Góc Khuất Trong Tôi
Với tôi, bị trầm cảm giống như…
ở dưới đại dương tối nhất, lạnh lẽo nhất…
mà chân đeo tạ nặng bằng năm chục cân.
Tôi liên tục cố bơi lên…
và… và tôi tiếp tục chìm xuống.
Chìm xuống, ngày càng sâu hơn.
Ờm, tôi hoảng loạn.
Bạn biết đấy…
Đi cùng sự hoảng loạn là nỗi chán nản, giận dữ.
Sự hung hăng.
Mọi cảm xúc mà tôi dồn nén
đều thể hiện
khi tôi… khi tôi bị kéo xuống.
Bạn biết đấy. Và…
Cảm giác thật lạnh, tối tăm, đơn độc, bạn biết đấy.
Và… Và nó ăn mòn bạn trong chốc lát
đến khi bạn tìm ra cách giải thoát mình khỏi cái xích đó
và từ từ bơi lên và thấy hết áp lực
và bạn hớp được không khí.
Nó cứ đến rồi đi. Tôi bị thế hồi học cao đẳng.
Nhưng tôi luôn tự nhủ,
rằng tôi phản ứng thái quá.
Tôi luôn tìm ra một cái cớ hay gì khác
để giấu nhẹm nó đi.
Tôi lớn lên ở Compton, California.
Nhà chúng tôi chẳng khá giả gì
nhưng bố mẹ tôi luôn hết lòng bảo vệ và hỗ trợ tôi.
Tôi thấy mẹ tôi mất hết các anh em trai vì bạo lực băng đảng.
Tôi thấy bạn bè, người thân
mất sớm.
Tôi nhớ có lần có chiếc xe chầm chậm dừng lại
và lúc đó, ta phải cúi xuống, trốn sau một xe khác vì họ bắn nhau.
Thậm chí đến giờ,
khi một chiếc xe chầm chậm tiến đến…
tôi đã phân vân, kiểu: "Ai… Ai vậy?"
Bạn biết đấy, nó gây hậu quả.
Nó khiến tôi chạy về phía thứ gì đó…
giúp tôi trốn thoát.
Và đó luôn là bóng rổ.
Ôi, DeRozan!
Chính nhờ nó mà tôi cảm thấy
mình tránh khỏi mọi thứ khác và cảm thấy là chính mình.
Với cú kết thúc đỉnh cao!
Tôi luôn tìm sự bình an trong đó
nhưng không bao giờ giải quyết thực tế đang xảy ra lúc đó.
Với lần tuyển chọn thứ chín trong kỳ Tuyển chọn Cầu thủ NBA 2009,
đội Toronto Raptors chọn
DeMar DeRozan từ đại học Nam California.
Bóng từ Biyombo. DeRozan nhảy lên và ném trúng!
Bắt bóng. Ồ, anh ấy úp bóng ngoạn mục!
DeRozan với cú úp rổ!
Ghi điểm đỉnh cao…
Cầu thủ đội toàn sao là như thế, các bạn ạ.
Giờ sự nghiệp đang lên, bạn thuộc đội toàn sao, toàn thắng.
Bạn lên TV, bao người chú ý
đến một thời điểm mọi chuyện ập xuống bạn.
Bạn dồn nén nhiều đau đớn qua nhiều năm,
những khoảng tối hơn xuất hiện thường xuyên hơn.
Thay vì thỉnh thoảng, tôi bị vài ngày một lần.
Rồi vài ngày, giờ kéo dài một tuần.
Nó thường xuyên tới mức tôi phải… tôi phải
suy sụp và… giải quyết nó.
CHỨNG TRẦM CẢM KHIẾN TÔI SUY SỤP…
Tôi đăng dòng tweet đó.
Trong khoảnh khắc đó, tôi thấy mình cởi bỏ được thứ gì đó.
Rồi tôi đi ngủ nhưng tôi thức dậy và thấy…
DEMAR DEROZAN CỞI MỞ VỀ CUỘC CHIẾN VỚI CHỨNG TRẦM CẢM
Sau đó, tôi bị buộc phải giải quyết nó.
BÀN VỀ TRẦM CẢM, CUỘC CHIẾN CÁ NHÂN: "TA ĐỀU LÀ NGƯỜI"
Tôi biết nhiều người xấu hổ khi nói về nó.
Các vận động viên không bao giờ nói về nó. Mà anh nói.
NÓI RÕ VỀ NỖI KHỔ VÌ CHỨNG TRẦM CẢM, LO ÂU
Một số cầu thủ NBA chia sẻ cuộc chiến về sức khỏe tâm thần.
Có phải trầm cảm phổ biến ở NBA hơn ta nghĩ?
Sức khỏe tâm thần ở NBA. Giải đấu cần làm gì?
DEMAR DEROZAN CỦA ĐỘI RAPTORS CỞI MỞ VỀ NHỮNG ĐỢT TRẦM CẢM
Tôi muốn nói về bài mà Kevin Love đăng trên tờ The Players' Tribune…
AI CŨNG ĐANG TRẢI QUA CHUYỆN GÌ ĐÓ
…mà anh nói rất trung thực về cuộc chiến với chứng lo âu và những cơn hoảng loạn.
Anh ấy nói thật tốt khi DeMar DeRozan…
KEVIN LOVE, DEMAR DEROZAN CỞI MỞ VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN
- …gần như mở rộng cửa cho anh ấy. - DeMar, vâng.
BÀI TWEET CỦA DEMAR DEROZAN LÀM XÁO TRỘN SỰ HỖ TRỢ MẠNG XÃ HỘI
Điều DeMar DeRozan đã làm,
việc anh ấy quyết định công khai về chứng trầm cảm và lo âu
nó đã tạo ra cơn chấn động,
chắc chắn ở NBA và cả trong mọi môn thể thao chuyên nghiệp…
ỦY VIÊN CỦA NBA
…vì nó cho phép các cầu thủ thoải mái
nói về các vấn đề cực kỳ quan trọng của họ.
Được biết, NBA sẽ xem xét…
NBA NƠI ĐIỀU KỲ DIỆU XẢY RA.
…cải tổ chính sách sức khỏe tâm thần trong mùa giải 2019-2020.
Theo The Athletic,
giải đấu sẽ thực hiện các sáng kiến sức khỏe tâm thần mới
mà tất cả 30 đội phải tuân thủ.
Chúng ta không nhận ra khi mải thi đấu thể thao,
đó là sự kìm nén của những gì xảy ra trong xã hội.
Bạn biết đấy, phải đến… phải đến…
gần 30 tuổi tôi mới nhận ra điều đó.
Những vận động viên chuyên nghiệp phải trải qua mọi khó khăn
mà những người khác gặp phải lúc đó cùng với áp lực danh tiếng…
BÁC SĨ COREY YEAGER BÁC SĨ TÂM LÝ TRỊ LIỆU - DETROIT PISTONS
…và thành công về tài chính,
và rất nhiều chuyện khác đi kèm với vai trò
vận động viên nổi tiếng.
