Często mówi się,
że Japończycy uważają koty
za wyjątkowe stworzenia.
Na przykład Maneki-neko, wabiący kot,
jest uważany za dobry omen.
Nie wiem, czy można je nazwać
posłańcami duchów,
ale na pewno przemawiają
do japońskiej wrażliwości.
Osobiście uważam,
że są nosicielami tajemniczych wiadomości.
W czasie, gdy naprawdę miałam problemy
i nie mogłam znaleźć rozwiązania,
tworzenie tego kociego dzieła
pozwoliło mi
wyjść poza własną wyobraźnię
i otworzyło moje życie na nowe możliwości.
Jestem zachwycona tą przemianą.
Nie sądziłam, że będę taka szczęśliwa.
NETFLIX — ORYGINALNY SERIAL DOKUMENTALNY
W dzieciństwie
zawsze coś mnie głęboko pochłaniało.
Raczej nie byłam skora do współpracy.
Musiano mnie powstrzymywać,
gdy zrobiłam coś do połowy.
W szkole podstawowej
rysowałam raz tło na szkolny występ
i tak mnie to pochłaniało,
że zostawałam po lekcjach.
Zostawałam po zajęciach, żeby rysować.
Tak uwielbiałam rysować.
Najbardziej podziwiam Picassa.
Zdecydowanie miał wielki talent.
I choć może to zabrzmieć banalnie,
gdy jestem pytana,
co mi się podoba w Picassie,
zawsze odpowiadam: „Jego pasja”.
Wakuneco pochodzi od japońskich słów:
„waku”, rama i „neco”, kot.
Razem oznaczają „kot w ramce”.
Miałam wiele różnych pomysłów,
jak powinnam to nazwać,
ale pomyślałam, że „wakuneco”
jest chwytliwe i łatwe do zapamiętania.
Odkryłam filcowanie igłą,
gdy próbowałam obrębić spódnicę.
Poszłam na zakupy do sklepu z rękodziełem.
Tak się na to natknęłam.
Nie zdawałam sobie sprawy,
ile to daje swobody w tworzeniu.
Zauroczyło mnie od początku.
Mieszkam z trzema kotami:
Shimą, Fuku-chan i Guri,
Wszystkie zostały uratowane.
Kiedy czuję się wyczerpana,
ich obecność mnie leczy.
Gdy zaczęłam filcowanie igłą,
już je kochałam.
Cały czas rysowałam,
w tym wiele portretów, i pomyślałam,
że może zacznę rzeźbić je w filcu.
Tak zaczęłam robić trójwymiarowe portrety kotów.
To Miyu, kot rosyjski niebieski
w jednym odcieniu.
Ten kot żyje, prawda?
Twój proces twórczy
będzie inny niż zwykle.
Jak to zrobisz?
Poznałem Sachi z Wakuneco…
FILMOWIEC YOUTUBE
…gdy prowadziłem swój kanał na YouTube.
REŻYSER:
Pokazywałem, jak robić filmy.
Sachi wysłała mi filmiki z pytaniem,
czy chciałbym sfilmować jej pracę.
Gdy ją zobaczyłem, pomyślałem:
„To jest super. Świat musi to zobaczyć”.
W tę stronę?
Tak.
Dobrze.
Nasz pierwszy film dla YouTube
miał milion odsłon.
Wtedy zrozumieliśmy, że to jest coś.
Myśleliśmy, że mamy dobry produkt.
Od tamtej pory liczba oglądających rosła
i otrzymywałam coraz więcej próśb,
żeby wstawić w ramki ich koty,
zanim dotarłam do punktu,
w którym jestem.
Do niedawna robiłam głównie koty,
które odeszły do nieba.
Ale teraz
poznam kota, którego uwiecznię.
Oczywiście nie mogę się doczekać
spotkania z właścicielem,
ale spotkanie z Miyu i odkrycie,
jakim jest kotem,
jest jeszcze bardziej ekscytujące.
Mieszkanie z Miyu
jest jak posiadanie dziecka i rodzeństwa,
ale to też jak mieć przyjaciela.
MAMA MIYU
Czasem robi się uczuciowa jak kochanka.
To zabawny związek.
Prawdę mówiąc…
STARSZA SIOSTRA
…moja rodzina nie lubiła zwierząt
i nie wolno nam było ich mieć.
Kiedy wyprowadziłam się
od rodziców do collegu’u,
postanowiłam wziąć Miyu.
Od tamtej pory jesteśmy nierozłączne.
Jestem z Wakuneco.
