Bu, Atlantik'in mezarlığı.
Yakınlarda bir sürü batık var.
Batıklardan biri de Papoose.
Kendi gözlerimle görmesem bu olanlara inanmazdım.
VAKA DOSYASI #ABD111 OUTER BANKS, KUZEY CAROLINA, KASIM 2017
Batıkta zıpkınla avlayabileceğimiz
orfozlar görmeyi umuyoruz.
- Hamburger yemeye hazır ol. - Ben hazırım.
Hadi bakalım.
Her şey normaldi. Sadece bir batık daha. Ama yiyecek bir şey bulmayı umuyorduk.
Ortada dolaşan epey orfoz vardı.
Bir tanesini zıpkınlamayı başardım.
Ama büyük kum kaplanının orada olduğunu bilmiyordum.
Kum kaplanları ürkütücü görünseler de
genelde çok uysal köpek balıklarıdır.
Köpek balığı!
Ama köpek balıklarının boyutu etkileyiciydi.
Korktuğumu söyleyemem ama bütün dikkatimi ona verdim.
Sanki barlarda gördüğünüz iri bir adam gibi, diye düşündüm.
"Bunu nasıl çözeceğiz?" der gibiydik.
İkimiz de iyi vakit geçirmek için buradayız.
Onlara alan tanıyorsun, onlar da sana alan tanıyor
ve normalde böyle oluyor.
Ama ben bunun yerine bir orfoz daha vurdum.
Bu da bir olay zincirini tetikledi.
Bir baktım ki üç veya dört tane kum kaplanı
ortaya çıkıvermiş.
Sanki bir şalter atmış gibiydi.
Tehlike seviyesi artıyordu.
Artık o batıkta
istenmediğimizi hissediyordum.
Korktuğumu söyleyemem
ama o durumdan kurtulmak istiyorduk.
İyi ki yanımda bir arkadaşım vardı
ve iyi ki ikimiz de sudan kazasız belasız çıkabildik.
Mad Ward saldırısı, dalgıçların köpek balıklarıyla
atıştığı ilk batık değil.
Dünyanın her yerinde bu insan yapımı yapıların etrafında korkunç karşılaşmalar
oluyor.
Araştırmacılar bu ürkütücü yırtıcıların neden batıklara geldiğini
ve saldırdığını merak ediyor.
Köpekbalığı bilim insanı Ryan Johnson, endişe verici trendin farkına varır.
Son zamanlarda özellikle tüplü dalış yapanlar arasında
batıklara dalış yapmak yaygın hâle geldi.
Bu sebeple bu bölgelerde dalgıçlarla köpek balıklarının karşılaşması
daha sık görülür hâle geldi.
Matt Wirt'ün kıl payı kurtulduğu görüntüyü izledikten sonra
Ryan, bu kum kaplanının neden Matt ve arkadaşlarına hücum ettiğine dair
bir teoriyi inceliyor.
SAKLAMBAÇ TEORİSİ
O kum kaplanının batığı bir avlanma stratejisi olarak
kasten kullanıyor olması mümkün.
Köpek balıklarının çoğu farklı yapıları kamuflaj olarak kullanır.
Bunun farkında olmayan bir av yaklaşınca
hızla saldırıp onu pusuya düşürürler.
Bu strateji süper avcıların başarısında
büyük rol oynar.
Köpek balıkları batıkları, avı pusuya düşürmek için kullanıyorlarsa
bu teori çok önemli sonuçlar verecek.
Bu su altı yapıları, yakınlarda yüzen herkes için
inanılmaz tehlike oluşturabilir.
Amerika'nın ve Güney Afrika'nın her yerinde
bu yapay batıklardan var.
O yüzden bu köpek balıklarının bu batıkları ne şekilde
avlanma yeri olarak kullandığını gözlemleyip anlamamız çok önemli.
Kuzey Carolina açıklarında
araştırmacılar tam da bunu yapıyorlar.
ARAŞTIRMA
Dr. Avery Paxton ve Noah araştırma ekibi
Kuzey Carolina'daki batıkları inceliyor.
Kuzey Carolina kıyısı yüzlerce batığın
son durağı.
