Benim için depresyonda olmak…
…bileklerimde yüzlerce kiloluk ağırlıkla…
…okyanusun en karanlık, en soğuk yerinde olmak gibi.
Sanki sürekli yukarı yüzmeye çalışıyorum…
…ama batmaya devam ediyorum.
Dibe, daha derine ve daha derine.
Şey, panik içinde.
Bilirsiniz, şey…
Panikle beraber hüsran ve öfke de geliyor.
Saldırganlık.
İçimde tuttuğum tüm duygular
aşağı çekildiğimi hissettiğimde
dışarı… dışarı çıkıyor.
Anlıyor musunuz? Ve…
Soğuk, karanlık ve ıssız geliyor.
Kendinizi o zincirlerden kurtarmanın
ve yukarı yüzmenin, baskının azaldığını hissedip
nefes almanın yolunu bulana dek
sizi içten içe kemiriyor.
Hep gelip giderdi. Üniversitedeyken vardı.
Ama kendime hep
abarttığımı söyledim.
Her zaman hasıraltı etmek için
bir bahane bulurdum.
Compton, Kaliforniya'da büyüdüm.
Yoksulduk
ama ailem en büyük koruyucularım ve destekçilerimdi.
Annemin tüm kardeşlerinin çete şiddetine kurban gidişini izledim.
Arkadaşların, aile üyelerinin
genç yaşta öldüklerini gördüm.
Bir keresinde bir araba yavaşça yanaşmıştı
ve eğilip bir arabanın arkasına saklanmalısınız çünkü ateş açarlar.
Bugün bile
bir araba yanıma gelirken yavaşlarsa…
…tereddüt ediyorum. "Kim… Kim bu?"
İnsanı etkiliyor.
Beni kaçmamı sağlayacak bir şeye doğru
koşmaya zorladı.
Ve bu hep basketboldu.
DeRozan!
Her şeyden uzak olduğumu, kendim olabileceğimi
hissettiğim tek yerdi.
Büyük final!
Bunu huzur bulmak için kullanmaya çalıştım
ama gerçekten olup biten bazı şeylerle ilgilenmeyi reddettim.
2009 NBA Seçimlerinde dokuzuncu sırada
Toronto Raptors
Güney Kaliforniya Üniversitesi'nden DeMar DeRozan'ı seçti.
Biyombo'dan perdeleme. DeRozan atıyor ve basket!
Alıyor. Bir basket daha!
DeRozan'dan bir smaç!
Acayip bir basket!
Yıldız oyuncu diye buna denir.
Bakıyorsunuz, yıldızlar takımı oyuncususunuz.
Televizyondasınız, dikkatler üstünüzde.
Derken hepsi birden vuruyor.
Yıllar içinde o kadar çok acıyı bastırıyorsunuz ki
o karanlık ruh hâli daha sık gelmeye başlıyor.
Ara sıra yerine birkaç günde bir olmaya başladı.
Sonra birkaç günde birden haftada bire çıktı.
Öyle sıklaştı ki
pes edip… bununla ilgilenmem şart oldu.
DEMAR DEROZAN BU DEPRESYON BENİ MAHVETTİ…
O Tweet'i attım.
O anda omuzlarımdan bir yükü atıyormuş gibi hissettim.
Sonra yatmaya gittim ama uyandığınız şey…
DEMAR DEROZAN DEPRESYONLA SAVAŞI KONUSUNDA İÇİNİ DÖKTÜ
Sonrasında buna hitap etmek zorunda kaldım.
DEPRESYONDAN, KİŞİSEL SORUNLARINDAN BAHSEDİYOR: "HEPİMİZ İNSANIZ"
Bir sürü insan bundan bahsetmeye utanıyor.
Sporcular asla bundan bahsetmez. Sen bahsettin.
DEPRESYON VE ANKSİYETE İLE MÜCADELESİNİN DETAYLARINI ANLATTI
Birçok NBA oyuncusu akıl sağlığı mücadelelerini paylaştı.
Depresyon NBA'de sandığımızdan yaygın mı?
NBA'de akıl sağlığı. Lig ne yapmalı?
RAPTOR OYUNCUSU DEMAR DEROZAN DEPRESYONU ANLATIYOR
Kevin Love'ın anksiyete ve panikatakla mücadelesini anlattığı…
HERKES BİR ŞEYLERLE MÜCADELE EDİYOR
…Players' Tribune makalesinden bahsetmek istiyorum.
Yolu kendisi için DeMar DeRozan'ın…
KEVIN LOVE, DEMAR DEROZAN AKIL SAĞLIĞINDAN BAHSEDİYOR
-…açtığını söyledi. -DeMar, evet.
DEMAR DEROZAN'IN TWEETİ SOSYAL MEDYADA DESTEK BULDU
DeMar DeRozan'ın
depresyon ve anksiyetesini duyurmaya karar vermesi
NBA'de ve diğer sporlarda
büyük bir değişime yol açtı…
ADAM SILVER NBA BAŞKANI
…çünkü sporcuların bu hayati konuları
rahatça konuşmasına imkân tanıdı.
NBA'in 2019-2020 sezonunda…
NBA MUHTEŞEM ŞEYLERİN OLDUĞU YER
…akıl sağlığı politikalarını geliştireceği duyuruldu.
The Athletic'e göre,
lig yakında 30 takımın da uyması gereken
akıl sağlığı prosedürlerini uygulamaya sokacak.
Kendimizi sporda kaybettiğimizde bunu toplumda yaşananları
aklımızdan silmek için yaptığımızı fark etmiyoruz bile.
Bunu anladığımda…
…neredeyse 30 yaşındaydım.
Bu profesyonel sporcular herkesin yaşadığı tüm sorunları yaşıyor
ama onlara bir de başarılı bir sporcu olmakla gelen…
DR. COREY YEAGER TAKIM PSİKOLOĞU - DETROIT PISTONS
…ün, ekonomik başarı
ve buna benzer bir sürü şeyin baskısı
ekleniyor.
Ama dünya bunu o şekilde görmüyor.