Cześć. Miło mi.
Mnie również.
To szczęśliwy dzień.
Dziękuję za przybycie.
Miyu jest urocza.
Widziałyśmy na YouTubie
i portalach społecznościowych,
że Sachi tworzył cudowne dzieła sztuki.
W tym filmie nakładała kocie wąsy
i w tej scenie
są prawdziwe wąsy tego kota.
Widać, że uwielbia pozujące jej koty,
więc pomyślałyśmy,
że zrobimy sobie wakuneco z Miyu.
Mówi, że jesteś słodka, Miyu. Miłe, co?
Jestem pełna emocji.
Jest taka słodka.
Miyu ma dziesięć lat, niedługo skończy 11.
Nie młodnieje,
więc kto wie, kiedy nas opuści.
Myślenie o tym jest smutne.
Jesteś teraz modelką, Miyu?
Urocza.
Skoro portret będzie z nami,
w czasie, gdy Miyu tu jest,
myśl, że duch Miyu
może ożywić go po swoim odejściu,
łagodzi mój niepokój
związany z jej odejściem.
Sprawdzę kolor, dobrze?
Zbierałam sierść,
którą z niej wyczesywałam.
Mam całą kulkę.
Wspaniale.
Naprawdę się przyda.
Naprawdę? Świetnie.
Zawsze jest taka spokojna?
Zawsze była spokojnym kotem.
Gdybyś miała wybrać kolor jej oczu,
jaki by był?
Chyba żółtozielony.
Żółtozielony.
Myślę, że przemyślenia właściciela
są bardzo ważne w tej pracy.
Zadaję właścicielom
wiele pytań o kota.
Łączę to, co usłyszałam,
z własnymi wrażeniami ze spotkania,
by stworzyć ostateczny portret.
To zdjęcie, które dziś zrobiłam.
Wygładzam kolory
na bardziej neutralne tony i drukuję.
Łatwo jest pomylić kolor w tej pracy.
Są czerwonawe i niebieskawe szarości,
więc ważne jest,
odwoływanie się do zdjęć,
by najlepiej dopasować kolor.
Podziwiam artystów,
którzy potrafią wyrażać się
w abstrakcyjny sposób.
Na przykład Picasso był świetny
w stwarzaniu wszechświata z niczego.
Niestety nie jestem w tym dobra.
Wszystko, co stworzę,
zawsze będzie konkretne.
Szczerze mówiąc, kiedyś miałam kompleks,
że moja sztuka jest konkretna.
Tak, dziękuję.
Wiem.
Nie widzę.
Już dobrze.
Miyu, która będzie modelką,
ma jednokolorowe futro bez gradacji.
Jak można sobie wyobrazić,
sierść o skomplikowanej gradacji koloru
jest dużo trudniejsza do odtworzenia.
Sierść w jednolitym odcieniu
jest trudna do odtworzenia.
Jeśli użyjesz jednego odcienia szarości,
będzie wyglądać jak pluszak.
Trzeba uważać,
by nie nadużyć jednego odcienia.
Potem trzeba określić gradację,
co jest ważne.
Chyba ten.
Dobrze.
Widziałam pani filmy w internecie.
Naprawdę?
Widziałam ten, w którym robiła pani oczy
i byłam pod wrażeniem.
Naprawdę? Wiedziała pani, kim jestem?
Niesamowite!
Czekam na kolejny pani film na YouTube.
Dziękuję.
Poznałem Sachi z Wakuneco
w szkole artystycznej…
STOLARZ ARTYSTA
…gdzie pracowaliśmy.
Poproszono mnie
o wykonanie ramek do jej prac.
Wtedy nie wiedziałem zbyt wiele
o jej twórczości.
Zajmowała się rysunkami.
Jednak zabrzmiało to interesująco,
więc podjąłem się tego.
Cześć, Tada.
Cześć.
Kopa czasu.
Tak.
Trudne było osiągnięcie
tak dużego rozmiaru.
Pomyślałam,
że lepiej nie robić tak szerokich ram.
Ramka, którą ostatnio zrobiłeś,
była świetna,
ale może trochę za gruba.
Pomyślałam, że może grubość
powinna być równa szerokości.
Może gdzieś między tą a tą?
Żeby nie gasiła mojego pomysłu,
ale go uzupełniała.
Sachi nie waha się powiedzieć,
co jej się podoba
i ma jasną wizję,
co znacznie ułatwia mi pracę.
Moje prace zaczynają się od szkicu kota,
który jest modelem.