Nhưng những người khác không nghĩ thế.
Họ nghĩ rằng: "Này, anh nổi tiếng thế.
Anh có cả đống tiền thì chẳng bao giờ gặp chuyện gì".
Nhưng điều đó không đúng. Họ cũng sống như bao người.
"Đi gặp bác sĩ tâm lý hay giải quyết vấn đề sức khỏe tâm thần
động đến sự nhạy cảm của tôi".
Các vận động viên chuyên nghiệp cảm thấy:
"Đối thủ của tôi sẽ để ý đến sự nhạy cảm đó
và có thể những người quyết định về hợp đồng tiếp theo của tôi
cũng để ý đến sự nhạy cảm đó".
Và đặc biệt với cộng đồng người Mỹ gốc Phi,
chúng tôi không muốn người ngoài.
Nó động đến một vấn đề thâm căn cố đế trong cộng đồng chúng tôi
rằng người ngoài không thể giúp chúng tôi.
Nên hãy giữ kín. Đừng kể với ai chuyện đó.
Thực ra, chúng tôi còn không muốn nói về nó trong gia đình.
Chúng tôi nói: "Thằng bé đang khổ sở. Nó khổ sở nhiều năm rồi".
Chà, đó là vấn đề sức khỏe tâm thần,
vấn đề về tâm thần an lạc không được chú ý.
Tôi là huấn luyện viên trưởng ở Toronto bảy năm
và biết DeMar từ năm thứ hai cậu ấy ở giải NBA,
có lẽ là năm thứ ba, nhìn cậu ấy phát triển.
Hồi đó, Brenda và tôi và các con ở LA. Tôi chỉ đạo một trận toàn ngôi sao.
HUẤN LUYỆN VIÊN TRƯỞNG ĐỘI DETROIT PISTONS
Tôi thức dậy và thấy dòng tweet của cậu ấy rằng cậu ấy đang vật lộn với
vài vấn đề, với trầm cảm.
Tôi sốc vì quá bất ngờ.
Cá nhân mà nói, khi biết rằng anh ấy đang khổ sở,
ta thấy như mình đã phụ lòng anh ấy.
Ta thấy như mối quan hệ của mình chưa đủ
để họ thoải mái nói việc đó.
VỢ CỦA DWANE
Và tôi thấy như: "Trời, chúng tôi thật vô tâm".
Nhưng phải nói, Brenda,
rằng cơ chế đối phó để che giấu việc đó rất lấn át.
- Vâng. - Tôi nghĩ một phần
đối với cá nhân đó, cá nhân đó nói: "Lẽ ra tôi không phải chịu thế này.
Tôi không nên nói với mọi người".
Nhưng tôi rất tự hào về cậu ấy rằng cậu ấy biến nó thành bình thường,
rằng không sao khi ta nói về chuyện đó.
Nó khiến tôi nhận ra tôi biết rằng mình không biết
và tôi chưa đủ trình độ và kiến thức
để hiểu về phần đó trong cuộc sống của một thanh niên.
Làm đi, DJ!
Vì thế lúc đầu tôi nhận việc ở Detroit,
có người như Bác sĩ Yeager trong đội ngũ
là một trong những yêu cầu đầu tiên của tôi,
là một người có chuyên môn có thể xử lý việc đó.
Nói cho tôi một chút về tình hình sức khỏe tâm thần của anh.
Anh trở lại thi đấu sau khi chấn thương ra sao…
Vài từ đầu tiên bạn nói với một người
là rất quan trọng.
Nhiều người là bác sĩ tâm lý đại chúng hay nhà tâm lý học đại chúng.
"Tôi nghĩ người này vẫn bị chút lo âu
và vâng, chắc là hơi trầm cảm".
Vậy, khoan đã.
Hãy phân biệt giữa trầm cảm và buồn.
Chà, người ta không biết.
Vậy đâu là sự khác biệt giữa lo âu và lo lắng?
Chà, người ta không biết.
Chúng ta không cần chuyển nó thành một miêu tả lâm sàng.
Tôi nghĩ điều đó quan trọng với các cầu thủ.
Miêu tả tốt nhất của tôi về cách trị liệu của mình
chỉ là nói chuyện.
Không ai phản đối nói chuyện.
Sáng nay thế nào?
Tốt lắm. Mọi người làm rất tốt.
- Vậy hả? - Vâng.
Corey tuyệt vời lắm.
Năm ngoái, khi ông ấy đến…
CẦU THỦ ĐỘI DETROIT PISTONS
…đúng là như trút được gánh nặng vì ta thấy các cầu thủ
rất thoải mái thể hiện mình bên ông ấy.
Một người trông như bạn, một người
có thể dễ chịu, có thể nói về bất cứ gì.
Khi tôi có vấn đề và đến nói với anh, tôi biết anh không giải quyết được.
- Vâng. - Nhưng nó giải tỏa…
- Nó giúp anh giải tỏa stress. - …áp lực, nhỉ?
Đó là lý do khiến ông ấy đặc biệt vì
ông ấy không muốn gì ở bạn mà chỉ muốn dành tất cả cho bạn.
Ông ấy muốn bạn phát huy những gì tốt nhất.
Ba năm vừa qua…
Có thể nói đó là ba năm khó khăn nhất trong đời tôi.
Các yếu tố gây stress rất lớn.
Khi mọi chuyện trên sân ổn thỏa…
thì cuộc sống rất ổn.
Nhưng khi có sự cố với bóng rổ
hay khi những việc bạn không thể kiểm soát ảnh hưởng tới bạn, nó khiến bạn lao đao.
Đó là NBA. Mọi người theo dõi sát sao.
VỢ CỦA LANGSTON
Có mạng xã hội, luôn có một bài tweet,
một bức ảnh Instagram.
Luôn có tin đồn về mua bán rằng ai đó sẽ được mua bán,
ai đó sẽ bị loại.
Bố mẹ anh ấy đã già đi. Giờ anh ấy đã là bố.
Luôn có áp lực.
Khi DeMar nói mình bị trầm cảm,
nó làm chấn động cả giải NBA.
Vì đa số mọi người không biết nghĩ sao về nó.
Thế nghĩa là anh ấy mềm yếu?
Thế nghĩa là anh ấy mạnh mẽ vì công khai nói?
Tôi phải hiểu điều này có nghĩa thế nào với việc chúng tôi tiến bước?
Sẵn sàng chưa? Cười nào.
Đi nào.
Khi nói về sức khỏe tâm thần,
ta nói về nó ở giai đoạn đã bị khủng hoảng.
Tôi nghĩ sẽ hữu ích hơn nhiều khi bạn nhận ra rằng
giờ hãy chuẩn bị
để khi bạn sắp bị khủng hoảng,
bạn đã luyện tập và chuẩn bị cho nó và đã sẵn sàng.
Tin nóng vào chiều Chủ nhật này.
