‎LOẠT PHIM CỦA NETFLIX
‎Bạo chúa thân mến, ‎sau khi đánh bại kẻ thù trong chính phủ,
‎chính quyền của bạn sẽ ổn định lâu dài.
‎Nhưng có một nhóm người khác có thể gây ra ‎mối đe dọa lớn hơn cho sự cai trị của bạn
‎và còn bất trị hơn nhiều:
‎những đồng bào đáng mến.
‎Vậy làm thế nào để giữ cho con dân ‎luôn ở bên bạn vượt qua mọi thăng trầm?
‎Cuốn bí kíp sẽ chỉ cho bạn ‎một thành phần thiết yếu…
‎Machiavelli đã đặt câu hỏi rằng:
‎Người thống trị bị khiếp sợ ‎hay được yêu mến thì tốt hơn?
‎Bạn nên nương cậy vào nỗi sợ,
‎bởi khi người ta sợ bạn, ‎bạn mới kiểm soát được họ.
‎Không chỉ vậy đâu.
‎Chỉ cần đi đúng nước cờ ‎thì bạn sẽ thấy rằng
‎sự khủng bố có thể đem lại ‎một ích lợi bất ngờ: đắc dân tâm.
‎Điều ấy đưa ta đến với Uganda
‎để gặp gỡ bạo chúa ‎Idi Amin Dada huyền thoại.
‎IDI AMIN DADA ‎NHÀ ĐỘC TÀI CỦA UGANDA 1971 - 1979
‎Cách Amin vận dụng bí kíp là biến bạo lực ‎và khủng bố thành tôn chỉ của chính quyền.
‎Cứng rắn mới tốt
‎vì người dân sẽ kiêng nể mình.
‎Hãy noi gương ông ta và học cách vận dụng ‎mặt tối trong con người bạn.
‎3. THỐNG TRỊ BẰNG NỖI KHIẾP SỢ ‎IDI AMIN
‎Trong suốt tám năm mà Idi Amin cai trị,
‎có đến 300.000 người Uganda ‎đã mất tích hoặc bị giế‎t,
‎thường là do ông ta trực tiếp ban lệnh.
‎Hắn biến châu Phi ‎thành một lò giết mổ con người.
‎MILTON OBOTE ‎CỰU TỔNG THỐNG UGANDA
‎Trước khi đào sâu vào cách Amin cai trị ‎vùng thuộc địa cũ của Anh này,
‎thì bạn cần biết ban đầu ‎ông ta đã lên nắm quyền như thế nào.
‎THÔNG TIN #1
‎AMIN LÀ LÍNH CÓ HUÂN CHƯƠNG ‎TRONG QUÂN ĐỘI THUỘC ĐỊA CỦA ANH
‎Vào khoảng năm 1946, Amin gia nhập ‎Súng trường châu Phi của Vua,
‎một trung đoàn vốn được dùng ‎để đàn áp các cuộc khởi nghĩa và nổi loạn
‎ở các quốc gia châu Phi.
‎Ông ta đã nhiều lần ‎tham gia vào các sự kiện bạo lực,
‎và thay vì bị trừng phạt ‎do dùng vũ lực quá mức,
‎Amin lại liên tục được thăng cấp.
‎THÔNG TIN #2
‎AMIN DÙNG QUÂN ĐỘI LÀM ĐIỂM TỰA
‎Ông ta đã có thể chiêu mộ
‎những người trung thành với mình ‎vào quân đội,
‎và ông ta bắt đầu tuyển rất nhiều người
‎từ dân tộc thiểu số của chính mình ‎là tộc Kakwa
‎từ vùng Tây Nam Uganda.
‎THÔNG TIN #3 ‎SAU KHI UGANDA GIÀNH ĐỘC LẬP,
‎TỔNG THỐNG MILTON OBOTE ‎ĐỀ BẠT AMIN LÀM TƯ LỆNH QUÂN ĐỘI
‎Vị Thống đốc từ nhiệm đã cảnh báo ‎Tổng thống Milton Obote rằng
‎Idi Amin là một quả bom hẹn giờ.
‎Obote biết rằng không sớm thì muộn ‎ông cũng phải đối đầu với Idi Amin.
‎Không lâu sau đó, vào năm 1971,
‎Amin đã đoạt lấy quyền lực và lật đổ Obote ‎bằng một cuộc đảo chính quân sự.