Ostrożnie narysuję jego mordkę,
by pasowała do mojej wizji.
Jeśli nie masz jasnej wizji od początku
i w połowie procesu zrozumiesz,
że popełniłeś błąd,
naprawienie go
będzie bardzo skomplikowane.
Jest bardzo ważne, by robić to ostrożnie.
Najważniejsze,
żeby portret wyglądał jak koci model.
Lubię też dodać
osobiste od uczucie słodyczy
ukochanemu kotowi,
który już jest najsłodszy na świecie
w oczach swego pana.
Gu-chan.
Jesteś taka słodka.
Co ci ostatnio chodzi po głowie?
Bierzesz kąpiel słoneczną?
Słucham.
Widzisz park przed sobą?
Dzięki, że przyszłaś.
To niesamowite.
Prawda?
Zrobimy zdjęcie?
Dobrze.
Moment.
Wspaniale.
Na uniwersytecie,
chyba podczas zajęć plastycznych,
wykładowca zapytał,
czy jest coś, czego pragniemy.
Wszyscy wymieniali święta
i spotkania z celebrytami,
a Sachi powiedziała:
„Chcę mieć talent”.
Pomyślałam, że jest inna.
Oczywiście w pozytywnym sensie.
Wysoko celuje.
Tak uważałam, gdy studiowałyśmy.
Moi obserwujący
to w osiemdziesięciu procentach kobiety.
Cieszę się, że je mam, ale myślę,
że kobiety lubią moją pracę,
bo wpasowuje się w kategorię lalek.
Mężczyźni chyba nie wiedzą,
co o tym myśleć.
Często myślę,
że gdybym mogła wyjść poza ideę,
że robię lalki
i poszła w kierunku rzeźby lub sztuki,
byłoby dobrze.
Myślę, że gdy osiągniesz
wystarczający sukces w wakuneco,
znajdziesz nowy kierunek.
Koty nie będą na zawsze.
Myślę, że wrócisz do dwuwymiarowej sztuki.
W końcu potrafisz rysować.
Tak, ale szczerze mówiąc, nie sądzę,
że bycie dobrym w rysowaniu
wiele znaczy w dzisiejszych czasach.
Wyrzuciłam prawie wszystkie rysunki.
Kiedy rysowałam,
uważałam moje rysunki za nudne.
Czułam się, jakbym utknęła na zawsze
w ciemnym tunelu.
Nie widziałam wyjścia.
Jednak miałam pasję.
Nie wiedziałam,
jak stawić czoła tym uczuciom.
Ale pięknie.
Niesamowicie.
Zanim zaczęłam robić wakuneco,
chciałam zostać profesjonalną fotografką.
Robiłam zdjęcia krajobrazów.
Trudno jest nakręcić coś
z prawdziwym charakterem.
W fotografii pejzażowej może być
dziesięć obiektów w jednym ujęciu,
ale jeśli żadne z ujęć nie ma indywidualności,
to żadne nie ma charakteru.
Podróżowałam po Japonii z aparatem,
robiąc zdjęcia.
Raz jechałam sześć godzin,
żeby sfotografować górski potok.
Jak zawsze miałam problem,
jak najlepiej podejść do ujęcia.
Jedna rzecz zajmuje mi kilka miesięcy.
Kiedy zaczęłam filcować igłą,
doszłam do wniosku,
że najtrudniejszą częścią kota są uszy.
Bardzo trudno zrobić,
żeby wyglądały na cienkie.
Ale ta cienkość sprawia,
że są tak słodkie.
To ważne, żeby ich nie zbagatelizować
i zrobić je dobrze.
Trudność w zbudowaniu bazy polega na tym,
by się nie odkształciła
w miarę upływu lat.
Gdy pomyślę, że właściciel
będzie chciał go mieć przez wiele lat,
chcę dać z siebie wszystko,
by otrzymał najlepszy produkt,
na jaki mnie stać.
Problem z oczami jest taki,
że nawet jeśli są
tego samego koloru co model,
to wciąż nie oddają osobowości.
To dziwny aspekt,
o którym trzeba pamiętać,
ale też ciekawy.
Zawsze staram się sprawić wrażenie,
że patrzy się w oczy ukochanej osoby.
Nie zawsze chodzi
o wierne odwzorowanie kolorów,
ale o przekazanie mojego spojrzenia na to,
jak wygląda oko.
Gdy tworzysz kolor sierści,
jeśli uważnie się przyjrzysz,
podstawa włosów jest jasna,
a końce ciemne.
Sierść może być bardzo różnorodna.