KOBE BRYANT CHẾT TRONG TAI NẠN MÁY BAY TRỰC THĂNG Ở TUỔI 41
Vận động viên năm lần vô địch NBA, từng là cầu thủ đắt giá nhất, Kobe Bryant,
đã mất vào chiều nay ở Los Angeles trong một vụ rơi máy bay trực thăng.
Các phóng viên đang đến.
Kobe Bryant nằm trong số nhiều nạn nhân trên máy bay đó.
KOBE BRYANT CHẾT TRONG TAI NẠN MÁY BAY
Họ quyết định đội nào giành cú giao bóng,
trong trường hợp này là Toronto sẽ dành ra chút thời gian thi đấu
để tưởng nhớ Kobe Bryant, mang áo số 24.
Tôi phải chơi một trận vào hôm đó
và đó là trận khó khăn nhất trong đời tôi.
Trời...
Từ ngữ…
Từ ngữ không thể diễn tả nổi.
Cái chết của Kobe tác động tới mọi người,
đặc biệt là cầu thủ của NBA.
Thường là với nỗi đau và mất mát,
điều ta hay làm là tránh né nó vì ta không biết phải làm gì.
Nhiệm vụ của tôi là tìm hiểu nó
và hỗ trợ theo bất cứ cách nào mà mỗi cá nhân cần.
ĐỂ TƯỞNG NHỚ KOBE BRYANT: ĐỘI PISTONS CHỈ MẶC ÁO SỐ 8 VÀ SỐ 24
Để tưởng nhớ cuộc đời của Kobe Bryant…
Tôi muốn nói qua
về tình hình của anh, cảm xúc của anh về mọi thứ.
Mỗi cá nhân đau buồn theo một cách riêng.
Cách tôi đau buồn
sẽ khác với cách anh đau buồn.
Vâng.
Tôi thường hỏi mọi người nếu ta đau buồn khác nhau thì cách nào đúng?
Tất cả đều đúng.
- Vâng. - Là của tôi. Đó là kiểu của tôi.
Vâng. Rất có ý nghĩa
khi có thể nói về chuyện đó.
Khi vài giờ trôi qua…
tôi phát hiện ra rằng mình vẫn ngồi ở một chỗ.
Tôi không hề di chuyển.
Một người là từng thuộc đội đối thủ, ta lớn lên và biết người đó,
một thần tượng…
Nó khiến ta xúc động sâu sắc.
Nó như vết thương hở… mà ta không thể chữa lành.
TRỢ LÝ HUẤN LUYỆN VIÊN ĐỘI DETROIT PISTONS
Khi biết tin, điều đầu tiên tôi nói…
Phản ứng của tôi như kiểu: "Kobe không thể chết được. Nói gì vậy?"
- Phải. - Vâng.
- Thật nặng nề. - Vâng.
Nhà vô địch là như vậy.
- Như… - Vâng.
- Anh ấy thật xuất chúng. Làm sao… - Vâng.
- Kobe không chết. - Vâng.
Có cơ hội đấu với Kobe,
tôi kiểu: "Được rồi. Đây là sự thật".
Được rồi. Đó là thần tượng của tôi.
- Kiểu như huyền thoại ở ngay đây. - Vâng.
Sau vài lần giữ bóng, rồi bỗng tôi chặn anh ấy.
Tôi kiểu: "Ồ chết tiệt". Kiểu: "Mình đang chặn Kobe".
Tôi biết các đồng đội ở nhà đang xem.
- Mọi người đang xem. Vâng. - Cả giải đang xem.
- Và đồng đội của anh. - Vâng, họ xem.
Họ kiểu: "Nếu anh không chặn được là xong đấy.
Khi anh về, bọn tôi sẽ chọc anh".
Và...
Tôi đã xin anh ấy ký giày sau trận đấu.
Anh ấy kiểu: "Tiến lên nhé, anh bạn. Tiếp tục nhé".
Nghĩa là anh có nó mãi mãi.
- Những kỷ niệm đó? - Vâng.
Không ai có được nó.
Deuce ngồi cạnh anh,
lúc thằng bé 12 hay 14 tuổi và hỏi: "Bố từng đấu với Kobe hả?"
- Vâng. - Anh được kể những câu chuyện đó.
- Sẽ tuyệt lắm. Vâng. - Đúng, khá tuyệt.
Nhìn lại với vai trò làm bố,
nó khiến tôi yêu quý con trai mình hơn.
- Ừ. - Vì chẳng ai biết ngày mai thế nào.
Nó khiến tôi nhìn…
xa hơn nhiều, không chỉ là bóng rổ.
Kiểu như bóng có thể sẽ không nảy nữa.
Chúng ta thường không dành thời gian để tạo không gian để hiểu nhau.
Công việc này cho phép tôi dành ra thời gian.
Đi cùng cả đội, đi nhiều nơi,
nó cho tôi cơ hội có những cuộc trò chuyện tâm sự
và xây dựng lòng tin.
Tôi nghĩ sự thành công là thứ chảy không ngừng trong huyết quản
để thực hiện những cuộc nói chuyện cực kỳ quan trọng
xung quanh việc nâng cao sức khỏe tâm thần.
Nhưng trước tiên, chúng ta phải hiểu nhau.
Lúc tới trường Syracuse, tôi 17 tuổi.
Tôi vừa rất lo lắng lại vừa háo hức.
Tôi biết đó là lựa chọn đúng vào lúc đó.
Năm đầu tiên ở Syracuse của tôi rất suôn sẻ.
Bạn bè, sở thích, điểm tốt, giờ học thú vị.
ĐẠI HỌC SYRACUSE
Có bao nhiêu hoạt động tôi đều tham gia.
Nhưng vào mùa hè năm 2016,
tôi đang du học thì trở về quê hương…
và bố tôi mất vì đau tim.
Khi họ báo, tôi không tin.
Và tôi… Tôi như mất hồn, gần như không nói với ai.
Trong thế giới, trong sự hoang tưởng của tôi, tôi không tin điều đó.
Tôi tưởng đó là nói đùa.
Đến đám tang, tôi không tin điều đang diễn ra.
Vì tôi thấy như mọi người đang trêu tôi.
Mọi người hùa nhau trêu tôi.
Dù đó là gì, mọi người hùa vào
còn tôi bị loại ra vì đối tượng nhằm vào là tôi.
Tôi thấy như có gì khác xảy ra trước khi bố tôi chết
và tôi nghĩ cái chết của bố tôi…
đã khiến mọi chuyện tăng tốc.
Tôi bắt đầu tự cô lập. Tôi không nói chuyện với ai cả.
Đó là lúc tôi bắt đầu nghe thấy giọng nói.
Và...
tôi nghĩ nó là thật.
Giọng nói đó nói với tôi suy nghĩ của mình.
Tất cả sự bất an.
Bình luận về mọi việc tôi làm, bất cứ gì tôi nghĩ.
Và tôi nghĩ mọi người hợp tác với giọng nói đó
để làm tôi bẽ mặt.
Có khoảng cách giữa thực tế và suy nghĩ của ta.