Ve bu insan yapımı yapıların
ekolojik olarak ne etki yaptığını anlamak için
yaptığımız şeylerden biri balıkların buraları nasıl kullandığına bakmak
ve buna köpek balıkları gibi büyük avcılar da dâhil.
Batıkları izleyebilmek için
Avery ve ekibi birden fazla yöntem kullanıyor.
Dalış yapıyorlar.
30 metreden aşağıda genellikle tehlikeli bir yolculuk.
Ve su altı drone'ları kuruyorlar.
Batığın ulaşması zor kısımlarına göz atabilecek,
çevre dostu bir araç.
Araştırmamız oldukça gizemli.
Suyun içine baktığınızda ne bulacağınız hiç belli olmuyor.
Bazen batığın yanına iniyorsunuz ve gözün gördüğü hiçbir yerde
köpek balığı olmuyor.
Bazen de bu küçük adalardaki yaşam alanlarında
ekibimiz 200'den fazla köpek balığı görüyor.
Avery ve ekibi bu köpek balığı sürüsünü gözlemlemek için
yüzlerce saat harcıyor.
Gördükleri şey saklambaç teorisini doğrulayabilir.
Bazen küçük balıklardan oluşan dev bir top görüyorsunuz.
Neredeyse birleşik bir kütle gibi hareket ediyorlar.
Ve bazen kum kaplanı köpek balıklarının
bu küçük balık sürüleri içinde gizlendiğini görüyoruz.
Ve bazen köpek balıklarının bu küçük balık sürüsünün içinden çıktığını
görüyorsunuz. Âdeta balıkların oluşturduğu görünmezlik pelerininin
içinden çıkıyorlar.
Etkileyici bir gözlem.
Köpek balıkları saldırmak için küçük balıkları kamuflaj olarak kullanıyorsa
aynı şekilde gemi batıklarını da kamuflaj olarak kullanıyor olabilirler.
Brian "İkisi de değil." diyor.
ANALİZ
Köpek balıklarının küçük balık topluluklarını veya batıkları
aktif olarak kamuflaj için kullandıklarını gösteren bir kanıt yok.
Bu sadece iki tür hayvanın da aynı ortamı sevmesinden dolayı
aynı ortamda takılmalarının sonucu.
Ryan, Matt Bird saldırısını yeniden inceliyor
ve köpek balığının Matt'i hedef almadığını fark ediyor.
Matt'in balığını hedef alıyor.
Bence bu örnekte gördüğümüz, pusu avcılığı değil.
Köpek balığı, zor durumda olan bir balığı saptıyor.
Bence köpek balığının batığı kasten avlanma stratejisi olarak
kullanması söz konusu değildi.
Bu daha çok, kum kaplanlarının gemi batıklarında dinlenmeyi sevmesiyle ilgili.
Ayrıca zıpkınlı balıkçılar da burada balık avlıyordu.
Anlaşılan kamuflaj, saklambaç teorisi doğru değil.
Araştırmacılar hâlâ batıklardaki korkutucu karşılaşmaları açıklayamıyor.
Ama araştırmacılar çok geçmeden köpek balıklarının bu batıkları
başka şekilde kullanarak
yakınlardaki dalgıç ve yüzücüleri tehlikeye sokuyor olabildiğini bulur.
Güney Florida'da dehşet verici bir vaka yeni bir ipucu verir.
Güney Florida tüm dünyada kumsallarıyla ünlüdür.
Çoğu sahil sever, kıyının az ötesindeki su altı manzaralarının
farkında değildir.
Ve buralar tehlikelidir.
VAKA DOSYASI #ABD614 FORT LAUDERDALE, FLORIDA, HAZİRAN 2014
Biz Florida'da denizde büyüdük.
Tekne olsun, balık tutmak olsun, sahil kordonu olsun.
Hafta sonu.
22 yaşındaki Jessica Hogg ve arkadaşları
Intracoastal'da bunun tadını çıkarıyorlar.
Pompano Sahili'nden sadece 15 kilometre ötede,
Haydi!
Florida'nın batık başkentinde.
Yıllardır ilk kez tüplü dalış yapıyordum.
Su biraz bulanık görünüyor.
Suya girme konusunda rahat hissetmiyordum.
Bir şeylerin yolunda olmadığına dair bir his vardı içimde.
