ Μιντχάρ και ο Αλ Χάζμι.
Ήταν από τις τελευταίες συναντήσεις τους
πριν φύγουν για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
ΑΛ ΜΙΝΤΧΑΡ, ΧΑΛΙΝΤ
Η CIA έμαθε ότι είχαν βίζες για τις ΗΠΑ.
Ο Χαλίντ αλ Μιντχάρ και ο Ναουάφ αλ Χάζμι ήταν οι πρώτοι που εισήλθαν στις ΗΠΑ.
Η CIA παρακολουθούσε τους οπαδούς του Μπιν Λάντεν.
Ο Μπιν Λάντεν είχε κηρύξει πόλεμο στις ΗΠΑ
πολλές φορές στο παρελθόν.
Η συνάντηση στη Μαλαισία ήταν η αφετηρία
για τους δράστες των τρομοκρατικών επιθέσεων.
Εκεί έλαβαν το πράσινο φως
και μπήκαν σε λειτουργία οι απαραίτητοι μηχανισμοί
των σκελών του σχεδίου
ώστε αυτό να στεφθεί με επιτυχία.
Εκεί κατέληξαν στο ότι θα έφταναν
στις ΗΠΑ με φοιτητικές βίζες για σχολές πιλότων.
ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΤΗΣ CIA
Η πληροφορία ότι αυτά τα άτομα
έχουν εισέλθει στις ΗΠΑ
δεν μεταφέρθηκε έγκαιρα στο FBI.
Τότε το σύστημα λειτουργούσε
με την CIA να κατασκοπεύει στο εξωτερικό
και το FBI να συλλέγει πληροφορίες στις ΗΠΑ.
Οι πληροφορίες δεν ανταλλάσσονταν μεταξύ των δύο υπηρεσιών.
Κάποια στιγμή συντάχθηκε υπόμνημα
από τη CIA προς το FBI που ανέφερε τη δράση τους.
Όμως αυτό δεν εστάλη ποτέ.
-Δεν έστειλαν το υπόμνημα; -Όχι.
Αν η κυβέρνηση των ΗΠΑ λειτουργούσε σωστά,
με ροή πληροφοριών μεταξύ FBI και CIA, θα ξέραμε ότι άνθρωποι της Αλ Κάιντα
που είχαν συναντηθεί στη Μαλαισία,
είχαν έρθει στις ΗΠΑ και ίσως σχεδίαζαν κάποιο χτύπημα.
Όμως αυτό δεν συνέβη.
Και να είχε μεταφερθεί κάποια πληροφορία,
δεν είναι σίγουρο ότι κάποιος θα είχε κάνει τη σύνδεση.
Υπήρχε ένα κενό, μια αμέλεια,
μια έλλειψη πληροφόρησης, που κάποιοι θα υποδείξουν
και θα πουν "Αν το ξέραμε, θα το σταματούσαμε".
Εντάξει. Ίσως.
ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΒΙΖΑ ΤΟΥ ΜΟΧΑΝΤ ΑΛ ΣΕΧΡΙ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2000
Ήταν μια χαμένη ευκαιρία.
Αν η CIA μετέδιδε έγκαιρα την πληροφορία στο FBI,
ίσως αρχίζαμε να παρακολουθούμε αυτά τα δύο άτομα.
Θα ερευνούσαμε όλες τις ενδείξεις
και θα γίνονταν ενδελεχείς αντιτρομοκρατικές έρευνες.
Αυτό θα γινόταν για οποιαδήποτε πληροφορία,
ειδικά αν επρόκειτο για μέλη της Αλ Κάιντα που είχαν εισέλθει στις ΗΠΑ.
Νομίζω ότι ήταν στις 12 Σεπτεμβρίου
όταν βρήκαν ένα Toyota Corolla στο αεροδρόμιο Ντάλες.
Άνηκε στον Ναουάφ αλ Χάζμι και αναγραφόταν μια διεύθυνση στο Σαν Ντιέγκο.
Το FBI ερεύνησε αυτήν τη διεύθυνση στο Σαν Ντιέγκο.
15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2000
ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ
Έφτασαν στο Λος Άντζελες στις 15 Ιανουαρίου.
Την 1η Φεβρουαρίου, σε ένα εστιατόριο στο Λος Άντζελες,
συνάντησαν έναν Σαουδάραβα, τον Ομάρ αλ Μπαγιούμι.
Ο Αλ Μπαγιούμι είναι μια μυστηριώδης προσωπικότητα.
Είναι φοιτητής μεταπτυχιακού που δεν έχει παρακολουθήσει ποτέ μαθήματα.
Πληρώνεται από τους Σαουδάραβες μέσω ενός υπεργολάβου,
όμως δεν εργάζεται.
Δεν έχει οικονομικό πρόβλημα.
Ακόμα και αν δεν εμπλέκεται στις επιθέσεις,
πολλοί πιστεύουν ότι κατασκόπευε για τη Σαουδική Αραβία.
Αν δεν ήταν κατάσκοπος, ήταν πληροφοριοδότης ή παρατηρητής.
Συνάντησε τους αεροπειρατές και τους είπε ότι μένει στο Σαν Ντιέγκο
και να πάνε να τον βρουν αν επισκεφθούν ποτέ την πόλη.
Και αυτό έκαναν.
Τους βοηθάει να μετακομίσουν.
Τους βοηθάει να ανοίξουν τραπεζικό λογαριασμό.
Τους βοηθάει να βρουν διαμέρισμα στο ίδιο συγκρότημα
όπου έμενε οικογενειακώς.
Είπε ότι ήθελε να τους βοηθήσει λόγω της ισλαμικής φιλοξενίας,
όμως υποψιαζόμαστε ότι η συνάντησή τους δεν ήταν τυχαία.
Μάλλον είχε κανονιστεί από πριν.
Συνάντησαν και ένα άλλο πρόσωπο-κλειδί, τον Ανουάρ αλ Αουλάκι.
Έναν ιμάμη από την Υεμένη που ζούσε στο Σαν Ντιέγκο.
Λίγα χρόνια αργότερα έγινε ηγετικό στέλεχος της Αλ Κάιντα.
10 ΜΑΪΟΥ 2000
Το καλοκαίρι του 2000, ο Αλ Χάζμι και ο Αλ Μιντχάρ ήταν οικότροφοι σε σπίτι
που κατά τύχη άνηκε σε έναν πληροφοριοδότη του FBI.
Ο πληροφοριοδότης ήταν ένας χήρος που ζούσε μόνος του.
Πολλοί νεαροί μουσουλμάνοι έμεναν μαζί του κατά καιρούς.
Δεν φαίνονταν ύποπτοι.
Δεν έκαναν οτιδήποτε θα μπορούσε να κινήσει τις υποψίες κάποιου
που θα ειδοποιούσε την αστυνομία ή τις αρχές.
Όσο έμενε στον Σαν Ντιέγκο,
ο Ναουάφ αλ Χάζμι ζούσε μια φυσιολογική ζωή.
Δούλεψε σε βενζινάδικο για λίγο καιρό.
Έπαιζε ποδόσφαιρο με τους φίλους του.
Προσπάθησαν να κάνουν μαθήματα αεροπλοΐας.
Τα αγγλικά τους δεν ήταν αρκετά καλά ώστε να καταλάβουν τις οδηγίες.
Λόγω των μειωμένων γλωσσικών τους ικανοτήτων,
κανένας από τους δύο δεν τα πήγε καλά στην εκπαίδευση,
οπότε έγιναν αεροπειρατές-μπράβοι.
ΖΑΚΑΡΙΑΣ ΜΟΥΣΑΟΥΙ
Ο Ζακαρίας Μουσάουι ήταν Γάλλος.
Είχε ζήσει στη Βρετανία και είχε εκπαιδευτεί στο Αφγανιστάν.