Dünya şöyle görüyor: "Çok ünlüsün.
Çok zenginsin. Sorunların hükümsüz."
Ama bu doğru değil. Onlar da insan.
"Terapiste gitmek ve akıl sağlığımdan bahsetmek
zayıflığımı gösteriyor."
Profesyonel sporculara şöyle geliyor:
"Rakibim bu zayıflığın farkına varacak
ve belki de gelecek kontratıma karar verecek kişiler
bu zayıflığın farkına varacak."
Ve Afrikalı Amerikalılara özgü bir durum var,
yabancıları istemeyiz.
Bu, toplumumuzun yabacıların bize yardım edemeyeceği
inancını gösteriyor.
Yani içine at. Kimseye bunlardan bahsetme.
Aslında aile içinde bile bunu konuşmak istemiyoruz.
"O oğlanın sorunları var. Yıllardır uğraşıyor." deriz.
Bunlar akıl sağlığı sorunları,
kontrol edilmeyen zihinsel sağlık sorunları.
Yedi yıl Toronto'nun baş koçuydum
ve Demar'ı NBA'deki ikinci veya üçüncü yılından beri
tanıyorum, gelişmesini izledim.
Brenda ve çocuklarla LA'deydim. Yıldızlar maçında koçluk yapıyordum.
DWANE CASEY BAŞ ANTRENÖR - DETROIT PISTONS
Bazı durumlarla, depresyonla boğuştuğunu söylediği
bir tweetle uyandım.
Çok şaşırdım çünkü hiç belli etmiyordu.
Zorlandığını duyduğunuzda kişisel olarak
onu yarı yolda bırakmış gibi hissediyorsunuz.
İlişkiniz bunu söyleyecek kadar rahat hissetmeleri için
yeterli değilmiş gibi.
BRENDA CASEY DWANE'İN EŞİ
"Onu yarı yolda bıraktık." dedim.
Ama şunu da söylemeliyim Brenda,
bunu gizleme içgüdüsü öyle güçlü ki.
-Evet. -Bence bunun sebebi kısmen
birey. Bireyin "Bu zorlukları yaşamamalıyım.
Kimseye söylememeliyim." demesi.
Ama bunu normalleştirdiği için onunla gurur duyuyorum.
Bunları konuşulabilir kıldı.
Neyi bilmediğimi anlamamı sağladı.
Genç bir erkeğin hayatının o bölümüne karışacak
donanımda veya yeterlilikte değilim.
Haydi DJ!
O yüzden Detroit'teki işi aldığımda
ilk taleplerimden biri ekipte Dr. Yeager gibi
bununla ilgilenecek
profesyonel birinin olmasıydı.
Psikolojinin nasıl olduğundan biraz bahset.
Seni oyun dışı bırakan bir sakatlıktan nasıl döndün?
Birine söylediğiniz ilk kelimelerin tonu
hayati önem taşır.
Bir sürü pop terapist, pop psikolog var.
"Bence bu çocuk anksiyete sorunu yaşıyor
ve belki biraz da depresyon."
Bir dakika.
Bana depresyon ve mutsuzluğun farkını söyle.
Yanıtı bilmiyorlar.
Anksiyete ve endişeli olmak arasındaki fark ne?
Bilmiyorlar.
Bunu klinik etiketlere taşımamız şart değil.
Bence oyuncular için bu önemli.
Benim terapi yöntemim en iyi şöyle tarif edilebilir,
sadece sohbet ediyoruz.
Kimse sohbete karşı çıkmaz.
Peki bu sabah nasıldı?
Harikaydı. Hepiniz harika iş çıkardınız.
-Öyle mi? -Öyle.
Corey inanılmazdı.
Geçen yıl geldiğinde…
LANGSTON GALLOWAY DETROIT PISTONS OYUNCUSU
…herkes çok rahatladı. Çocukların onun yanında
gardlarını indirdiğini görüyordunuz.
Sana benzeyen, cana yakın,
her şeyi konuşabileceğin biri.
Sorunum varsa sana geldiğimde onları çözemeyeceğini biliyorum.
-Evet, evet. -Ama baskıyı…
-Stresi atıyor. -…azaltıyor, değil mi?
Onu özel kılan da bu.
Sizden bir şey istemiyor. Sizin için her şeyi istiyor.
Olabileceğinizin en iyisi olmanızı istiyor.
Hayatımın son üç yılı…
…hayatımdaki en zor üç yıldı.
Baskı unsurları çok fazlaydı.
Sahada her şey harika gidiyor…
…hayat güzel.
Ama basketbolda bir terslik olduğunda
veya kontrolünüzde olmayan şeyler sizi etkilediğinde sarsılıyorsunuz.
Mesela NBA. Herkesin gözü hep üstünüzde.
SABRINA GALLOWAY LANGSTON'IN EŞİ
Sosyal medya var, biri bir tweet atıyor,
bir Instagram fotoğrafı.
Birinin değiş tokuş edildiğine, birinin atıldığına dair
bir dedikodu duyuyorsunuz.
Annesiyle babası yaşlanıyor. Artık baba oldu.
Hep baskı var.
DeMar, depresyonda olduğunu söylediğinde
NBA dünyası sarsıldı.
Çünkü çoğu kişi ne düşüneceğini bilemedi.
Yani o zayıf mı?
Yoksa bunu söylediği için güçlü mü?
Bunun geleceğimiz için anlamı ne?
Hazır mısın? Gülümse.
Haydi.
Akıl sağlığından bahsettiğimizde
çoktan kriz noktasına gelmiş oluyoruz.
Şimdi çözmeniz gerektiğini,
böylece bir kriz olduğunda
hazırlıklı ve antrenmanlı olacağınızı anladığınızda
güçleniyorsunuz.
Bu pazar günü bir son dakika haberiyle karşınızdayız.
KOBE BRYANT 41 YAŞINDA HELİKOPTER KAZASINDA ÖLDÜ
Beş NBA şampiyonluğu ve En Değerli Oyuncu ödülü olan Kobe Bryant
bu öğleden sonra Los Angeles'ta helikopter kazasında öldü.