Kimseye açıklayamıyordum.
"Bir şey yok, daha demin sudaydık.
Bir şey olmaz." dediler.
Endişelenme tatlım. Bize bir şey olmaz.
Haydi dal. Keyfini çıkar.
Ama güvende değildim.
Yumruk gibiydi, bir şey çarptı sanki bana.
- Çocuklar, bir şey oldu. - İyi misin?
Ne oldu?
Onu çekin.
Halkayı yakala!
Tamamen şok olmuştum.
Bir köpek balığının beni ısırdığını idrak edemedim.
Olan biten gerçek değil gibiydi.
Jessica çok kan kaybeder.
Sağ bacağındaki kas parçalanıp kemiği ortaya çıkıyor.
Tamamen iyileşmesi üç ay sürüyor.
Suda köpek balıkları olduğunu biliyordum
ama bana saldırmalarını hiç beklemezdim.
Jessica, batığın sadece sekiz kilometre uzağında ısırılmıştı.
Araştırmacılar, aralarında bir bağlantı olup olmadığını merak eder.
Deniz biyoloğu Dr. James Sokolowski vakayı daha yakından inceliyor.
Florida'nın bir özelliği de harika bir doğal ortamının olması.
Gerçekten öyle.
Ama bu gemi batıkları gibi insan yapımı yaşam alanları eklemeye başladığınızda
köpek balıklarının sığınmaları için bir kat daha eklenmiş oluyor.
Sadece Florida'da 5.000'den fazla batık var.
Ve dünya çapında milyonlarcası var.
Her biri adeta bir deniz yaşamı mozaiği.
Levrek ve orfoz.
Kaplumbağalar.
Ve vatozlar.
Ve bir sürü köpek balığı.
Batıklar, bazı köpek balıklarına inanılmaz bir yaşam alanı sunuyor.
Yemeklerini bir araya topluyor. Onları yırtıcılardan koruyor.
Köpek balıkları için bu bölgelerin önemli olduğu belgelenmiş durumda.
James'e göre gemi batıkları köpek balıkları için o kadar değerli ki
aç dişiler hamileyken onları kullanıyor olabilir.
AŞK YUVASI TEORİSİ
Batık, hamile bir köpek balığına bolca besin sağlıyor da olabilir.
Aramalarına gerek yok.
Böylece bebeklerini büyütmeye daha çok enerji harcayabilirler.
Ayrıca, onları yırtıcılardan da koruyabilirler.
Bu sayede sürekli arkalarını kollamaya enerji harcamak zorunda kalmazlar.
Bu da bebeklerinin hayatta kalma şansını arttırır.
Doğum yaklaştığında
hamile köpek balıkları genellikle yavrulama bölgelerine yakın dururlar.
Aşk yuvası teorisi doğruysa
ve hamile köpek balıkları gemi batıklarını doğum servisi olarak kullanıyorsa
belki de Jessica'yı ısıran boğa köpek balığı hamile olduğu için
batığa gelmiştir.
Bu çok enteresan olurdu. Gerçekten de hamile dişiler
büyüyen yavrularını korumak için buralarda toplanıyor olabilir.
KÖPEK BALIĞI TESTİ JUPITER, FLORIDA
Bu teoriyi test etmek için
James ve araştırmacı arkadaşlarından Brooke Anderson
eski köpekbalığı dalgıcı Jamin Martinelli'yle buluştu.
Jamin, onları beş kilometre açıktaki Esso, Bonaire Üç'e götürüyor.
Eski bir petrol tankeri ve köpek balıklarıyla bilinen ünlü dalış noktası.
Burada hamile köpek balıklarını bulmak hamile köpek balıklarının
neden batığa gittiğini açıklayabilir.
Neden saldırdıklarını da açıklama ihtimali var.
Burayı batık olduğu için seçtik.
Ve burada pek çok tür de var.
Boğalar, limonlar, resifler, ipeksiler, esmerler ve belki çekiçbaşlılar.
Burada dişi köpek balığı sürüleri de olabilir
ve hamile olabilirler.
Batıklardaki köpek balıklarının hamile olup olmadığını öğrenmek için
Brooke yeni bir teknoloji ürünü getirmiş.