Παρακολούθησε μαθήματα αεροπλοΐας στις ΗΠΑ.
Ήταν ένας λίγο τρελός, ομιλητικός τύπος και είχε κινήσει τις υποψίες.
Μεταξύ άλλων λέγεται ότι είχε πει
ότι δεν ήθελε να μάθει πώς να προσγειώνεται.
Μόνο πώς να πετάει.
Και ότι ήθελε να πετάξει με μεγάλα αεροπλάνα.
Αγόρασε λογισμικό προσομοίωσης πτήσεων.
Είναι ο ίδιος προσομοιωτής πτήσεων
από την ίδια εταιρία που είχαν αγοράσει κάποιοι αεροπειρατές.
Συνελήφθη από την Υπηρεσία Μετανάστευσης.
Πιστεύεται ότι ίσως γινόταν ένας από τους αεροπειρατές στις 11 Σεπτεμβρίου,
αν δεν είχε συλληφθεί τον Αύγουστο από την Υπηρεσία Μετανάστευσης.
Άλλη μια χαμένη ευκαιρία,
γιατί υπήρχαν πληροφορίες που τον συνέδεαν με τον Ράμζι μπιν αλ Σιμπ,
τον συντονιστή των επιθέσεων
που ζούσε στη Γερμανία.
Αν το FBI είχε πρόσβαση στον υπολογιστή του,
τότε ίσως να οδηγούμασταν στην εξάρθρωση της συνωμοσίας.
ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΤΑ ΑΡΧΗΓΟΣ ΑΕΡΟΠΕΙΡΑΤΩΝ
Ο Μοχάμεντ Άτα, ο επικεφαλής, συναντήθηκε με τον Ράμζι μπιν αλ Σιμπ
και με άλλα μέλη της Αλ Κάιντα που προσέφεραν υλικοτεχνική υποστήριξη
για να βεβαιωθεί ότι όλα πήγαιναν βάσει σχεδίου.
ΟΣΑΜΑ ΜΠΙΝ ΛΑΝΤΕΝ
ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΤΕΦ ΑΪΜΑΝ ΑΛ ΖΑΟΥΑΧΡΙ
ΧΑΛΙΝΤ ΣΕΪΧ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΕΠΙΘΕΣΕΩΝ
ΖΑΚΑΡΙΑΣ ΜΟΥΣΑΟΥΙ - ΠΙΘΑΝΟΣ ΑΕΡΟΠΕΙΡΑΤΗΣ ΡΑΜΖΙ ΜΠΙΝ ΑΛ ΣΙΜΠ - ΣΥΝΟΜΩΤΗΣ
ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΤΑ ΑΡΧΗΓΟΣ ΑΕΡΟΠΕΙΡΑΤΩΝ
Οι 19 αεροπειρατές αποτελούνταν από 15 μπράβους και τέσσερις πιλότους
και είχαν επιλεχθεί προσεχτικά.
Ήταν άνθρωποι που η Αλ Κάιντα πίστευε
ότι δεν θα παρέκκλιναν από αυτό το παράτολμο σχέδιο.
Θα χτυπούσαν στην καρδιά της Αμερικής.
Χρειάστηκαν τουλάχιστον τρία χρόνια σχεδιασμού,
συναντήσεις σε όλον τον κόσμο,
προσεχτική στρατολόγηση των 19 αεροπειρατών και πιλότων
και ενορχήστρωση των κινήσεών τους.
7 ΣΕΠΤΕΜΒΡIΟΥ 2001
Τις μέρες πριν την 11η Σεπτεμβρίου
οι αεροπειρατές μετακόμισαν
για να είναι πιο κοντά στις πόλεις αναχώρησης.
Οι αεροπειρατές της Πτήσης 77 μετακόμισαν
από το Νιου Τζέρσεϊ στο Μέριλαντ για να είναι κοντά στο αεροδρόμιο Ντάλες.
Οι αεροπειρατές της Πτήσης 93 ήρθαν πιο κοντά στο αεροδρόμιο Νιούαρκ
από όπου αναχώρησε η Πτήση 93.
Και οι αεροπειρατές των πτήσεων 11 και 175
μετακόμισαν στη Βοστώνη.
Το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου
όλοι οι αεροπειρατές φτάνουν στα αεροδρόμια.
Περνούν από τον έλεγχο ασφαλείας.
Πιστεύουμε ότι μετέφεραν σουγιάδες
που τότε επιτρέπονταν στις πτήσεις,
οπότε πέρασαν από τον έλεγχο χωρίς προβλήματα
και επιβιβάστηκαν στις πτήσεις τους.
Τις δεκαετίες του '80 και του '90 δεν υπήρχε πολιτική βούληση.
Οι νεκροί από βομβιστικές επιθέσεις
και οι αεροπειρατείες συνέβαιναν στο εξωτερικό.
Με μικρό αριθμό νεκρών.
Ήταν άσχημο, ήταν ενοχλητικό,
όμως δεν ήταν θέμα εθνικής ασφάλειας.
Ο Τζον Άσκροφτ είχε θέσει τις προτεραιότητές μας.
Εκεί θα εστιάζαμε.
Στα ναρκωτικά, στα κοινωνικά δικαιώματα, στα όπλα, στην προστασία των κρατουμένων.
Και τότε σκέφτεσαι
"Θα μας επιτεθούν. Πού είναι η τρομοκρατία;"
Δεν ήταν η πρώτη προτεραιότητα. Ήταν στο νούμερο 15 της λίστας.
Δεν το πίστευα. Δεν μπορούσα να το πιστέψω.
15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2001
Η ομάδα Εθνικής Ασφάλειας συσκέφθηκε στο Καμπ Ντέιβιντ.
Οι δράστες της επίθεσης ζούσαν στις ΗΠΑ
για αρκετό καιρό.
Η αντικατασκοπεία έπρεπε να βελτιωθεί στη συλλογή πληροφοριών.
Πώς θα γινόταν αυτό;
Ας υποθέσουμε ότι πιάνουμε κάποιον.
Πώς θα τον ανακρίνουμε για να εκμαιεύσουμε τις πιο αξιόπιστες πληροφορίες;
Θα ήταν ανάρμοστο να μιλήσω για επιχειρησιακά θέματα,
για συγκεκριμένες επιλογές
ή για τις δράσεις που ίσως προβούμε στο μέλλον.
Όντως έχουμε τον καλύτερο στρατό σε όλον τον κόσμο.
Έχει μεγάλο εύρος δυνατοτήτων.
Ίσως ανατεθούν αποστολές σε συνάρτηση με τους στόχους αυτής της στρατηγικής.
Επίσης πρέπει να δουλέψουμε και στη σκοτεινή πλευρά.
Να δράσουμε στις σκιές, στον κόσμο της αντικατασκοπίας.
Πολλά από όσα θα γίνουν
πρέπει να γίνουν ήσυχα, χωρίς καμία συζήτηση,
χρησιμοποιώντας πηγές και μεθόδους
που είναι διαθέσιμες στις υπηρεσίες πληροφοριών.
Στον Λευκό Οίκο επί προεδρίας Φορντ, όταν ήταν προσωπάρχης,
ο Ντικ Τσέινι είχε διαμορφώσει την άποψή του
για τις εξουσίες του Προέδρου,
ειδικά όσο αφορά την εθνική ασφάλεια και τον πόλεμο.
Η άποψή του είναι ότι στον πόλεμο και στην εθνική ασφάλεια
ο Πρόεδρος κάνει κουμάντο.
Μπορεί να κάνει ό,τι θεωρεί απαραίτητο.
Και το Κογκρέσο δεν μπορεί να αρνηθεί.
Αν αρνηθεί, ο Πρόεδρος μπορεί να το αγνοήσει.
Αυτό πίστευε.
