Η πλευρά μου που δεν βλέπεις
Για μένα, η κατάθλιψη είναι σαν να…
βρίσκομαι στο πιο σκοτεινό, παγωμένο
κομμάτι του ωκεανού με βαρίδια στους αστραγάλους μου.
Και διαρκώς προσπαθώ να κολυμπήσω προς τα πάνω…
ξέρεις, και… κι απλώς συνεχίζω να βυθίζομαι.
Να βυθίζομαι ολοένα πιο βαθιά.
Πανικόβλητος. Ξέρεις…
Κι ο πανικός φέρνει απογοήτευση, θυμό.
Επιθετικότητα.
Όλα τα συναισθήματα που ψιλοκαταπιέζω
έρχονται όλα στην επιφάνεια
όταν η κατάθλιψη με τραβά προς τα κάτω. Καταλαβαίνεις; Και…
Έχεις μια αίσθηση κρύα, σκοτεινή, μοναχική.
Και σε κατατρώει μέσα σου,
ώσπου να βρεις τρόπο να απαλλαγείς απ' τις αλυσίδες,
να κολυμπήσεις αργά προς τα πάνω και να εκτονώσεις την πίεση
και να πάρεις ανάσα.
Πάντα ερχόταν κι έφευγε. Το είχα απ' το κολέγιο.
Πάντα έλεγα μέσα μου, όμως, ότι υπερβάλλω.
Πάντα έβρισκα μια δικαιολογία ή κάτι άλλο για να το χώσω κάτω απ' το χαλί.
ΝΤΕΜΑΡ
Μεγάλωσα στο Κόμπτον της Καλιφόρνια.
Δεν είχαμε και πολλά,
αλλά οι γονείς μου ήταν οι μεγαλύτεροι προστάτες και υποστηρικτές μου.
Η μαμά μου είχε χάσει τους αδερφούς της λόγω της βίας των συμμοριών.
Είδα φίλους, συγγενείς
να χάνουν τη ζωή τους σε νεαρή ηλικία.
Θυμάμαι μια φορά που έκοψε ένα αμάξι
κι έπρεπε να σκύψεις, να κρυφτείς, γιατί άρχισαν να πυροβολούν.
Μέχρι και σήμερα,
όταν πλησιάζει αργά ένα αμάξι…
διστάζω, σκέφτομαι "Ποιος είναι αυτός;"
Αυτό με σημάδεψε.
Με έσπρωξε, λοιπόν, προς κάτι…
που μου έδινε μια διέξοδο.
Κι αυτό ήταν πάντα το μπάσκετ.
Ο ΝτεΡόζαν!
Ήταν κάτι όπου ένιωθα
ότι ήμουν μακριά απ' όλα και μπορούσα να είμαι ο εαυτός μου.
Τι τελείωμα!
Αυτό ήταν που με ηρεμούσε πάντα,
αλλά ποτέ δεν διαχειριζόμουν την πραγματικότητα όσων συνέβαιναν.
Στο νούμερο 9 του ντραφτ του ΝΒΑ για το 2009, οι Τορόντο Ράπτορς επιλέγουν
τον ΝτεΜαρ ΝτεΡόζαν από το Πανεπιστήμιο Νότιας Καλιφόρνια.
Ο Μπιγιόμπο στο σκριν. Ο ΝτεΡόζαν εκτελεί!
Κάνει το μπάσιμο! Κάρφωσε!
Ο ΝτεΡόζαν στο κάρφωμα!
Δυνατό κάρφωμα!
Έτσι είναι ένας All-Star, φίλοι.
Τώρα όλα σού πάνε καλά, είσαι All-Star, κερδίζεις.
Σε δείχνει η τηλεόραση, έχεις άπειρη προσοχή,
ώσπου να σου 'ρθει σαν κεραμίδα.
Όταν καταπιέζεις απίστευτο πόνο τόσα χρόνια,
τα σκοτάδια έρχονται συχνότερα.
Αντί για μια στο τόσο, είναι ανά διήμερο.
Ανά διήμερο, και τώρα κρατάει μια βδομάδα.
Ήταν τόσο συχνό που αναγκάστηκα…
Κατέρρευσα και το αντιμετώπισα.
ΑΥΤΗ Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕ ΔΙΑΛΥΕΙ…
Το τουίταρα.
Εκείνη τη στιγμή ένιωσα πως έβγαζα κάτι από μέσα μου.
Μετά πήγα για ύπνο, κι όταν ξύπνησα…
Ο ΝΤΕΡΟΖΑΝ ΜΙΛΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ
Μετά αναγκάστηκα να το αντιμετωπίσω.
"ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ"
Ξέρω πολλούς που ντρέπονται να το συζητήσουν.
Οι αθλητές ποτέ δεν συζητούν γι' αυτό. Ενώ εσύ το έκανες.
ΜΑΧΕΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ, ΑΓΧΟΣ
Αρκετοί παίκτες του ΝΒΑ μίλησαν για τις μάχες τους.
Η κατάθλιψη θερίζει στο ΝΒΑ;
Ψυχική υγεία στο ΝΒΑ. Τι να κάνουν;
Ο ΝΤΕΡΟΖΑΝ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ
Θέλω να συζητήσουμε για το άρθρο του Κέβιν Λαβ…
ΟΛΟΙ ΠΕΡΝΟΥΝ ΚΑΤΙ
όπου μιλά για τη μάχη με το άγχος και τις κρίσεις πανικού.
Είπε πολύ ωραία ότι ο ΝτεΜαρ ΝτεΡόζαν
-του άνοιξε την πόρτα. -Ο ΝτεΜαρ, ναι.
Θεωρώ πως με αυτό που έχει κάνει ο ΝτεΡόζαν,
που μίλησε για την κατάθλιψη και το άγχος, έχει φέρει ένα κύμα αλλαγής,
σίγουρα στο ΝΒΑ, αλλά και σε όλα τα αθλήματα.
ΑΝΤΑΜ ΣΙΛΒΕΡ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΝΒΑ
Επέτρεψε στους παίκτες να νιώσουν άνετα να μιλήσουν για ζητήματα καίριας σημασίας.
Το ΝΒΑ μελετά
την ανανέωση των πολιτικών του περί ψυχικής υγείας για τη σεζόν 2019-2020.
Σύμφωνα με το The Athletic, θα εφαρμόσει νέες πρωτοβουλίες ψυχικής υγείας,
με τις οποίες θα συμμορφωθούν και οι 30 ομάδες.
Δεν το καταλαβαίνουμε καν πως όταν ξεχνιόμαστε στα αθλήματά μας,
καταστέλλουμε μέσα μας όσα συμβαίνουν στην κοινωνία μας.
Και μου πήρε…
σχεδόν μέχρι τα 30 μου για να το καταλάβω.
Αυτοί οι επαγγελματίες αθλητές βιώνουν όλες τις δυσκολίες
που βιώνει ο κάθε άνθρωπος στον χρόνο του, με την προσθήκη της δόξας…
ΔΡ ΓΕΪΓΚΕΡ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ
της οικονομικής επιτυχίας,
μαζί με όλα τα άλλα κομμάτια που συνοδεύουν έναν σπουδαίο αθλητή.
Μα ο κόσμος δεν το βλέπει έτσι.
Ο κόσμος σκέφτεται "Έχεις τόση δόξα.
Έχεις τόσα λεφτά. Τα προβλήματά σου θα 'ναι ασήμαντα".
Μα δεν είναι έτσι. Η ανθρώπινη ύπαρξη συνεχίζει να υφίσταται.
"Η ψυχοθεραπεία ή η ενασχόληση με την ψυχική ευεξία
δείχνει την αδυναμία μου".
Οι επαγγελματίες αθλητές σκέφτονται
"Ο αντίπαλος θα εκμεταλλευτεί την αδυναμία μου
και ίσως κι εκείνοι που θα αποφασίσουν για το επόμενο συμβόλαιό μου,
θα εκμεταλλευτούν την αδυναμία μου".
Και ιδιαιτέρως στην αφροαμερικανική κοινότητα, δεν θέλουμε ξένα άτομα.