Özel yapım bir su altı ultrasonu.
Yani bu ultrasonu, sizinle birlikte batığa götürebileceksiniz
ve batığı kullanan köpek balıkları hamile mi diye, gerçek zamanlı
- bakacaksınız. - 25 metrede.
- Evet. Sizi suya sokalım. - Hadi bakalım.
Bugün Brooks yüzeyde dört köpek balığı görüyor.
Ultrasonu James kullanıyor.
Ve Jamin onun arkasını kolluyor.
Bir sürü bilinmeyen var.
Ama su altında ultrasonlarını çekebilmemiz için
onlara çok yaklaşmamız gerekecek.
- Hadi o zaman! - Başlıyoruz.
Köpek balığı görebildin mi?
Hiçbir şey.
Genelde buradalar.
Çok garip.
Bir anda!
Aman, dikkat et!
Tanrım. O köpek balığı bir anda çıktı. Şunun büyüklüğüne bakın!
Ve bir dişi.
Bir anda, büyük bir dişi limon köpek balığı geldi.
Her gün o kadar büyük bir limon göremezsin.
Acaba hamile mi?
İşin ilginç yanı, gerçekten çok yaklaştı.
Tanrım. Etrafımda dönüyor.
Bu köpek balıkları hızlı. Hızlı tepki vermelisiniz.
Tamam. Bu biraz tekinsiz bir hâl alıyor.
Ama James bir fırsat görüyor.
Hamile olup olmadığını anlamak için birkaç saniye yeter.
Tamam.
Bir anlık bir hamleyle ölebileceğimizi bilmek korkutucu.
Çok yakındı!
Evet, cidden öyle.
Suyun 25 metre altındaki bir batıkta
agresif bir limon köpek balığının ultrasonunu çekmek kolay değil.
Kahretsin.
Kaçırdım!
Ama Dr. James Sulikowski
bunu başarıyor.
Adamım, bu beklediğimden daha zordu!
Tek soru şu...
Ne düşünüyorsun? Hamile mi?
Olabilir. Ama burada anlayamam.
Güverteye geri dönelim.
Anlaşıldı.
O akşam daha sonra
James o günün ultrason görüntülerini inceliyor.
Gördükleri hamileliğe mi işaret ediyor, pek emin değil.
Brooke, şu an videoyu inceliyorum.
Sanırım elimde göz atmanı istediğim bir şey var.
Sence hamile gibi mi görünüyor?
Pekâlâ. Şu ultrasona bir bakalım.
Limon balıklarının 17 taneye kadar yavrulayabildikleri biliniyor.
Bu köpek balığı hamileyse
ekibin birkaç embriyo görmesi lazım.
Odaklanacak.
- Bu gerçekten harika. - İnanılmaz.
- Tam burada. Ne düşünüyorsun? - Evet.
- Bence hamile. Kesinlikle. - Evet, çok hızlı. Çok güzel, değil mi?
- İnanılmaz. - Evet.
Ultrasonda en az üç yavru gördüklerini düşünüyorlar.
- Gördün mü? Evet. - Evet, kesinlikle.
İnanılmaz. Bu ne demek?
Şimdi batığın gerçekten önemli olma ihtimali arttı.
Acaba orada ne yapıyordu?
ANALİZ
Sulikowski'nin, gemi batıklarının
köpek balıklarını çektiğine dair teorisi doğru olabilir.
Ama bu deney, cevaptan çok soru doğurdu.
Kadere bak ki köpek balığı hamileymiş.
Şimdi olan şu ki, bir sürü alanda araştırma yapmak için
gereklilik doğdu. Sadece Florida'da Rex'te değil,
her yerde hamile köpek balıklarının bu yaşam alanını
nasıl kullandığına dair araştırma yapmalıyız.
Ama burada başka faktörler de olabilir.
Bu diğer faktörler
başka bir tür insan yapımı deniz yaşam alanıyla ilgili olabilir.
Ve araştırmacılar bunun köpek balıklarını insanlara yaklaştırmasından korkuyor.
James'in testinin az ilerisinde bir vakada kanıt bulunabilir.
- Ne kadar derine dalıyoruz? - Bugün 18 metre civarında.