Ήταν μια απολυταρχική άποψη για τις εξουσίες του Προέδρου.
Θα χρησιμοποιήσουμε κάθε μέσο στη διάθεσή μας
για να πετύχουμε τον στόχο μας.
Αυτό ήταν τρομακτικό.
Τρόμαξα όταν άκουσα τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ
να το ομολογεί δημοσίως σε τηλεοπτική εκπομπή,
ενώ θα έπρεπε να καθησυχάζει το έθνος.
Θα έπρεπε να αποσυμπιέζει,
όμως αυτός ανέβασε την πίεση και την ένταση.
Φοβόμουν ότι θα κάναμε πράγματα που θα ήταν σε βάρος μας.
Όταν τα συναισθήματα είναι έντονα, η λογική πάει περίπατο
και λαμβάνονται λάθος αποφάσεις.
Δεν θα συνθηκολογήσουμε με την τρομοκρατία.
Δεν θα συνυπάρξουμε ειρηνικά.
Καμία διαπραγμάτευση. Καμία συνδιάσκεψη.
Δεν θα υπάρξει κανένα κοινό ανακοινωθέν.
ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ
ΜΑΖΑΡ-Ι-ΣΑΡΙΦ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2001
Όχι, δεν είμαι μέλος της Αλ Κάιντα. Είμαι φοιτητής.
Οι κρατούμενοι συμμορφώνονται.
Χρησιμοποιούμε ελάχιστη βία. Τους φερόμαστε με αξιοπρέπεια και σεβασμό.
Το 2001 είχαμε πολλούς αιχμαλώτους από το Αφγανιστάν.
Στα αγγλικά.
Είμαι δημοσιογράφος του Al Jazeera.
Άκουσέ με. Μίλα στον διοικητή.
Είμαι δημοσιογράφος του Al Jazeera. Ήρθα από το Κανταχάρ.
Είχα κάμερα και την έχασα στην Κουντούζ.
Δεν είμαι μουτζαχεντίν.
Οι ΗΠΑ προσέφεραν υψηλές αμοιβές
στους Αφγανούς και τους Πακιστανούς
για να τους παραδώσουν άτομα με συγκεκριμένο προφίλ.
Ρίξαμε φυλλάδια στο Αφγανιστάν που έλεγαν
"Θα γίνεις πλούσιος αν παραδώσεις αυτούς τους ανθρώπους.
Θα μπορέσεις να ταΐσεις το χωριό σου,
την οικογένειά σου και τη φυλή σου για έναν χρόνο".
Και μας παρέδωσαν κόσμο.
Εκατοντάδες ανθρώπους.
Όταν συλλαμβάνεις κάποιον, δεν μπορείς να τον σκοτώσεις.
Δεν θα τον αφήσεις ελεύθερο, γιατί θα σε πολεμήσει ξανά.
Έπρεπε να δούμε τι θα κάναμε με αυτούς που είχαμε συλλάβει.
Ο στρατηγός Τόμι Φρανκς πίστευε ότι πρέπει να έχουμε
μειωμένη παρουσία στο Αφγανιστάν για να καθησυχαστούν οι Αφγανοί
ότι δεν θα μέναμε για πολύ.
Η ιδέα της δημιουργίας φυλακών
ή μιας μεγάλης φυλακής δεν είχε νόημα.
Οπότε την απορρίψαμε.
Συζητήσαμε με άλλες χώρες.
Ούτε αυτές ήθελαν να δεχτούν τους τρομοκράτες.
Σκεφτήκαμε φυλακές στις ΗΠΑ.
Κάναμε περιορισμένες συζητήσεις
για το Λέβενγουορθ, το Αλκατράζ…
-Για το Αλκατράζ; Ως μέρος… -Πολύ περιορισμένες.
Κάποιος ίσως το έριξε σαν ιδέα.
Τις φυλακές υψίστης ασφαλείας στη Φλόρενς του Κολοράντο.
Όμως στην τελική, από πολιτικής άποψης, ήταν λίγο μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Ο αμερικανικός λαός ίσως δεν έδειχνε κατανόηση.
Ανησυχούσαμε και για τα δικαιώματα
που θα είχε κάποιος αν ερχόταν στις ΗΠΑ.
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ MIAMI HERALD
Κάποιοι στρατιωτικοί μου τηλεφώνησαν.
"Θα ανοίξουμε φυλακές. Θέλεις να έρθεις να δεις;"
Δεν ξέραμε τι θα συνέβαινε ούτε πώς θα γινόταν.
ΓΚΟΥΑΝΤΑΝΑΜΟ
ΑΦΙΞΗ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΥΒΑ
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2002 - MIAMI HERALD
Το Πεντάγωνο αποφάσισε να στήσει ένα κέντρο κράτησης στο Γκουαντάναμο.
Το Γκουαντάναμο είναι κουβανικό έδαφος.
Στο νοτιοανατολικό άκρο της Κούβας.
Η συνθήκη του Ισπανοαμερικανικού Πολέμου το 1898 έδωσε ανεξαρτησία στην Κούβα.
Όμως μέρος της συνθήκης ήταν να κρατήσουμε το Γκουαντάναμο.
Από νομικής άποψης είναι μια διηνεκής μίσθωση.
Η σύμβαση μίσθωσης της γης στο Γκουαντάναμο
ακυρώνεται μόνο από εμάς.
Από το Υπουργείο Εξωτερικών ζητήθηκε το νομικό ανάλογο του διαστήματος.
Αυτό είναι το Γκουαντάναμο. Ένα μέρος όπου δεν ισχύει ο νόμος.
Μια νομική "Ουδέτερη Ζώνη". Ένα "Νησί του Διαβόλου".
Πήγαμε αεροπορικώς στο Γκουαντάναμο για μια ξενάγηση λίγων ημερών.
Έβγαλαν μερικούς κρατούμενους να προαυλιστούν.
Και αυτό που συνέβη ήταν
ότι δημοσιοποιήθηκε ένα πολύ ωμό βίντεο
ίσως με τους ίδιους κρατούμενους να επιβιβάζονται σε αεροπλάνο.
Φορούσαν κουκούλες και ήταν αλυσοδεμένοι
ο ένας με τον άλλον
και τους διέταζαν να προχωρήσουν. Ήταν ένα απάνθρωπο θέαμα.
Στο υπόστεγο κάποιος ρώτησε "Ποιοι είναι;"
Και απάντησαν "Μας στέλνουν τους χειρότερους όλων".
Μιλούσαν για τους 20 πρώτους.
Δεν είναι καλοί άνθρωποι.
Πολλοί δήλωσαν δημοσίως
ότι θα σκοτώσουν Αμερικάνο πριν φύγουν από Γκουαντάναμο.
Όχι, δεν θα τους κάνουμε τη χάρη.
Κάποιοι νόμιζαν ότι έφερναν τύπους σαν τον Χάνιμπαλ Λέκτερ
με τα αεροπλάνα. Φανατικούς τρομοκράτες και βομβιστές αυτοκτονίας.
Είναι άνθρωποι που θα έκοβαν τα υδραυλικά του C-17 με τα δόντια τους.
Ήταν δεμένοι στο πάτωμα, ταξίδευαν όρθιοι,
φορούσαν κουκούλες, υπέμεναν αισθητηριακή στέρηση,
όπως γυαλιά, προστατευτικά αυτιών, γάντια, και αλυσίδες σε διάφορα σημεία.
Ταξίδεψαν στο Γκουαντάναμο σαν φορτίο.
Ο κόσμος θα έβλεπε αυτούς τους 20 άνδρες μετά από δέκα μέρες,
όταν το Πεντάγωνο δημοσιοποίησε φωτογραφίες μέσα από το κελί τους.
Αυτοί είναι. Η πρώτη μέρα.
-Γονατίζουν. Ναι. -Είναι γονατισμένοι.
