ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ NETFLIX
Αγαπητέ τύραννε, τώρα που κατατρόπωσες τους εχθρούς εντός της κυβέρνησης,
το καθεστώς σου θα βολεύεται για να μείνει καιρό.
Μα υπάρχει άλλη ομάδα που μπορεί να απειλήσει την κυβέρνησή σου,
κι ελέγχεται πιο δύσκολα:
οι λατρεμένοι συμπατριώτες σου.
Πώς θα κρατήσεις τις μάζες στο πλάι σου στα δύσκολα;
Το Εγχειρίδιο προσφέρει ένα σημαντικό στοιχείο.
Ο Μακιαβέλι θέτει το ερώτημα:
καλύτερα να φοβούνται ή να αγαπούν έναν ηγέτη;
Πρέπει να βασίζεσαι στον φόβο,
γιατί όταν ο κόσμος σε φοβάται, τον ελέγχεις.
Γίνεται και καλύτερο.
Αν φερθείς σωστά, θα δεις ότι ο τρόμος έχει ένα αναπάντεχο όφελος:
την αγάπη του λαού σου.
Κι έτσι φτάνουμε στην Ουγκάντα
για να γνωρίσουμε τον θρυλικό τύραννο Ιντί Αμίν Νταντά.
ΙΝΤΙ ΑΜΙΝ ΝΤΑΝΤΑ ΔΙΚΤΑΤΟΡΑΣ ΟΥΓΚΑΝΤΑ
Ο Αμίν έκανε τη βία και τον τρόμο κατευθυντήριες αρχές του καθεστώτος του.
Η σκληρότητα είναι καλή, γιατί έτσι σε σέβεται ο κόσμος.
Μιμήσου τον, μάθε να χρησιμοποιείς τη σκοτεινή πλευρά σου.
ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΡΟΜΟΥ
Στην οκταετή κυβέρνηση του Αμίν,
τουλάχιστον 300.000 Ουγκαντέζοι εξαφανίστηκαν ή σκοτώθηκαν,
συχνά με δική του εντολή.
Μετέτρεψε την Αφρική σε σφαγείο ανθρώπων.
ΜΙΛΤΟΝ ΟΜΠΟΤΕ ΠΡΩΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΟΥΓΚΑΝΤΑ
Πριν δούμε πώς κυβέρνησε ο Αμίν την πρώην βρετανική αποικία,
να τι πρέπει να ξέρεις για το πώς πήρε τη δουλειά.
ΓΕΓΟΝΟΣ 1ο
ΗΤΑΝ ΠΑΡΑΣΗΜΟΦΟΡΗΜΕΝΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΣΤΟΝ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΑΠΟΙΚΙΑΚΟ ΣΤΡΑΤΟ
Γύρω στο 1946, ο Αμίν μπήκε στα Αφρικανικά Βασιλικά Τυφέκια,
που χρησιμοποιήθηκαν για να καταστείλουν εξεγέρσεις κι ανταρσίες
στις αφρικανικές χώρες.
Είχε μεγάλη εμπλοκή σε βίαιες καταστάσεις,
κι αντί να τιμωρηθεί για υπερβολική άσκηση βίας,
ο Αμίν έπαιρνε επανειλημμένως προαγωγές.
ΓΕΓΟΝΟΣ 2ο
ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ ΓΙΑ ΝΑ ΦΤΙΑΞΕΙ ΒΑΣΗ ΣΤΗΡΙΞΗΣ
Στρατολόγησε
άτομα που του ήταν πιστά στον στρατό,
κι άρχισε να στρατολογεί πολύ κόσμο
απ' τη δική του εθνοτική ομάδα, τους Κάκουα,
απ' τη νοτιοδυτική Ουγκάντα.
ΓΕΓΟΝΟΣ 3ο ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΟΜΠΟΤΕ ΤΟΝ ΕΚΑΝΕ ΑΡΧΗΓΟ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ
Τον πρόεδρο Μίλτον Ομπότε προειδοποίησε ο αναχωρών κυβερνήτης:
Ο Ιντί Αμίν ήταν ωρολογιακή βόμβα.
Ο Ομπότε ήξερε ότι θα ερχόταν αντιμέτωπος με τον Αμίν.