Tôi khó mà phân biệt cuộc sống thực và sự hoang tưởng của mình.
Trước khi có chuyện đó…
Ambar rất thông minh, lanh lợi.
Khi chúng tôi đến đất nước này để vào trường đó,
giảng viên đến nói với tôi rằng: "Cô bé này giỏi lắm".
MẸ CỦA AMBAR
Khi bố cháu đột tử,
tất cả thay đổi.
Con bé về nghỉ và ở đây, trong nhà tôi
và đã hoàn toàn khác.
Tôi cần sự trợ giúp.
Tôi không tin có ai muốn giúp mình lúc đó.
Tôi thấy như mọi người chỉ muốn hại tôi.
Tôi nhớ hôm đó, tôi ở trong nhà và kiểu:
"Tôi phải đi. Tôi phải đi khỏi nơi này".
Tôi không chịu nổi thông điệp tiềm thức mà mình liên tục phải nhận.
Tôi không chịu nổi… suy nghĩ đó.
Cái giọng nói thường trực trong đầu
hay lời bình luận thường trực về mọi điều tôi làm.
Như kiểu, tôi… tôi không chịu nổi nữa. Tôi muốn… tôi muốn chết.
Mẹ tôi gọi xe cấp cứu và cho tôi nhập viện.
Con bé không cho tôi chạm vào.
Tôi muốn ôm nó và nói: "Ambar, mẹ ở bên con".
Đó là khi họ chẩn đoán tôi bị tâm thần phân liệt.
Họ vẽ cho tôi viễn cảnh xấu nhất
rằng con bé không thể tốt nghiệp,
rằng theo số liệu, trẻ em
ở tuổi đó không thể tốt nghiệp, ờ, chúng không thể có việc làm
vì không thể tập trung, chúng chuyển việc liên tục.
Chúng không thể sống bình thường.
Và...
chúng thường tự tử
sớm.
Bác sĩ nói với tôi như vậy.
Phải dừng việc chẩn đoán
rằng mắc tâm thần phân liệt nghĩa là
cầm chắc cái chết.
TIẾN SĨ PATRICIA E. DEEGAN
NHÀ LÃNH ĐẠO TƯ TƯỞNG TRONG ĐIỀU TRỊ SỨC KHỎE TÂM THẦN
Điều đó không đúng. Nó là lời đồn trong y học.
Có rất nhiều thông điệp tiêu cực
xuất phát từ hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần và văn hóa của ta
rằng một người bị chẩn đoán tâm thần phân liệt là thế nào.
Chúng ta còn nhiều điều chưa biết.
Có người lập luận rằng đó là bệnh não liên quan đến chất hóa học thần kinh.
Vài người lập luận rằng nó là bệnh di truyền.
Yếu tố khó đoán trong tất cả là vấn đề tổn thương.
Nhưng điều rõ ràng trước mắt là một người đang khổ sở.
Và đối xử với mọi người bằng sự trân trọng
và sự quan tâm sâu sắc là hành động đầu tiên.
Khi vào viện, tôi gặp một nhóm bác sĩ tâm thần,
bác sĩ tâm lý, y tá.
Với tâm thần phân liệt, các triệu chứng thường thể hiện
ở tuổi thanh niên từ 16 đến 30 tuổi.
Chúng tôi thực hiện mô hình ra quyết định chung, nghĩa là
bác sĩ tâm thần kê đơn, tôi là bác sĩ phụ trách.
THẠC SĨ NGÀNH PHÚC LỢI XÃ HỘI BÁC SĨ TÂM LÝ CỦA AMBAR
Chúng tôi cũng có một y tá
và có một chuyên gia về việc làm, giáo dục nói rằng:
"Này, hãy về đội chúng tôi. Hãy cùng giải quyết.
Nếu việc học là quan trọng, hãy tìm cách để cháu đi học
và sống ở nhà trong khi cháu điều chỉnh
trải nghiệm của cháu và những gì đang diễn ra".
Trong sáu tháng đầu tiên đó, cô bé trải qua rất nhiều triệu chứng.
Cô ấy đến, có buổi nói chuyện với tôi
và tôi tiếp tục nói chuyện với mẹ cô bé: "Này, chúng tôi rất lo lắng.
Cô bé nói không có kế hoạch gì.
Cô bé bảo sẽ không tự hại mình nhưng chúng tôi thấy lo".
Cháu chỉ muốn bình an.
Mà bản chất bệnh của cháu
không cho cháu bình an.
Cháu không thể… Cháu không thể bình an
khi cái giọng nói bám riết cháu.
Cái giọng nói đó ngày càng rõ ràng hơn.
Ở đâu cũng có giọng nói
thì làm sao mà cháu…
thấy ổn được?
Cháu không hiểu.
Lúc ở nhà mẹ, tôi thấy thật kinh khủng.
Mẹ tôi không biết phải làm sao với bệnh nhân tâm thần phân liệt.
Tôi không trách mẹ nhưng tôi trầm cảm khủng khiếp.
Đôi khi, tôi không biết hôm đó là ngày bao nhiêu.
Tôi ngủ gần như cả ngày.
Tôi gần như bị quá khích và định tự tử hôm đó.
Lúc đó, tôi nản vì không có kết quả, chẳng có gì…
rằng tôi phải thức dậy với,
rằng tôi phải thức dậy và nghe thấy cái giọng nói đó.
Cá nhân tôi thấy…
xin lỗi… mình làm không đúng.
Tôi không biết phải làm gì.
Phải mất một thời gian để hiểu cô Angela, để thấy cô ấy ở phe tôi
vì tôi thấy như mọi người đều về phe với giọng nói đó.
Giọng nói đó muốn tôi bị sỉ nhục
và muốn tôi suy sụp, muốn tôi thấy…
mình bị tấn công.
Sau khi vào viện lần thứ hai,
đó là lúc tôi quyết định, ừ, mình thực sự bị tâm thần phân liệt.
Tôi sẽ để những người đó cố giúp tôi.
Nhưng mất rất lâu tôi mới chấp nhận chẩn đoán của mình.
Điều mà tôi vẫn trăn trở là không có "nơi đó".
Không có một nơi khác để tôi cần đến
hoặc cần làm gì hay ở đó.
Đây là cuộc sống của tôi.
Một hôm, tôi gọi cho mẹ, giàn giụa nước mắt.
Tôi kiểu: "Mẹ, đây là lần cuối.
Mẹ, đây là lần cuối. Con sẽ đỡ hơn.
Con...
Con quyết thế rồi".
Chúng ta đang mừng cho cuộc đời con.
Rằng…
con còn sống.
Năm này, bức ảnh này, lúc đó, con thấy như…
phải mất bao công sức để có nụ cười đó.
Sau khi con bé hứa như vậy,
cách mà chúng tôi khiến Ambar theo đuổi chương trình đó
là tập trung nhiều vào điều quan trọng với một thanh niên.
Đó là cảm thấy "bình thường", dù nó là gì với người đó.