Βλέπουμε 20 ανθρώπους.
Είναι 20 άνθρωποι.
Δημοσιοποίησαν τη φωτογραφία για διάφορους λόγους.
Προκάλεσε αποτροπιασμό στους Ευρωπαίους που ισχυρίστηκαν ότι είναι βασανιστήρια.
Όταν προσγειώθηκαν και τα επόμενα αεροπλάνα,
καταλάβαμε ότι δεν ήταν οι χειρότεροι.
Δεν ήταν οι ύποπτοι της Αλ Κάιντα που παρακολουθούσαμε.
Τους αποκαλούσα "φτωχούς αγρότες".
Δεν ήταν αιχμάλωτοι πολέμου.
Ήταν μικρά ψάρια.
Απ' όταν άνοιξε το Γκουαντάναμο, η οδηγία από το Πεντάγωνο ήταν
"Ό,τι κι αν κάνετε, μην τους αποκαλέσετε κρατούμενους".
Γιατί θα έπρεπε να τους φερθούμε σύμφωνα
με τις Συμβάσεις της Γενεύης για τους αιχμαλώτους πολέμου.
Γι' αυτό έχουμε έγκλειστους και όχι κρατούμενους.
Βρίσκεστε εδώ ως ύποπτοι
για συμμετοχή στην Αλ Κάιντα ή ως υψηλόβαθμοι Ταλιμπάν.
Κάποιοι υποστηρίζετε ότι δεν είστε Ταλιμπάν ή Αλ Κάιντα.
Η Αμερική είναι ένα έννομο κράτος,
θα δικαστείτε ενώπιον δικαστηρίου.
Σύμφωνα με τις Συμβάσεις της Γενεύης.
Δηλαδή;
Σημαίνει ότι ακολουθούμε τις οδηγίες από την Ουάσινγκτον.
Θα δείτε ότι τους φερόμαστε ανθρώπινα.
Σε σημείωμα που διέρρευσε, γράψατε τη λέξη "περίεργες".
Αναφερόταν στις παροχές της Σύμβασης της Γενεύης.
Τι εννοούσατε με αυτό;
Χρησιμοποίησα τη λέξη "περίεργες",
γιατί η Σύμβαση της Γενεύης είχε συνταχθεί όταν οι πόλεμοι γίνονταν μεταξύ εθνών
και όχι ανάμεσα σε κράτη και τρομοκρατικές ομάδες όπως η Αλ Κάιντα.
Ως δικηγόροι, πήραμε την απόφαση
βάσει ενός σημειώματος του Γενικού Εισαγγελέα Τζον Άσκροφτ
ότι η σύμβαση δεν ισχύει,
επειδή η Αλ Κάιντα δεν ήταν έθνος-κράτος που υπέγραψε τις Συμβάσεις της Γενεύης
και ότι οι Ταλιμπάν δεν είχαν δικαιώματα
ως αιχμάλωτοι πολέμου.
Για να λάβεις αυτές τις προστασίες πρέπει να φοράς στολή όταν πολεμάς,
να κουβαλάς όπλα ανοιχτά, να πολεμάς κάτω από ιεραρχική δομή.
Δεν μπορείς να σκοτώνεις πολίτες αδιακρίτως
και να περιμένεις τα οφέλη της Σύμβασης της Γενεύης
για αιχμαλώτους πολέμου.
Η απόφαση της κυβέρνησης Μπους το 2002
ότι οι κρατούμενοι τρομοκράτες δεν έχουν δικαιώματα
βάσει του διεθνούς δικαίου δεν είναι σωστή.
Προστατεύονται από τις Συμβάσεις της Γενεύης
και συγκεκριμένα από το "Κοινό Άρθρο Τρία".
Στερούνται βασικά ανθρώπινα δικαιώματα.
Πρόσβαση σε δικηγόρους, ακρόαση από δικαστή.
Οι κρατούμενοι εκτέθηκαν στη ζέστη, στον ήλιο, στον αέρα, στα έντομα.
Υπήρχαν δύο κουβάδες.
Ο ένας κουβάς ήταν για νερό και ο άλλος για περιττώματα.
Είχαν μια τσίγκινη οροφή,
φράχτη από τρεις πλευρές και μια είσοδο για να μπαινοβγαίνουν.
Ήταν κάτι σαν ένα στρατιωτικό σκυλόσπιτο.
Ήταν μια συντονισμένη προσπάθεια από τον Λευκό Οίκο
και το γραφείο του αντιπροέδρου να ασπαστούν τα βασανιστήρια.
Ο χαρακτηρισμός δεν είναι υπερβολικός για ό,τι συνέβαινε.
Ξεκινώντας από το 2002,
με τους πρώτους αιχμαλώτους υψηλής αξίας, όπως ο Αμπού Ζουμπάιντα,
ένας ιδιοκτήτης ξενώνα που ήταν κέντρο στρατολόγησης
για μελλοντικούς μαχητές της Αλ Κάιντα
και των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν.
Γι' αυτόν τον λόγο έκρυβε πολύτιμες πληροφορίες.
Γνώριζε πολλά άτομα που ήταν μέσα στα πράγματα.
Το FBI άρχισε να τον ανακρίνει και να εκμαιεύει πολλές πληροφορίες.
Ο πράκτορας του FBI, ο Αλί Σουφάν, φρόντιζε τις πληγές του
και ανέπτυξε μεθόδους ανάκρισης με βάση την προσωπική σχέση.
Τους γνωρίζεις και σε εμπιστεύονται,
όσο αυτό είναι δυνατό.
Όταν αρχίσαμε να μιλάμε στους συλληφθέντες,
η ανάκριση δεν είναι κάτι δύσκολο.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι ανάκρισης
και στις ΗΠΑ εκπαιδευόμαστε για τέτοιες καταστάσεις.
Εκπαιδευόμαστε στη συλλογή πληροφοριών
από ανθρώπινες πηγές.
Οι αστυνομικές αρχές στις ΗΠΑ το κάνουν όλη την ώρα.
Η CIA, ο στρατός, το FBI.
Είχαμε ανάμιξη σε ανακρίσεις για τις βόμβες στην ανατολική Αφρική,
στο αντιτορπιλικό USS Cole
και στον απόηχο πολλών επιθέσεων και αναταραχών ανά τον κόσμο.
Ο Σουφάν είχε επιτυχίες. Αναγνώρισε τον Χαλίντ Σεΐχ Μοχάμεντ.
Είναι πλέον ευρέως γνωστός ως ο εγκέφαλος της 11ης Σεπτεμβρίου.
Όμως ακόμα και ως την άνοιξη του 2002,
δεν γνωρίζαμε ποιος οργάνωσε την 11 Σεπτεμβρίου.
Ο πρώτος που μας έδωσε την πληροφορία ήταν ο Αμπού Ζουμπάιντα.
Είδαν ότι το FBI εκμαίευε πληροφορίες,
οπότε πήραν τον Αμπού Ζουμπάιντα και τον υπέβαλαν
στις επονομαζόμενες "βελτιωμένες τεχνικές ανάκρισης".
Αυτή η συντονισμένη προσπάθεια ξεκίνησε
λίγο μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Ήταν ένα πρόγραμμα βασανιστηρίων
και μόλις είχαν βρει το πρώτο τους πειραματόζωο.
Όταν μάθαμε ότι θα πιάσουμε τον Αμπού Ζουμπάιντα, ήταν σημαντικό.
Όταν θα πιάναμε τον Χαλίντ Σεΐχ Μοχάμεντ,
ήταν πολύ σημαντικό.
Ήταν στόχοι υψηλής αξίας. Ήταν πολύ σημαντικοί.
Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας αποφάσισε
να μελετήσει τις "βελτιωμένες τεχνικές ανάκρισης".