Λίγο αργότερα, το 1971,
ο Αμίν κατέλαβε την εξουσία απ' τον Ομπότε με στρατιωτικό πραξικόπημα.
Θα ασκήσω το λειτούργημα του επικεφαλής κυβέρνησης,
μάρτυς μου ο Θεός.
ΑΜΑΝ…
Κι έτσι ξεκίνησε μια νέα εποχή γεμάτη υποσχέσεις.
Τα ΜΜΕ τον αποδέχτηκαν.
Επινόησαν παρατσούκλια όπως "Μεγάλος Μπαμπάς".
Ή τον έλεγαν "ευγενικό γίγαντα".
Αποκτώντας εξουσία μέσω πραξικοπήματος,
έπρεπε να εξολοθρεύσει εχθρούς για να εξασφαλίσει τη θέση του.
Πώς το κάνεις αυτό
χωρίς να ψυχράνεις τους οπαδούς εντός κι ανά τον κόσμο;
Το Εγχειρίδιο προτείνει ένα κόλπο.
ΤΑΚΤΙΚΗ ΚΡΥΨΕ ΤΗΝ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ ΣΟΥ
Είναι δύσκολο να φτιάξεις ένα καθεστώς.
Η πολλή προσοχή στις δυσάρεστες λεπτομέρειες χαλά την εικόνα του τυράννου.
Η Ουγκάντα είναι πολύ ειρηνική
και δεν παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα.
Γι' αυτό, χάρη στο Εγχειρίδιο,
κορυφαίοι τύραννοι ξέρουν την αξία μιας καλής συγκάλυψης.
Καθώς μαθαίνονταν οι θηριωδίες των ναζί στον Β' Παγκόσμιο,
ο Χίτλερ προσκάλεσε τον Ερυθρό Σταυρό στο στρατόπεδο Τερέζιενσταντ,
το οποίο παρουσίασαν ως πρότυπο γκέτο γεμάτο υγιείς κατοίκους,
με δική του τράπεζα, εβραϊκές επιχειρήσεις κι αθλητικά πρωταθλήματα.
Όταν η αγροτική πολιτική του Στάλιν
οδήγησε σε εκατομμύρια θανάτους από λιμό στην Ουκρανία,
χρησιμοποίησε παραπληροφόρηση, λογοκρισία και φιλικούς δημοσιογράφους
για να αποκρύψει την αλήθεια.
Ο Πολ Ποτ συγκάλυψε αποδείξεις της γενοκτονίας δυο εκατομμυρίων ανθρώπων,
λέγοντας ότι ο ίδιος κι οι Ερυθροί Χμερ παγιδεύτηκαν απ' τους Βιετναμέζους.
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1971 6 ΜΗΝΕΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΑΜΙΝ
Είτε το πιστεύετε είτε όχι, σύντομα ο "ευγενής γίγαντας" της Ουγκάντας
χρειάστηκε να εφαρμόσει αυτήν την τακτική.
Ο Ιντί Αμίν είχε γοητευτική προσωπικότητα,
αλλά ήταν αδιαμφισβήτητα ένας δολοφόνος
που άρχισε να σκοτώνει με το που κατέλαβε την εξουσία.
Μετά από έξι μήνες καθεστώτος,
άρχισαν οι ισχυρισμοί για σφαγές στους στρατώνες,
ιδίως στρατιωτών που ήταν μέλη εθνοτικών ομάδων
που συνδέονταν με τον πρώην πρόεδρο Μίλτον Ομπότε.
Σκότωναν κόσμο σε ένα δάσος έξω απ' την Καμπάλα.
Τους έθαβαν στα δάση
ή τους πετούσαν στον Νείλο.
Με τις φήμες για τις σφαγές,
ο Αμερικανός δημοσιογράφος Νίκολας Στρο αποφασίζει να κάνει έρευνα
μαζί με τον φίλο του Ρόμπερτ Σιντλ, καθηγητή σε τοπικό πανεπιστήμιο.
Ο Στρο κι ο Σιντλ φτάνουν στο σημείο,
στους στρατώνες 270 χλμ. νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας.
Μετά από δύο μέρες, εξαφανίστηκαν.
Ήταν άφαντοι επί βδομάδες.