Haberler gelmeye devam ediyor.
Helikopter kazasındaki kurbanlardan biri de Kobe Bryant'tı.
KOBE BRYANT KAZADA ÖLDÜ
Topu kim kazanırsa
bu örnekte Toronto, 24 numara Kobe Bryant onuruna
atış süresinin dolmasına izin verecek.
O gün maça çıkmak zorundaydım
ve hayatımın en zor maçıydı.
Of…
Yani kelimeler…
Kelimeler kifayetsiz.
Kobe'nin ölümü NBA oyuncularını
herkesten fazla etkiledi.
Yas ve kayıp söz konusuysa
genelde ne yapacağımızı bilemeyip uzaklaşmaya çalışırız.
Bunu yaşamalarını söylemek,
her bireye gerektiği gibi destek olmak bana düşüyor.
KOBE BRYANT ANISINA: PISTONS 8 VE 24 NUMARALI FORMALARI GİYECEK
Kobe Bryant'ın hayatını onurlandırırken…
Nasıl olduğunuzu, nasıl hissettiğinizi
bir konuşalım dedim.
Herkesin yas tutma şekli ayrıdır.
Benim yas tutuşum
seninkinden farklı olacak ve farklı görünecek.
Evet.
İnsanlara sürekli şunu sorarım, farklı yas tutuyorsak hangisi doğru?
Hepsi doğru.
-Pekâlâ. Evet. -Benimki. Benim yöntemim.
Evet. Bence bunu konuşabilmenin
anlamı büyük.
Sanırım birkaç saat geçtiğinde…
şey, hâlâ aynı yerde oturduğumun farkına vardım.
Kıpırdamamıştım.
Karşısında oynadığın, büyürken tanıdığın biri,
bir idol…
Derinden sarsılıyorsunuz.
Onaramadığınız açık bir yara gibi.
JD DUBOIS YARDIMCI ANTRENÖR - DETROIT PISTONS
Duyduğumda ilk söylediğim şey…
İlk tepkim "Kobe ölemez, ne demek istiyorsunuz?" oldu.
-Evet. Şey… -Evet.
-Ağır -Evet.
Yenilmez olmanın bir parçası da bu.
-Şey gibi… -Evet.
-Hey, o bir efsane. Nasıl… -Evet.
-Kobe gitmedi. -Doğru.
Kobe'ye karşı oynama şansı yakalamak, şey,
"Tamam. Bu gerçek." dedim.
Tamam. O benim idolüm.
-O bir efsane. -Evet, evet.
Top birkaç kere el değiştirdi, sonra ona karşı savunma yaptığımı fark ettim.
"Haydi be. Kobe'ye karşı savunma yapıyorum." dedim.
Evde bizimkilerin izlediğini biliyorum.
-Herkes izliyor. Evet. -Lig izliyor.
-Ve çocukların. -Evet, izliyorlar.
"Bunu durdurmazsan bitti.
Seni şamaroğlanı yapacağız."
Ve şey…
Maçtan sonra ayakkabılarımı imzalattım.
"Devam et. Böyle devam et." dedi.
Buna sonsuza dek sahip olacaksın.
-Bu anılara. -Evet.
Kimse onları senden alamaz.
De… Deuce 12, 13 yaşına geldiğinde
yanına oturacak "Baba, Kobe'ye karşı mı oynadın?" diyecek.
-Doğru. Evet. -Bu hikâyeleri anlatabileceksin.
-Güzel olacak. Evet. -Evet, oldukça iyi.
Şimdi bir baba olarak biraz uzaklaşmak,
ufaklığın kıymetini daha da anlamamı sağladı.
-Evet. -Çünkü yarının garantisi yok.
Bakış açım değişti.
Hayatın toptan fazlası olduğunu anladım.
Top sekmeye devam edecek.
Çoğunlukla birbirimizi anlayacağımız bir alan yaratmaya zaman ayırmıyoruz.
Bence bu görev, işimi aceleye getirmememi sağlıyor.
Takımla seyahat etmek, yanlarında olmak,
bana bu sohbetlerle onlarla yakınlaşma ve aramızda güven oluşturma
fırsatı sunuyor.
O yüzden bence başarı bu kulvarda devam etmek,
akıl sağlığını korumaya dair bu aşırı önemli konuları
hep beraber konuşmak.
Ama önce ortak bir noktada buluşmalıyız.
Syracuse'a gittiğimde 17 yaşındaydım.
Hem gergindim hem heyecanlıydım.
O dönemde bu doğru seçimdi.
Syracuse'daki ilk yılım harika geçti.
Arkadaşlar, hobiler, iyi notlar, ilginç dersler.
SYRACUSE ÜNİVERSİTESİ
Akla gelebilecek her şeye katıldım.
Ama 2016 yazında
yurt dışında okumaktan yeni döndüğüm sırada…
…babam kalp krizinden öldü.
Bana söylediklerinde inanamadım.
Donup kaldım, kimseyle konuşmadım.
Kendi dünyamda, paranoya hâlimde, buna inanmadım.
Şaka sandım.
Cenaze geliyor, olanlara inanmıyorum.
Herkes benimle dalga geçiyormuş gibi geliyor.
Sanki herkes işin içinde.
Bu her neyse herkes işin içinde
ve ben dışındayım çünkü benim başıma geliyor.
Sanki babamın ölümünden önce bir şey oluyordu
ve sanırım babamın ölümüyle…
…kötüye gidişim iyice hızlandı.
İnsanlardan uzaklaşmaya, kimseyle konuşmamaya başladım.
Tam da o sesi duymaya başladığım zamanlardı.
Ve…
…bana gerçek geliyordu.
Ses bana düşüncelerimi söylüyordu.
Tüm güvensizliklerimi.
Yaptığım düşündüğüm her şeyi eleştiriyordu.
İnsanların beni aşağılamak için o sesle iş birliği
yaptığını düşünüyordum.