Ο Τζορτζ Τένετ και η CIA ρωτήθηκαν για το τι προτάσεις έχουν.
Ζητούσαμε ξεκάθαρες οδηγίες σχετικά με το ποια είναι τα όρια.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης συνέγραψε νομικές συμβουλές
για να καθοδηγήσει την CIA.
ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗ CIA "ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΚΡΙΣΗΣ", 2002
ΑΡΠΑΓΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ, ΞΥΛΟΔΑΡΜΟΣ ΣΕ ΤΟΙΧΟ,
ΠΙΕΣΗ ΚΡΟΤΑΦΩΝ, ΧΑΣΤΟΥΚΙΑ, ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΣ,
Ήμουν στη συνάντηση όταν ενημέρωσαν τον Πρόεδρο.
Τελικά ενέκρινε τις βελτιωμένες τεχνικές ανάκρισης
υπό την κατάλληλη επίβλεψη,
με την προσδοκία ότι θα μπορούσαμε
να αποτρέψουμε την επόμενη επίθεση στις ΗΠΑ.
Οι βελτιωμένες τεχνικές ανάκρισης περιλαμβάνουν 24ωρα χωρίς ρούχα,
εικοσιτετράωρα μόνο με φως, 24ωρα στο κρύο, 24ωρα στο σκοτάδι.
Ο εικονικός πνιγμός είναι μία από τις πιο διαβόητες μεθόδους.
Δεν υπονοώ ότι δεν είναι δυσάρεστα ή φρικτά.
Όμως στον ξυλοδαρμό σε τοίχο, φοράνε μια κουκούλα γύρω από τον λαιμό
για να μην τραυματιστούν.
Τους κολλάς σε έναν τοίχο που θα πέσει
και τους σπρώχνεις πάνω στον τοίχο.
Όσο αφορά τα χαστούκια, η παλάμη πρέπει να είναι ανοιχτή.
Απαιτείται συγκεκριμένη απόσταση από το πρόσωπο
και τους χτυπάς μόνο στο μάγουλο.
Και το χαστούκι στην κοιλιακή χώρα απαιτεί ανοιχτή παλάμη
και συγκεκριμένη απόσταση από την κοιλιά.
Μπορείς να χτυπήσεις μόνο ανάμεσα στον αφαλό και τις ρώγες.
Υπήρχαν λεπτομερείς οδηγίες για το τι επιτρεπόταν.
Μελετήσαμε τη σύμβαση κατά των βασανιστηρίων
που είναι η βάση του νόμου κατά των βασανιστηρίων.
Το εγκληματολογικό τμήμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης
έγραψε ότι τα βασανιστήριο είναι πράξεις
που προκαλούν ανατριχίλα,
όπως βελόνες κάτω από τα νύχια,
όπως το τρύπημα του οφθαλμού,
όπως τα ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα.
Εμείς δεν τα κάναμε αυτά.
Εργάστηκα σχεδόν 26 χρόνια στο FBI.
Την 11η Σεπτεμβρίου
ήμουν υποδιευθυντής του Τμήματος Αντιτρομοκρατίας.
Ο διευθυντής Μιούλερ, μετά από μια ενημέρωση στον Λευκό Οίκο,
με κάλεσε και μου είπε
"Πρέπει να στείλουμε δύο πράκτορες σ' αυτήν τη χώρα".
Του απάντησα "Εντάξει. Θα αναλάβουμε δράση. Τι συνέβη;"
Μου είπε "Έπιασαν τον Ζουμπάιντα".
Και είπα "Τέλεια. Ξέρω ότι θέλουμε να τον φέρουμε εδώ.
Θέλουμε κι άλλους πράκτορες για την ανάκριση.
Θα φτιάξουμε μια ομάδα". "Όχι. Στείλε δύο πράκτορες".
Είπα "Θα τον φέρουμε εδώ. Σωστά;"
Είπε "Όχι. Η CIA δεν το θέλει".
Του είπα "Πολύ περίεργο.
Δεν έχουμε καμιά δουλειά να βοηθήσουμε τη CIA,
αφού δεν θα τον φέρουμε στις ΗΠΑ.
Καταλαβαίνω τι μπορούν να κάνουν και τι θα του κάνουν.
Δεν χρειάζεται να αναμιχθούμε".
Και μου λέει "Όχι, πρέπει να τους βοηθήσουμε".
Είπα "Δεν θα είμαστε στο δωμάτιο".
"Είπα στον Πρόεδρο ότι θα βοηθήσουμε".
Του είπα "Να πάρετε τον Πρόεδρο
και να του πείτε όχι.
Σκεφτείτε την εικόνα μας στον αμερικανικό λαό.
Δεν είμαστε αλήτες.
Αν κάνουμε κάτι τέτοιο, θα καταστρέψουμε τη φήμη μας".
Ο ΠΡΩΗΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ FBI ΡΟΜΠΕΡΤ ΜΙΟΥΛΕΡ ΑΡΝΗΘΗΚΕ ΝΑ ΠΡΟΒΕΙ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΣΧΟΛΙΟ
Δεν πίστευαν ότι θα μιλούσαν.
Ήθελαν να αναπτύξουν ένα πρόγραμμα
που θα συντόμευε τη διαδικασία.
Ένα, δύο, τρία, τέσσερα, και θα τα μαρτυρούσαν όλα.
Δεν λειτουργεί έτσι ο κόσμος. Δεν λειτουργεί έτσι η ανθρώπινη φύση.
Εγκαθιδρύθηκε μια πολιτική φόβου.
Βλέπαμε τον φόβο που όλοι νιώθαμε
να δηλητηριάζει την κοινωνία.
Ξεχάσαμε τις βασικές αμερικανικές αξίες.
Το 2004 ο Γενικός Επιθεωρητής της CIA, κατέληξε στο συμπέρασμα
ότι δεν αποδεικνύεται ότι κάποια επικείμενη απειλή αποσοβήθηκε
λόγω των βελτιωμένων τεχνικών ανάκρισης.
Δεν αποδείχθηκε;
Δεν υπάρχουν αποδείξεις. Και αυτό το λέει η CIA, όχι εγώ.
Τα βασανιστήρια είναι ένα μέγα ζήτημα.
Με τα βασανιστήρια συμμορφώνεσαι. Δεν συνεργάζεσαι.
Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι με τη συμμόρφωση
ο ανακρινόμενος θα σου πει ό,τι θέλεις για να σταματήσεις.
Δεν θα σου πει την αλήθεια.
Όταν συνεργάζεται, λέει την αλήθεια.
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΡΟΥΣΙΑΣ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014
Λάβαμε ελάχιστες χρήσιμες πληροφορίες
για τον εντοπισμό των δραστών της 11ης Σεπτεμβρίου
ή για την αποτροπή νέων επιθέσεων.
Όποιος θεωρεί ότι τεχνικές ανάκρισης
όπως ο εικονικός πνιγμός
δεν απέδωσαν τεράστιο όγκο πολύτιμων πληροφοριών,
απλώς δεν βλέπει την αλήθεια.
Ανησυχώ πολύ για το ποιοι είμαστε σαν έθνος,
για τις βασικές μας αξίες και τα πιστεύω μας.
Η Αμερική πάντα έδινε το σωστό παράδειγμα και ενέπνεε τις άλλες χώρες του κόσμου.
Όταν υποβάλλουμε ανθρώπους σε βασανιστήρια,
αυτές είναι πράξεις που υποβαθμίζουν
και βλάπτουν την εικόνα των ΗΠΑ.
Δίνουν κίνητρο στους εχθρούς μας και ίσως υποστούμε τις συνέπειες.
Σκεφτείτε τι θα συνέβαινε αν σε κάποιον πόλεμο ο εχθρός,
όχι μια τρομοκρατική οργάνωση, συνελάμβανε Αμερικάνους
και εφάρμοζε τις ίδιες τεχνικές που έχουμε υιοθετήσει.
