Η πλευρά μου που δεν βλέπεις
Όταν οι άνθρωποι συζητούν για ζητήματα ψυχικής υγείας,
κάτι με το οποίο πολλοί ταυτίζονται ιδιαίτερα, θεωρώ,
είναι πρώτον η παραδοχή πως κάτι συμβαίνει
και η ανάγκη να ζητήσουμε βοήθεια.
Ο καθένας είναι διαφορετικός, μα αυτό που έχω μάθει είναι ότι δεν αφορά
τι πάει στραβά μ' εσένα, αλλά τι σου έχει συμβεί.
Και το θεωρώ πολύ σημαντικό, διότι δεν πρέπει να ντρεπόμαστε γι' αυτό.
Και, βασικά, μπορώ να χρησιμοποιήσω τη δική μου εμπειρία
για να βοηθήσω άλλους ανθρώπους
που έχουν παρόμοια προβλήματα, παρόμοια ψυχικά τραύματα.
Η ζωή μου καλυτερεύει όταν σκέφτομαι ότι μπορώ να βοηθήσω τους άλλους κάπως,
και έχω αφιερώσει την καριέρα μου, τη ζωή μου, τον σκοπό μου σε αυτό.
Αυτό που γέννησε την ειλικρινή επιθυμία να κάνω κάτι
είναι η εμπειρία μου με τα κορίτσια μου.
Όταν έφερα τα κορίτσια μου από το σχολείο στη Ν. Αφρική να σπουδάσουν εδώ.
Ένα από τα κορίτσια, στο πρώτο έτος σε κορυφαίο πανεπιστήμιο,
ένιωθε πολύ μόνη και απομονωμένη.
Πίστευα πως θα το έλυνα με τη συζήτηση,
αν περνούσαμε χρόνο μαζί, ώσπου μου τηλεφωνούν
ότι έκανε απόπειρα αυτοκτονίας.
Ακολούθησε κι άλλο κορίτσι, κι άλλο,
κι άλλο, κι άλλο…
Και αναρωτιέμαι πλέον "Μα τι συμβαίνει;"
Και η αλήθεια είναι, Χάρι,
ότι έχω περάσει πολλά βράδια σε ψυχιατρικές πτέρυγες.
Και τότε άρχισα να καταλαβαίνω.
Κάτι δεν κάνουμε καλά, κάτι μου διαφεύγει, κάτι…
Στην αρχή δεν καταλάβαινα καν… "Τι εννοείς, έχεις κατάθλιψη;"
Επειδή έχω κάνει πολλές εκπομπές για την κατάθλιψη…
Πόσο καιρό πάσχεις από κατάθλιψη;
-Από τον Ιούλιο. -Άγχος. Είχα άγχος μια ζωή.
Ακούω μια φωνή. Τι είναι αυτό;
Κακοποιήθηκα σεξουαλικά στα πέντε μου.
Από το βήμα μου ήθελα να βοηθήσω να προσδιορίσουμε την ψυχική νόσο.
-Έχω διπολική διαταραχή. -Έχασα την οικογένεια λόγω αλκοολισμού.
Δεν μπορώ να αντιμετωπίσω τη ζωή.
Ελεύθερα. Κλαίμε κάθε μέρα εδώ.
Μα στην αρχή δεν καταλάβαινα πόσο σοβαρό ήταν.
Την περίφημη ημέρα που χαρίσαμε τα αμάξια,
το σημαντικό για μένα δεν ήταν απλώς να χαρίσω αμάξια,
αλλά να τα χαρίσω σε ανθρώπους που τα χρειάζονταν.
Ανοίξτε τα κουτιά σας. Ένα, δύο, τρία!
Κέρδισες αμάξι! Κι εσύ!
Κι εσύ κέρδισες αμάξι! Όλοι κερδίζουν ένα αμάξι!
Ο κόσμος είχε έρθει, γιατί ένα αμάξι θα βοηθούσε να κρατήσει τη δουλειά του
ή θα του έδινε τη δυνατότητα να πάει να πάρει τα παιδιά του απ' το σχολείο.
Το αυτοκίνητο ήταν μια βασική ανάγκη.
Και ένα από αυτά τα άτομα ήταν η Άλεξ.
Η Άλεξ ήταν μια άστεγη κοπέλα,
που παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε στη ζωή,
παρά τα οικογενειακά προβλήματα, αυτό που μ' είχε εντυπωσιάσει περισσότερο
ήταν ότι είχε καταφέρει να τελειώσει το σχολείο.