Đó là đi học.
Là các mối quan hệ. Là có việc làm, cảm thấy có ích.
Lập mục tiêu và nỗ lực đạt được nó.
Cách tôi đối mặt với các triệu chứng trong những năm tới
là rất quan trọng trong việc quyết định tôi có phải điều trị tâm thần
cho đến cuối đời không
hay liệu tôi có thể sống một cuộc đời bình thường và thành công
như những người khác bị chẩn đoán tâm thần phân liệt không.
Tôi luôn muốn độc lập.
Đây thực sự là ngày chuyển nhà đầu tiên.
- Thế hả? - Đúng vậy.
- Cô mua toàn bộ chỗ này hôm nay à? - Vâng.
Làm việc đó mệt nhọc lắm.
Thật khó tin. Phòng riêng của tôi. Một bước ngoặt. Bước đi của một người lớn.
Góc tường đằng này trông hơi lộn xộn,
trên giường con có nhiều quần áo, con xin lỗi.
Nhưng nó đây.
Lúc đầu, tôi…
Tôi cáu lắm.
Tôi điên tiết.
Trong văn hóa của tôi…
mẹ và con gái sống cùng nhau…
- Mãi mãi. - Mãi mãi.
Hãy tin ở con. Hãy… hãy…
Hãy hiểu con…
con cần độc lập nhường nào.
Điều đó khiến mẹ rất tự hào.
Con biết là thế mà.
Cảm ơn.
Ambar tiếp tục thường xuyên có ý nghĩ về tự tử.
Không phải hành động, kế hoạch hay tương tự nhưng vẫn có ý nghĩ đó.
"Ồ, có lẽ sẽ dễ dàng hơn nếu sáng nay mình không tỉnh dậy".
Có những yếu tố khởi phát và tôi sẽ có những ngày tồi tệ
kiểu như: "Hôm nay chán quá. Tôi muốn khóc".
Điều đó không có nghĩa tôi phải vào phòng cấp cứu.
Tâm thần phân liệt có vẻ vô cùng đáng sợ, nhưng hãy nhìn Ambar.
Giữ công việc toàn thời gian. Học chương trình thạc sĩ.
Cô ấy sẽ học mãi mãi.
Tâm thần… tâm thần phân liệt là như vậy.
BÀI LUẬN VỀ
Phần lớn những gì diễn ra trong đầu tôi đều vô lý.
Nhưng khi tôi ngồi xuống và ghi nó lại thì tôi kiểu:
"Được rồi. Thế này có lý hơn".
Hồi phục, như tôi hiểu ra, không phải sự kiện xảy ra một lần là xong.
Đó là chặng đường nối tiếp, dài, mệt mỏi.
Bình an là chấp nhận rằng tôi sẽ bị thế mỗi ngày.
Không phải đấu tranh với nó mà là song hành với nó.
Có thể có cuộc sống trọn vẹn và ý nghĩa
sau khi bị chẩn đoán bệnh tâm thần nặng.
Tôi là người bị chẩn đoán tâm thần phân liệt
hồi còn là thiếu niên
và tôi tiếp tục bình phục,
có bằng tiến sĩ ngành tâm lý học lâm sàng.
Nhưng có thể thức dậy vào buổi sáng và đi làm là liều thuốc hữu hiệu.
Có thể gặp một người bạn để ăn trưa
là một liều thuốc cá nhân hữu hiệu.
Tạo ra những liều thuốc cá nhân là điều ta làm để khỏe mạnh.
Bất cứ nơi nào có thể, tôi muốn hiểu thêm về chuyện đang xảy ra
và tại sao hệ thần kinh của tôi phản ứng theo cách như vậy.
Nên bốn năm trước, chỉ sau khi gặp Meg…
- Vâng. - …anh đã bắt đầu quá trình
cố gắng tìm ra nó.
- Trước đó, anh chưa từng thử? - Vâng.
Và tôi nhanh chóng kết luận rằng để mối quan hệ này đi ổn thỏa,
tôi sẽ phải đối mặt với quá khứ.
Vì ở đó có sự giận dữ.
Đó không phải sự giận dữ với cô ấy mà chỉ là sự giận dữ.
Cô ấy nhận ra nó. Cô ấy thấy nó.
Chà, tôi giải quyết nó thế nào?
Đó là chuyện bạn trở về quá khứ,
trở về thời điểm tổn thương, đối mặt với nó, xử lý nó…
…và rồi tiến lên.
Giờ đã trị liệu hơn bốn năm,
năm năm…
tôi thấy mấu chốt là ở sự phòng tránh.
Không có nghĩa ta phải xử lý chúng mỗi ngày
mà là có ai đó chỉ dẫn cho ta
và tạo ra nhận thức trong cuộc sống của ta về thời điểm ta có thể thấy đau khổ
và cách thoát khỏi nó
và có những công cụ nào cho chúng ta vào bất cứ lúc nào
để đảm bảo rằng nó không dần trở nên trầm trọng hơn.
Tôi luôn muốn thử EMDR.
Đó là một trong nhiều hình thức chữa lành hay điều trị
mà tôi sẵn sàng thử nghiệm.
Tôi không bao giờ muốn làm việc đó nếu không nỗ lực và trị liệu
sau nhiều năm.
EMDR là một hình thức mới về điều trị tổn thương với đủ thông tin.
CHUYÊN GIA ĐIỀU TRỊ TÂM LÝ VÀ CỐ VẤN EMDR
Đủ thông tin về tổn thương nghĩa là chúng tôi biết điều gì xảy ra với người đó
khi họ đến với chúng tôi.
Chúng tôi không chỉ xem triệu chứng, chúng tôi nghĩ:
"Những sự kiện nào trong đời gây ra những triệu chứng đó?"
Đó là một trong những liệu pháp quan trọng.
EMDR là Gây Tê Và Phục Hồi Bằng Chuyển Động Mắt.
Điều đặc trưng ở EMDR là chúng tôi cung cấp hai yếu tố kích thích
bằng việc hoặc cho người đó chuyển động mắt
hoặc đập nhẹ tay lên người họ hoặc họ tự đập tay lên người mình.
Điều mà liệu pháp EMDR làm
là nó ghép cặp hồi ức nhận thức về tổn thương
với ký ức rõ ràng về sự an toàn.
Bạn muốn nghĩ về sự kiện tổn thương đó
mà không cảm thấy nỗi đau buồn…
TIẾN SĨ BRUCE PERRY - THÀNH VIÊN CAO CẤP VIỆN ĐIỀU TRỊ TỔN THƯƠNG TRẺ EM
…gắn liền với nó.
Bạn khiến người đó nghĩ về chuyện tồi tệ đó
đồng thời họ thực hiện hoạt động lặp lại, đều đặn, nhịp nhàng.
Và cuối cùng, nó tạo ra sự mặc định mới cho ký ức đó.
- Chào Sanja. - Ồ, xin chào.
Cô thế nào?
Tôi ổn. Tôi rất ổn.