Ο Αμίν διαβεβαιώνει τη σύζυγο του Στρο
ότι θα κάνει τα πάντα για να ανακαλύψει τι έγινε,
αλλά κάνει μήνες να ξεκινήσει την έρευνα.
Υπολοχαγός του στρατού της Ουγκάντας δραπετεύει στην Τανζανία.
Λέει στην αστυνομία
ότι οι Αμερικανοί σκοτώθηκαν μετά από επίθεση αξιωματούχων του Αμίν
και οι σοροί τους κάηκαν και πετάχτηκαν σε υδάτινο τάφο.
Στο έγκλημα λέγεται ότι ενεπλάκησαν υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί,
μα ο Αμίν κλείνει την υπόθεση χωρίς να απαγγελθούν κατηγορίες.
Άλλος ένας θρίαμβος του Εγχειριδίου; Όχι ακριβώς.
Το σκάνδαλο μετατρέπει το καθεστώς του Αμίν
από φήμη σε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο.
Οι διεθνείς αναφορές αλλάζουν καθώς γίνεται προφανές
ότι η κυβέρνηση του Αμίν είναι εξαιρετικά βίαιη.
Μα ποιος έχει ανάγκη τη διεθνή κοινότητα;
Αρκεί ο λαός σου να 'ναι πιστός.
Το Εγχειρίδιο έχει την τακτική για να μείνει φρόνιμος.
ΤΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΕ ΕΞΙΛΑΣΤΗΡΙΟ ΘΥΜΑ
Κάθε καλός τύραννος
ξέρει ότι το έθνος αποτελείται από ανθρώπους με αισθήματα,
και τα αισθήματα είναι διαχειρίσιμα.
Η εύρεση εξιλαστήριου θύματος είναι αποτελεσματικότατη τακτική.
ΠΡΟΣΟΧΗ, ΕΒΡΑΙΟΙ
Το να κατηγορείς κάποιον άλλον για τα δεινά του λαού.
Έτσι κερδίζεις εμπιστοσύνη και στήριξη
και νομιμότητα απ' τον λαό.
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα.
Ο Στάλιν κατηγόρησε τους πλούσιους αγρότες, τους κουλάκους,
ότι συσσώρευαν πλούτη
εν μέσω οικονομικής κρίσης στη Σοβιετική Ένωση.
Ο Μουαμάρ Καντάφι ψήφισε νόμο για κατάσχεση περιουσίας
των Ιταλών της Λιβύης που κυβερνούσαν κάποτε,
και τους έδιωξε την επονομαζόμενη Μέρα της Εκδίκησης.
Κι υπάρχει κι ο Χίτλερ,
που έχτισε όλο του το κίνημα εκδιώκοντας Εβραίους.
Αλλά όταν ο Αμίν εφήρμοσε την τακτική, είχε άλλον σκοπό κατά νου.
Τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα οικονομικά,
κι ο Αμίν έψαχνε στρατηγικές για να καθησυχάσει το έθνος,
για να δείξει ότι ήταν νόμιμος και σημαντικός ηγέτης.
Έπρεπε να βρει νέα ομάδα για να βάλει στο στόχαστρο,
κι αυτοί ήταν οι Ασιάτες.
ΚΑΜΠΑΛΑ, ΟΥΓΚΑΝΤΑ
Υπήρχαν περίπου 100.000 Ασιάτες Ουγκαντέζοι.
Ινδοί κυρίως, απ' την Ινδική υποήπειρο.
Τους είχαν φέρει οι Βρετανοί κατά την αποικιοκρατία,
για να χτίσουν σιδηρόδρομο, αλλά δεν έφυγαν ποτέ.
Η ασιατική κοινότητα: 80.000 απ' τα δέκα εκατ. πληθυσμού.
Έχουν σχεδόν όλα τα μεγάλα καταστήματα κι επιχειρήσεις.
Πολλοί Ουγκαντέζοι ένιωθαν κακία απέναντι στους Ασιάτες.
Κοιτούσαν γύρω κι έβλεπαν Ασιάτες επιχειρηματίες.
Και σκέφτονταν "Είναι η χώρα μας, Αφρικανοί έπρεπε να έχουν τα μαγαζιά".