Αυτό δείχνει ένα μακροχρόνιο πρόβλημα εντός της κοινότητάς μας,
πως άτομα απ' έξω ίσως δεν βοηθήσουν.
"Άρα, στοπ. Μη μιλάτε γι' αυτά τα πράγματα".
Και, για την ακρίβεια, δεν τα πολυσυζητάμε καν στην οικογένεια.
Λέμε "Ο νεαρός παλεύει. Παλεύει χρόνια".
Αυτά είναι προβλήματα ψυχικής υγείας,
προβλήματα ψυχικής ευεξίας που δεν αντιμετωπίζονται.
Ήμουν στους Τορόντο επτά χρόνια
και ήξερα τον ΝτεΜαρ απ' τη δεύτερη χρονιά του στο ΝΒΑ,
ίσως και τρίτη, τον είχα δει να εξελίσσεται.
Με την Μπρέντα και τα παιδιά μας ήμασταν στο Λ.Α. Είχα τον αγώνα All-Star.
ΝΤΟΥΕΪΝ ΚΕΪΣΙ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ - ΠΙΣΤΟΝΣ
Το πρωί διάβασα ένα tweet του, όπου είχε γράψει ότι παλεύει
με κάποιες καταστάσεις, με την κατάθλιψη.
Και σοκαρίστηκα, γιατί δεν θα το καταλάβαινες ποτέ.
Και σε προσωπικό επίπεδο, όταν μάθαμε ότι πάλευε,
νιώσαμε ότι τον είχαμε απογοητεύσει.
Νιώθεις ότι η σχέση σας δεν ήταν αρκετή ώστε να νιώσει άνετα και να μιλήσει.
ΜΠΡΕΝΤΑ ΣΥΖΥΓΟΣ ΝΤΟΥΕΪΝ
Ένιωσα, λοιπόν, ότι αποτύχαμε οικτρά.
Μα θα έλεγα, Μπρέντα,
ότι ο μηχανισμός συγκάλυψης όλης αυτής της κατάστασης είναι πολύ ισχυρός.
-Σωστά. -Και νομίζω πως εν μέρει
ο πάσχων σκέφτεται "Κακώς δίνω αυτήν τη μάχη.
Δεν πρέπει να μιλήσω γι' αυτό".
Μα είμαι πολύ υπερήφανος για εκείνον, που κανονικοποίησε μια τέτοια συζήτηση.
Και μου έδωσε να καταλάβω πως ξέρω ότι δεν είμαι γνώστης
και πως δεν έχω τα προσόντα να μπω σ' αυτά τα χωράφια ενός νέου.
Πάμε, Ντι Τζέι!
Γι' αυτό, όταν πήρα τη θέση στο Ντιτρόιτ,
η παρουσία κάποιου όπως ο δρ Γέιγκερ στην ομάδα μας
ήταν από τα πρώτα αιτήματά μου.
Κάποιος που μπορούσε να το χειριστεί επαγγελματικά.
Πες μου λίγο πώς είσαι ψυχολογικά.
Πώς επέστρεψες απ' τον τραυματισμό που σε κράτησε εκτός…
Εκείνες οι πρώτες λίγες λέξεις που λες σε κάποιον είναι καίριες.
Πολλοί άνθρωποι παριστάνουν τους ψυχαναλυτές ή τους ψυχολόγους.
"Νομίζω πως ο νεαρός έχει ένα θεματάκι με το άγχος και, ναι, ίσως και κατάθλιψη".
Μισό λεπτό.
Πες μου τη διαφορά ανάμεσα σε κατάθλιψη και στενοχώρια.
Δεν τη γνωρίζουν.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε άγχος και νευρικότητα;
Δεν τη γνωρίζουν.
Δεν χρειάζεται να πάμε σε μια κλινική περιγραφή.
Κι αυτό είναι σημαντικό για τους παίκτες.
Η καλύτερη περιγραφή που δίνω εγώ για τη δική μου εκδοχή ψυχοθεραπείας
είναι ότι είναι απλώς συζήτηση.
Κανείς δεν αρνείται να συζητήσει.
Πώς ήταν το σημερινό πρωί;
Τέλεια. Έκανες εξαιρετική δουλειά.
-Ναι; -Ναι.
Ο Κόρεϊ είναι εξαιρετικός.
Όταν ήρθε στην ομάδα πέρυσι…
ΛΑΝΓΚΣΤΟΝ ΓΚΑΛΟΓΟΥΕΪ ΠΙΣΤΟΝΣ
ήταν τεράστια ανακούφιση, γιατί έβλεπες παιδιά
να ρίχνουν τις άμυνές του μ' εκείνον.
Κάποιος που σου μοιάζει, που…
μπορεί να είναι ευχάριστος, να μιλήσει για οτιδήποτε.
Όταν συζητώ τα προβλήματά μου μαζί σου, ξέρω ότι δεν μπορείς να τα λύσεις.
-Ναι. -Μα εκτονώνεται
-πίεση, σωστά; -Μεγάλη πίεση από μέσα σου.
Κι αυτό είναι που τον κάνει ξεχωριστό,
γιατί δεν θέλει τίποτα από σένα, αλλά θέλει τα πάντα για σένα.
Θέλει να είσαι η καλύτερη εκδοχή σου.
Η τελευταία τριετία ήταν…
θα έλεγα τα δυσκολότερα τρία χρόνια που έχω αντιμετωπίσει ποτέ στη ζωή μου.
Τεράστιοι παράγοντες στρες.
Όταν όλα στο γήπεδο πάνε τέλεια…
η ζωή είναι τέλεια.
Μα όταν αλλάζει η τύχη στο μπάσκετ
ή όταν πράγματα που δεν ελέγχεις σε επηρεάζουν, αυτό σε ταρακουνά.
Μιλάμε για το ΝΒΑ, οπότε όλα τα μάτια είναι επάνω τους διαρκώς.
ΣΑΜΠΡΙΝΑ ΣΥΖΥΓΟΣ ΛΑΝΓΚΣΤΟΝ
Με τα σόσιαλ μίντια πάντα υπάρχει κάποιο tweet, μια φωτογραφία στο Instagram.
Κυκλοφορεί κάποια φήμη ότι κάποιος πάει για ανταλλαγή, κάποιος θα κοπεί.
Οι γονείς του μεγαλώνουν. Είναι πατέρας πια.
Πάντα υπάρχει πίεση.
Όταν ο ΝτεΜαρ μίλησε για την κατάθλιψη, ταρακούνησε το ΝΒΑ,
γιατί οι περισσότεροι δεν ήξεραν τι να σκεφτούν.
"Είναι αδύναμος;" "Είναι δυνατός επειδή βγήκε και το είπε;"
"Πώς να καταλάβω τι σημαίνει αυτό για την πορεία μας;"
Έτοιμος; Χαμογέλα.
Φύγαμε.
Για την ψυχική υγεία μιλάμε πια στο στάδιο της κρίσης.
Και θεωρώ πως είναι πιο δυνατό όταν συνειδητοποιείς ότι
πρέπει να το συζητήσεις από νωρίς,
ώστε όταν πλησιάζεις στην κρίση
να είσαι εκπαιδευμένος και προετοιμασμένος.
Μια έκτακτη είδηση σήμερα Κυριακή.
Ο πέντε φορές πρωταθλητής του ΝΒΑ και πρώην MVP, Κόμπι Μπράιαντ,
σκοτώθηκε το απόγευμα στο Λος Άντζελες μετά από συντριβή ελικοπτέρου.
Τώρα λαμβάνουμε πληροφορίες.
Ανάμεσα στα άλλα θύματα βρισκόταν κι ο Κόμπι Μπράιαντ.
Αποφάσισαν πως όποιος πάρει το τζάμπολ,
οι Τορόντο εν προκειμένω, θα αφήσει τον χρόνο να εκπνεύσει
λόγω του αριθμού 24, προς τιμήν του Κόμπι Μπράιαντ.
Είχα αγώνα εκείνη τη μέρα,
και ήταν ο δυσκολότερος που έπαιξα ποτέ στη ζωή μου.
Φίλε…
Τα λόγια…
Τα λόγια δεν το περιγράφουν.
Ο θάνατος του Κόμπι επηρέασε τους πάντες,
αλλά ιδίως τους παίκτες του ΝΒΑ.