- Tamam mı? - Evet, harika.
VAKA DOSYASI #ABD891 KEY BISCAYNE, FLORIDA, ŞUBAT 2019
50 yaşındaki diş hekimi Alvaro Ordonez ve arkadaşları
zıpkın balıkçılığına bayılıyor.
- Hazır mısın? - Evet.
Alvaro kendi yoluna gidiyor.
Ve hemen bir balığı zıpkınlıyor.
Ama yalnız değil.
- Köpek balığı! - Köpek balığı var!
Uzaklaş...
Bir anda su, kan bulutuyla birlikte patlar.
Alvaro'nun kanı.
Zıpkınla balık günü neredeyse trajik bir hâl alıyordu.
Alvaro Ordonez, arkadaşı Erik'in karmaşayı duyması
ve onu sudan çıkarması sayesinde saldırıdan sağ çıktı.
Hastanede doktorlar Alvaro'yu boğa köpek balığı ısırdığını doğruladı.
Bana saldırdı, burnundan yakaladım, çok büyüktü.
Bu çok yakın arkadaşlarımdan biri.
Parçalanmış tendon ve patlayan atardamar onarımı beş saat sürüyor.
Çok kan kaybediyordum. Bardaktan su boşalır gibiydi.
Birkaç köpek balığı çıktı. Altı tane saydım ve her yerdelerdi.
Araştırmacılar korkunç saldırıyı incelediklerinde
beklenmedik bir ipucuna rastlıyorlar.
Alvaro, Neptune Memorial resifinin beş kilometre ötesinde
saldırıya uğradı. Dünyadaki en büyük yapay resifte.
2007'den beri Neptune Memorial resifinin etrafında dolanan
onlarca köpek balığı görüldü.
Çekiçbaşlılar.
Kaplan köpek balıkları.
Ve boğalar.
Her yıl buraya gelen binlerce dalgıçla birlikte.
Bu yüzden araştırmacılar
yapay resiflerin büyük avcı köpek balıklarını çekerek, yakınlardaki suları
kullanan Alvaro gibi insanları tehlikeye sokuyor mu, merak ediyor.
Avery, konu yapay resifler ve köpek balıkları olduğunda
her şeyin tasarımda bittiğini söylüyor.
ÖLÜMCÜL TASARIM TEORİSİ
Yapay resifler kurulduğunda,
gerçekten çok çeşitli balıklar için yaşam alanı oluşturuyorlar.
Buna sadece küçük yemlik balıklar dâhil değil.
Köpek balığı gibi büyük avcılar da var.
Avery'nin söylediğine göre ister metal ister taş olsun
insan yapımı bir yapı batırılınca
hemen denizde bir yaşam alanı oluşturmaya başlıyor.
Bu yapıların ekolojik olarak
ne etki yaptığına dair çok fazla cevapsız soru var
ve ekibimiz bunların bazılarına cevap arıyor.
Gerçekten de köpek balıklarının
yapay resiflerin etrafında, doğal resiflere göre
daha çok dolaştığını gördük.
Bu bilgi, tüm su altı yapılarına bakış açımızı etkileyebilir.
Neden olabileceğine baktığımızda
gerçekten merak uyandırıcı bir şey bulduk.
Güverte!
Görüntümüz var.
ARAŞTIRMA
Yöneticiler su altına hangi yapay resifin konacağını seçerken
bu bölgeleri çeşitli balıklar için en iyi hâle nasıl getireceklerini tartıyorlar.
Ve çoğu zaman yapı ne kadar karmaşık olursa
o kadar köpek balığını barındırabiliyor.
Avery'e göre, köpek balıklarını çeken daha önemli bir etken, yükseklik olabilir.
Yapay resifler hakkında şöyle bir şey de öğrendik,
yüksek olan resifler âdeta gökdelen işlevi görmeye başlıyor
ve çok çeşitli deniz hayvanlarını çekmeye başlıyorlar.
Buna köpek balıkları gibi büyük avcılar da dâhil.
Resifin yüksekliği neden bu kadar kritik bilmiyoruz.
Birkaç farklı teorimiz var.
İlk teorimiz yemekle ilgili.
Araştırmalara göre yüksek yapıların etrafındaki su,
planktonlar bakımından zengin oluyor.