Εκ πείρας, ανακαλύψαμε
ότι οι Ασιάτες είναι δαιμόνιοι.
Κι εκμεταλλεύονται τη χώρα εδώ και πάρα πολύ καιρό.
Όταν πήρε την εξουσία ο Αμίν,
υπήρχε μεγάλος ενθουσιασμός στον ινδικό πληθυσμό της Ουγκάντας.
Ο ίδιος ο Αμίν έλεγε
ότι απελευθέρωσε τους Ινδούς, των οποίων τα δικαιώματα στέρησαν οι Βρετανοί.
Γνωρίζοντας το Εγχειρίδιο, ο Αμίν αποφασίζει να αλλάξει τροπάριο.
Στο τέλος του 1971
ο Αμίν δίνει συνέντευξη τύπου.
Περιγράφει ότι η ασιατική κοινότητα ήταν εναντίον των μαύρων Ουγκαντέζων,
θεωρώντας τους λιγότερο πολιτισμένους.
Έπειτα, ο πιο ευγενικός Αμίν φαίνεται να επανεμφανίζεται.
Προσκαλεί ηγέτες της ασιατικής κοινότητας
για να ξεκαθαριστούν τυχόν παρεξηγήσεις.
Παρευρέθηκε η ελίτ εξεχουσών προσωπικοτήτων
καθώς και διεθνή ΜΜΕ.
Αισιόδοξο κλίμα,
μέχρι που φτάνει ο πρόεδρος μαζί με ανώτερους γαλονάδες του.
Ο Αμίν εκτοξεύει επίθεση στην ασιατική κοινότητα,
τους κατηγορεί για φοροδιαφυγή, για εξαγωγή χρημάτων απ' τη χώρα
και διάκριση κατά των μαύρων Ουγκαντέζων στις επιχειρήσεις.
Με άλλα λόγια, οικονομική και πολιτισμική προδοσία.
Η ομιλία του τροφοδοτεί ένα κύμα αντιασιατικής προπαγάνδας,
εκφράσεων μίσους και βίας.
Με τον διχασμό,
ο Αμίν ως τύραννος δεν ευθύνεται μόνο για τη διάσπαση εμπιστοσύνης
στην ευρύτερη κοινωνία,
αλλά ενοποιεί και τη βάση στήριξης,
η οποία αποτελείται κυρίως από μαύρους Ουγκαντέζους.
Τώρα που τάραξες τα εξιλαστήρια θύματα,
ίσως νομίζεις ότι μπορείς να τα κάνεις ό,τι θες,
αλλά δεν είναι πάντα τόσο απλό. Όχι ακόμα τουλάχιστον.
Ακόμα κι οι τυραννικές κυβερνήσεις έχουν στηθαία, τους γνωστούς μας νόμους.
Πρέπει να τους διαλύσεις.
ΤΑΚΤΙΚΗ ΚΑΝΕ ΟΠΛΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
Μία απ' τις απολαύσεις του απόλυτου άρχοντα;
Σπάνια ακούει τη λέξη "Όχι".
Μα θέλει κόπο για να καταστρέψεις κάθε εμπόδιο στα καπρίτσια σου.
Υπάρχοντα νομικά όργανα εμποδίζουν τους ηγέτες.
Τι κάνουν; Τα διαλύουν.
Η ιδέα είναι να αποδυναμωθούν όλοι οι θεσμοί και τα στηθαία
που λειτουργούν ελεγκτικά στην εξουσία.
Και μόλις πέσουν τα στηθαία,
στρέφεις τον νόμο εναντίον του εξιλαστήριου θύματος.
Κάθε τύραννος θα το υποστήριζε αυτό.
Ο Ιντί Αμίν μπόρεσε να ελέγχει την κυβέρνηση
και την οικονομική δομή.
Η τακτική μου είναι αθλητική.
Ξεκάνοντας κόσμο, χρησιμοποιώ και πολιτική.
Ο μόνος θεσμός στον οποίο δεν εισχώρησε ήταν το δικαστικό σώμα,
οπότε ανέστειλε μέρος του συντάγματος.
Έδωσε εξουσία στον εαυτό του να περνάει διατάγματα
για να κάνει ό,τι θέλει.