‎Con sẽ thực hiện quyền hành ‎của người đứng đầu chính phủ,
‎nên xin Người hãy giúp con, thưa Chúa.
‎ÔI CHAO…
‎Và thế là bắt đầu ‎một kỷ nguyên mới đầy hứa hẹn.
‎Các phương tiện truyền thông ưu ái,
‎đặt cho ông ta những biệt danh như Bố Bự
‎và gọi ông ta là "gã khổng lồ dịu dàng".
‎Nhưng nắm quyền nhờ đảo chính nghĩa là
‎Amin phải xóa sổ kẻ thù ‎để đảm bảo quyền cai trị.
‎Phải dùng cách nào
‎để không gây ác cảm cho người hâm mộ ‎ở quê nhà và trên thế giới?
‎Hãy để cuốn bí kíp ‎gợi ý cho bạn một xảo thuật.
‎CHIẾN THUẬT ‎CHE ĐẬY TÍNH BẠO TÀN
‎Việc thiết lập chính quyền mới ‎rất khó khăn và không phải luôn tốt đẹp.
‎Quá chú tâm vào các tiểu tiết nhạt nhẽo ‎có thể bó buộc phong cách của bạo chúa.
‎Uganda rất hòa bình
‎và không vi phạm bất kỳ nhân quyền nào.
‎Thế nên nhờ có cuốn bí kíp,
‎các bạo chúa hàng đầu mới biết giá trị ‎của việc che đậy cẩn thận.
‎Khi tiếng tăm về sự tàn bạo ‎của Đảng Quốc Xã lan truyền
‎trong Thế chiến II,
‎Hitler đã mời hội Chữ thập đỏ đến ‎tham quan trại tập trung Theresienstadt,
‎một "khu người Do Thái kiểu mẫu" ngụy tạo ‎với toàn những cư dân khỏe mạnh,
‎có ngân hàng riêng, các liên đoàn thể thao ‎và doanh nghiệp do người Do Thái quản lý.
‎Khi chính sách nông nghiệp ‎của Joseph Stalin
‎dẫn đến việc ‎hàng triệu người chết đói ở Ukraine,
‎ông ta đã dùng thông tin sai lệch, quyền ‎kiểm duyệt và cánh nhà báo thân thiết
‎để ngăn sự thật lộ ra ngoài.
‎Pôn Pốt đã che đậy bằng chứng ‎về tội ác diệt chủng ở Campuchia
‎khiến tận hai triệu người thiệt mạng
‎và nói rằng mình và Khmer Đỏ ‎đã bị Việt Nam gài bẫy.
‎THÁNG 8 NĂM 1971 ‎SÁU THÁNG SAU KHI AMIN THÀNH NHÀ ĐỘC TÀI
‎Tin hay không tùy bạn, ‎nhưng gã khổng lồ dịu dàng của Uganda
‎cũng sớm phải vận dụng chiến thuật này.
‎Idi Amin có tính cách cuốn hút thật đấy,
‎nhưng chẳng thể chối bỏ việc ‎đây là một gã sát nhân
‎đã thẳng tay giết chóc ‎ngay khi lên nắm quyền.
‎Chính quyền Amin mới kéo dài sáu tháng
‎thì bắt đầu có cáo buộc ‎về các cuộc thảm sát trong doanh trại,
‎đặc biệt là những binh lính ‎thuộc dân tộc thiểu số
‎có liên hệ mật thiết ‎với cựu Tổng thống Milton Obote.
‎Nhiều người bị sát hại ‎trong cánh rừng ngoài thủ đô Kampala.
‎Họ bị chôn ngay trong rừng
‎hoặc đôi khi bị vứt xác xuống sông Nile.
‎Tin đồi về các vụ thảm sát ‎bắt đầu lan truyền,
‎thế là vị phóng viên người Mỹ ‎Nicholas Stroh đã quyết định điều tra
‎cùng với bạn anh là Robert Siedle, ‎giáo sư tại một trường đại học địa phương.
‎Stroh và Siedle lái xe đến nơi ‎được cho là hiện trường vụ án:
‎một doanh trại nằm ở nông thôn cách ‎thủ đô Kampala 270 km về phía Tây Nam.
‎Và sau hai ngày, họ dường như đã biến mất.
‎Nhiều tuần trôi qua ‎nhưng họ vẫn bặt vô âm tín.