Bu plankton toplulukları küçük balıklar için güvenli bir
beslenme alanı sunuyor.
Ve bu küçük balıklar da tehlikeli köpek balıklarının hedefi.
Uzun bir yapınız olduğunda,
çoğu zaman bu kocaman, parlak, gümüş küçük balık toplulukları olur
ve bunlar büyük avcıların hedefi olabilirler.
Öyleyse belki de bu hayvanlar
bu yüksek yapılara beslenmeye geliyordur.
Görünüşe göre yapay resif gibi yapıların tasarımı,
özellikle dikey olanlar, köpek balıklarına değerli beslenme alanları sunuyor.
Avery'e göre bu köpek balıkları için o kadar değerli olabilir ki
hayat boyu birkaç batık etrafında yaşamlarını sürdürebilirler.
ANALİZ
Köpek balıklarının bu insan yapımı yapıları
bir yere giderken mola yeri olarak kullanıyor olabileceğini düşünüyoruz.
Bu çok ilginç çünkü büyük bir avcıysanız
ve okyanusun belirli bir kısmında ilerliyorsanız
çoğu zaman kumdan bir çöl olur.
Ve bu yaşam alanları, yırtıcıların dinlenebileceği
küçük adacıklar ve yemlikler sunuyor.
Köpek balıkları, okyanuslardaki batıkları durak olarak kullanıyorlarsa
acaba buralara sonradan dönüyorlar mı?
Bu, buralarda dalış yapıp balık tutanları
tehlikeye sokar.
Cod Burnu, Massachusetts'teki bir vaka
araştırmacıların aradığı cevabı verebilir.
Burunda güneşli bir yaz günü daha.
Turist sezonu açıldı.
VAKA DOSYASI #ABD271, COD BURNU, MASSACHUSETTS, TEMMUZ 2012
Sahilin biraz ötesinde 140 yıllık bir batığın yakınında,
50 yaşındaki Chris Myers ve oğlu JJ tatilde.
Baba, nereye gidiyoruz?
Sığlığa gidiyoruz. Haydi.
Sığ bir kum parçası arayarak
sahilden 365 metre uzaklaşıyorlar.
Ne kadar derindeyiz?
Bilmiyorum.
Bekle.
Farkında değiller ki...
...derinliğin sonuna geldiler.
Chris'in oğlu JJ açık bir hedef.
Çok derin.
Dibe ulaşamıyorum.
Gidelim.
Bir anda!
Baba!
Büyük beyaz köpek balığı, Chris'in sol ayak bileğini çenesine sıkıştırıyor.
Chris tekmeyle kurtuluyor.
Ve ayağını kurtarıyor.
Ama köpek balığının işi bitmemiş olabilir.
Baba!
Hadi!
Baba! Hadi!
Hadi! Yardım edin!
Karaya döndüğünde yaralarının büyüklüğü netleşir.
Chris'te derin kesikler, sinir hasarı ve kopuk tendon var.
Chris'e olan saldırı tüm dünya için bir şok oldu.
Massachusetts sularında 76 yıldır hiç saldırı olmamıştı.
Dr. Greg Skomal, Cod Burnundaki köpek balıklarını çalışıyor.
Chris'e olan saldırının sadece başlangıç olduğunu söylüyor.
Chris ısırıldığından beri bu tür vakalar artmaya başladı.
Kanolar ve köpek balıkları.
Aman tanrım!
Paddle board ve köpek balıkları.
Vurdu sanki. Tam burada.
Ve diğer iki seferde insanlara saldırı oldu.
2012'den beri burunda yüzlerce büyük beyaz görüldü
ve en az beş kişi saldırıya uğradı.
Bu yerel halk için bir uyarı gibiydi.
İnsanlar burada köpek balıkları olduğunun farkına vardılar.
Üstelik saldıran köpek balıkları.
Pek çok sorumuz var.
Mesela köpek balıkları neden burada?
Ve bu işin derinine inmeyi gerçekten çok istiyordum.
Araştırmacılar, bu beyaz köpek balığı
saldırılarının sebebini çok merak ediyor.
Hemen bir tema ortaya çıkarırlar.
Burunda fazlaca bulunan bir şey var.