Παραγκώνισε τους ενοχλητικούς δικαστές, και το πεδίο είναι ελεύθερο.
Για τον Αμίν, άρχισε η επόμενη φάση της επιχείρησης εξιλαστήριο θύμα.
5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1972 18 ΜΗΝΕΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΑΜΙΝ
Ένα πρωί, ενώ επισκεπτόταν το Σορότι στην ανατολική Ουγκάντα,
ο Αμίν ξυπνά αξημέρωτα
και πάει στον τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό.
Από εκεί, απευθύνεται στο έθνος.
Είπε "Χθες βράδυ ονειρεύτηκα ότι Ασιάτες άρμεγαν την αγελάδα,
αλλά δεν την τάιζαν,
κι έτσι πιστεύω ότι πρέπει να ξεφορτωθούμε τους Ασιάτες".
Θέλω να δω τους δρόμους της Καμπάλας χωρίς Ινδούς.
Θέλετε να φύγουν όλοι οι Ασιάτες;
Ναι. Πρέπει να πάνε στη χώρα τους.
Η ασιατική κοινότητα είχε τρεις μήνες για να μαζέψει τις επιχειρήσεις της
και να φύγει.
Πρέπει να πουλήσουν ό,τι έχουν
από τώρα μέχρι την ένατη μέρα απ' τη Δευτέρα.
Ήμουν στην Ουγκάντα. Βοηθός καθηγητή στο πανεπιστήμιο.
Το γενικό αίσθημα όσων γνώριζα στην ασιατική κοινότητα ήταν
ότι επρόκειτο περί στόμφου.
Ασιάτες ηγέτες ζητούν προστασία απ' τα δικαστήρια, αλλά μάταια.
Πολλοί Ασιάτες στην Ουγκάντα είχαν γεννηθεί εκεί.
Οι οικογένειές τους ήταν επί γενιές εκεί. Δεν είχαν πού να πάνε.
Ο κόσμος άφησε τα αμάξια στο αεροδρόμιο, με τα κλειδιά μέσα.
Κανείς δεν καταλάβαινε τι γινόταν.
Φανταστείτε να είστε σε μία χώρα όπου χτίσατε όλη σας τη ζωή και…
Πολλές γενιές.
Φεύγεις και δεν υπάρχει κανείς να αποχαιρετήσεις.
Δεν ήταν για όλους καταστροφή.
Μόλις πετάξεις τα εξιλαστήρια θύματα της επιλογής σου,
είναι ώρα να καρπωθείς τα οφέλη.
Όταν εκδιώχθηκε ολόκληρος ο ασιατικός πληθυσμός,
ο λαός της Ουγκάντας το γιόρτασε.
Ο Αμίν πήρε τις επιχειρήσεις που ανήκαν σε Ασιάτες
και τις έδωσε σε Αφρικανούς.
Είναι καλό να φύγουν.
Γιατί;
Αρκετά μας ρούφηξαν.
Ήταν δημοφιλής κίνηση.
Κατά κάποιον τρόπο, είχε μεγάλη απήχηση
με τις απαιτήσεις της πλειοψηφίας του κόσμου.
Δημοφιλής ήταν.
Επιτυχής; Αυτό είναι άλλο θέμα.
Μετά τον διωγμό των Ασιατών, επήλθε μεγάλη οικονομική κρίση.
Εκείνοι που πήραν τα καταστήματα των Ασιατών
δεν είχαν τις ικανότητες.
Δεν ήξεραν να διευθύνουν οικονομικές επιχειρήσεις.
Η έλλειψη διάφορων εμπορευμάτων
οδήγησε σε μαζικό πληθωρισμό,
και πολλά κομμάτια της οικονομίας κατέρρευσαν.
Ίσως η τρομοκρατία μιας μικρής ομάδας να μην είναι πανάκεια.
Όπως βλέπεις, προκαλεί πονοκεφάλους.
Μην κατηγορείς το Εγχειρίδιο. Ο κόσμος απογοητεύει.
Πριν αρχίσουν τα παράπονα,
δώσε τους έναν καλό λόγο να μη μιλάνε.
ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ ΠΟΝΟ
Βασανιστήρια.