‎Amin gặp vợ của Stroh để trấn an rằng
‎ông ta sẽ lật từng hòn đá ngọn cỏ ‎để tìm hiểu sự tình,
‎nhưng phải mất hàng tháng trời ‎thì ông ta mới mở cuộc điều tra.
‎Một Trung úy Uganda đào tẩu đến Tanzania ‎và tiết lộ câu chuyện tàn bạo.
‎Anh ta báo cảnh sát ở đó rằng
‎hai người Mỹ đã bị các sĩ quan của Amin ‎tấn công và chém đến chết,
‎xác của họ bị thiêu và thả xuống sông.
‎Vụ án được cho là có liên quan ‎đến các sĩ quan cấp cao và chính phủ,
‎nhưng Amin đã khép lại vụ án ‎mà không có cáo buộc nào.
‎Đây lại là một câu chuyện thành công ‎nhờ cuốn bí kíp? Không hẳn.
‎TẠP CHÍ NEWSWEEK
‎Vụ bê bối đưa bản chất thật sự ‎của chính quyền Amin
‎từ lời đồn thổi thành tin trang đầu ‎trên khắp thế giới.
‎Các bản tin quốc tế thay đổi ‎khi ngày càng rõ ràng
‎rằng chính phủ của Amin ‎là phi thường tàn bạo.
‎Nhưng thật tình thì ‎ai cần cộng đồng quốc tế chứ?
‎Quan trọng là người dân của bạn ‎vẫn giữ lòng trung thành,
‎và cuốn bí kíp có một chiến thuật hoàn hảo ‎để kiểm soát họ.
‎CHIẾN THUẬT ‎CHỌN CON TỐT THÍ
‎Mọi bạo chúa tài giỏi đều hiểu rằng ‎đất nước của họ được tạo nên
‎từ những con người có cảm xúc,
‎mà cảm xúc thì có thể bị thao túng.
‎Dùng tốt thí là một trong những ‎chiến thuật hiệu quả nhất.
‎-COI CHỪNG ĐẤY, LŨ DO THÁI ‎-ĐỒ DO THÁI
‎Đổ lỗi cho người khác vì những khó khăn ‎mà số đông đang phải đối mặt,
‎thế là bạn giành được ‎lòng tin và sự ủng hộ của quần chúng
‎và hợp pháp hóa hành vi ấy.
‎Và có rất nhiều ví dụ cho việc này.
‎Joseph Stalin đã đổ lỗi ‎cho các phú nông gọi là ‎kulak
‎vì tích trữ của cải vào những năm 1930 ‎giữa lúc nền kinh tế Liên Xô đang tụt hậu.
‎Muammar Gaddafi đã thông qua luật đặc biệt ‎để tịch thu tài sản
‎của những người Ý ở Libya ‎từng một thời cai trị đất nước
‎và trục xuất họ vào ngày ‎mà nay được gọi là Ngày Báo thù.
‎Và dĩ nhiên là cả Adolf Hitler,
‎từ đầu đã xây dựng phong trào dựa trên ‎việc dùng tốt thí và hành hạ dân Do Thái.
‎Nhưng Amin lại tung ra chiến thuật này ‎với một mục đích khác trong đầu.
‎Tình hình kinh tế rất khó khăn
‎và Amin đã cố nghĩ ra chiến lược ‎để trấn an lòng dân
‎nhằm chứng tỏ rằng ông ta thật sự ‎là một vị lãnh đạo hợp pháp và quan trọng.
‎Nên ông ta cần tìm ‎một nhóm người mới để nhắm vào
‎và đó là người châu Á.
‎THỦ ĐÔ KAMPALA, UGANDA
‎Có khoảng 100.000 người Uganda gốc Á.
‎Hầu hết là người Ấn Độ ‎từ tiểu lục địa Ấn Độ.
‎Người Anh đã đưa họ đến ‎trong thời kỳ thuộc địa
‎chủ yếu để xây dựng đường sắt ‎và họ mãi không quay trở về.
‎Cộng đồng châu Á chiếm 80.000 người ‎trong tổng số mười triệu dân.
‎Họ sở hữu gần như toàn bộ ‎các cửa hàng và doanh nghiệp lớn.
‎Nhiều người dân Uganda ‎oán giận người châu Á.