Gerçeklerle düşünceleriniz arasında bir uçurum var.
Gerçek hayatla paranoyaları ayırt etmeyi zorlaştırıyor.
Her şeyden önce…
Ambar çok zekiydi, çok uyanıktı.
Buraya, bu ülkeye geldiğimizde ve okula başladığında
öğretmeni bana gelip "Bu kız inanılmaz." dedi.
ANNY MARTINEZ AMBAR'IN ANNESİ
Babası birdenbire öldüğünde
her şey değişti.
Tatilde döndü, burada, evimde kaldı
ve tanınmayacak hâldeydi.
Yardıma ihtiyacım vardı.
Kimsenin bana yardım etmek istediğine inanmıyordum.
Sanki herkes bana düşmandı.
O günü hatırlıyorum. Evdeydim ve "Gitmeliyim.
Gitmeliyim. Buradan ayrılmalıydım." diyordum.
Sürekli aldığım bilinçaltı mesajlarına katlanamıyorum.
Düşünceye katlanamıyorum.
Kafamdaki sese
ve yaptığım her şeyi eleştirişine de.
Gerçekten dayanamıyorum. Ölmek istiyorum.
Annem ambulans çağırdı. Hastaneye kaldırıldım.
Ona dokunmamı istemedi.
Ona sarılıp "Ambar, yanındayım." demek istedim.
Şizofreni teşhisi o zaman kondu.
En kötü ihtimalleri söylediler.
Mezun olamayacaktı,
istatistiklere göre
o yaşta mezun olmayan çocukların iş bulma ihtimali çok düşükmüş,
odaklanamadıkları için işten işe geçerlermiş.
Normal bir hayatları olamazmış.
Ve…
…genelde erken yaşta
intihar ederlermiş.
Doktor bana öyle dedi.
Şizofreni teşhisini
felaket habercisi olarak göstermeyi
bırakmalıyız.
AKIL SAĞLIĞI TEDAVİSİNDEN DÜŞÜNCE LİDERİ
Bu doğru değil. Bu tıbbi bir efsane.
Şizofreni teşhisi konmasıyla ilgili
akıl sağlığı sisteminden ve kültürümüzden gelen
bir sürü olumsuz mesaj var.
Daha bilmediğimiz çok şey var.
Bazıları beyin kimyasıyla ilgili bir hastalık diyor.
Bazıları genetik diyor.
En bilinmeyen unsursa travma konusu.
Ama karşımızda acı çeken bir insan olduğunu açıkça görüyoruz.
İlk eylemimiz insanlara
şefkat ve saygı göstermek olmalı.
Hastaneye kaldırıldığımda bir psikiyatrist, terapist,
hemşire ekibiyle tanıştım.
Şizofrenide belirtiler ilk olarak
16 ila 30 yaş arasında ortaya çıkar.
İlaçları yazan psikiyatristle sorumlu doktor olarak benim
birlikte karar aldığımız bir yöntem kullandık.
ANGELA WATERFALL, MSW AMBAR'IN TERAPİSTİ
Bir de hemşiremiz
ve destekli eğitim istihdam uzmanımız var.
"Ekibimizin parçası ol. Bunu çözelim.
Okul önemliyse okula nasıl gidebileceğini
ve bu deneyime, yaşadıklarına alışırken nasıl evde kalabileceğini bulalım." dedik.
İlk altı ayda bir sürü belirti yaşıyordu.
Gelip benimle bir seans yaptı.
Sonra annesiyle konuştuk. "Çok endişeliyiz.
Şey, bir planının olmadığını söylüyor.
Kendine zarar vermeyeceğini söylüyor ama endişeliyiz."
Tek istediğim huzurlu olmak.
Ve hastalığımın özü
bunu engelliyor.
Beni takip eden bir ses varken
huzurlu olamam.
Bu ses gittikçe güçleniyor.
Her yer gürültülerle dolu,
nasıl iyi hissetmem
beklenebilir?
Anlamıyorum.
Annemlerde korkunç günler geçiriyorum.
Bir şizofrenle nasıl baş edeceğini bilmiyordu.
O yüzden onu suçlamıyorum ama depresyondayım.
Bazen hangi gün olduğunu bile bilmiyorum.
Günün büyük bölümünü uyuyarak geçiriyorum.
Manikleştim ve intihara yeltendim.
İşe yaramadığına üzgündüm. Hiçbir şey…
Hâlâ bununla, bu sesle
uyanmak zorunda olduğuma.
Şahsen bana…
pardon… işimi doğru yapmıyormuşum gibi geldi.
Ne yapacağımı bilemedim.
Angela'nın benim tarafımda olduğunu hissetmem zaman aldı
çünkü herkes sesten yanaymış gibi geliyordu.
Ses küçük düşmemi istiyor, ezilmemi istiyor
ve saldırıya uğramış gibi
hissetmemi istiyor.
Hastaneye ikinci kaldırılışımdan sonra
tamam, ben şizofrenim dedim.
Bu insanların bana yardım etmesine izin vereceğim.
Ama teşhisimi kabul etmem uzun zaman aldı.
Hâlâ zorlandığım şeylerden biri "orası"nın olmaması.
Olmam gereken bir yer,
yapmam gereken bir şey, olacağım bir yer yok.
Bu benim hayatım.
Bir gün gözyaşları içinde annemi aradım.
"Anne, bu son. Bu son.
İyileşeceğim.
Benden…
Benden bu kadar." dedim.
Hayatını kutluyoruz.
Hayatta…
…olmanı.
Bu yıl, bu fotoğraf…
Bu gülümsemeye ulaşmak hiç kolay olmadı.
O sözü vermesinin ardından
bir genç için neyin önemli olduğuna odaklanarak
Amber'ın programa bağlı kalmasını sağladık.
O kişi için "normal" hissetmek nedir?
Şey, okula gitmek.
İlişkiler. İş sahibi olmak, üretken hissetmek.
Bir amaç belirleyip o yönde ilerlemek.