Anh thấy sao nếu hôm nay ta hướng đến một ký ức khác?
Làm thôi. Cô muốn bắt đầu ở đâu?
Anh nói có bốn hay năm ký ức
vẫn khiến anh khá trăn trở.
Tôi tự hỏi… Việc đầu tiên là đến nước Anh bằng máy bay.
Trong phần lớn đời mình, tôi luôn thấy lo lắng, lo âu,
hơi căng thẳng và bồn chồn mỗi khi bay về nước Anh,
mỗi khi bay về London.
Và… tôi không hề hiểu lý do.
Tôi biết về nó. Hồi trước, tôi không biết
nhưng sau khi trị liệu, tôi biết về nó.
Tôi kiểu: "Sao mình thấy khó chịu như vậy?"
Tất nhiên, tiếc là với tôi, London là tác nhân gây khởi phát.
Vì những gì xảy ra với mẹ tôi và vì những gì tôi đã trải qua, đã thấy.
Có một chuyến đi cụ thể
hay lần nào nó cũng xảy ra, nó luôn như vậy?
Lần nào cũng vậy.
Anh có nhớ lần đầu nó xảy ra không?
Không, tôi không thể nhớ lần đầu nó xảy ra.
Tôi chỉ nhớ cái…
cảm giác, gần như là lo âu,
như cảm giác trống rỗng
gần như sự bồn chồn…
Có phải là sợ hãi?
Tất cả đều căng thẳng.
Và vào khoảnh khắc anh bắt đầu thấy những cảm giác rõ ràng đó,
anh có suy nghĩ tiêu cực gì về bản thân?
Đó là làm người bị truy đuổi,
và không… và cảm giác bất lực.
Và không… biết rằng mình chẳng làm được gì.
Không lối thoát.
Không có giải pháp cho việc này.
Cứ nói là tôi bất lực.
- Vâng. - Tôi bất lực.
Vậy khi anh nghĩ lại khoảnh khắc đó và anh nói: "Tôi bất lực",
giờ anh muốn tin điều gì ở bản thân?
Tôi không bất lực. Đó…
Đó chỉ là một khoảnh khắc ngắn.
Và bạn sống với sự thật, không có gì phải sợ.
Không có gì phải lo.
Hãy để ý những cảm xúc xuất hiện lúc này.
Cảm xúc tôi đã thấy là buồn.
Được rồi. Anh thấy điều đó ở đâu trên cơ thể mình?
Ở đây.
Được rồi. Chúng ta sẽ xử lý như lần trước.
Ta sẽ khoanh tay.
Trở lại với điều đó… với hình ảnh đó, những ý nghĩ tiêu cực.
Tôi bất lực. Và nhận biết mình cảm thấy nó ở đâu trên người.
Hãy nhận biết những gì xuất hiện.
Nó bắt đầu khi tôi ở tuổi thiếu niên.
Một trong những lần đầu tôi rời nước Anh
để tránh xa những hệ lụy từ cái chết của mẹ tôi
là đi tới châu Phi.
Tôi nghĩ tôi ở đó ít nhất hai tuần.
Và nó là phương thuốc tuyệt vời.
Thật… Tôi thấy thật tự do.
Đó là cảm giác giải thoát mà tôi chưa từng thấy.
Và rồi trở về nước Anh
biết rằng tôi sẽ phải đối mặt với những gì
và biết mình không thể thoát khỏi điều gì, thật đáng sợ.
Anh thấy điều gì ở đó?
Chà, là,
tôi nghĩ đây chính là tổn thương,
là cảm xúc và những khoảnh khắc của quá khứ
liên quan chặt chẽ với hiện tại.
Được rồi, hãy xử lý điều đó.
Cứ để những cảm xúc, cảm giác, bất cứ gì xuất hiện.
Những ký ức khác.
Bất cứ gì xuất hiện đều tốt.
Chúng đều… Trở về với…
Nỗi tổn thương rất…
phụ thuộc vào địa điểm.
Được rồi, hãy xử lý điều đó.
Hãy để ý.
Điều thật sự thú vị là… Tôi không biết đây có phải ý định không
nhưng nó như… nó làm sạch ổ cứng của tôi.
Nó thật sự như mỗi khi có gì xuất hiện thì… xoẹt…
đã xong việc đó. Xoẹt.
Tuyệt. Vâng, đó cũng là mục tiêu. Tuyệt.
Hãy trở lại với điểm bắt đầu.
Mà anh trên máy bay,
hình ảnh bắt đầu, thắt đai an toàn.
Hãy nghĩ về điều đó và xem giờ điều gì xuất hiện.
Sự bình tĩnh và mạnh mẽ.
Mạnh mẽ nhờ bình tĩnh.
Dù EMDR được khuyên áp dụng
với những tổn thương cực kỳ nghiêm trọng,
những sự kiện lớn như sóng thần hay tổn thương do chiến tranh,
chúng tôi thường xuyên điều trị
cho người lớn có những ký ức, có trải nghiệm tuổi thơ… bất lợi
hoặc những trải nghiệm sống không được lưu trữ đúng.
Nên dù trong phòng là người 50 tuổi thì bạn vẫn đang điều trị cho đứa trẻ.
Một trong những bài học lớn nhất tôi rút ra trong đời là
đôi khi bạn phải quay lại
và đối phó với những tình huống thực sự khó chịu
để có thể xử lý nó để chữa lành.
Với tôi, trị liệu đã giúp tôi có thể đối mặt với bất cứ gì.
Vì thế mà giờ tôi ở đây. Vì thế mà giờ vợ tôi ở đây.
Cảm giác bị mắc kẹt trong gia đình là…
Không có lựa chọn ra đi.
Rốt cuộc, khi tôi ra quyết định đó vì gia đình mình,
tôi vẫn nghe câu: con không thể làm thế.
Tôi kiểu: "Chà, phải trầm trọng đến mức nào thì tôi mới được phép làm?"
Cô ấy đã định tự tử.
Chuyện lẽ ra không cần đến mức đó.
Tôi có hối tiếc gì không?
Có. Điều hối tiếc lớn nhất của tôi là không cương quyết hơn
từ đầu trong mối quan hệ với vợ trong việc chỉ rõ sự kỳ thị chủng tộc.
Lịch sử đang lặp lại.
Mẹ tôi bị truy đuổi đến chết khi đang trong mối quan hệ
với một người không phải da trắng.
Và giờ xem chuyện gì xảy ra.
Bạn muốn nói về lịch sử lặp lại.
Họ sẽ không dừng đến khi cô ấy chết.
Nó thực sự là tác nhân có thể khiến…
tôi mất một người phụ nữ nữa trong đời.
Kiểu như… cái danh sách đó đang dài ra.
Và khởi nguồn vẫn là những người đó, mô hình kinh doanh đó,
lĩnh vực đó.
Hồi tôi còn bé, bố từng nói với tôi,
ông từng nói với cả William và tôi:
"Bố như vậy nên con cũng sẽ giống thế".