‎Khi nhìn quanh ‎và thấy các doanh nhân châu Á,
‎họ nghĩ: "Nước của mình mà, ‎chủ cửa hàng phải là người châu Phi chứ".
‎Từ kinh nghiệm, chúng tôi đã phát hiện ra
‎rằng dân châu Á cực kỳ khôn ngoan.
‎Và họ đã trục lợi từ đất nước này ‎suốt một thời gian dài.
‎Khi Amin lên nắm quyền,
‎người dân Ấn Độ ở Uganda ‎đã bày tỏ niềm hân hoan.
‎Và chính Amin từng nói rằng
‎ông ta đã giải phóng những người dân Ấn Độ ‎đã bị người Anh tước quyền công dân ấy.
‎Nhưng vốn học theo bí kíp, ‎Amin quyết định thay đổi quan điểm.
‎Gần cuối năm 1971,
‎Amin đã mở một cuộc họp báo,
‎miêu tả việc Cộng đồng châu Á ‎chống lại người Uganda da đen ra sao,
‎và xem họ là những kẻ ‎kém văn minh hơn mình.
‎Nhưng rồi dường như ‎gã Amin tử tế và ôn hòa hơn lại xuất hiện.
‎Amin mời các lãnh đạo ‎của Cộng đồng châu Á đến họp mặt
‎để giúp giải tỏa mọi hiểu lầm.
‎Các tinh anh ưu tú của Uganda ‎đến tham dự hội nghị
‎cùng giới truyền thông quốc tế.
‎Bầu không khí đầy triển vọng
‎cho đến khi ngài Tổng thống đến ‎cùng các sĩ quan quân đội tinh nhuệ.
‎Amin tiến hành công kích Cộng đồng châu Á,
‎cáo buộc họ tội trốn thuế, ‎dẫn tiền ra khỏi đất nước,
‎và phân biệt đối xử ‎với người Uganda da đen khi giao thương.
‎Nói cách khác ‎là tội phản quốc về kinh tế và văn hóa.
‎Lời lẽ của Amin làm bùng lên một làn sóng ‎tuyên truyền chống người châu Á,
‎những ngôn từ thù hận và bạo lực.
‎Bằng cách tạo sự chia rẽ,
‎gã bạo chúa Amin không chỉ góp phần ‎phá vỡ mối liên kết tín nhiệm lẫn nhau
‎trong toàn xã hội,
‎mà còn thống nhất điểm tựa của ông ta,
‎chủ yếu là người dân da đen ở Uganda.
‎Sau khi đã khiến con tốt thí chao đảo,
‎có thể bạn tưởng rằng ‎họ đã như cá nằm trên thớt,
‎nhưng đâu phải luôn đơn giản thế, ‎chí ít thì chưa đâu.
‎Ngay cả các xã hội chuyên chế ‎cũng phải có rào chắn, tức là luật pháp.
‎Bạn phải đánh sập chúng đã.
‎CHIẾN THUẬT ‎VŨ KHÍ HÓA LUẬT PHÁP
‎Một trong những cái thú ‎khi làm người cai trị tuyệt đối
‎đó là lời nói của bạn hiếm khi bị bác bỏ.
‎Nhưng để tiêu diệt mọi trở ngại ‎cho những ý muốn cường bạo cần tốn công.
‎Các thể chế pháp lý hiện hữu có thể là ‎một rào cản đối với các lãnh tụ chính trị,
‎và họ làm gì? Họ triệt phá chúng.
‎Ý đồ là làm suy yếu ‎mọi thể chế và rào chắn
‎đóng vai trò hạn chế quyền lực của bạn.
‎Một khi những rào chắn ấy sụp đổ,
‎bạn có thể tự do xoay chuyển luật pháp ‎chống lại con tốt thí.
‎Điều đó thì mọi bạo chúa đều ủng hộ.
‎Idi Amin đã có thể ‎thao túng chính phủ, chính quyền,
‎và cả cơ cấu kinh tế.
‎Tôi đang dùng chiến thuật của thể thao.
‎Bằng việc hạ gục người ta, ‎tôi cũng dùng cả chính trị.
‎Nhưng Idi Amin duy nhất thất bại ‎trong việc thâm nhập thể chế Tư pháp,
‎nên ông ta đã đình chỉ một phần Hiến pháp.
‎Ông ta tự cho mình quyền lực thông qua ‎các sắc lệnh để đạt được mục đích.