Hayatımın kalanı hastanelerde mi geçecek,
şizofreni teşhisi konmuş başkaları gibi
normal ve başarılı bir hayat
sürebilecek miyim, bunu önümüzdeki yıllarda
belirtilerle nasıl baş edeceğim belirleyecek.
Hep bağımsız olmayı istemişimdir.
Bu, taşınışımın ilk günü.
-Öyle mi? -Öyle.
-Hepsini bugün mü getirdin? -Evet.
Hiç kolay olmadı.
Gerçek dışı. Kendi odam, kendi yerim. Büyük bir adım. Büyük kızlara göre.
Şu köşe biraz dağınık
ve yatağımın üstü kıyafet dolu, o yüzden özür dilerim.
Ama işte.
Başlangıçta ben…
…çok kızgındım.
Çok öfkeliydim.
Benim kültürümde…
…anne ve kız bir arada yaşar.
-Sonsuza dek. -Sonsuza dek.
Bana güven. Sadece…
O bağımsızlığa…
…ne kadar ihtiyacım olduğunu anla.
Beni gururlandırıyor.
Öyle olduğunu biliyorsun.
Teşekkürler.
Ambar düzenli olarak intiharı düşünüyor.
Eyleme geçmiyor, planlamıyor ama düşünce hep orada.
"Oh, belki bu sabah uyanmamak daha kolay olurdu."
Tetikleyen şeyler var ve kötü günlerim oluyor.
"Bugün berbattı. Ağlamak istiyorum."
Bu, acile gitmem gerektiği anlamına gelmiyor.
Şizofreni kulağa korkutucu geliyor ama Ambar'a bakın.
Tam zamanlı işi var. Yüksek lisans yapıyor.
Sonsuza dek okulda kalacak.
Şey… Şizofreni böyle bir şey.
DENEMELER KONU
Çoğu zaman aklımdan geçenlere anlam veremiyorum.
Ama oturup yazdığımda,
"Peki. Şimdi daha mantıklı." diyorum.
Öğrenme sürecinde olduğumdan iyileşme tek adımlı bir şey değil.
Devam eden, uzun ve yorucu bir süreç.
Huzur, bunu her gün yapmak zorunda olacağımı kabullenmek.
Savaşarak değil ama bununla beraber yaşayarak.
Ciddi bir akıl hastalığı teşhisi konulduktan sonra da
dolu dolu, anlamlı bir hayat sürmek mümkün.
Ben ergenlik çağındayken şizofren teşhisi konmuş
biriyim
ve iyileşme sürecimi tamamlayıp
şey, klinik psikoloji dalında doktora yaptım.
Ama sabah kalkıp işe gidebilmek güçlü bir ilaçtır.
Öğle yemeğinde bir arkadaşla buluşabilmek
güçlü bir kişisel ilaçtır.
Kişisel ilaçlar iyi olmak için yaptığımız şeylerdir.
Her fırsat bulduğumda neler olduğunu ve sinir sistemimin
neden öyle tepki verdiğini daha iyi anlamak istedim.
Dört yıl önce, ancak Meg ile tanıştıktan sonra mı…
-Evet. -…çözmeye çalışma sürecine
girdin?
-Daha önce denememiş miydin? -Hayır.
Ve çabucak… bu ilişki yürüyecekse
geçmişimle yüzleşmem gerektiğini anladım.
Çünkü öfke vardı.
Ve öfkem ona karşı değildi, sadece öfkeliydim.
O bunu anladı. Bunu gördü.
Peki bunu nasıl düzeltirim?
Ve geçmişe, travma anına dönmem,
onu çözmem, onu sindirmem gerekliydi.
Ancak öyle ilerleyebilirdim.
Dört buçuk, beş yıl
terapiye gittikten sonra…
…benim için bütün mesele önlemek.
Bu onlarla her gün konuşmamız gerektiği
anlamına gelmiyor.
Bize rehberlik edecek, ne zaman acı çekebileceğimizin,
nasıl kurtulacağımızın
iyice büyümeden acıdan kurtulmak için nelerden faydalanabileceğimizin
bilincine varmamızı sağlayacak birinin olması anlamına geliyor.
EMDR, denemeyi istediğim bir şeydi.
Denemeye gönüllü olduğum farklı şifa ve tedavi yöntemlerinden
biri de oydu.
Yıllarca terapiye gidip emek vermemiş olsam
asla buna açık olmazdım.
EMDR görece yeni bir travma eksenli terapi.
SANJA OAKLEY PSİKOLOG & EMDR DANIŞMANI
Travma eksenli derken, bize gelen kişinin ne travma yaşadığının
bilincindeyiz.
Sadece belirtilere bakmıyoruz,
"Bu belirtilere yaşadığı ne yol açabilir?" diye düşünüyoruz.
Şey, adı büyük harfle yazılan terapilerden.
Şey, EMDR, Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme demek.
EMDR'nin özel yanı ya kişiyi gözlerini oynatmaya zorlayarak
veya onlara dokunarak ya da kendilerine dokundurtarak
ikili taraflı uyarımda bulunmamız.
EMDR'nin yaptığı şey,
travmanın bilişsel anısıyla
güvende hissedilen güçlü bir anıyı birleştirmek.
Onunla bağlantılı duygusal stresi hissetmeden
travmatik olayı düşünebilmek…
DR. BRUCE PERRY - KIDEMLİ ÜYE, ÇOCUKLUK TRAVMASI AKADEMİSİ
…istersiniz.
Ritmik bir hareket yapar,
belli bir kalıbı tekrarlarken o kişiye kötü olayı düşündürtürsünüz.
EMDR, sonunda o anıyı yeni bir duyguyla ilişkilendirir.
-Selam Sanja. -Oh, Merhaba.
Nasılsın?
İyiyim. Harikayım.
Bugün başka bir anıyı hedef almaya ne dersin?
Yapalım. Nereden başlamak istersin?
Hâlâ rahatsız edici gelen dört, beş anı olduğunu
söylemiştin.
Merak ediyordum da… İlki uçakla İngiltere'ye gelişindi.