Batıklar.
Cod Burnu gemi batıkları için tarih boyu okyanus mezarlığı olmuştur.
Cod Burnu çevresinde binlerce batık var
ve bu batıkların bazıları karaya çok yakın,
son derece sığ bir suda
ve bir sürü deniz canlısını kendine çekiyor.
En küçük balıktan, büyük avcı köpek balıklarına kadar.
Beyaz köpek balıkları dâhil.
Araştırmacılar köpek balıklarının batıkları yeme ve barınma için
kullandıklarını zaten biliyor.
Şimdi soru şu:
Yıllar boyunca bu batıklara gelenler aynı köpek balıkları mı?
Greg, bunun mümkün olduğunu söylüyor.
EVİM GÜZEL EVİM TEORİSİ
Büyük pelajik köpek balıklarının bu gemi batıklarını ziyaret ettiğini biliyoruz.
Çünkü burada av bolluğu var.
Yılın geri kalanında binlerce kilometre
uzakta olsalar da bunu yapıyorlar.
Greg, takip verilerine bakıyor.
Aynı köpek balıklarının Cod Burnu'na yıllar boyunca yeniden geldiğini
kanıtlayacak kadar köpek balığını etiketledik.
Hatta batıkların üzerine akustik alıcılar yerleştirdik
ve bunlarla bu batıkları beyaz köpek balıklarının ziyaret ettiğini gösterdik.
Bence bir batık, bir
veya birden fazla beyaz köpek balığı için çok verimli bir yerse, bunların
buraya yıldan yıla geri gelmesi gayet mümkün.
Bu doğruysa, Chris Myers'i ısıran beyaz köpek balığı,
yakınlardaki bir batığa senelik yolculuğunu yapıyor olabilirmiş.
Baba!
Araştırmacıların emin olmak için daha çok kanıta ihtiyaçları var.
Gerçekten bol avlı batıklar, köpek balıklarını sürekli çekiyor mu?
Binlerce kilometre ötede, Bahamalar'daki bir çalışma bunun cevabını verebilir.
Şu çok hızlı!
Tamam, başlıyoruz.
Bimini Köpek Balığı Laboratuvarı'ndan Matt Smukall
köpek balıklarının beslenme alanlarını hatırlayıp hatırlamadığını
test edecek.
Sahil boyunca köpek balıklarının yaşam alanı olan batıklar var.
Şunu öğrenmek istiyoruz, acaba köpek balıkları buralara dönebiliyor
ve zaman içinde tekrar kullanabiliyor mu?
Bunun sonuçları büyük olabilir.
KÖPEK BALIĞI TESTİ BIMINI, BAHAMALAR
Matt bunu test etmek için limon köpek balıklarıyla meşhur
tanıdık bir mangrovu hedef alıyor.
Araştırmacı arkadaşlarından Sophia Emmons'la
ve asistanlar Ilijah Louis ve Alina Hussey ile birlikte.
30 gün kadar önce
Laboratuvar, radyo alıcıları olan bu mangrova yem attı.
Etiketli bir limon köpek balığı her geçtiğinde ping atan alıcılar.
Sonra ekip bir ay boyunca her gün geldi
ve aynı yerde aynı saatte,
aynı yemi kullanarak yem attı.
Acaba her gün aynı saatte aynıları mı geliyor diye
öğrenmek istiyoruz.
Pekâlâ Sophia, geldik. Çapayı bırakabilirsin.
Bugün ekip son bir kez yemi kuracak.
Sessizce yaklaşalım,
bizi bekleyen limon var mı diye bakalım.
Ve bakalım testin başında görülen limon köpek balıkları
aynı yere
gelecek mi?
Haydi, yemlemeye başlayalım.
Köpek balıklarının gelmesi uzun sürmez.
Şuna bakın, geldiler bile!
Biz buraya gelmeden önce gelmiş olmalılar.
Bir grup yavru limon köpek balığı yem borusuna hücum eder.
Şu çok hızlı. Baksanıza.
Burayı yemlemeye başladığımızda köpek balıkları yine geliyordu
ama biraz zaman alıyordu. Beş on dakika civarı.
Şimdi gerçekten hızlı geliyorlar.