Πολύ συχνά τη θλίψη και την απώλεια
έχουμε την τάση να τα αποφεύγουμε επειδή δεν ξέρουμε τι να κάνουμε.
Η δική μου αποστολή, λοιπόν, είναι να το διαχειριστώ
και να στηρίξω το κάθε άτομο με τον τρόπο που το χρειάζεται.
ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ: ΟΙ ΠΙΣΤΟΝΣ ΦΟΡΟΥΝ ΦΑΝΕΛΕΣ 8 ΚΑΙ 24
Τιμώντας τη ζωή του Κόμπι…
Θέλω να συζητήσουμε λίγο
για το πώς είστε, πώς αισθάνεστε.
Η θλίψη είναι κάτι μοναδικό για κάθε άνθρωπο.
Η αντίδρασή μου θα είναι και θα δείχνει διαφορετική απ' τη δική σου.
Έτσι.
Και ρωτάω συχνά, αν θρηνούμε διαφορετικά, ποιος το κάνει σωστά;
Όλοι.
-Όλοι. -Είναι η δική μου εκδοχή.
Ναι. Θεωρώ πολύ σημαντικό και μόνο να μπορείς να το συζητήσεις.
Πρέπει να πέρασε κάνα δίωρο…
κι έπιασα τον εαυτό μου να κάθεται ακόμη στο ίδιο σημείο.
Δεν είχα κουνηθεί.
Ένας άνθρωπος που ανταγωνιζόσουν, κάποιος που έβλεπες μεγαλώνοντας,
ένα πρότυπο…
Σε χτυπάει πολύ βαθιά.
Είναι σαν μια ανοιχτή πληγή που δεν κλείνει.
ΤΖΕΪ ΝΤΙ ΝΤΙΜΠΟΥΑ ΠΙΣΤΟΝΣ
Όταν το έμαθα, το πρώτο που είπα ήταν…
Η αντίδρασή μου ήταν "Ο Κόμπι δεν πεθαίνει. Τι εννοείς;"
-Έτσι. -Ναι.
-Ζόρικο. -Ναι.
-Είναι το στοιχείο του αήττητου. Βασικά… -Ναι.
-Είναι πληθωρικός. Πώς… -Ναι.
-Δεν έφυγε ο Κόμπι. -Έτσι.
Όταν μου δόθηκε η ευκαιρία να παίξω απέναντί του,
είπα "Εντάξει, είναι αλήθεια. Εντάξει. Είναι το πρότυπό μου".
-Μιλάμε για έναν θρύλο. -Ναι.
Μετά από κάνα δυο κατοχές, ξαφνικά τον παίζω άμυνα.
Κι είμαι του στιλ "Διάολε. Μαρκάρω τον Κόμπι".
Ξέρω ότι βλέπουν όλα τα φιλαράκια.
-Όλοι. Έτσι. -Όλη η κατηγορία!
-Και τα φιλαράκια. -Ναι.
Λένε "Αν δεν τα καταφέρεις, τελείωσε.
Θα σε δουλεύουμε μετά".
Και…
Μου υπέγραψε τα παπούτσια μετά τον αγώνα.
Κι είπε "Συνέχισε, μεγάλε. Κάνε αυτό που κάνεις".
Θα το κρατήσεις για πάντα αυτό.
-Τις αναμνήσεις. -Ναι.
Δεν θα σου τις πάρει ποτέ κανείς.
Ο Ντους θα έρθει
όταν είναι 12 ή 14 και θα πει "Μπαμπά, έπαιξες με τον Κόμπι;"
-Έτσι. -Θα λες τις ιστορίες.
-Θα είναι τέλειο. -Ναι, πολύ.
Κάνοντας ένα βήμα πίσω ως γονιός πια, ως πατέρας,
με κάνει να εκτιμώ τον μικρό μου ακόμη περισσότερο.
-Ναι. -Γιατί το αύριο δεν είναι σίγουρο.
Μ' έκανε να αλλάξω προοπτική…
Είναι κάτι σημαντικότερο απ' το παιχνίδι.
Η μπάλα θα πάψει να αναπηδά.
Δεν αφιερώνουμε χρόνο στη δημιουργία χώρου ώστε να καταλαβαινόμαστε.
Και πιστεύω πως αυτή η θέση μου επιτρέπει να πάρω τον χρόνο μου.
Ταξιδεύω με την ομάδα, είμαι δίπλα τους,
οπότε μου δίνεται η ευκαιρία να κάνω προσωπικές συζητήσεις
και να χτίζουμε εμπιστοσύνη.
Πιστεύω, λοιπόν, πως με αυτήν την τακτική η επιτυχία είναι συνεχής,
καθώς κάνουμε αυτές τις εξαιρετικά σημαντικές συζητήσεις
γύρω από τη θωράκιση της ψυχικής υγείας.
Πρώτα, όμως, πρέπει να υπάρξει κατανόηση.
ΑΜΠΑΡ
Ήμουν 17 όταν έφυγα για το Σίρακιουζ.
Ήμουν πολύ αγχωμένη, αλλά και κατενθουσιασμένη.
Ήξερα πως ήταν μια καλή επιλογή.
Πέρασα ένα υπέροχο πρώτο έτος στο Σίρακιουζ.
Φίλοι, χόμπι, καλοί βαθμοί, ενδιαφέροντα μαθήματα.
Συμμετείχα σε ό,τι μπορείτε να διανοηθείτε.
Το καλοκαίρι του 2016, όμως,
μόλις είχα γυρίσει από το εξωτερικό
κι έχασα τον μπαμπά μου από καρδιακή προσβολή.
Όταν μου το είπαν, δεν το πίστευα.
Και απλώς… Κατατονική, σχεδόν δεν μιλούσα σε κανέναν.
Μέσα στον δικό μου κόσμο, όμως, μέσα στην παράνοιά μου, δεν το πίστευα.
Νόμιζα πως ήταν φάρσα.
Φτάνει η κηδεία κι εγώ δεν πιστεύω αυτό που γίνεται.
Αισθάνομαι πως όλοι με κοροϊδεύουν.
Απλώς όλοι είναι στο κόλπο. Ό,τι κι αν είναι αυτό, όλοι είναι μέσα.
Κι εγώ είμαι απ' έξω, γιατί είναι κάτι που συμβαίνει σ' εμένα.
Θεωρώ πως συνέβαινε κάτι άλλο πριν από τον θάνατο του μπαμπά μου,
και πιστεύω πως ο θάνατός του…
βασικά τα εκτόξευσε όλα με δύναμη.
Άρχισα να απομονώνομαι. Άρχισα να μη μιλάω σε κανέναν.
Κι όλα αυτά συνέβαιναν τη στιγμή που άρχισα ν' ακούω εκείνη τη φωνή.
Και…
νομίζω πως είναι αληθινή.
Η φωνή μού λέει τις σκέψεις μου.
Όλες τις ανασφάλειες.
Σχολιάζει οτιδήποτε κάνω, οτιδήποτε σκέφτομαι.
Και πιστεύω πως οι άλλοι συνεργάζονται με τη φωνή
για να με ταπεινώσουν.
Υπάρχει διάσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και στις σκέψεις σου.
Δυσκολεύομαι να διαχωρίσω την πραγματική ζωή από την παράνοιά μου.
Πριν από όλα αυτά,
η Άμπαρ ήταν πανέξυπνη, πολύ δραστήρια.
Όταν ήρθαμε σ' αυτήν τη χώρα και πήγε στο σχολείο,
η δασκάλα της με έπιασε και μου είπε "Το κορίτσι είναι απίστευτο".
ΑΝΝΙ ΜΑΡΤΙΝΕΖ ΜΗΤΕΡΑ ΑΜΠΑΡ
Όταν πέθανε πολύ ξαφνικά ο μπαμπάς της,
άλλαξαν τα πάντα.
Γύρισε για διακοπές και έμεινε εδώ, στο σπίτι μου,
και πραγματικά ήταν αγνώριστη.
Χρειαζόμουν βοήθεια.
Δεν πίστευα πως κάποιος ήθελε να με βοηθήσει τότε.