Τα βασανιστήρια είναι καλός τρόπος αποτροπής της αντίστασης.
Καλύτερο απ' το να σκοτώνεις, αφού ο κόσμος μένει ζωντανός.
Μπορείς να τον παγιδεύσεις, να τον φυλακίσεις
και να του ασκήσεις ακραία βία. Οι τύραννοι τα λατρεύουν.
Εννοείται.
Στην Καμπότζη, οι Ερυθροί Χμερ χρησιμοποίησαν βασανιστήρια,
όπως εικονικό πνιγμό, ηλεκτροσόκ…
Κάλυπταν ακόμα και κόσμο με σκορπιούς για να αποσπάσουν ομολογίες.
Το Υπουργείο Ασφάλειας της Β. Κορέας χρησιμοποιεί το Περιστέρι,
μια στάση που, με τον καιρό,
εξωθεί τη ραχοκοκαλιά απ' το σώμα,
ενώ η αγαπημένη τεχνική του NKVD του Στάλιν ήταν η μηχανή δεσίματος,
όπου έδεναν τα χέρια των θυμάτων πισθάγκωνα,
και τα κρεμούσαν ψηλά.
Ο διωγμός των Ασιατών
οδήγησε στην αύξηση του λαθρεμπορίου και το οικονομικό χάος.
Η κακή οικονομία ευνοεί την αντίσταση απέναντί σου.
Για να ελέγξει το χάος, ο Αμίν βασίστηκε στην ομάδα βασανισμών,
το Κρατικό Γραφείο Ερευνών,
του οποίου οι πράκτορες φημίζονταν για τη σκληρότητά τους
και το ντύσιμό τους.
Όποιος έβλεπε αυτούς τους πράκτορες ήξερε ποιοι ήταν,
γιατί φορούσαν παντελόνια καμπάνα, σκούρα γυαλιά, φλοράλ πουκάμισα.
Στο κλίμα της δεκαετίας του '70.
Παρά το ψαγμένο τους ντύσιμο,
μάλλον δεν τους θες για κολεγιά.
Κάποιους τους μάζευαν κυριολεκτικά απ' τον δρόμο.
Τους έβγαζαν απ' τα εστιατόρια,
τους έδεναν στο πορτμπαγκάζ
κι έφευγαν.
Δεν τους ξανάβλεπαν ποτέ.
Όλοι ήξεραν πού είχαν πάει.
Ο Αμίν είχε πολλούς θαλάμους βασανιστηρίων.
Απ' τους πιο διαβόητους
ήταν στα κεντρικά της Υπηρεσίας Πληροφοριών στο κέντρο της Καμπάλας.
Η γαλλική πρεσβεία ήταν ακριβώς δίπλα,
κι οι εργαζόμενοι εκεί αφηγούνται ότι άκουγαν ουρλιαχτά.
Στο κτίριο της SRB
συνέβαιναν φρικτά πράγματα.
Απλοί άνθρωποι βασανίζονταν και σκοτώνονταν.
Αλλά ο Αμίν και τα πρωτοπαλίκαρά του
φρόντιζαν να αφήσουν μερικούς να αποδράσουν,
για να αφηγηθούν την ιστορία.
Πήγα και σ' ένα μέρος, όπου έσπαγαν κεφάλια με ένα σφυρί.
Ο Αμίν καλλιεργούσε προσεκτικά φήμες
με τέτοιον τρόπο ώστε να διατηρείται ο φόβος.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι απλοί πολίτες δεν ήξεραν ποιον να εμπιστευτούν,
κι έτσι δεν μπορούσαν να οργανώσουν αντίσταση.
Θα περίμενε κανείς ότι ο τρόμος θα απομάκρυνε τον κόσμο,
αλλά, όπως ξέρουν όλοι οι τύραννοι, δεν πάει έτσι.
Δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε τον φόβο
από ένα γενικευμένο αίσθημα ξεσηκώματος.
Και σε μία δικτατορία, αυτό μπορεί να οδηγήσει στη σκέψη
ότι η συγκινησιακή φόρτιση είναι προς τον δικτάτορα.
Κι αυτό το συναίσθημα μοιάζει πολύ μ' εκείνο της αγάπης.