‎Cứ cho những quan tòa phiền hà ra rìa, ‎bạn sẽ được thỏa sức tung hoành.
‎Với Amin, nó kích hoạt giai đoạn tiếp theo ‎trong chiến dịch thí tốt của ông ta.
‎NGÀY 5 THÁNG 8 NĂM 1972 ‎18 THÁNG SAU KHI AMIN THÀNH NHÀ ĐỘC TÀI
‎Một buổi sáng nọ, khi ghé thăm ‎thị trấn Soroti ở Đông Uganda,
‎Amin tỉnh giấc khi bình minh chưa ló
‎và tự lái xe ‎đến đài phát thanh địa phương.
‎Tại đó, ông nhắn lời lời kêu gọi toàn dân.
‎Ông ta nói: "Tối qua, tôi đã mơ ‎rằng dân châu Á đang vắt sữa bò
‎nhưng chẳng cho bò ăn,
‎thế nên tôi nghĩ ‎ta nên loại bỏ dân châu Á".
‎Tôi muốn được thấy cả con đường Kampala ‎không ngập tràn dân Ấn Độ.
‎Ngài muốn đuổi ‎toàn bộ dân châu Á thật sao?
‎Phải, họ phải về đất nước của mình.
‎Cộng đồng châu Á ở Uganda được cho ‎ba tháng để thu xếp việc kinh doanh,
‎rồi rời khỏi đất nước.
‎Và vì thế họ phải bán đi mọi thứ ‎mà họ sở hữu
‎từ giờ đến thứ Ba tuần sau nữa.
‎Tôi từng ở Uganda ‎làm trợ giảng tại đại học
‎và cảm nghĩ chung của những người tôi quen ‎trong Cộng đồng châu Á đều là
‎đây đúng là hư trương thanh thế.
‎Các lãnh đạo châu Á kháng cáo lên ‎Tòa án Uganda cầu bảo vệ, nhưng vô ích.
‎Nhiều người châu Á ở Uganda ‎vốn được sinh ra tại đó.
‎Gia đình họ đã ở Uganda suốt bao thế hệ ‎nên họ chẳng có chốn nào để đi.
‎Người ta bỏ lại xe hơi ở sân bay, ‎để cả chìa khóa trong xe.
‎Không ai hiểu nổi sự việc.
‎Tưởng tượng mà xem, ‎một đất nước mà bạn đã sống cả đời,
‎suốt bao thế hệ,
‎giờ bạn sắp rời đi vậy mà ‎chẳng có người nào để chào tạm biệt.
‎Mà chẳng phải với ai cũng là thảm họa.
‎Khai trừ xong lũ tốt thí được chọn rồi,
‎thì đã đến lúc gặt hái phần thưởng.
‎Khi toàn bộ cư dân châu Á đã bị tống cổ,
‎người dân Uganda đã ăn mừng.
‎Idi Amin có thể lấy những doanh nghiệp ‎vốn do người châu Á sở hữu
‎mà trao tặng cho người dân châu Phi.
‎Họ đi cũng tốt.
‎Vì sao?
‎Họ hút máu bọn tôi đủ rồi.
‎Một nước đi được lòng muôn dân.
‎Nó phần nào cộng hưởng sâu sắc
‎với nhu cầu của đại đa số người dân,
‎nên rất được lòng dân.
‎Nhưng có thành công hay không ‎lại là chuyện khác.
‎Sau sự kiện trục xuất người châu Á, ‎nền kinh tế gặp khủng hoảng nặng nề.
‎Những người nhận lại các cửa hàng ‎vốn do người châu Á sở hữu
‎lại không có trình độ.
‎Họ không biết cách ‎quản lý các doanh nghiệp kinh tế.
‎Việc thiếu hụt đủ loại thương phẩm
‎dẫn đến lạm phát hàng loạt
‎và nhiều thành phần kinh tế sụp đổ.
‎Vậy nên có lẽ khủng bố một nhóm nhỏ ‎chẳng giải quyết được mọi vấn đề.
‎Bạn thấy đấy, nó có thể ‎tạo ra thêm nhiều vấn đề hóc búa.
‎Nhưng đừng trách cuốn bí kíp, ‎chính người dân đã làm bạn thất vọng.