Ένιωθα πως όλοι ήθελαν το κακό μου.
Θυμάμαι μια μέρα που ήμουν στο σπίτι και σκεφτόμουν
"Πρέπει να φύγω. Πρέπει να φύγω. Να φύγω από δω".
Δεν αντέχω τα υποσυνείδητα μηνύματα που δέχομαι συνέχεια.
Δεν αντέχω τις σκέψεις, τη διαρκή φωνή στο κεφάλι μου
ή τον διαρκή σχολιασμό για οτιδήποτε κάνω.
Δεν το αντέχω. Θέλω να πεθάνω.
Η μαμά μου κάλεσε ασθενοφόρο κι έγινε εισαγωγή στο νοσοκομείο.
Δεν ήθελε να την αγγίζω.
Ήθελα να την αγκαλιάσω και να πω "Άμπαρ, είμαι εδώ μαζί σου".
Τότε διαγνώστηκα με σχιζοφρένεια.
Μου το παρουσίασαν με τα πιο μελανά χρώματα.
Ότι δεν θα μπορέσει να αποφοιτήσει,
ότι τα στατιστικά λένε
πως σε τέτοια ηλικία δεν αποφοιτούν, ότι δεν βρίσκουν δουλειά,
γιατί δεν συγκεντρώνονται, αλλάζουν τη μία δουλειά μετά την άλλη.
Δεν μπορούν να έχουν μια φυσιολογική ζωή.
Και…
συχνά αυτοκτονούν…
σύντομα.
Αυτά μου είπε ο γιατρός.
Η παρουσίαση της διάγνωσης της σχιζοφρένειας ως πρόγνωση καταδίκης
πρέπει να σταματήσει.
ΠΑΤΡΙΣΙΑ Ε. ΝΤΙΓΚΑΝ - ΓΙΑΤΡΟΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ
Δεν ισχύει αυτό. Είναι κλινική μυθολογία.
Πάρα πολλά αρνητικά μηνύματα
προέρχονται από το σύστημα ψυχικής υγείας και την κουλτούρα μας
αναφορικά με τη σημασία μιας διάγνωσης για σχιζοφρένεια.
Είναι πολλά ακόμη αυτά που δεν ξέρουμε.
Κάποιοι ισχυρίζονται ότι είναι μια νευροχημική νόσος του εγκεφάλου.
Άλλοι λένε ότι μεταδίδεται γενετικά.
Ο άγνωστος παράγοντας σε όλο αυτό είναι το ζήτημα του τραύματος.
Αυτό που έχουμε μπροστά μας σαφέστατα, όμως, είναι ένας άνθρωπος που υποφέρει.
Και η αντιμετώπιση των ανθρώπων με αξιοπρέπεια
και με βαθύ σεβασμό είναι το πρώτο βήμα.
Όσο νοσηλευόμουν γνώρισα μια ομάδα ψυχιάτρων, ψυχολόγων, νοσοκόμων.
Η σχιζοφρένεια συνήθως εκδηλώνεται
σε νεαρούς ενήλικες ηλικίας από 16 έως 30.
Δουλεύουμε πάνω σε ένα μοντέλο λήψης κοινών αποφάσεων
με έναν ψυχίατρο που δίνει αγωγή και εμένα, την κλινική γιατρό.
ΑΝΤΖΕΛΑ ΓΟΥΟΤΕΡΦΟΛ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ
Επίσης, έχουμε μια νοσοκόμα
και έναν ειδικό υποστηριζόμενης απασχόλησης, και λέμε
"Γίνε μέλος της ομάδας μας. Ας βρούμε άκρη.
Αν θες να σπουδάσεις, ας βρούμε τρόπο να το κάνεις
ενώ μένεις στο σπίτι και προσαρμόζεσαι στην εμπειρία σου και σε ό,τι συμβαίνει".
Εκείνο το πρώτο εξάμηνο βίωνε πολλά συμπτώματα.
Είχαμε κάνει μία συνεδρία μαζί
και στη συνέχεια είπα στη μαμά της ότι ανησυχούμε πολύ.
"Λέει ότι δεν έχει κάποιο σχέδιο.
Λέει ότι δεν θα βλάψει τον εαυτό της, αλλά εμείς ανησυχούμε".
Θέλω μόνο να ηρεμήσω.
Και η ίδια η ουσία της αρρώστιας μου
δεν μου το επιτρέπει αυτό.
Δεν μπορώ να ηρεμήσω
όταν έχω μια φωνή να μ' ακολουθεί παντού.
Η φωνή ολοένα δυνάμωνε.
Θόρυβοι κυριολεκτικά παντού, και πώς διάολο θα καταφέρω ποτέ…
να νιώσω καλά; Δεν καταλαβαίνω.
Το διάστημα στη μαμά μου ήταν φρικτό. Δεν ήξερε πώς να χειριστεί μια σχιζοφρενή.
Δεν την κατηγορώ, λοιπόν, αλλά είμαι σε βαθιά κατάθλιψη.
Δεν ξέρω καν τι μέρα είναι μερικές φορές.
Κοιμάμαι το μεγαλύτερο μέρος της μέρας.
Με έπιασε μανία και επιχείρησα να αυτοκτονήσω εκείνη τη μέρα.
Είχα θυμώσει που δεν είχε πετύχει, που τίποτα…
που συνέχιζα να πρέπει να ξυπνάω κάθε μέρα μ' αυτήν τη φωνή.
Προσωπικά ένιωσα ότι…
Συγγνώμη. Δεν έκανα σωστά τη δουλειά μου. Δεν ήξερα τι να κάνω.
Μου πήρε καιρό να νιώσω πως η Άντζελα ήταν με το μέρος μου,
γιατί ένιωθα ότι όλοι ήταν με το μέρος της φωνής.
Η φωνή θέλει να ταπεινώνομαι, θέλει να είμαι πεσμένη και να νιώθω…
ότι μου επιτίθενται.
Μετά από τη δεύτερη νοσηλεία,
αποφάσισα να δεχτώ ότι ναι, είμαι όντως σχιζοφρενής
και να αφήσω εκείνους τους ανθρώπους να με βοηθήσουν.
Μου πήρε πάρα πολύ καιρό, όμως, να αποδεχτώ τη διάγνωσή μου.
Κάτι με το οποίο παλεύω ακόμη είναι ότι δεν υπάρχει το "εκεί".
Δεν υπάρχει άλλο μέρος όπου πρέπει να είμαι, πρέπει να κάνω ή που θα βρεθώ.
Αυτή είναι η ζωή μου.
Και μια μέρα τηλεφώνησα στη μαμά μου κλαίγοντας.
Και λέω "Μαμά, είναι η τελευταία φορά.
Μαμά, είναι η τελευταία φορά. Θα γίνω καλύτερα.
Θα…
Τελείωσε".
Γιορτάζουμε τη ζωή σου.
Το γεγονός…
ότι είσαι ζωντανή.
Αυτήν τη χρονιά, μ' αυτήν τη φωτογραφία ένιωσα ότι…
Πάλεψα πολύ για να φτάσω σ' αυτό το χαμόγελο.
Μετά από εκείνη την υπόσχεση,
ο τρόπος που καταφέραμε την Άμπαρ να τηρήσει το πρόγραμμα
είναι εστιάζοντας σε ό,τι έχει σημασία για μια νεαρή ενήλικη.
Είναι να νιώθει "φυσιολογική", ό,τι κι αν σημαίνει αυτό για τον ασθενή.
Είναι να σπουδάζει.
Είναι οι σχέσεις. Είναι να δουλεύει, να νιώθει παραγωγική.
Να βάζει έναν στόχο και να τον παλεύει.
Το πώς θα διαχειριστώ τα συμπτώματά μου στο μέλλον
θα καθορίσει αν θα περάσω την υπόλοιπη ζωή μου
μπαινοβγαίνοντας σε ψυχιατρικές κλινικές
ή αν θα πετύχω μια φυσιολογική, επιτυχημένη ζωή,
όπως τόσοι άλλοι άνθρωποι που διαγιγνώσκονται με σχιζοφρένεια.
Πάντα ήθελα ανεξαρτησία.
Είναι κυριολεκτικά η πρώτη μέρα της μετακόμισης.