Aby oddać połysk sierści Miyu,
krawędzie zrobiłam jaśniejsze,
a podążając do środka,
zobaczysz, jak naturalnie pojawia się
nieco ciemniejszy kolor.
Musiałam wziąć pod uwagę wiele kwestii,
ale najwięcej czasu poświęciłam jej oczom.
Szybko osiągnęłam wygląd
rosyjskiego niebieskiego kota,
ale trudno mi było sprawić,
żeby nie wyglądała
jak każdy stary rosyjski niebieski kot
i wydobyć jej osobowość.
To był najtrudniejszy element
tego projektu.
Długo nad tym myślałam.
Cześć.
Dzięki, że znalazłyście czas.
Też dziękujemy.
Przysłałyście mi wąsy.
Było ich dziewięć, prawda?
Gdyby było ich dziesięć,
byłaby przyjemna równowaga.
Może użyjemy tych dziewięciu i zaczekamy,
aż spadnie jej kolejny wąs
przed dodaniem go do reszty.
To może wyglądać lepiej.
Cieszę się, że zatrzymamy
prawdziwe wąsy Miyu na zawsze.
Właściwie to…
mam tu Miyu.
Nie widziałam jeszcze jej mordki,
ale mam wrażenie, że Miyu z tobą mieszka.
Dam z siebie wszystko, by stworzyć Miyu
i nie mogę się doczekać, gdy wam ją dam.
Też nie możemy się doczekać.
Dziękuję za wasz czas.
Dziękujemy.
Do zobaczenia niedługo.
Czuję, jakbym…
wreszcie została odkryta.
Zawsze, gdy robię wakuneco,
nawet gdyby miało to być
moje ostatnie dzieło,
niczego nie żałuję.
Bo do tej pory…
gdy próbowałam coś osiągnąć,
wkładałam w to całe serce i duszę.
Doświadczyłam wielu przeszkód,
by osiągnąć zamierzony cel.
Kiedyś chciałam zostać malarką,
a potem fotografką.
Jak bardzo się nie starałam,
nikt mnie nie zauważał.
Ponieważ mam Wakuneco,
wiele osób może zobaczyć moje prace
i poprosić mnie o portrety.
To prawdziwy cud.
Mój portret Miyu…
może nie jest idealny,
ale wypłynął z mojego serca.
Mam nadzieję,
że sprawi radość jej właścicielom.
Nie mogłam spać ostatniej nocy.
Kończyłam przygotowania.
Zastanawiałam się też,
czy portret nie mógłby być lepszy.
Ale nagle zgasło światło i wyszłam.
Cześć!
Cześć.
Miło was znów widzieć.
Dziękuję za zaproszenie.
A my, że przyszłaś.
Dziękuję, że przyszłaś.
Oto wasze wakuneco.
Proszę, spójrzcie.
Mogę?
Trochę się denerwuję.
Proszę.
Miyu przyszła.
Miyu, chcesz spojrzeć?
Cieszę się, że ją widzę.
Proszę. Trzy, dwa, jeden…
Wspaniałe!
Oczy są idealne.
Cudowne.
Cieszę się.
Jestem oszołomiona.
Jestem taka szczęśliwa.
Wąsy też są urocze.
Tak.
Nie szarp, Miyu…
Podziękuj miłej pani.
Miyu, jesteś taka słodka.
Jestem w szoku. Jest jak żywa.
Oczy są niesamowite.
Cieszę się, że tak myślisz.
Naprawdę uważam,
że wakuneco mnie uratowało.
Ta część mnie,
którą kiedyś uważałam za nic nie wartą,
okazała się moim największym atutem.
Nie zdawałam sobie z tego sprawy.
Dopiero gdy zrobiłam z tego
moją rzeczywistość
i zaakceptowałam te części siebie,
które uważałam za negatywne,
wykorzystując je w pełni
i stając się pasjonatką tego, co robię,
wszystkie wątpliwości zaczęły znikać.
„Yoko, Chihiro,
dziękuję, że dałyście mi
tę wspaniałą możliwość.
Myślę, że w życiu stworzę
tylko kilka wakuneco,
ale cieszę się, że mogłam was poznać.
Mam nadzieję, że moje wakuneco Miyu
przyniesie wam radość
i będziecie cieszyć się
towarzystwem Miyu wiele lat.
Pozdrowienia od Sachi z Wakuneco.
Gdyby mnie zapytano, czy lubię siebie,
teraz zdecydowanie odpowiedziałabym „Tak”.
Napisy: Anna Wiśniewska