Μοιάζει με μία κακοποιητική συμπεριφορά σε μια οικογένεια,
ή σε μια συμμορία,
ή σε μια αίρεση.
Φτάνουν να συμμαχούν με τους δυνάστες.
Μα πάντα θα υπάρχουν κάποιοι
που αντιστέκονται στη φρικτή γοητεία σου.
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1977 6 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΑΜΙΝ
Όπως αυτός:
ο Τζανάνι Λουούμ, Αγγλικανός αρχιεπίσκοπος σε Ουγκάντα, Ρουάντα, Μπουρούντι και Ζαΐρ
κι απ' τους πιο ισχυρούς χριστιανούς στην Ανατολική Αφρική.
Τον Λουούμ τον εκτιμούσαν σχεδόν όλοι.
Στη διάρκεια της αρχιεπισκοπίας του,
ήταν υποχρεωμένος να μιλάει εναντίον της βίας της εποχής του.
Είχε γράψει μια επιστολή επικρίνοντας τη βία.
Αυτό ήταν αρκετό για τον πρόεδρο Αμίν για να τον δει ως απειλή.
Ο Αμίν, λοιπόν, κατηγορεί τον αρχιεπίσκοπο.
Ο Αμίν τον κατηγόρησε, μαζί με άλλους δύο υπουργούς,
ότι μηχανορραφούσε για να ανατρέψει την κυβέρνηση.
Λεγόταν ότι ο αρχιεπίσκοπος μάζευε όπλα,
εν αναμονή εξέγερσης των αγγλικανών.
Την επόμενη μέρα, οι δύο υπουργοί κι εκείνος
βρέθηκαν σε ένα κατεστραμμένο αμάξι.
Φαινομενικά, έχασαν τη ζωή τους σε αυτοκινητιστικό.
Αλλά οι μάρτυρες λένε μια διαφορετική ιστορία.
Ο Λουούμ κι η σύζυγός του πήγαιναν στο σπίτι του Αμίν,
όπου ο πρόεδρος ζήτησε προσωπική συνάντηση.
Κατηγόρησε τον Λουούμ για προδοσία κι απαίτησε υπογραφή ψεύτικης ομολογίας.
Ο Λουούμ αρνήθηκε και τέθηκε υπό κράτηση.
Στην Υπηρεσία Πληροφοριών,
ο Λουούμ χτυπήθηκε βάναυσα κι απειλήθηκε για τα χειρότερα
αν δεν ομολογούσε για τα εγκλήματα κόντρα στο καθεστώς.
Αλλά ο Λουούμ δεν λύγισε.
Εκείνο το βράδυ ο Λουούμ δέχτηκε μια επίσκεψη.
Ο Αμίν τον προέτρεψε να αναθεωρήσει,
μα ο Λουούμ απλώς προσευχήθηκε για έλεος στον λαό και τους ηγέτες.
Αλλά το έλεος δεν ήταν στα σχέδια του Αμίν.
Η σορός του ετάφη το επόμενο πρωί.
Δεν υπήρξε καμία επίσημη αναφορά εξέτασης,
αλλά είναι σαφές ότι τον πυροβόλησαν, τα οστά ήταν σπασμένα
κι είχε κι άλλα τραύματα.
Ίσως γίνεται τελικά να το παρατραβάς.
Ο φόνος του αρχιεπισκόπου εδραίωσε τη γνώμη
ότι η κυβέρνηση του Αμίν έπρεπε να φύγει.
Αλλά όταν είσαι με την πλάτη στον τοίχο χωρίς καμία ελπίδα,
το Εγχειρίδιο διαθέτει ένα κρυφό χαρτί που μπορεί να σου αλλάξει την τύχη.
ΤΑΚΤΙΚΗ ΞΕΚΙΝΑ ΠΟΛΕΜΟ
Τον πόλεμο.
Σε τι ωφελεί;
Έναν τύραννο, αρκετά,
ειδικά αν είσαι σε δύσκολη θέση, όπως ο Αμίν το 1978.
Οι τύραννοι καταφεύγουν στον πόλεμο, επειδή υπάρχει ένα σημείο
όπου η εγχώρια στήριξη φαίνεται εύθραυστη.
Αυτό που κάνουν τότε είναι να βρουν ξένο εχθρό
και να στρέψουν τη χώρα εναντίον του.