-Αλήθεια; -Ναι.
-Σήμερα τα έφερες όλα αυτά; -Ναι.
Μου έφυγε ο πάτος.
Είναι εξωπραγματικό. Το δικό μου δωμάτιο, ο δικός μου χώρος. Είναι μεγάλο βήμα.
Σ' αυτήν τη γωνιά εδώ γίνεται χαμός
και ζητώ συγγνώμη για τα ρούχα στο κρεβάτι.
Αυτό είναι, όμως.
Στην αρχή ήμουν…
ήμουν απίστευτα θυμωμένη.
Ήμουν έξω φρενών!
Στη δική μου κουλτούρα…
μαμά και κόρη ζουν μαζί για…
-Για πάντα! -Για πάντα.
Έχε μου εμπιστοσύνη. Απλώς…
Απλώς κατάλαβε πόσο χρειάζομαι αυτήν την ανεξαρτησία.
Νιώθω πολύ υπερήφανη.
Και το ξέρεις.
Σ' ευχαριστώ.
Η Άμπαρ συνεχίζει να βιώνει αυτοκτονικό ιδεασμό τακτικά.
Όχι πράξεις ούτε σχέδια, τίποτα τέτοιο, αλλά η σκέψη είναι εκεί.
"Ίσως να ήταν ευκολότερο να μην είχα ξυπνήσει σήμερα το πρωί".
Υπάρχουν εναύσματα, και περνάω δύσκολες μέρες,
όπου σκέφτομαι "Σήμερα ήταν χάλια. Θέλω να κλαίω σήμερα".
Μα δεν χρειάζεται να πάω στα Επείγοντα.
Η σχιζοφρένεια ακούγεται πολύ τρομακτική, μα δείτε την Άμπαρ.
Δουλεύει πλήρη απασχόληση. Πάει για το Μάστερ της.
Θα σπουδάζει διαρκώς!
Βασικά, αυτό είναι η σχιζοφρένεια.
Τον περισσότερο χρόνο οι σκέψεις μου δεν βγάζουν νόημα.
Μα όταν κάθομαι και τις σημειώνω σκέφτομαι "Εντάξει, τώρα είναι πιο λογικές".
"Η ανάρρωση, όπως μαθαίνω, δεν είναι ένα συγκεκριμένο γεγονός.
Είναι ένας διαρκής, μακρύς και κουραστικός δρόμος".
Η ηρεμία είναι η συνειδητοποίηση ότι αυτό θα το έχω κάθε μέρα.
Δεν θα το παλεύω, αλλά θα βαδίζω μαζί του.
Είναι εφικτή μια ολοκληρωμένη και ουσιαστική ζωή
μετά από μια διάγνωση για μια σοβαρή ψυχική νόσο.
Είμαι ένα άτομο που διαγνώστηκα με σχιζοφρένεια στην εφηβεία ακόμη
και κατάφερα να αναρρώσω,
και πήρα διδακτορικό στην κλινική ψυχολογία.
Το να σηκώνεσαι το πρωί και να πηγαίνεις στη δουλειά είναι δυνατό φάρμακο.
Το να συναντάς έναν φίλο για φαγητό είναι ένα δυνατό προσωπικό φάρμακο.
Χρειαζόμαστε τα προσωπικά φάρμακα για να είμαστε καλά.
Όποτε μπορούσα, ήθελα να καταλάβω περισσότερα για το τι συνέβαινε
και γιατί αντιδρούσε με συγκεκριμένο τρόπο το νευρικό μου σύστημα.
Πριν από τέσσερα χρόνια, λοιπόν, μόνο αφότου γνώρισες τη Μεγκ…
-Ναι. -ξεκίνησες τη διαδικασία
να προσπαθήσεις να βρεις μια άκρη.
-Δεν το είχες δοκιμάσει ξανά; -Όχι.
Και γρήγορα κατάλαβα ότι για να πετύχει αυτή η σχέση
θα έπρεπε να αντιμετωπίσω το παρελθόν μου.
Γιατί υπήρχε θυμός εκεί.
Και δεν ήταν θυμός για εκείνη, αλλά σκέτος θυμός.
Κι εκείνη το αναγνώρισε. Το είδε.
Πώς το διορθώνω, λοιπόν, αυτό;
Πρέπει να επιστρέψεις στο παρελθόν,
στο σημείο του τραύματος, να το διαχειριστείς, να το επεξεργαστείς…
ΧΑΡΙ
και να πας παρακάτω.
Έχοντας κάνει πλέον ψυχοθεραπεία για τέσσερα και κάτι χρόνια, πέντε χρόνια…
κατ' εμέ, είναι καθαρά θέμα πρόληψης.
Δεν χρειάζεται να μιλάμε κάθε μέρα, αλλά να έχουμε κάποιον να μας καθοδηγεί
και να δημιουργεί τη συνειδητοποίηση στη ζωή μας για όταν νιώσουμε πόνο
και πώς να τον ξεπεράσουμε,
και να μας δείξει τα διαθέσιμα εργαλεία ανά πάσα ημέρα,
ώστε να μη συσσωρευτούν όλα σε κάτι μεγαλύτερο.
Πάντα ήθελα να δοκιμάσω την EMDR.
Ήταν μόνο μία από τις διαφορετικές μορφές επούλωσης ή θεραπείας
με την οποία ήμουν διατεθειμένος να πειραματιστώ.
Και ποτέ δεν θα ήμουν δεκτικός σ' αυτό, αν δεν είχα κάνει την ψυχοθεραπεία
που έχω κάνει τόσα χρόνια.
Η EMDR είναι μια νέα μορφή εστιασμένης στο τραύμα γνωσιακής θεραπείας.
ΣΑΝΙΑ ΟΚΛΕΪ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ EMDR
Με το "γνωσιακή" εννοούμε ότι γνωρίζουμε τι έχει συμβεί στο άτομο
όταν έρχεται σ' εμάς.
Δεν εξετάζουμε μόνο τα συμπτώματα, αλλά αναλογιζόμαστε
ποια ήταν τα γεγονότα που ίσως προκάλεσαν τα συμπτώματα.
Είναι από εκείνες τις θεραπείες με τα βαρύγδουπα ονόματα.
EMDR θα πει Οφθαλμοκινητική Απευαισθητοποίηση και Επανεπεξεργασία.
Το ξεχωριστό στην EMDR είναι ότι προκαλούμε αμφίπλευρη διέγερση
είτε βάζοντας το άτομο να κινεί τα μάτια του
είτε ακουμπώντας τον εμείς ή ο ίδιος τον εαυτό του.
Αυτό που κάνει η EMDR
είναι να συνδυάζει τη γνωσιακή ανάμνηση του τραύματος
με μια ισχυρή ανάμνηση ασφάλειας.
Θέλεις να μπορείς να σκέφτεσαι το τραυματικό γεγονός
χωρίς τη συναισθηματική φόρτιση που συνδέεται με αυτό.
Βάζεις το άτομο να σκεφτεί το κακό συμβάν,
ενώ ταυτόχρονα κάνει μια επαναλαμβανόμενη, ρυθμική δραστηριότητα.
Και τελικώς δημιουργείται μια νέα προεπιλογή για εκείνη την ανάμνηση.
-Γεια σου, Σάνια. -Γεια σου.
Πώς είσαι;
Καλά. Υπέροχα.
Τι θα έλεγες να στοχεύσουμε άλλη μια ανάμνηση σήμερα;
Πάμε. Από πού θες να ξεκινήσουμε;
Είπες ότι έχεις άλλες τέσσερις πέντε αναμνήσεις
που παραμένουν κάπως δυσάρεστες.
Και αναρωτιόμουν… Η πρώτη ήταν να επιστρέφεις στη Βρετανία αεροπορικώς.
Στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου πάντα ένιωθα ανησυχία, αγωνία,
μια σχετική νευρικότητα και ένα σφίξιμο όποτε πετούσα πίσω στη Βρετανία,
πίσω στο Λονδίνο.
Και ποτέ δεν καταλάβαινα γιατί.
Είχα την επίγνωση. Όχι μικρότερος, αλλά μετά, με την ψυχοθεραπεία.