Thật vô lý.
Bạn chịu khổ sở đâu có nghĩa con bạn phải chịu thế.
Thực ra là phải ngược lại.
Nếu bạn chịu khổ rồi thì phải làm những gì có thể để đảm bảo
rằng trải nghiệm bạn gặp phải… trải nghiệm tiêu cực bạn gặp phải…
bạn có thể làm điều đúng đắn cho con mình.
Chúng tôi lựa chọn ưu tiên sức khỏe tâm thần.
Đó là điều chúng tôi đang làm và sẽ tiếp tục làm.
Đây chẳng phải là về phá vỡ guồng quay đó?
Đây chẳng phải là để đảm bảo lịch sử không lặp lại?
Dù bạn phải chịu nỗi đau nào thì bạn cũng sẽ không truyền sang cho con.
Những sự kiện tổn thương với trẻ em khác với người lớn.
Nó như khi ta gặp bão.
Người lớn là cây khỏe, có rễ khỏe…
BÁC SĨ ESSAM DAOD - BÁC SĨ TÂM THẦN NHI ĐỒNG SÁNG LẬP TỔ CHỨC HUMANITY CREW
…và tổn thương đó chỉ tác động đến cành.
Tôi không nói nó không phải vấn đề. Nó là vấn đề lớn.
Nhưng họ vượt qua được. Họ sẽ có vấn đề và các thứ.
Nhưng với một đứa trẻ, nó chỉ là cái cây nhỏ, không khỏe.
Nếu ta không can thiệp thì rễ của nó khi lớn lên
không thể chịu nổi trận bão nào.
Dù chỉ là cơn gió nhẹ,
nó sẽ… nó sẽ khiến chúng đau đớn trong tương lai.
Điều quan trọng hơn là tập trung vào tổn thương của trẻ em trước
vì khả năng chữa lành và hồi phục rất lớn.
SAMOS HY LẠP
Fawzi. Chào Fawzi.
Chắc chắn rồi.
- Sao? Cháu mới ngủ dậy à? - Vâng.
Lúc đầu, bọn cháu lên bờ ở đây.
Còn cháu, cháu lên bờ ở đâu?
Cháu không lên bờ ở đây.
Cháu đến từ sau ngọn núi đó, chúng cháu lên bờ ở bãi biển đó.
Ba giờ sau khi lên bờ, người Hy Lạp đã than phiền về chúng cháu
và cảnh sát đến bắt chúng cháu đi.
Có lần cả đoàn bị hết xăng giữa biển rồi cố quay về được.
Các cháu cố vượt biển một hay hai lần?
Không, ba lần.
Cháu hiểu không? Nếu có bạn nhỏ yếu đuối,
một bạn nam người Hy Lạp sợ điều gì đó,
cháu có thể giúp bạn ấy.
Hãy nói: "Tên tớ là Fawzi, đến từ Syria.
Tớ sống sót qua chiến tranh và đã vượt biển
sau ba lần trong một hành trình gian nan trên con thuyền nhỏ".
Các cháu không được quên điều này. Các cháu là những anh hùng vượt biển.
Đó là điều rất quan trọng.
Hôm nay, ta sẽ tìm nó.
LESBOS, HY LẠP THÁNG 10/2015
Năm 2015,
tôi chứng kiến một trong những cuộc khủng hoảng tị nạn tồi tệ nhất lịch sử.
Hai hay ba chiếc thuyền biến thành 30, 30 rồi thành 100.
Và gần 250.000 người đến.
Tôi gần như là bác sĩ duy nhất trên bãi biển đó.
Làm hồi sức tim phổi, mọi người trông cậy…
Ai cũng nhìn tôi, người bác sĩ đến đó,
họ nghĩ: "Này, anh ở đâu? Xác nhận tử vong đi".
Thế thôi. Không thể mang đến thêm nữa.
- Được rồi. - Hãy tôn trọng anh ấy một chút.
Thế thôi.
Tôi thực hiện thành công 21 cuộc hồi sức tim phổi. Thất bại sáu cuộc.
…mười, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19…
…21, 22, 23, 24, 25…
Vâng.
Không chỉ cơ thể bị tổn thương,
không chỉ cơ thể cần bác sĩ phẫu thuật.
Cả tâm trí cũng trải qua hành trình và cần ai đó điều trị.
Chúng tôi mất 21 ngày,
tôi và người vợ xinh đẹp, tài giỏi của mình,
Maria, để thành lập Humanity Crew.
Từ đó, đây là việc chúng tôi làm.
Chúng tôi tập trung vào hành trình tâm lý
để kết nối lại những cuộc đời này với tâm trí mà họ đã bỏ lại.
Chú sẽ chia những cây bài này.
Nếu các cháu chọn cảm xúc của mình theo lá bài thì chọn ngay đi.
Lá bài khiến các cháu nhớ kỷ niệm vui của mình.
Nhớ những điều xảy ra ở khoảnh khắc đó, như âm thanh, mùi hương,
kỷ niệm, tên.
Bất cứ gì.
Được rồi, hãy để các cây bài trước mặt chúng ta.
Hãy lấy một tờ giấy.
Hãy dán lá bài ở bất cứ đâu trên tờ giấy.
Rồi các cháu hãy vẽ quanh nó
những thứ hoàn thiện những kỷ niệm đó.
Các cháu chọn gì? Các cháu vẽ gì? Hãy nói với mọi người. Ai nói trước nào?
Khi cháu được đăng ký học mẫu giáo,
họ hay đưa chúng cháu tới công viên giải trí.
Họ cho chúng cháu nước quả và bánh quy.
Chà!
Fawzi?
Cháu nhớ hồi ở Syria chơi cờ với các anh em họ, cô dì và mẹ cháu,
được cười và vui vẻ.
Điều khiến chúng ta khác biệt là ta có cái tốt, cái xấu nhỉ?
Trong ta có niềm vui và cũng có nỗi buồn.
Ta phải kiểm soát chúng.
Chúng ta phải loại bỏ nỗi buồn và giữ niềm vui.
Đúng thế.
Để loại bỏ nó, ta phải nói về nó.
Như than hồng trong lòng ta và ta không biết dập nó thế nào.
Ta phải lấy nó hết ra, đến khi nó tắt hẳn.
Để ta có thể đổ chút nước lên đó.
Như các cháu thấy, ta sẽ chia các cây bài nhắc về những điều khó khăn
xảy ra với cuộc sống của các cháu.
Những chuyện đau lòng, buồn, kinh khủng.
Những chuyện mà ta muốn dập tắt.
Khi một trong các cháu thấy một cây bài nhắc mình
về mọi chuyện khó khăn mình đã trải qua.
Fawzi, hãy nhìn bức tranh đó,
rồi hình dung về cơ thể cháu và nói cháu cảm thấy gì nhé.
Hồi ở Syria, cháu buồn vì thấy máy bay đánh bom Idlib.
Khi một máy bay thả bom… nó khiến cửa sổ rơi xuống.