‎Nên trước khi họ bắt đầu phàn nàn về bạn,
‎hãy cho họ một lý do chính đáng ‎để ngậm miệng lại.
‎CHIẾN THUẬT ‎MANG ĐẾN NỖI ĐAU
‎Tra tấn.
‎Tra tấn là cách rất hay ‎để ngăn người ta chống lại bạn.
‎Tốt hơn giết chóc nhiều, ‎vì người ta vẫn giữ được mạng.
‎Bạn có thể bẫy họ, tống giam, đóng đinh,
‎và dùng bạo lực nguyên thủy với họ.
‎Các bạo chúa thích cực kỳ.
‎Chắc chắn rồi.
‎Ở Campuchia, Khmer Đỏ của Pôn Pốt ‎đã sử dụng rất nhiều kỹ thuật tra tấn,
‎bao gồm trấn nước, sốc điện,
‎và cả việc phủ bọ cạp đầy người ‎để bắt họ thú tội.
‎Bộ An ninh Quốc gia Bắc Triều Tiên ‎dùng tình trạng thiếu ngủ và Bồ câu,
‎một tư thế gây áp lực ‎mà trong thời gian dài
‎sẽ ép cho xương sống nạn nhân ‎lòi ra khỏi cơ thể.
‎Còn Bộ Dân ủy Nội vụ của Joseph Stalin
‎thì chuộng kỹ thuật ‎cho đi tàu bay chuẩn Nga,
‎bằng cách trói tay nạn nhân ra sau lưng,
‎rồi treo họ lơ lửng.
‎Hệ quả của việc trục xuất người châu Á
‎là tạo thời cơ cho nạn buôn lậu gia tăng ‎và hỗn loạn kinh tế.
‎Một nền kinh tế tệ hại sẽ làm dấy lên ‎sự chống đối quyền cai trị của bạn,
‎nên để kiểm soát sự hỗn loạn, ‎Amin đã dựa vào đội tra tấn của mình,
‎Cục Nghiên cứu Nhà nước,
‎với những đặc vụ khét tiếng
‎vì sự ác độc và gu thời trang.
‎Bất cứ ai thấy những đặc vụ này ‎đều biết họ là ai,
‎vì họ sẽ mặc quần ống loe, áo hoa ‎và đeo kính đen,
‎họ có hơi hướng của thời thập niên 70.
‎Nhưng dẫu mặc quần áo ngầu lòi,
‎bạn có lẽ sẽ không muốn ‎chơi bời cùng họ đâu.
‎Có người bị thẳng tay áp giải đi ‎giữa đường phố,
‎đang ngồi trong nhà hàng thì bị lôi cổ đi,
‎rồi bị nhét vào cốp xe
‎và chở đi,
‎rồi từ đó biệt tăm biệt tích.
‎Nhưng ai cũng biết họ đã đi đâu.
‎Amin có khá nhiều phòng tra tấn.
‎Trong đó khét tiếng nhất
‎là trụ sở của Cục Nghiên cứu Nhà nước ‎tọa lạc ngay giữa Kampala.
‎Thực ra, Đại sứ quán Pháp ở ngay kế bên
‎và nhân viên đại sứ quán kể lại rằng ‎họ có thể nghe thấy tiếng thét gào.
‎Cục Nghiên cứu Nhà nước nổi tiếng
‎vì những điều tồi tệ ‎đã xảy ra bên trong cục.
‎Dân thường vô tội ‎đã bị tra tấn và giết hại.
‎Amin và bè lũ tay sai luôn đảm bảo
‎là sẽ cho vài người chạy thoát
‎để họ có thể thuật lại câu chuyện.
‎Tôi cũng đã đến thăm nơi ‎họ dùng búa đập nát đầu người ta.
‎Amin rất cẩn thận ‎trong việc gieo rắc tin đồn
‎để luôn khiến người ta phải sợ hãi
‎và kết quả là dân thường ‎chẳng bao giờ biết người nào đáng tin
‎nên họ không thể ‎kéo bè kéo cánh chống lại nhà nước.
‎Bạn nghĩ việc cai trị bằng nỗi sợ ‎sẽ khiến người dân xa lánh mình,
‎nhưng mọi bạo chúa đều biết ‎sự tình không phải vậy.
‎Ta không giỏi việc phân biệt nỗi sợ hãi
‎với một cảm xúc kích thích khái quát hơn.