Hayatımın büyük bölümünde ne zaman İngiltere'ye,
Londra'ya geri uçsam endişeli ve gergin hissettim,
biraz kasılıp telaşlandım.
Ve… sebebini hiç anlayamamıştım.
Bunun farkındaydım. Küçükken farkında değildim
ama terapiye başladıktan sonra farkına vardım.
"Neden bu kadar rahatsız oluyorum?" dedim.
Elbete beni tetikleyen Londra ne yazık ki.
Anneme olanlar, yaşadıklarım ve gördüklerim yüzünden.
Belli bir yolculuk var mı
yoksa hep mi oluyor? Hep aynı mı?
Her seferinde oluyor.
İlk olduğu zamanı hatırlayabiliyor musun?
Hayır, ilk seferi hatırlamıyorum.
Tek hatırladığım…
…o his. Anksiyete gibi
boş bir his.
Bir tür tedirginlik…
Korku mu?
Her şey… Her şey beni geriyor.
Ve bunları hissetmeye başladığında
kendinle ilgili olumsuz neler düşünüyorsun?
Avlandığım hissi,
şey ve… çaresiz olmak.
Bu konuda bir şey yapamayacağımı bilmek.
Kaçış yok.
Bundan çıkış yok.
Diyelim ki "çaresizim."
-Evet. -Çaresizim.
Yani o anı düşündüğünde "çaresizim" diye düşünüyorsun.
Şimdi kendinle ilgili neye inanmayı tercih edersin?
Çaresiz olmadığıma. Bunun…
Sadece bir an süreceğine.
Ve kendinize karşı dürüstsünüz, yani korkacak bir şey yok.
Endişelenecek bir şey yok.
Hangi duyguların yüzeye çıkacağına dikkat et.
Hissettiğim şey hüzündü.
Tamam. Bunu vücudunun neresinde hissediyorsun?
Burada.
Tamam. Bunu da geçen seferki gibi yapacağız.
Kollarımızı çapraz yapıyoruz.
O resme, olumsuz düşüncelere dön.
Çaresizim. Ve vücudundaki o duyguları fark et.
Neler hissettiğine dikkat et.
Ergenlik dönemimde başladı.
Annemin ölümünün yankılarından uzaklaşmak için
İngiltere'den ilk ayrılışlarımdan birinde
Afrika'ya gittim.
En az iki hafta oradaydım.
Bana ilaç gibi geldi.
Çok özgür hissettim.
Daha önce hissetmediğim bir kaçma hissiydi.
Sonra İngiltere'ye dönmek,
nelerle karşılaşacağımı,
nelerden kaçamayacağımı bilmek korkutucuydu.
Orada ne fark ettin?
Şey, nasıl…
Sanırım olayın travma yanı bu,
o duygular ve anlar geçmişte kalmış olsa da
bugünle derinden bağlantılı olduklarını fark ettim.
Tamam, bununla devam et.
Düşüncelerin, duyguların, duyumların belirmesine izin ver.
Diğer anılara.
Aklına ne gelirse iyi.
Hepsi şeyden geliyor… Eskilerden…
Travma çok…
…coğrafi.
Tamam, bununla devam et.
Sadece gözlemle.
En hoş yanı… Amaç bu mu bilmiyorum
ama sanki… beynimi temizliyor.
Resmen ne zaman bir şey gelse…
Bununla işimiz bitti.
Harika. Evet. O da amaçlardan. Harika.
Tamam, başladığımız yere dönelim.
Başlangıçtaki resme,
uçaktasın, kemerler takılı.
Yeniden bunu düşün, bakalım aklına neler gelecek.
Sükûnet ve güç.
Sükûnetten doğan bir güç.
EMDR büyük T'li travmalar için
tsunami veya savaş travması gibi
büyük olaylar için tavsiye edilse de
çoğu zaman kötü çocukluk anıları olan
veya yaşam deneyimleri düzgün depolanmamış
yetişkinleri tedavi ediyoruz.
Yani odada 50 yaşında biri olsa da çocuğu tedavi ediyorsunuz.
Şu hayatta aldığım en büyük derslerden biri de
iyileşmek için
bazen geri dönüp çok rahatsız edici durumlarla ilgilenmeniz,
onları sindirmeniz gerektiği.
Terapi bana her şeyle yüzleşecek donanımı verdi.
O yüzden artık buradayım. O yüzden eşim burada.
Aile içinde kapana kısılmışlık hissi…
Ayrılmak gibi bir seçenek yoktu.
Sonunda, ailem için bu kararı aldığımda
bana bunu yapamayacağım söylendi.
"Bunu yapmama izin verilmesi için işler ne kadar kötüleşmeli?" dedim.
Şey, canına kıyacaktı.
İş o noktaya varmamalı.
Hiç pişmanlığım var mı?
Evet. En büyük pişmanlığım eşimle ilişkimin daha erken bir döneminde
ırkçılıktan bahsettiğimde daha katı bir duruş sergilememek.
Tarih kendini tekrarlıyordu.
Annemi beyaz olmayan biriyle ilişkisi varken
ölümüne kovaladılar.
Bir de şimdi ne olduğuna bakın.
Tarihin tekerrüründen bahsetmek ister misiniz?
O ölene dek durmayacaklar.
Hayatımdaki bir kadını daha…
…kaybetme riski benim için çok tetikleyiciydi.
Sanki… liste uzuyor.
Ve dönüp dolaşıp aynı insanlarda, aynı iş yapma biçiminde,
aynı endüstride bitiyor.
Babam ben küçükken bana,
yani William ve bana şöyle derdi:
"Benim için böyleydi, sizin için de öyle olacak."
Hiç mantıklı değil.
Sırf sen acı çektin diye çocuklarının da çekmesi gerekmiyor.
Aslında tam tersi.
Acı çektiysen olumsuz deneyimlerini değiştirmek için,
çocuklarının onları yaşamaması için
elinden geleni yapmalısın.
Önceliği akıl sağlığımıza vermeye karar verdik.
Bunu yapıyoruz, yapmaya da devam edeceğiz.