Αναρωτιόμουν γιατί νιώθω τόσο άβολα.
Και, φυσικά, για μένα, το Λονδίνο είναι ένα έναυσμα, δυστυχώς,
εξαιτίας του θανάτου της μαμάς μου και όσα βίωσα και είδα.
Ήταν κάποιο συγκεκριμένο ταξίδι
ή συμβαίνει κάθε φορά, είναι πάντα το ίδιο;
Συμβαίνει κάθε φορά.
Θυμάσαι την πρώτη φορά που συνέβη;
Όχι, δεν θυμάμαι την πρώτη. Θυμάμαι μόνο την…
την αίσθηση, σχεδόν άγχος,
μια αίσθηση κενού…
σχεδόν νευρικότητας…
Είναι φόβος;
Τα πάντα είναι σφιγμένα.
Κι εκείνη τη στιγμή που άρχισες να έχεις τις σωματικές αντιδράσεις,
ποιες αρνητικές σκέψεις έκανες για τον εαυτό σου;
Ότι είμαι το θήραμα,
και όχι… και αβοήθητος.
Και ξέρω ότι δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι' αυτό.
Δεν υπάρχει διέξοδος.
Δεν μπορώ να ξεφύγω απ' αυτό.
Ας πούμε "Είμαι αβοήθητος", λοιπόν.
-Ναι. -"Είμαι αβοήθητος".
Όταν σκέφτεσαι εκείνη τη στιγμή και λες "Είμαι αβοήθητος",
τι θα προτιμούσες να πιστεύεις για τον εαυτό σου πλέον;
Δεν είμαι αβοήθητος. Είναι…
Είναι μόνο για ένα μικρό χρονικό διάστημα.
Κι εφόσον ζεις με την αλήθεια, δεν έχεις λόγο να φοβάσαι, ν' ανησυχείς.
Παρατήρησε ποια συναισθήματα προκύπτουν.
Η αίσθηση που είχα ήταν η στενοχώρια.
Μάλιστα. Και πού την εντοπίζεις στο σώμα σου;
Εδώ.
Μάλιστα. Θα το επεξεργαστούμε όπως την τελευταία φορά.
Θα σταυρώσουμε τα χέρια.
Γύρνα σε εκείνη την εικόνα, στις αρνητικές σκέψεις.
"Είμαι αβοήθητος". Και παρατήρησε πού το νιώθεις στο σώμα σου.
Παρατήρησε τι προκύπτει.
Ξεκίνησε στην εφηβεία μου.
Μια από τις πρώτες φορές που βγήκα εκτός Βρετανίας,
για να ξεφύγω από τα επακόλουθα του θανάτου της μαμάς μου,
ήταν για να πάω στην Αφρική.
Έμεινα εκεί τουλάχιστον δύο εβδομάδες.
Και ήταν απίστευτα θεραπευτικό.
Ένιωθα τόσο ελεύθερος.
Ήταν μια αίσθηση φυγής που δεν είχα ξανανιώσει ποτέ.
Και η επιστροφή στο Ηνωμένο Βασίλειο,
γνωρίζοντας τι θα αντιμετώπιζα
και πως ήταν κάτι που δεν θα γλίτωνα, ήταν τρομακτική.
Τι παρατήρησες εκεί;
Απλώς πώς…
Και προφανώς είναι το κομμάτι του τραύματος,
παρότι εκείνη η αίσθηση και οι στιγμές ανήκουν στο παρελθόν,
συνδέονται τόσο βαθιά με το παρόν.
Εντάξει, συνέχισε με αυτό.
Δέξου τυχόν σκέψεις, συναισθήματα, αισθήσεις, οτιδήποτε προκύψει.
Άλλες αναμνήσεις. Ό,τι κι αν προκύψει είναι καλό.
Μου ξανάρχονται όλα… Ξανάρχονται στο παλιό…
Το τραύμα είναι πάρα πολύ…
γεωγραφικό.
Εντάξει. Προχώρα με αυτό.
Μόνο παρατήρησε.
Το πολύ ωραίο είναι… Δεν ξέρω αν αυτή είναι η πρόθεση,
αλλά είναι λες και καθαρίζει τον σκληρό μου δίσκο.
Είναι κυριολεκτικά λες και κάθε φορά που αναδύεται κάτι…
τελειώσαμε με αυτό.
Εξαιρετικά. Ναι, είναι κι αυτός ο σκοπός. Εξαιρετικά.
Πάμε τώρα πίσω στην αφετηρία μας.
Όπου βρίσκεσαι σ' ένα αεροπλάνο,
ξέρεις, εκείνη η πρώτη εικόνα, με τη ζώνη δεμένη.
Σκέψου αυτό και δες τι αναδύεται τώρα.
Ηρεμία και δύναμη.
Δύναμη χάρη στην ηρεμία.
Παρότι η EMDR συνιστάται
για πολύ ακραία τραύματα,
σημαντικά γεγονότα, όπως τσουνάμι ή τραύμα λόγω πολέμου,
την εφαρμόζουμε, ως επί το πλείστον,
σε ενήλικες, που έχουν αναμνήσεις από δυσμενείς εμπειρίες παιδικής ηλικίας
ή ακόμη και εμπειρίες ζωής που δεν αποθηκεύτηκαν σωστά.
Άρα, θεραπεύεις ένα παιδί, παρότι έχεις έναν 50χρονο στο δωμάτιο.
Ένα από τα σπουδαιότερα μαθήματα ζωής
είναι ότι ενίοτε πρέπει να γυρνάς πίσω
και να αντιμετωπίζεις πολύ άβολες καταστάσεις
και να τις επεξεργάζεσαι για να μπορέσεις να επουλωθείς.
Η ψυχοθεραπεία μού έδωσε τα εργαλεία για να μπορώ να αντιμετωπίσω οτιδήποτε.
Γι' αυτό βρίσκομαι εδώ τώρα, κι εγώ και η γυναίκα μου.
Εκείνο το συναίσθημα ότι είσαι παγιδευμένος στην οικογένεια είναι…
Δεν υπήρχε η επιλογή να φύγω.
Όταν τελικά πήρα εκείνη την απόφαση για την οικογένειά μου,
συνέχιζαν να μου λένε ότι δεν γίνεται.
Έλεγα "Πόσο πρέπει να χειροτερέψει μέχρι να μου επιτραπεί;"
Θα έβαζε τέλος στη ζωή της.
Δεν θα έπρεπε να φτάσουμε ως εκεί.
Αν μετανιώνω για κάτι;
Ναι. Μετανιώνω περισσότερο που η τοποθέτησή μου δεν ήταν σκληρότερη
νωρίτερα στη σχέση με τη γυναίκα μου, ξεσκεπάζοντας τον ρατσισμό.
Η ιστορία πράγματι επαναλαμβανόταν.
Τη μητέρα μου την κυνήγησαν μέχρι θανάτου ενώ διατηρούσε σχέση
με κάποιον που δεν ήταν λευκός.
Και δείτε τι έγινε τώρα.
Λέμε ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται; Δεν θα σταματήσουν αν δεν πεθάνει.
Ήταν απίστευτο το έναυσμα να…
χάσω πιθανώς άλλη μια γυναίκα στη ζωή μου.
Είναι λες και… η λίστα μεγαλώνει.
Και όλα γυρνούν στα ίδια άτομα, στο ίδιο επιχειρηματικό μοντέλο,
στην ίδια βιομηχανία.
Όταν ήμουν μικρότερος, ο πατέρας έλεγε σ' εμένα και στον Γουίλιαμ
"Έτσι ήταν για μένα, έτσι θα είναι και για εσάς".
Δεν είναι λογικό αυτό.
Επειδή υπέφερες εσύ, δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποφέρουν και τα παιδιά σου.
Το αντίθετο μάλιστα.
Αν υπέφερες εσύ, κάνε το παν για να βεβαιωθείς
πως τις αρνητικές εμπειρίες που είχες εσύ δεν θα τις επιτρέψεις για τα παιδιά σου.
Επιλέξαμε να βάλουμε πρώτη την ψυχική μας υγεία.
Αυτό κάνουμε και θα συνεχίσουμε να κάνουμε.