‎Và với chế độ độc tài, ‎nó có thể bị chuyển thành suy nghĩ
‎rằng xúc cảm trào dâng ấy ‎là cảm xúc thấu cảm cho nhà độc tài.
‎Và cảm xúc ấy ‎dường như rất giống với tình yêu.
‎Không khác mấy so với mối quan hệ lạm dụng ‎như ở trong gia đình
‎hay băng đảng
‎hay giáo phái.
‎Tâm lý họ thật sự ‎trở nên đồng tình với người đàn áp.
‎Nhưng luôn sẽ có vài trường hợp ngoại lệ
‎cưỡng lại sức hấp dẫn khủng khiếp của bạn.
‎THÁNG 2 NĂM 1977 ‎SÁU NĂM SAU KHI AMIN THÀNH NHÀ ĐỘC TÀI
‎Như người này đây,
‎Janani Luwum, vị Tổng giám mục Anh giáo ‎của Uganda, Rwanda, Burundi và Zaire,
‎một trong những người theo đạo Cơ đốc ‎quyền lực nhất Đông Phi.
‎Hầu như ai cũng kính trọng Luwum.
‎Suốt thời kỳ nhiệm chức tổng giám mục,
‎ông ngày càng buộc phải ‎lên tiếng phản đối bạo lực thời đó.
‎Ông đã viết một lá thư ‎công khai chỉ trích sự bạo lực.
‎Nhiêu đó cũng đủ để Tổng thống Amin ‎xem vị Tổng giám mục là mối đe dọa.
‎Thế là Amin tố cáo ngược lại ‎vị tổng giám mục.
‎Amin cáo buộc ông ấy ‎cùng hai thành viên nội các
‎tội âm mưu lật đổ chính quyền.
‎Rằng tổng giám mục đang tích trữ vũ khí
‎để chuẩn bị trước ‎cho cuộc khởi nghĩa của Anh giáo.
‎Ngày hôm sau, hai thành viên nội các ‎và vị tổng giám mục
‎được tìm thấy ‎trong một chiếc xe bị đâm nát,
‎trông thì có vẻ họ đã mất mạng ‎trong một vụ tai nạn xe cộ.
‎Nhưng lời kể của nhân chứng ‎thì hoàn toàn khác.
‎Rõ là Luwum cùng vợ đang ‎dự một cuộc gặp mặt ở dinh thự của Amin
‎thì vị tổng thống yêu cầu được gặp riêng.
‎Amin buộc tội Luwum phản quốc ‎và yêu cầu ông ký bản thú tội giả.
‎Luwum từ chối và bị bắt giam.
‎Bên trong Cục Nghiên cứu Nhà nước,
‎Luwum bị đánh đập tàn bạo ‎và bị đe dọa sẽ bị ra tay dã man hơn
‎nếu ông không thú nhận ‎tội chống lại chính quyền.
‎Nhưng Luwum không khuất phục.
‎Đêm đó, Luwum tiếp một vị khách.
‎Amin khích lệ ‎vị tổng giám mục suy nghĩ lại,
‎nhưng Luwum chỉ cầu xin Chúa thương xót ‎cho Uganda và những người lãnh đạo,
‎nhưng thương xót không hề ‎nằm trong kế hoạch của Idi Amin.
‎Thi thể được chôn vào sáng hôm sau.
‎Chưa hề có báo cáo khám nghiệm chính thức,
‎nhưng rõ là ông đã bị bắn, gãy xương
‎và lãnh nhiều thương tích.
‎Có lẽ đúng là có một thứ gọi là đi quá xa.
‎Việc sát hại vị tổng giám mục ‎đã củng cố quan điểm
‎cần phải phủ định ‎c‎hính quyền của Amin.
‎Nhưng khi rơi vào đường cùng ‎và mọi hy vọng dường như tan biến,
‎cuốn bí kíp vẫn còn một con át chủ bài ‎có thể giúp bạn đổi vận.
‎CHIẾN THUẬT ‎PHÁT ĐỘNG CHIẾN TRANH
‎Chiến tranh…
‎Nó có tốt lành gì à?
‎Với bạo chúa thì hơi bị nhiều đấy,
‎nhất là khi bạn lâm vào thế khó ‎như Idi Amin vào năm 1978.
‎Các bạo chúa luôn gây chiến ‎và lý do là vì luôn sẽ có lúc
‎mà sự ủng hộ của nhân dân ‎trở nên hơi mong manh.