Μου πήρε καιρό να το καταλάβω,
αλλά η φυλακή στον Κόλπο του Γκουαντάναμο
ήταν η πρώτη στρατιωτική επιχείρηση χωρίς στρατηγική εξόδου μετά το Βιετνάμ.
Κρατούνται εκατοντάδες Ταλιμπάν και ύποπτοι για συμμετοχή στην Αλ Κάιντα,
συμπεριλαμβανομένων των 30 ατόμων
που έφτασαν σήμερα στη ναυτική βάση στο Γκουαντάναμο.
Συνολικά είναι 110 κρατούμενοι και περιμένουμε κι άλλους.
Κανείς δεν ήξερε πώς θα τελειώσει.
Πώς μας την έφεραν έτσι;
Είναι μια αποτυχία των υπηρεσιών πληροφοριών.
Η εικόνα ενός αεροπλάνου στον αέρα,
ο ήχος μιας σειρήνας,
ακόμα και το ταχυδρομείο προκαλούν υποψίες.
Για τη Νέα Υόρκη ήταν άλλη μία μέρα γεμάτη φόβο
και τρομοκρατική υστερία.
Μια υπόθεση άνθρακα στο NBC στο Κέντρο Ροκφέλερ.
Νιώθεις πολύ ευάλωτος,
γιατί δεν ξέρεις τι θα γίνει ούτε πού θα γίνει.
Το σαββατοκύριακο μετά την 11η Σεπτεμβρίου
ο Πρόεδρος ενημερώθηκε στο Καμπ Ντέιβιντ για το ποιες εξουσίες
και δυνατότητες λείπουν,
και τι χρειαζόταν για να μην ξανασυμβεί κάτι τέτοιο
και να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι.
Ξεκίνησαν οι διαδικασίες για νόμους όπως ο Patriot Act.
26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2001
Ο νόμος Patriot Act είναι μέρος μιας τεράστιας προσπάθειας παρακολούθησης
που ξεκίνησε αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Αυτές οι πράξεις βίας κατά αθώων πολιτών
παραβιάζουν τις αρχές της ισλαμικής πίστης.
Και αυτό είναι σημαντικό να το καταλάβουν οι συμπατριώτες μου.
Στην Αμερική ζουν εκατομμύρια μουσουλμάνοι πολίτες
και οι μουσουλμάνοι έχουν πολύτιμη συνεισφορά στη χώρα.
Οι μουσουλμάνοι είναι γιατροί, δικηγόροι, καθηγητές νομικής,
στρατιωτικοί, επιχειρηματίες, μαγαζάτορες,
γονείς,
και πρέπει να τους σεβαστούμε.
Ακόμα και όταν ο Πρόεδρος Μπους είπε
"Δεν κατηγορούμε μια θρησκεία για τις πράξεις μεμονωμένων ατόμων",
η κυβέρνηση άρχισε να κάνει ακριβώς αυτό.
Ο Πρόεδρος υπέγραψε τον Patriot Act
την Παρασκευή, στο Ανατολικό Δωμάτιο του Λευκού Οίκου.
Μετά την 11η Σεπτεμβρίου έγιναν πολλές συζητήσεις
για τις αποτυχίες των μυστικών υπηρεσιών.
Οι πράκτορες δεν συζητούσαν.
Πώς μπήκαν οι αεροπειρατές στη χώρα;
Πώς εκπαιδεύτηκαν και πώς επιβιβάστηκαν στα αεροπλάνα;
Σήμερα αλλάζουμε τους νόμους που διέπουν την ανταλλαγή πληροφοριών.
Και, κυρίως,
αλλάζουμε την κουλτούρα των διαφόρων υπηρεσιών
κατά της τρομοκρατίας.
Ήταν τρομαχτικό και συνέβη πολύ γρήγορα.
Η χρηματοδότηση των διωκτικών αρχών για παρακολουθήσεις αυξήθηκε κατακόρυφα.
Απέκτησαν πρόσβαση στα αρχεία των βιβλιοθηκών
και γνώριζαν τι διαβάζουμε.
Ο νόμος Patriot Act επίσης προβλέπει εντάλματα εισόδου στα σπίτια μας.
Επέτρεψε στην αστυνομία να μπαινοβγαίνει σε σπίτια
χωρίς να μας το πει.
Μπαίνουν, ρίχνουν μια ματιά, αφήνουν πίσω ό,τι θέλουν,
παίρνουν ό,τι θέλουν και δεν βλέπουμε ποτέ τα έγγραφα.
Πράκτορες έψαξαν σπίτια και επιχειρήσεις στην Ουάσινγκτον,
αναζητώντας δεσμούς με τρομοκράτες.
Είναι πολύ προσβλητικό ως μουσουλμάνα.
Είναι προσβλητικό ως Αμερικανίδα.
Είναι ενάντια στα συνταγματικά δικαιώματα,
όπως το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα.
ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΦΟΡΤ ΜΙΝΤ, ΜΕΡΙΛΑΝΤ
Η Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας
υπάγεται στο Πεντάγωνο και στο Υπουργείο Αμύνης.
Είναι υπεύθυνη για την ηλεκτρονική παρακολούθηση
όλων των ξένων αντιπάλων των ΗΠΑ.
Δημιουργήθηκε από τον Πρόεδρο Τρούμαν το 1952 με εκτελεστικό διάταγμα.
Ήταν μια παραφυάδα του προγράμματος διάσπασης κωδικών
από τις ΗΠΑ κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τις επόμενες δεκαετίες αναπτύχθηκε
σε μια σύγχρονη υπηρεσία κυβερνοασφάλειας,
κυβερνοεπίθεσης, διάσπασης κωδικών και ηλεκτρονικής παρακολούθησης
σε γιγάντια κλίμακα.
Είναι η μεγαλύτερη υπηρεσία πληροφοριών στον κόσμο.
Είναι το πριν και το μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Ήμουν μέρος μιας υπηρεσίας που υποτίθεται ότι προστάτευε τον κόσμο.
Και την πρώτη μου μέρα στη δουλειά…
Κάθε φορά που το λέω, ανατριχιάζω.
Η μέρα έχει μείνει χαραγμένη στη μνήμη μου.
Η 11η Σεπτεμβρίου ήταν η πρώτη μου μέρα στο νέο μου τμήμα.
Και ακόμα θυμάμαι όλες τις λεπτομέρειες,
λεπτό προς λεπτό, ώρα προς ώρα.
Όμως αυτό που δεν γνώριζα εκείνο το πρωί
ήταν οι μυστικές αποφάσεις που έλαβαν στα υψηλότερα κυβερνητικά επίπεδα
και οι προθέσεις της κυβέρνησης
κάτω από τον μανδύα της εθνικής ασφάλειας.
Ήταν πρόθυμοι να παρανομήσουν.
Ονομάζομαι Τζακ Γκόλντσμιθ, ήμουν βοηθός Γενικού Εισαγγελέα
και νομικός σύμβουλος.
Πήγα στον Λευκό Οίκο για να ενημερωθώ σχετικά με το πρόγραμμα Stellar Wind.
Με ενημέρωσε ο Ντέιβιντ Άντινγκτον.
Δεν συνηθίζεται ένας σύμβουλος
να ενημερώνει για ένα τόσο απόρρητο πρόγραμμα.
Ο Άντινγκτον είχε τα στοιχεία για το πρόγραμμα
στο χρηματοκιβώτιό του.
Μου είπε "Θα χάσεις τα μυαλά σου".
Είπε ότι θα μάθαινα κάτι και δεν θα το πίστευα.