Το θέμα δεν είναι να σπάσουμε τον κύκλο;
Το θέμα δεν είναι να φροντίσουμε να μην επαναληφθεί η ιστορία;
Να μην κληροδοτήσεις τον πόνο και τα δεινά που υπέστης εσύ;
Τα τραυματικά γεγονότα διαφέρουν για παιδιά και ενήλικες.
Είναι σαν να έρχεται μια καταιγίδα.
Οι ενήλικες είναι ένα γερό δέντρο, με καλές ρίζες…
ΔΡ ΕΣΑΜ ΝΤΑΟΝΤ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ
και το τραύμα χτυπά μόνο τα κλαδιά.
Δεν λέω πως δεν είναι πρόβλημα. Είναι, και μεγάλο.
Μα μπορούν να το ξεπεράσουν. Θα έχουν προβλήματα και λοιπά.
Μα ένα παιδί είναι ένας μικρός θάμνος. Δεν είναι δυνατό.
Και αν δεν παρέμβουμε, τότε οι ρίζες, όταν μεγαλώσουν,
δεν αντέχουν κανενός είδους καταιγίδα.
Ακόμη κι ένας ήπιος άνεμος θα τα βλάψει στο μέλλον.
Είναι σημαντικότερο, λοιπόν, να εστιάζουμε στο παιδικό τραύμα πρώτα,
διότι η δυνατότητα για επούλωση και ανάρρωση είναι τεράστια.
ΣΑΜΟΣ - ΕΛΛΑΔΑ
Φαουζί!
ΦΑΟΥΖΙ
Φυσικά!
-Τι; Τώρα ξύπνησες; -Ναι.
Όταν πρωτοήρθαμε, βγήκαμε εκεί πέρα.
Εσύ πού βγήκες;
Εγώ δεν βγήκα εδώ.
Ήρθα πίσω από εκείνο το βουνό και βγήκαμε στην παραλία.
Τρεις ώρες μετά, οι Έλληνες άρχισαν να παραπονιούνται για εμάς
και ήρθε η αστυνομία και μας πήρε.
Μόλις ξεμείναμε από βενζίνη στη μέση της θάλασσας, ξαναγυρίσαμε πίσω.
Προσπαθήσατε να έρθετε απ' τη θάλασσα μία ή δύο φορές;
Όχι, τρεις φορές.
Καταλαβαίνεις; Αν ήταν ένα παιδί αδύναμο σε κάτι,
ένα αγοράκι από την Ελλάδα που φοβάται κάτι,
μπορείς να το βοηθήσεις.
Θα του πεις "Με λένε Φαουζί κι είμαι απ' τη Συρία.
Επέζησα από έναν πόλεμο και διέσχισα τη θάλασσα
μετά από τρεις προσπάθειες, σε ένα επικίνδυνο ταξίδι μ' ένα βαρκάκι".
Ένα πράγμα δεν πρέπει να ξεχάσετε ποτέ. Είστε οι ήρωες που διασχίσατε τη θάλασσα.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Σήμερα θα το βρούμε.
ΛΕΣΒΟΣ, ΕΛΛΑΔΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015
Το 2015
έγινα μάρτυρας μιας από τις πιο φρικτές μεταναστευτικές κρίσεις στην Ιστορία.
Οι δυο τρεις βάρκες έγιναν 30, οι 30 έγιναν 100.
Και έφτασαν σχεδόν 250.000 άνθρωποι.
Είμαι σχεδόν ο μόνος γιατρός στην παραλία.
Κάνω ΚΑΡ.Π.Α., οι άνθρωποι βασίζονται…
Όλοι κοιτούν εμένα, τον γιατρό που ήρθε. "Πού είσαι; Επιβεβαίωσε θανάτους".
Τέλος. Μη φέρετε άλλους.
-Εντάξει. -Λίγο σεβασμό.
Τέλος.
Έκανα, νομίζω, 21 επιτυχημένες ανανήψεις. Έχασα έξι ανθρώπους.
…δέκα, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19…
…21, 22, 23, 24, 25…
Ναι, ναι.
Δεν υποφέρει μόνο το σώμα από τον τραυματισμό και χρειάζεται χειρουργό.
Είναι και το μυαλό που κάνει ένα ταξίδι και χρειάζεται τη θεραπεία του.
Μας πήρε 21 ημέρες,
σ' εμένα και την πανέμορφη και ευφυέστατη γυναίκα μου,
τη Μαρία, να ιδρύσουμε το Humanity Crew.
Και έκτοτε κάνουμε αυτό.
Επικεντρωνόμαστε στο ψυχολογικό ταξίδι,
για να επανασυνδέσουμε αυτές τις ζωές με την ψυχή και το μυαλό που άφησαν πίσω.
Θα σας δείξω κάρτες με πράγματα.
Θα επιλέξετε μια κάρτα σύμφωνα με αυτό που σας κάνει να νιώθετε.
Μια κάρτα που σας έκανε να θυμηθείτε μια όμορφη ανάμνηση.
Θυμηθείτε πράγματα που συνέβαιναν εκείνη τη στιγμή, ήχους και μυρωδιές,
αναμνήσεις, ονόματα.
Οτιδήποτε.
Ωραία, ας βάλουμε τις κάρτες μπροστά μας.
Πάρτε από μία κόλλα χαρτί.
Βάλτε πάνω την κάρτα.
Αρχίστε να ζωγραφίζετε γύρω της
πράγματα που νιώθετε ότι ολοκληρώνουν εκείνες τις αναμνήσεις.
Τι διαλέξατε; Τι ζωγραφίσατε; Μιλήστε μας γι' αυτό. Ποιος θα ξεκινήσει;
Όταν πήγαινα στο νηπιαγωγείο,
μας πήγαιναν στο λούνα παρκ.
Μας έδιναν χυμό και μπισκότα.
Φαουζί;
Θυμάμαι ότι στη Συρία έπαιζα σκάκι με τα ξαδέρφια, τις θείες και τη μαμά μου,
γελούσα κι ήμουν χαρούμενος.
Αυτό που μας κάνει διαφορετικούς είναι ότι έχουμε το καλό και το κακό, σωστά;
Έχουμε χαρά μέσα μας, αλλά και λύπη.
Και πρέπει να τα ελέγχουμε αυτά τα δυο.
Πρέπει να διώχνουμε τη λύπη και να κρατάμε τη χαρά.
Σωστά.
Για να τη διώξουμε, πρέπει να συζητήσουμε γι' αυτήν.
Σαν να είναι αποκαΐδια μέσα μας και δεν ξέρουμε πώς να τα σβήσουμε.
Πρέπει να τα βγάλουμε όλα από μέσα μας μέχρι να φύγουν τελείως.
Για να μπορέσουμε να τους ρίξουμε κρύο νερό.
Όπως βλέπετε, θα ανοίξουμε κάρτες που θα σας θυμίσουν δύσκολα πράγματα
που συνέβησαν στη ζωή σας.
Πράγματα που πονάνε, πράγματα λυπητερά, πράγματα φρικτά.
Πράγματα που θέλουμε να σβήσουμε.
Όταν κάποιος δει μια κάρτα που του θυμίζει
όλα τα δύσκολα που πέρασε, μας το λέει.
Φαουζί, δες τη ζωγραφιά,
μετά φαντάσου το σώμα σου και πες μας πώς νιώθεις.
Ήμουν στενοχωρημένος όταν ήμουν στη Συρία και τα αεροπλάνα βομβάρδιζαν το Ιντλίμπ.
Μια φορά ένα αεροπλάνο βομβάρδισε… κι έπεσε το παράθυρό μας.
Σταμάτα και πάρε μια βαθιά ανάσα.
Αυτή είναι η πιο άσχημη ανάμνηση που θυμάσαι;
Η πιο δύσκολη στιγμή ήταν η τελευταία έκρηξη.
Οι περισσότεροι σκοτώθηκαν με τους βομβαρδισμούς κάθε μισή ώρα.
Ποιος πέθανε που ξέρεις εσύ;
Σκοτώθηκε ο αδερφός μου όταν έριξαν βόμβα στην παιδική χαρά.
Και η θεία μου.