‎Lúc đó, họ sẽ tìm một kẻ thù ngoại quốc
‎để thống lĩnh cả đất nước chống lại.
‎Amin triệt để dùng mối đe dọa ngoại xâm ‎và sự chống đối của nước ngoài
‎nhằm khiêu khích để kích lòng trung thành ‎và hy sinh của người dân Uganda.
‎Để xem kết quả sẽ ra sao nhé.
‎Năm 1978, các đơn vị Quân đội Uganda ‎đã vượt biên giới phía Nam Uganda
‎và xâm lược Tanzania.
‎Ông ta chẳng có lý do chính đáng nào ‎để xâm chiếm Tanzania,
‎ngoài việc để đánh lạc hướng.
‎Và để trả đũa món nợ cũ.
‎Tanzania đã duy trì mối quan hệ mật thiết ‎với Milton Obote suốt nhiều năm.
‎MILTON OBOTE ‎CỰU TỔNG THỐNG UGANDA
‎Đã đến lúc người dân Uganda ‎lật đổ chính quyền chết chóc.
‎Và rõ là Amin không thích vậy.
‎Khỏi phải nói, ‎nếu muốn chiến thuật này thành công,
‎thì bạn cần có một đội quân đủ mạnh.
‎Suốt bao năm qua, ‎quân đội của Amin luôn có vũ khí tối tân
‎nhưng trên thực tế,
‎binh lính của ông ta chưa từng chiến đấu ‎với đối thủ có vũ trang.
‎Họ chỉ toàn hành hung ‎những người dân Uganda tay không tấc sắt.
‎BENJAMIN MKAPA ‎NHÀ NGOẠI GIAO TANZANIA
‎Nguyên soái Amin đã khơi mào ‎và khẳng định chủ quyền trên đất nước tôi.
‎Và giờ Tanzania đã có lý do chính đáng ‎để xâm lược Uganda.
‎Có lẽ Amin không ngờ đến điều đó ‎khi khơi mào tất cả chuyện này.
‎Đến nước này thì ‎quân đội của Amin, Quân đội Uganda
‎đã hoàn toàn mất kiểm soát.
‎Quân đội Nhân dân Tanzania ‎có tổ chức hơn nhiều.
‎Quân đội của Amin nhanh chóng sụp đổ.
‎BRIGADIER MARWA KAMBAIE ‎TƯ LỆNH CHIẾN TRƯỜNG CỦA TANZANIA
‎- Amin đang ở Arua. Bọn tôi sẽ đến đó. ‎- Ngài sẽ đến đó?
‎Phải!
‎Khi nào ngài sẽ đến Arua?
‎Không biết. Vì bọn tôi đi bộ.
‎Idi Amin vẫn ở trong nước ‎và dùng chiếc vô tuyến di động
‎để cố liên lạc và quả quyết rằng ‎ông ta vẫn nắm quyền
‎và thúc giục những người dân
‎bị ông ta hành hung suốt chín năm qua
‎hãy đứng dậy chiến đấu nhân danh ông ta.
‎Điều đó hết sức vớ vẩn, dĩ nhiên.
‎Một kẻ thua cuộc trốn chạy ‎thì chẳng còn gì đáng sợ.
‎Nên hãy ghi nhớ,
‎khi bạn quyết định gây chiến ‎thì hãy chọn trận đấu mà bạn có thể thắng.
‎Và rồi cuối cùng, ‎ông ta lên máy bay bỏ chạy đến Ả Rập Xê Út
‎và sống lưu vong suốt phần đời còn lại.
‎Sự sụp đổ của chính quyền Idi Amin ‎đề ra một bài học quan trọng.
‎Dù bạn có làm theo cuốn bí kíp, ‎không có nghĩa là chắc chắn thành công.
‎Để đảm bảo sự thống trị dài lâu,
‎bạn cần một tầm nhìn vĩ đại hơn ‎và tính kỷ luật để làm đến cùng.
‎Hãy noi gương người đàn ông
‎đã thống trị mọi khía cạnh ‎đời sống hằng ngày của đất nước,
‎bao gồm cả khái niệm căn bản nhất:
‎sự thật.
‎Chúng ta chịu ơn ai về điều này?
‎Biên dịch: Phạm Thị Lan Phương