Dừng lại và thở sâu.
Đây là điều khó khăn nhất mà cháu có thể nhớ?
Điều khó khăn nhất là vụ nổ lần trước.
Hầu như mọi người chết hết do những lần đánh bom nửa tiếng một lần.
Cháu biết ai trong số người chết?
Anh trai cháu chết khi họ đánh bom vào sân chơi.
Cô của cháu cũng chết.
Cầu thánh Allah phù hộ cô ấy.
Điều mà Fawzi sợ nói đến nhất là gì?
Điều mà cháu sợ nói đến nhất là khi anh trai cháu chết.
Cháu muốn kể riêng với các chú sau không?
Cháu không thể kể vì nếu thế, cháu sẽ khóc.
Thế chẳng có gì xấu.
Lúc cháu kể chuyện của cháu, chú cũng khóc.
Cháu thấy là chú sắp khóc.
Khóc cũng không sao.
Ngày mai, ta sẽ nói.
Tuyệt.
Fawzi yêu quý, đừng sợ.
Yalla, Aboud, các cháu là anh hùng.
Đừng quên rằng như chúng có nơi an toàn, ta cũng có.
Còn một ngày dài cũng như nhiều việc khác,
nên điều quan trọng là ta xử lý nó.
Giờ anh thấy sao?
Đó là cảm xúc bên trong anh đúng không?
Có lẽ ta nên dừng làm việc.
Anh biết là ta không thể dừng.
Essam, ta biết là không thể dừng công việc này.
Nếu ta không làm việc này nữa thì ai sẽ làm?
Anh có hình dung rằng những cậu bé đó có điểm an toàn trong cuộc sống của chúng?
Chúng ta cũng có.
Tôi đang tìm điểm an toàn của mình.
Nếu nhìn bọn trẻ, chúng ta có cơ hội lớn,
không chỉ là xoa dịu hay định hình lại nó,
chúng ta có cơ hội chuyển biến nó.
Ta ngồi ở đâu?
Giống như hôm qua.
Cháu muốn ngồi đây chứ?
Ở đây.
Được rồi, cháu chú ý vào chú nhé?
Vâng.
Hay cháu chỉ chú ý một chút?
Không ạ.
Cháu sợ à?
Không sợ lắm ạ.
Cháu lo chúng ta sẽ nói về chuyện gì đó
mà cháu sợ nói đến?
Điều duy nhất cháu không thích nói đến là việc đánh bom.
Vì thế mà ta phải đánh bại nó. Cháu có rất nhiều niềm vui.
Cháu luôn cười nên ta có thể đánh bại mọi thứ.
Đây.
Cháu đã không muốn nói về anh trai cháu
lúc ta nói về khi nhà cháu bị đánh bom nhỉ?
Vì cháu sợ chuyện đó.
Là chuyện gì? Cháu nhớ gì về nó?
Cháu khiếp sợ chuyện đó vì khi anh trai cháu chết,
cháu không thấy đầu anh ấy.
Anh ấy nổ tung thành nhiều mảnh.
Cháu có thấy anh ấy ở đâu không?
Cháu chơi cùng anh trong sân à?
Không ạ.
Khi anh ấy bị nổ tung, các bạn cùng chơi bóng kể với nhà cháu.
Cháu chạy đến chỗ đó nhưng không thấy xác. Cháu thấy không còn lại gì của anh ấy cả.
Theo thang từ không đến mười, mười là buồn nhất thì giờ cháu buồn ở mức nào.
Là bảy trên mười.
Nếu bạn muốn giúp ai đó phục hồi sau tổn thương,
bạn phải làm mọi điều có thể
để can thiệp càng gần với điểm tổn thương
và thời điểm tổn thương càng tốt.
Nếu không thì cũng chưa hết cách.
Với Fawzi, những điều cậu bé nói quan trọng hơn chuyện xảy ra ở Syria.
Dùng các cây bài và trí tưởng tượng,
chúng tôi khiến chúng trở lại những khoảnh khắc đó
và cũng mang nó tới một nơi an toàn để cậu bé thấy bình tĩnh.
Một lần nữa, hãy thở và nhìn nó.
Hãy hít một hơi thật sâu.
Có cảnh tượng hay bức ảnh nào mà cháu tự nhủ là cháu chưa từng thấy?
Cháu cố quên về anh trai mình nhưng không thể.
Cháu nói: "Cháu cố không nhớ đến anh trai mình" là sao?
Khi cháu nói: "Cháu cố không nhớ đến anh trai mình"
là vì khi nhớ đến, cháu khóc và buồn.
Chúng ta cất ảnh này đi được không? Vì cháu sắp khóc.
Sao cơ?
Cháu sắp khóc rồi.
Tại sao chứ?
Cháu thấy gì khi đến sân chơi cùng mẹ
sau trận bom đó?
Cháu hả? Cháu thấy như tim ngừng đập.
Mẹ cháu khóc đến kiệt sức, không nhấc được chân lên.
Cháu đừng sợ nói chuyện hay khóc.
Bên trong cháu có cuộc chiến.
Cuộc chiến giữa kỷ niệm vui với kỷ niệm buồn.
Điều sẽ quyết định Fawzi là ai trong năm tới
hay mười, 20 năm tới
là người thắng trận chiến này.
Vì thế, để cháu thắng,
cháu phải chiến đấu với chúng.
Đúng vậy.
Cháu muốn thử làm chuyện gì đó thú vị không?
Có ạ.
Đây là cháu. Không phải thật, đây là cháu theo cách nhìn của chú.
Chú muốn cháu vẽ hoặc tô màu người anh hùng này,
chính là Fawzi.
Vì Fawzi là một người anh hùng.
Cháu còn mạnh mẽ hơn Siêu Nhân và Người Nhện.
Cháu là Siêu Fawzi.
Siêu Fawzi không mặc giống mọi người.
Cháu nghĩ phẩm chất nào khiến cháu thành anh hùng?
Cháu nghĩ lòng can đảm là thứ duy nhất đem lại sức mạnh cho cháu.
Trí óc và suy nghĩ của cháu.
Là hành động phòng ngừa đơn giản.
Phòng ngừa dễ hơn chữa trị rất nhiều.
Cháu sẽ gọi cậu ấy là Siêu Fawzi.
Siêu Fawzi.
Bạn chỉ cần ở đúng chỗ
và tận dụng trải nghiệm tổn thương này
rồi chuyển nó thành điều tốt.
Chúng tôi gọi nó là "Giờ Vàng".
Chú muốn ta nói hết mọi cảm xúc sâu kín.
Chú muốn nói gì nữa à?
Chú muốn nói hết nỗi giận dữ trong lòng.
Fawzi, các anh chị em và bạn bè của cậu bé đều là người hùng.
Tôi thực sự tin rằng họ là người hùng.
Nhiệm vụ của chúng tôi là giúp chúng xử lý tổn thương đó,
tìm những kỷ niệm đẹp
và đưa nó trở lại.
Biên dịch: Nhung Vũ