Να την έχει καλά ο Αλλάχ.
Για τι φοβάται περισσότερο να μιλάει ο Φαουζί;
Φοβάμαι να μιλάω για τότε που πέθανε ο αδερφός μου.
Θέλεις να μιλήσουμε μόνοι αργότερα;
Δεν θα μπορέσω να μιλήσω, γιατί αν το κάνω, θα αρχίσω να κλαίω.
Δεν είναι κακό αυτό.
Όταν μας έλεγες την ιστορία σου, έκλαιγα κι εγώ.
Νιώθω ότι είσαι έτοιμος να κλάψεις.
Δεν θα πάθουμε τίποτα αν κλάψουμε.
-Έλα αύριο να μιλήσουμε. -Τέλεια.
Αγαπημένε μου Φαουζί, μη φοβάσαι.
Γιάλα, Αμπούντ, είσαι ήρωας.
Μην το ξεχνάς αυτό. Όπως κι εκείνοι, έχουμε κι εμείς ένα ασφαλές μέρος.
Μας περιμένει δύσκολη μέρα και πολλές δουλειές,
οπότε πρέπει να το ξεπεράσουμε.
Τι είναι αυτό που νιώθεις τώρα;
Τι είναι αυτό που νιώθεις και δεν βγαίνει από μέσα σου;
Ίσως πρέπει να σταματήσουμε τη δουλειά.
Ξέρεις ότι δεν μπορούμε.
Εσάμ, ξέρεις ότι δεν μπορούμε να σταματήσουμε αυτήν τη δουλειά.
Αν δεν την κάνουμε εμείς, τότε ποιος θα την κάνει;
Πιστεύεις ότι αυτά τα αγόρια έχουν ασφαλή σημεία στη ζωή τους;
Έχουμε κι εμείς.
Προσπαθώ να βρω τα δικά μου.
Στην περίπτωση των παιδιών, έχουμε μια τεράστια ευκαιρία,
όχι μόνο να απαλύνουμε το τραύμα ή να το επαναπροσδιορίσουμε,
αλλά να το μεταμορφώσουμε.
-Πού θα κάτσουμε; -Όπου και χθες.
Θες να κάτσουμε εδώ;
Εδώ.
-Με παρακολουθείς; -Ναι.
Ή με παρακολουθείς λίγο;
Όχι.
-Φοβάσαι; -Όχι πολύ.
Ανησυχείς μήπως μιλήσουμε για κάτι που φοβάσαι να συζητήσεις;
Μόνο για τους βομβαρδισμούς δεν θέλω να μιλάω.
Γι' αυτό πρέπει να το νικήσουμε. Έχεις πάρα, μα πάρα πολλή χαρά.
Όλο χαμογελάς, οπότε μπορούμε να νικήσουμε τα πάντα.
Εδώ είμαστε.
Δεν ήθελες να μιλήσεις για τον αδερφό σου
όταν συζητούσαμε για τον βομβαρδισμό, έτσι;
Γιατί φοβάμαι εκείνη την ιστορία.
Ποια είναι η ιστορία, τι θυμάσαι απ' αυτήν;
Τη φοβάμαι πολύ εκείνη την ιστορία, γιατί όταν σκοτώθηκε ο αδερφός μου,
δεν είδα το κεφάλι του.
Είχε γίνει κομματάκια.
Πήγες εκεί που ήταν;
-Ήσουν μαζί στην παιδική χαρά; -Όχι.
Όταν τον πέτυχε η βόμβα, μας το είπαν οι φίλοι του που έπαιζαν μπάλα μαζί.
Έτρεξα, λοιπόν, αλλά δεν είδα το σώμα του. Δεν είχε μείνει τίποτα.
Πόσο λυπημένος είσαι, αν το μηδέν είναι το λιγότερο και το δέκα το πιο πολύ;
Εφτά στα δέκα. Εφτά.
Για να βοηθήσεις κάποιον να αναρρώσει από το τραύμα,
πρέπει να κάνεις ό,τι μπορείς
ώστε να κάνεις την παρέμβαση όσο μπορείς πιο κοντά στο σημείο του τραύματος
και στη στιγμή που συνέβη.
Κι αν όχι, όμως, δεν πειράζει.
Ο Φαουζί μιλά περισσότερο για πράγματα που συνέβησαν στη Συρία.
Με τις κάρτες και τη φαντασία, λοιπόν,
τα βάζουμε να γυρίσουν πίσω σ' εκείνες τις στιγμές
και μετά τα φέρνουμε σε ένα ασφαλές μέρος για να νιώσουν ήρεμα.
Άλλη μια φορά, πάρε ανάσα και κοίτα την.
Πάρε μια πολύ βαθιά ανάσα.
Υπάρχει κάποια σκηνή ή εικόνα που μπορεί να πεις στον εαυτό σου ότι δεν είδες ποτέ;
Προσπαθώ να ξεχάσω τον αδερφό μου, αλλά δεν μπορώ.
Τι εννοείς όταν λες "Προσπαθώ να μη θυμάμαι τον αδερφό μου";
Όταν λέω ότι προσπαθώ να μη θυμάμαι τον αδερφό μου,
εννοώ ότι όταν τον θυμάμαι, κλαίω και στενοχωριέμαι.
Να βγάλουμε αυτήν την εικόνα γιατί θα κλάψω;
-Τι; -Θα βάλω τα κλάματα.
Γιατί όχι;
Τι είδες όταν πήγες στην παιδική χαρά
με τη μητέρα σου μετά τον βομβαρδισμό;
Εγώ; Ένιωσα σαν να σταμάτησε η καρδιά μου.
Η μητέρα μου έκλαιγε μέχρι που μούδιασε, δεν μπορούσε να κουνήσει το πόδι της.
Μη φοβάσαι να μιλήσεις ή να κλάψεις.
Μέσα σου γίνεται ένας πόλεμος.
Γίνεται ένας πόλεμος ανάμεσα στις καλές και στις κακές αναμνήσεις.
Αυτό που θα καθορίσει ποιος θα είναι ο Φαουζί του χρόνου,
σε δέκα ή σε 20 χρόνια από τώρα, είναι ο νικητής αυτής της μάχης.
Συνεπώς, για να κερδίσεις,
πρέπει να δώσεις τη μάχη.
Σωστά.
Θες να κάνουμε κάτι τέλειο;
Ναι.
Αυτός είσαι εσύ. Όχι, αλήθεια, έτσι σε βλέπω.
Θέλω να χρωματίσεις τον ήρωα
που είναι ο Φαουζί.
Γιατί ο Φαουζί είναι ένας ήρωας.
Είσαι πιο δυνατός απ' τον Σούπερμαν και τον Σπάιντερμαν.
Είσαι ο Σούπερ Φαουζί.
Ο Σούπερ Φαουζί δεν ντύνεται σαν τους άλλους.
Ποιες πιστεύεις πως είναι οι ιδιότητες που σε κάνουν ήρωα;
Για μένα, το θάρρος είναι το μόνο πράγμα που μου δίνει δύναμη.
Το μυαλό μου και οι σκέψεις μου.
Είναι μια πολύ απλή πράξη πρόληψης.
Είναι πολύ ευκολότερο να προλαμβάνεις παρά να θεραπεύεις.
Θα τον λέω Σούπερ Φαουζί.
Σούπερ Φαουζί.
Αρκεί να είσαι στο σωστό μέρος,
να εκμεταλλευτείς αυτήν την τραυματική εμπειρία
και να τη μεταμορφώσεις σε κάτι καλό.
Τη λέμε "Η Χρυσή Ώρα".
Θέλω να βγάλω τα βαθιά συναισθήματά μας.
Τι άλλο θέλω να βγάλω;
Θέλω να βγάλω τον θυμό από μέσα μου!
Ο Φαουζί, τα αδέρφια του και οι φίλοι του είναι ήρωες.
Πραγματικά πιστεύω πως είναι ήρωες.
Έχουμε καθήκον να τους βοηθήσουμε να επεξεργαστούν το τραύμα,
να προσπαθήσουν να βρουν τις καλές αναμνήσεις
και να τις φέρουμε πίσω.
Υποτιτλισμός: Εύα Τανταλίδου