Bütün mesele döngüyü kırmak değil mi?
Tarihin tekerrür etmemesini sağlamak değil mi?
Çektiğiniz acı ve çileyi çocuklarınıza da çektirmemek.
Çocuklar için travmatik olaylar yetişkinler için olduğundan farklıdır.
Bir fırtına varmış gibi düşünün.
Yetişkinler güçlü ağaçlar, sağlam kökleri var…
DR. ESSAM DAOD - ÇOCUK PSİKİYATRİSTİ HUMANITY CREW KURUCUSU
…ve travma sadece dalları etkiler.
Bu sorun değil demiyorum. Büyük bir sorun.
Ama üstesinden gelebilirler. Sorunları falan olur.
Ama bir çocuk için… Çocuk ufak bir çalıdır. Güçlü değildir.
Ve müdahale etmezsek büyüdüklerinde kökleri
hiçbir fırtınayı kaldıramaz.
Hafif bir rüzgâr bile
gelecekte onlara zarar verecektir.
O yüzden önce çocuk travmasına odaklanmak önemli
çünkü iyileşme ve düzelme potansiyeli çok yüksek.
SAMOS YUNANİSTAN
Fawzi. Hey Fawzi.
Tabii.
-Ne? Yeni mi uyandın? -Evet.
İlk geldiğimizde şurada karaya çıktık.
Ya sen, sen nerede karaya çıktın?
Şu tarafta.
Ben o dağın arkasından geldim. Kumsalda karaya çıktık.
Karaya ayak basışımızdan üç saat sonra Yunanlılar arayıp bizi şikâyet etti.
O zaman polis gelip bizi götürdü.
Denizin ortasında yakıtımız bitti, sonra geri dönmeyi başardık.
Denizden bir kere mi iki kere mi gelmeyi denediniz?
Hayır, üç kere.
Anlıyor musunuz? Bir konuda zayıf bir çocuk varsa
bir şeyden korkan Yunanlı bir çocuk varsa
ona yardım edebilirsiniz.
"Adım Fawzi. Suriye'denim.
Savaştan sağ çıktım ve küçük bir teknede
üç tehlikeli yolculuktan sonra denizi geçmeyi başardım."
Şunu asla unutmayın. Siz denizi aşan kahramanlarsınız.
Bu çok önemli.
Bugün onu bulacağız.
LESBOS, YUNANİSTAN EKİM 2015
2015'te
tarihin en korkunç sığınmacı krizlerinden birine şahit oldum.
İki üç tekne, 30 oldu. 30, 100 oldu.
Neredeyse çeyrek milyon insan geldi.
Sahildeki neredeyse tek doktorum.
Kalp masajı yapıyorum, insanlar bana…
Herkes bana bakıyor, gelen doktora,
"Neredesin? Öldüğünü doğrula." diyor.
Hepsi bu. Daha fazla getirmeyin.
-Tamam… -Ona saygı gösterelim.
Hepsi bu.
Sanırım 21 başarılı kalp masajı yaptım. Altı kişiyi kaybettim.
…on, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19…
…21, 22, 23, 24, 25…
Evet, evet.
Travmadan etkilenen sadece beden değil,
doktora ihtiyaç duyan sadece beden değil.
Bu yolculuğu yapan bir de zihin var ve biri onu tedavi etmeli.
Harika eşim Maria ile
Humanity Crew'u yaratmak
21 günümüzü aldı.
O zamandan beri yaptığımız bu.
Bu hayatları geride bıraktıkları ruh ve zihinlerle
yeniden buluşturmak için psikolojik yolculuğa odaklanıyoruz.
Bir şeyleri resmeden kartlar dizeceğim.
Hissettiklerini gösteren kartı seç. Hemen.
Başına gelen güzel bir şeyi hatırlatan bir kart.
O anda olan şeyleri, sesleri, kokuları, anıları
ve isimleri hatırla.
Ne olursa.
Tamam, kartları önümüze koyalım.
Hepiniz birer kâğıt alın.
Kartı kâğıda koyun.
Sonra etrafına o anıları
tamamladığını hissettiğiniz şeyleri çizin.
Ne seçtiniz? Ne çizdiniz? Bize anlatın. Kim başlamak ister?
Yuvaya kaydolduğumda
bizi eğlence parkına götürürlerdi.
Meyve suyu ve bisküvi verirlerdi.
Vay canına!
Fawzi?
Suriye'de kuzenlerimle satranç oynayışımı, teyzelerimin, annemin güldüğünü,
mutlu olduğunu hatırlıyorum.
Bizi farklı yapan içimizde iyinin ve kötünün olması, değil mi?
İçimizde mutluluk ve hüzün var.
Ve onları kontrol etmeliyiz.
Mutsuzluğu kovup mutluluğu tutmalıyız.
Doğru.
Kovmak için ondan bahsetmeliyiz.
İçimizdeki közler gibi ve onları söndürmesini bilmiyoruz.
Tamamen dışarı çıkana dek hepsini dışarı çıkarmalıyız.
Böylece üstüne soğuk su dökebiliriz.
Gördüğünüz gibi size hayatınızdaki zor şeyleri
hatırlatan kartlar koyacağız.
Acı veren, üzücü, korkunç şeyler.
Söndürmek istediğimiz şeyler.
Biriniz kendisine yaşadığı tüm zor şeyleri
hatırlatan bir kart gördüğünde…
Fawzi, çizime bak,
sonra vücudunu gözünde canlandır ve ne hissettiğini söyle.
Suriye'deyken uçakların İdlib'i bombalayışını gördüğümde çok üzülmüştüm.
Bir bombardıman… penceremizin düşmesine yol açmıştı.
Dur ve derin bir nefes al.
Hatırlayabildiğin en zor anı bu mu?
En zoru son patlamaydı.
Her yarım saatte bir yapılan bombardımanlarda çoğu kişi öldü.
Tanıdığın kim öldü?
Çocuk parkını bombaladıklarında kardeşim öldü.
Teyzem de öldü.