Ο Αμίν χρησιμοποίησε την απειλή της ξένης εισβολής και αντίστασης
ως πρόκληση που θα ενέπνεε την αφοσίωση κι αυτοθυσία των Ουγκαντέζων.
Για να δούμε πώς πήγε αυτό.
Το 1978, μονάδες του στρατού της Ουγκάντας πέρασαν τα νότια σύνορα
και εισέβαλαν στην Τανζανία.
Δεν είχε λόγο να εισβάλει στην Τανζανία,
μόνο ως αντιπερισπασμό.
Και για ξεκαθάρισμα λογαριασμών.
Η Τανζανία είχε διατηρήσει στενές σχέσεις με τον Μίλτον Ομπότε.
ΜΙΛΤΟΝ ΟΜΠΟΤΕ ΠΡΩΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΟΥΓΚΑΝΤΑΣ
Είναι η ώρα ο λαός να ανατρέψει το καθεστώς του θανάτου.
Κι αυτό δεν άρεσε στον Αμίν.
Περιττό να πούμε ότι για να πετύχει αυτή η τακτική,
χρειάζεται τον κατάλληλο στρατό.
Όλα αυτά τα χρόνια ο στρατός του είχε εξελιγμένα όπλα,
αλλά, πρακτικά,
οι στρατιώτες του δεν είχαν πολεμήσει ένοπλους αντιπάλους.
Είχαν φερθεί βίαια μόνο απέναντι σε άοπλους Ουγκαντέζους.
ΜΠΕΝΤΖΑΜΙΝ ΜΟΥΚΑΠΑ ΤΑΝΖΑΝΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΗΣ
Ο Αμίν είχε εδαφικές αξιώσεις στη χώρα μου.
Είχε πλέον λογική δικαιολογία για να εισβάλλει στην Ουγκάντα.
Μάλλον δεν είχε αυτό κατά νου ο Αμίν όταν το ξεκίνησε όλο αυτό.
Ο στρατός του Αμίν, της Ουγκάντας,
ήταν εκτός ελέγχου.
Ο στρατός της Τανζανίας ήταν πιο οργανωμένος.
Ο στρατός του Αμίν κατέρρευσε πολύ γρήγορα.
ΤΑΞΙΑΡΧΟΣ ΜΑΡΟΥΑ ΚΑΜΠΑΪΕ ΤΑΝΖΑΝΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ
-Ο Αμίν είναι στην Άρουα. Εκεί θα πάμε. -Εκεί θα πάτε;
Ναι!
Πότε θα πάτε στην Άρουα;
Δεν ξέρω. Πάμε περπατώντας.
Ο Ιντί Αμίν ήταν ακόμα στη χώρα με φορητό ασύρματο,
επικοινωνούσε ακόμα κι ισχυριζόταν ότι είχε ακόμα την εξουσία
και παρότρυνε τον κόσμο,
που είχε κακοποιήσει επί εννιά χρόνια,
να ορθώσει ανάστημα και να πολεμήσει για χάρη του.
Το οποίο ήταν ανοησία, βέβαια.
Τίποτα πιο τρομακτικό από έναν χαμένο σε φυγή.
Δώσε βάση:
όταν αποφασίζεις να πολεμήσεις, φρόντισε να μπορείς να κερδίσεις.
Τελικά, έφυγε απ' τη χώρα και πήγε στη Σαουδική Αραβία,
όπου έζησε ως εξόριστος μέχρι το τέλος της ζωής του.
Η πτώση του καθεστώτος του Αμίν κρύβει ένα σημαντικό μάθημα.
Το ότι έχεις ένα Εγχειρίδιο δεν εξασφαλίζει την επιτυχία σου.
Για να αντέξει η βασιλεία σου,
χρειάζεσαι μεγαλύτερο όραμα κι αντοχή για να το ολοκληρώσεις.
Παραδειγματίσου από κάποιον
που κυριάρχησε σε όλους τους τομείς της ζωής της χώρας του,
ακόμα και στην πιο βασική αρχή όλων,
την αλήθεια.
Σε ποιον το οφείλουμε αυτό;
Υποτιτλισμός: Νότα Μουζάκη