Μέσα στις επόμενες εβδομάδες
δόθηκε προφορική έγκριση για το πρόγραμμα Stellar Wind
με το οποίο η Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας
θα παρακολουθούσε στόχους στο εξωτερικό, αλλά και στις ΗΠΑ.
Τι ήταν το Stellar Wind;
Θα προσέχω. Είναι ακόμα απόρρητο.
Ήταν ένα πρόγραμμα παρακολούθησης χωρίς ένταλμα
που συνέλεγε τεράστιους όγκους μεταδεδομένων
και περιεχομένου στο εξωτερικό, αλλά και στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Ένας υπολογιστής που καταγράφει πότε τηλεφωνείτε,
πότε σας τηλεφωνούν, τις τοποθεσίες σας,
καθώς και πόση ώρα μιλήσατε.
Αυτά είναι τα μεταδεδομένα.
Το πρόγραμμα είχε τρία καλάθια, αν μου επιτρέπετε την έκφραση.
Το πρώτο καλάθι συνέλεγε το περιεχόμενο
των τηλεφωνικών επικοινωνιών
αν ένας ανώτερος υπάλληλος της CIA
πίστευε ότι το ένα άτομο στην κλήση είναι μέλος της Αλ Κάιντα
ή έχει σχέση με αυτήν.
Τα άλλα δύο καλάθια δεν συνέλλεγαν περιεχόμενο.
Το δεύτερο καλάθι συνέλεγε μεταδεδομένα τηλεφωνικών κλήσεων.
Δεν κατέγραφε το περιεχόμενο,
όμως φαινόταν ο αριθμός που κάλεσες και πόσο μιλήσατε.
Το τρίτο καλάθι συνέλεγε μεταδεδομένα από email.
Τον αποστολέα και τον παραλήπτη.
Η βασική ιδέα ήταν μια τεράστια συλλογή μεταδεδομένων,
ακόμα και αν δεν ήσουν ύποπτος.
Θα υπήρχε ένα δίκτυο που θα μας επέτρεπε
να συνδέσουμε τα κομμάτια των πληροφοριών
που έχουμε για τρομοκράτες,
ώστε η δεξαμενή πληροφοριών να αποτρέψει την επόμενη επίθεση.
Αυτό ίσχυε στη θεωρία.
Ήταν η ψηφιακή εποχή. Πνιγόμασταν στα δεδομένα.
Η NSA είπε "Γιατί δεν συλλέγουμε όσα περισσότερα μπορούμε;
Κοίτα πόσο εύκολο είναι. Θα τα μαζέψουμε όλα".
Η κυβέρνηση υπέγραψε ειδικές μυστικές συμφωνίες,
με εταιρείες τηλεπικοινωνιών όπως η Verizon,
η ΑΤ&Τ και άλλες για να συλλέξει αυτά τα δεδομένα.
Συνέλεγαν δεδομένα με το σκεπτικό
"Μέχρι να τα δούμε, δεν είναι παράνομο".
Διαστρεβλώνουν την Τέταρτη Τροπολογία.
Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ
Η Τέταρτη Τροπολογία του Συντάγματος παραχωρεί το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή.
Οι κρατικοί λειτουργοί δεν μπορούν
να μπαίνουν στα σπίτια μας χωρίς άδεια
ή χωρίς κάποιο ένταλμα και να παίρνουν ό,τι θέλουν από εμάς.
Αυτή ήταν η ηλεκτρονική εκδοχή
μιας μη εξουσιοδοτημένης επιδρομής από την κυβέρνηση στα σπίτια μας.
Ο Ρόμπερτ Μιούλερ γύρισε από μια ενημέρωση.
Μου τηλεφώνησε και μου είπε "Ντέιλ, είναι ένα ειδικό πρόγραμμα.
Κανείς δεν γνωρίζει την ύπαρξή του.
Μόνο πέντε με έξι άτομα στην κυβέρνηση των ΗΠΑ".
Τον ρώτησα "Τι είναι;" Μου είπε "Δεν μπορώ να σου πω. Πήγαινε".
Πήγα στο Πεντάγωνο το επόμενο πρωί
σε ένα ασφαλές δωμάτιο και με ενημέρωσαν.
Γύρισα και είπα στον διευθυντή Μιούλερ
"Δεν ξέρω αν θα πετύχει".
Δεν ένιωθα άνετα. Του είπα "Δεν θα κρατήσει πολύ καιρό".
Είπε "Απαγορεύεται να το συζητήσεις".
Είδα τι περιελάμβανε. Είδα τα αποτελέσματα.
Μπορώ να σας πω ότι δεν είδα τίποτα παραγωγικό.
Δεν το είχα συνειδητοποιήσει,
όμως το γραφείο μου θα ενέκρινε τη νομιμότητά του
κάθε έξι με επτά εβδομάδες.
Το πρόβλημα με το πρόγραμμα ήταν ότι αναιρούσε
τον νόμο περί αντικατασκοπείας.
Είναι ένας περίπλοκος νόμος,
όμως δεν επιτρέπει αυτό που συνέβαινε.
Αντί να πάει στο Κογκρέσο και να τον αλλάξει,
η κυβέρνηση Μπους
επέλεξε να ερμηνεύσει τον νόμο με έναν τρόπο που τη βόλευε.
ΜΑΡΤΙΟΣ 2004
Τον Μάρτιο του 2004 ο Τζακ Γκόλντσμιθ διηύθυνε το Γραφείο Νομικού Συμβούλου
και εξέφρασε τις ανησυχίες του για το πρόγραμμα Stellar Wind.
Είπε ότι κάποια μέρη του Stellar Wind δεν είχαν νομική βάση
και ίσως έπρεπε να το διακόψουμε.
-Το πρόγραμμα; -Κάποια μέρη του.
Είχα αποφασίσει ότι τα μισά μέρη του προγράμματος θα συνέχιζαν
και τα άλλα μισά θα έπρεπε να σταματήσουν.
Δεν υπήρχε κάποια νομική βάση.
Όταν ενημέρωσα τον Λευκό Οίκο
ότι δεν θα ενέκρινα ένα μεγάλο κομμάτι του προγράμματος παρακολούθησης,
ο Ντέιβιντ Άντινγκτον θύμωσε και μου είπε
"Αν το κάνεις αυτό, 100.000 άνθρωποι
ίσως πεθάνουν εξαιτίας σου".
Πίστευε ότι έκανα λάθος και ότι θα συνέβαινε μια νέα επίθεση.
Δεν χρειαζόταν να το ακούσω απ' αυτόν.
Είχα σκεφτεί πολύ καλά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Τηλεφώνησα στον Άντι Καρντ που είχε γυρίσει από διακοπές.
Συνάντησα τον αντιπρόεδρο, τον Τζορτζ Τένετ και τον Μάικλ Χέιντεν.
Και το συζητήσαμε.
Ήταν από τα πιο σημαντικά
και αποτελεσματικά προγράμματα
συλλογής πληροφοριών στη διάθεσή μας.
Η ιδέα του ότι θα διακόπταμε μέρη του
ήταν σοβαρό θέμα.
Ο Γενικός Εισαγγελέας ενέκρινε την απόφασή μου,
γεγονός που με εξέπληξε αφού ο Άσκροφτ είχε εγκρίνει
το πρόγραμμα μετά από υπόδειξη του Γραφείου Νομικού Συμβούλου.
Ήταν μια γενναία πράξη, αφού θα υποχωρούσαμε.
Δεν χάρηκε, όμως πείστηκε και συνεργάστηκε.
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
Λίγες ώρες αφότου ο Άσκροφτ πείστηκε και είπε ότι συμφωνεί,
εισήχθη στο νοσοκομείο με οξεία παγκρεατίτιδα.
Έπρεπε να χειρουργηθεί και να αφαιρεθεί η χοληδόχος κύστη του.
Ήταν πολύ άρρωστος και δεν ξέραμε αν θα επιβιώσει.