Allah rahmet eylesin.
Fawzi'nin bahsetmekten en çok korktuğu şey ne?
Bahsetmekten en çok korktuğum şey kardeşimin ölümü.
Daha sonra baş başa konuşalım mı?
Konuşamayacağım çünkü ağlamaya başlayacağım.
Bu kötü bir şey değil.
Sen hikâyeni anlatırken ben ağlıyordum.
Ağlamak üzere olduğunu hissettim.
Ağlamakla bize bir şey olmaz.
Yarın gel, konuşalım.
Mükemmel.
Sevgili Fawzi, korkma.
Yallah Aboud, kahramansın.
Onların güvenli bir yerleri olduğu gibi bizim de bir yerimiz olduğunu unutmayın.
Önümüzde uzun bir gün ve bir sürü iş var.
Bunu sindirmemiz o yüzden önemli.
Şimdi ne hissediyorsun?
İçinde ağırlık yaptığını hissettiğin şey ne?
Belki de çalışmayı bırakmalıyız.
Bunu durduramayacağımızı biliyorsun.
Essam, bu çalışmayı bırakamayacağımızı biliyorsun.
Bu işi biz yapmazsak kim yapacak?
Bu oğlanların hayatlarında güvenli yerler olduğunu düşünüyor musun?
Bizde onlar da var.
Kendiminkini bulmaya çalışıyorum.
Çocuklara bakarsak büyük bir fırsatımız var.
Sadece hafifletme veya yeniden tanımlama değil
dönüştürme fırsatımız var.
Nereye oturacağız?
Dünküyle aynı yere.
Buraya oturmak ister misin?
Burası.
Tamam, yanımda rahat mısın?
Evet.
Yoksa biraz mı benimlesin?
Hayır.
Korkuyor musun?
Çok değil.
Bahsetmekten korktuğun bir şeyden bahsedeceğimizden mi korkuyorsun?
Bahsetmekten hoşlanmadığım tek şey bombardıman.
O yüzden onu yenmeliyiz. Bir sürü mutluluğun var.
Hep gülümsüyorsun. Her şeyi yenebiliriz.
İşte.
Bombalanışınızdan bahsettiğimizde
kardeşini konuşmak istemedin, değil mi?
Çünkü o hikâyeden korkuyorum.
Hikâye ne, ne hatırlıyorsun?
O hikâyeden korkuyorum çünkü kardeşim öldürüldüğünde
kafasını görmedim.
Paramparça olmuştu.
Olduğu yere gittin mi?
Çocuk parkında onunla mıydın?
Hayır.
Öldüğünde top oynadığı arkadaşları bize haber verdi.
Ona koştum ama bedenini görmedim. Ondan kalan hiçbir şeyi görmedim.
Sıfır az mutsuz, on çok mutsuzsa mutsuzluğun kaç numara?
On üstünden yedi. Yedi.
Birinin travmayı atlatmasına
yardım etmek istiyorsanız
travma yerine ve zamanına en yakın yerde
müdahaleyi gerçekleştirmelisiniz.
Ama öyle olamazsa dünyanın sonu değil.
Fawzi için bahsettikleri genelde Suriye'de olan şeyler.
Kartları ve hayal gücünü kullanarak
o anlara dönmelerini sağlayabiliriz
ve huzurlu hissedebilecekleri güvenli bir yere dönmelerini sağlayabiliriz.
Bir kere daha, nefes al ve ona bak.
Derin bir nefes al.
Hiç görmediğini söyleyebileceğin bir sahne veya resim var mı?
Kardeşimi hatırlamamaya çalışıyorum ama unutamıyorum.
"Hatırlamamaya çalışıyorum." derken ne kastediyorsun?
"Kardeşimi hatırlamamaya çalışıyorum." dememin sebebi
hatırladığımda ağlamam ve mutsuz olmam.
Bu resmi kaldırabilir miyiz? Çünkü ağlamak üzereyim.
Ne?
Şimdi ağlamak üzereyim.
Neden olmasın?
Bombardımandan sonra annenle çocuk parkına gittiğinde
ne gördün?
Ben mi? Kalbim durmuş gibi hissettim.
Annem yürüyemez hâle gelene dek ağladı, bacaklarını oynatamıyordu.
Konuşmaktan veya ağlamaktan korkma.
İçinde bir savaş var.
İyi anılarla kötü anılar arasında bir savaş.
Fawzi'nin seneye, bundan on, 20 yıl sonra
nasıl biri olacağını
o savaşın galibi belirleyecek.
Dolayısıyla kazanmak için
onlarla savaşmalısın.
Doğru.
Heyecan verici bir şey yapmayı denemek ister misin?
Evet.
Bu sensin. Gerçekten. Seni böyle görüyorum.
Fawzi olan kahramanı çizmeni
veya boyamanı istiyorum.
Çünkü Fawzi bir kahraman.
Süpermen ve Örümcek Adam'dan daha güçlüsün.
Sen Süper Fawzi'sin.
Süper Fawzi geri kalanlar gibi giyinmiyor.
Sence seni kahraman yapan özellikler ne?
Bana göre bana güç veren tek şey cesaret.
Beynim ve düşüncelerim.
Çok basit bir önleme eylemi.
Sonradan tedavi etmektense önlemek daha kolay.
Ona Süper Fawzi diyeceğim.
Süper Fawzi.
Size tek gereken doğru yerde olmak,
travmatik deneyimden faydalanmak
ve onu iyi bir şeye dönüştürmek.
Buna "Altın Saat" diyoruz.
İçimizde, derinlerdeki duyguları açığa çıkarmak istiyorum.
Başka neleri dışarı çıkarmak istiyorum?
İçimdeki öfkeden kurtulmak istiyorum.
Fawzi, kardeşleri ve arkadaşları kahramanlar.
Kahraman olduklarına gerçekten inanıyorum.
Görevimiz travmayı sindirmelerine,
iyi anılar bulmalarına
ve onları hatırlamalarına yardım etmek.
Alt yazı çevirmeni: Zeynep Simpson