Takip verilerine dayanarak
Sophia, bunların 30 gün önce gözlemlenen hayvanlardan bazıları olduğunu söyledi.
Buraya yem koymaya başladığımız ilk gün bunların bazılarını görmüştüm.
Bu da limon köpek balıklarının bir konumu hatırlayıp geri gelebildiğini gösteriyor.
O konumda güvenilir yemek kaynağı gibi
faydalı bir şey olduğu sürece.
Aynı köpek balıklarını burada görünce
bu limon köpek balıklarının konum sadakati yüksek diyebiliriz.
Evlerinin yakınındaki yerleri defalarca kullanıyor olmalılar.
Ya Cod Burnundaki büyük beyazlar gibi daha büyük köpek balıklarına ne demeli?
Bunun diğer köpek balığı türleri için de geçerli olduğunu düşünmek mantıklı.
İster resif ister batık olsun, güvenli bir yemek kaynağını
hatırlıyor olmalılar.
Köpek Balığı Laboratuvarı bulgularına Dr. Greg Skomal pek şaşırmadı.
ANALİZ
Yemek ve koruma sağlayan her alana köpek balıkları geri dönecektir.
Buna batıklar da dâhil.
Buna güzel bir örnek Kuzey Carolina açıklarındaki kum kaplanları.
Altı yıl sonrasına kadar aynı konuma geri dönebiliyorlar.
Çoğu zaman binlerce kilometre uzakta olan bu konumların yolunu
bulmaları için inanılmaz bir hafızaya sahip olmaları gerekli.
Hafıza hakkındaki bu aydınlanmamızın ardından
belki de batıklar gerçekten Cod Burnu'na olan yıllık beyaz köpek balığı
akınlarından sorumlu diye düşünebiliriz.
Ve sonunda Chris Meyers'i ısıran köpek balığının neden oraya geldiğini
sonunda açıklayabiliriz.
Greg, "O kadar emin olmayın." diyor.
Köpek balıkları Cod Burnu etrafındaki batıkları ziyaret etse de
bence batıkların köpek balıklarını sahile yaklaştırdığı fikrini
tamamen boşa çıkaran başka bir güç var.
Köpek balıklarını kıyıya yaklaştıran şey
bu bölgedeki fok sayısındaki artış.
Gri fok, büyük beyazların en sevdiği yemeklerden.
Ve 50 yıldır
burnun fok nüfusu tavan yaptı.
Fokların hiç ortada yokken
buralara geri dönmesi, köpek balıklarını kıyıya çekiyor.
Yani Chris Myers'ı ısıran köpek balığı bu bölgede avlanıyordu.
Ve inanıyorum ki o köpek balığının kafası karıştı
ve adamın ne olduğunu anlamak istedi.
Baba!
Ve Chris için ne güzel ki bu ölümcül bir saldırı değil, küçük bir ısırıktı.
Batıkların bu yırtıcıları saldırttığı fikri pek doğru değil.
Ama bir şey yine de köpek balıklarını okyanus mezarlarına çekiyor
ve tehlikeli karşılaşmalara sebep oluyor.
Köpek balıklarını batıklara çeken şey insanlar değil.
Yapıların kendisi de değil.
Köpek balıklarını oraya çeken şey o batıkların üzerinde yaşayan canlılar.
SONUÇ
İster kıyıya yakın bir su altı yapısı olsun
ister denizde kaybolmuş bir gemi olsun,
köpek balıkları orada barınabiliyor.
Yapay resifler de batıklar da köpek balığı gibi büyük yırtıcılar için
yaşam alanı oluşturuyor.
Bazı köpek balıkları batıklarda dinleniyor.
Bazıları oralarda doğum öncesi yemeğini yiyor.
Gebelikle ilişkili bu yerlerin, ister batık olsun ister benzeri bir şey,
bunları çalışmalıyız.
Sebep ne olursa olsun kesin olan bir şey var.
Bir yerde köpek balıkları varsa orada çok canlı bir çevre vardır.
Bir yapı hayat üretiyorsa,
batıklar besin ağı için sağlıklı bir
yaşam ortamı sağlıyorsa köpek balıkları da orada olacaktır.
Alt yazı çevirmeni: Hasan Hüseyin Öztürk