Δεν είχαμε πολύ χρόνο. Στις 11 Μαρτίου
η ισχύουσα έγκριση θα έληγε.
Κι αν υπάρχει κενό στη συλλογή δεδομένων, δεν ξέρεις τι θα χάσεις.
Οπότε μίλησα με τον Πρόεδρο.
Ανησυχούσε επειδή είχαμε πληροφορίες
ότι ίσως θα συμβεί κάτι σοβαρό.
Αν δεν είχαμε την έγκριση του Υπουργείου Δικαιοσύνης,
οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών
δεν θα συνεργάζονταν μαζί μας.
-Θα καλούσαμε τον Άσκροφτ. -Πήγατε στο νοσοκομείο.
Πήγαμε στο νοσοκομείο.
Ο Πρόεδρος ζήτησε να πάμε στο νοσοκομείο με τον Αλμπέρτο,
να του πούμε τι συνέβαινε,
και να υπογράψει το ίδιο έγγραφο που είχε υπογράψει παλαιότερα.
Πήγα στο νοσοκομείο, ανέβηκα τις σκάλες και μπήκα στο δωμάτιό του.
Ο Άσκροφτ ήταν στην εντατική.
Ήταν διασωληνωμένος.
Τα μάτια του ήταν μισόκλειστα και ήταν πολύ χλωμός.
Δεν φαινόταν καθόλου καλά.
Μετά από πέντε με δέκα λεπτά
ήρθαν ο Αλμπέρτο Γκονζάλες και ο Άντριου Καρντ.
Είχαν την έγκριση για το Stellar Wind
και ζητούσαν από τον Άσκροφτ να υπογράψει.
Ο Άντι κι εγώ πήγαμε στο δωμάτιό του και ο Τζον ήταν ξαπλωμένος στο κρεβάτι.
Φαινόταν αδύναμος και ήταν πολύ χλωμός.
Δεν ήταν προφανές ότι καταλάβαινε τι του ζητούσαμε.
Δεν είχε συνοχή.
Δεν είπε πολλά και φαινόταν χάλια.
Δεν γνώριζα τι θα συνέβαινε.
Πήγαν εκεί με αυτό το αίτημα και τότε συνέβη κάτι εκπληκτικό.
Ο Άσκροφτ, προς έκπληξή μου,
σηκώθηκε λίγο από το κρεβάτι
και είπε
"Συμφωνώ με την απόφαση που έλαβε το Υπουργείο Δικαιοσύνης".
Τους ξεκαθάρισε ότι τσαντίστηκε που τον επισκέφθηκαν στην εντατική
και τον ενόχλησαν.
Και μετά κατέρρευσε στο κρεβάτι.
Ήμουν σίγουρος ότι θα κατέληγε.
Η άποψη του Υπουργείου Δικαιοσύνης
ήταν ότι αυτό το πράγμα,
αυτό το πρόγραμμα, δεν λειτουργούσε νόμιμα.
Ο Λευκός Οίκος προσπάθησε να του αλλάξει γνώμη.
Τον ευχαριστήσαμε και φύγαμε.
Στο αυτοκίνητο είπαμε στον Άντινγκτον ότι δεν πήγε και πολύ καλά.
Ότι δεν υπέγραψε.
Ο Πρόεδρος Μπους ανανέωσε όλο το πρόγραμμα.
Αψήφησε τις συμβουλές μας. Έχει δικαίωμα. Είναι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ.
Η Εκτελεστική Εξουσία κατέρρεε.
Θα είχαμε παραιτήσεις στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Το πρόγραμμα θα μαθευόταν. Όλα θα χειροτέρευαν για την κυβέρνηση
όσο αφορά τα θέματα εθνικής ασφάλειας.
Γι' αυτό υποχώρησαν.
Κάτι τέτοιο δεν έχει ξανασυμβεί στην αμερικανική ιστορία
σε τόσα πολλά επίπεδα.
Βρισκόμουν σε έξαλλη κατάσταση
με την υπερβολική μυστικότητα και τον έλεγχο του Λευκού Οίκου.
Ένιωθα ότι δεν ήθελαν να ερευνήσουμε
το πρόγραμμα ενδελεχώς.
Είχαν πάρει την απάντηση που ήθελαν και δεν ήθελαν κανέναν έλεγχο στο μέλλον.
Δεν ήταν ειλικρινείς στον Λευκό Οίκο.
Άρχισα να μιλάω εσωτερικά, μέσω πολλαπλών καναλιών.
Μίλησα με τον επικεφαλής δικηγόρο που είχε πρόσβαση στο πρόγραμμα.
Το ανέφερα στον Γενικό Επιθεωρητή της NSA.
Τον Φεβρουάριο του 2006 δημοσίευσα μη απόρρητες πληροφορίες
για το καθεστώς μαζικής παρακολούθησης.
Αποφάσισαν να μου κάνουν τη ζωή πολύ δύσκολη.
Όμως όλοι έχουμε βασικές ηθικές αξίες.
Όλοι κάνουμε τις επιλογές μας.
Μπορούμε να διαλέξουμε πώς θα ανταποκριθούμε στις προκλήσεις.
Έγινα μάρτυρας μιας σημαντικής ιστορικής στιγμής
και απλώς… βγήκα από το σκοτάδι.
Δεν θα καθόμουν με τα χέρια σταυρωμένα.
Θα το μετάνιωνα για πάντα.
Το πρόγραμμα ήταν αμφιλεγόμενο, όμως ο νόμος δεν άλλαξε.
Το Κογκρέσο ανανέωσε τον νόμο περί παρακολουθήσεων
και διεύρυνε τις εξουσίες των Αρχών.
Η κυβέρνηση Ομπάμα άλλαξε κάποιες πολιτικές,
όμως ο βασικός νόμος δεν άλλαξε.
Ουσιαστικά οι παρακολουθήσεις συνεχίστηκαν
και επικυρώθηκαν από τις κυβερνήσεις ακόμα και μετά τις αποκαλύψεις.
Κινήθηκαν πολύ επιθετικά μετά την 11η Σεπτεμβρίου,
επειδή επικρατούσε ο φόβος.
Δεν γνώριζαν τι ετοιμάζει ο εχθρός.
Πανικόβλητοι, έκαναν ό,τι μπορούσαν για να συλλέξουν πληροφορίες.
Το έκαναν με τέτοιο τρόπο που παραβίασαν τους νόμους.
Κάθε εξουσία που δρα ανεξέλεγκτα πάντα οδηγείται στην κατάχρηση.
Η 11η Σεπτεμβρίου έκανε τους ανθρώπους σκληρούς.
Και μάλλον, πιο πεζά,
ήθελαν να ρίξουν ξύλο.
Ήταν θυμός. Δεν θες να σπάσεις στο ξύλο κάποιον
που δολοφόνησε 3.000 ανθρώπους;
Ποιος δεν ήταν θυμωμένος;
Γι' αυτό εκλέγουμε ηγέτες, για την ψυχραιμία τους
και για να προστατεύσουν τις αξίες
που θεωρούμε ως θεμελιώδεις στην κοινωνία.
Για να προστατέψουν αυτά τα πράγματα, ώστε ο κόσμος,
μετά την τρέχουσα κρίση,
να μην είναι πολύ διαφορετικός απ' ό,τι ήταν πριν.
Αγκαλιά στον μπαμπά.
Χιλιάδες στρατιώτες των ΗΠΑ πηγαίνουν σε μακρινές χώρες.
Δέκα μέρες αφότου τελείωσα το λύκειο, κατατάχθηκα στους Πεζοναύτες.
Η ιστορία που έμπλεξα
ξεκαθάρισε την πρώτη μέρα της μάχης.
Υποτιτλισμός: Νίκος Τζερμπίνος