ΟΠΡΑ ΚΑΙ ΑΛΕΞ
Ένιωθα σαν να ονειρεύομαι.
Σαν τη Σταχτοπούτα.
Από κει που ήμουν στους δρόμους, μου συνέβησαν όλα αυτά.
Όταν ήμουν μικρή, ο μπαμπάς μου ήταν στη φυλακή συνήθως.
Έσπαγε στο ξύλο τη μαμά μου, επικρατούσε διαρκώς χάος στο σπίτι μου.
Καβγάδες, σωματική κακοποίηση.
Με κάνεις πολύ υπερήφανη.
Έχεις περάσει μια κόλαση, και πιστεύω πως αυτό που χρειάζεσαι
είναι κάποιος να πιστέψει σ' εσένα, κι εγώ σε πιστεύω.
Σε πιστεύω!
Πιστεύω σ' εσένα.
Είδα τον εαυτό μου στην Άλεξ.
Τον τρόπο που με μεγάλωσε η γιαγιά μου.
Με ξύλο στα τρία, τα τέσσερα, τα πέντε και τα έξι μου χρόνια.
Γι' αυτό πάντα πίστευα ότι κάποιος καταφέρνει να πετύχει
επειδή έχει έστω έναν άνθρωπο
που λέει "Σε βλέπω. Πραγματικά σε βλέπω, σε καταλαβαίνω".
Για μένα ήταν η δασκάλα μου.
Η κυρία Ντάνκαν.
Εκείνη ήταν η παρηγοριά μου. Χάρη σ' εκείνη είδα αξία μέσα μου.
Θέλω να προσφέρω σε κάποιον αυτό που πρόσφερε σ' εμένα η κα Ντάνκαν.
Ευχαριστώ, Θεέ μου.
Αυτό που είδα στην Άλεξ ήταν ότι χρειαζόταν ενθάρρυνση,
χρειαζόταν στήριξη, χρειαζόταν κάποιον να πιστέψει σ' εκείνη,
να της προσφέρει μια υποτροφία.
ΚΟΛΕΓΙΟ ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ
Έπρεπε να της αποδείξω
ότι ήταν σωστή η απόφασή της να πιστέψει σ' εμένα.
Δυστυχώς, μπήκα στο πανεπιστήμιο με το μορφωτικό επίπεδο δωδεκάχρονου.
Κόπηκα στο πρώτο εξάμηνο. Όλα κάτω από τη βάση.
Στις αρχές των σπουδών της αντιμετώπιζε προβλήματα.
Της συνέστησα έναν ψυχολόγο.
Λέει "Δεν είναι ο κατάλληλος ψυχολόγος".
Της βρήκα έναν άλλο, λοιπόν.
Μετά το κολέγιο, καθώς περνούσαν τα χρόνια,
πάντα προσπαθούσα να είμαι υποστηρικτική φίλη και μέντορας.
Μα πάντα υπήρχε πρόβλημα.
"Δεν πέτυχε αυτό" ή "Θα κάνω αίτηση στην τάδε δουλειά"
και δεν πήγαινε καλά.
Τελικά, θεώρησα ότι η δουλειά που θα έκλεινε τον κύκλο για εκείνη
ήταν να επιστρέψει εκεί όπου την είχα πρωτογνωρίσει, στο Covenant House.
Είχα κατενθουσιαστεί.
Αυτό είναι το Covenant House, ένα άσυλο αστέγων για νέους 18-21 ετών.
Έμεινα εδώ 11 μήνες όταν ήρθα στο Χόλιγουντ.
-Μπουένας. -Μπουένας τάρδες. Κόμο εστά;
Δουλεύοντας στο άσυλο,
όταν άκουγα τις ιστορίες πολλών από τα παιδιά,
μου ξυπνούσαν αρνητικά συναισθήματα.
Η δουλειά στο Covenant House κράτησε έξι μήνες,
ώσπου παρατήρησα ότι άρχισε να καταρρέει
με τρόπο πρωτόγνωρο για μένα.
Χρειάζομαι βοήθεια.
Νιώθω πως πρέπει να βοηθήσω τον εαυτό μου,
γιατί κανείς δεν έχει λύσεις.
Κανείς δεν ξέρει.
Πολλές φορές έλεγα μέσα μου "Τι στην ευχή είναι αυτό;"
Και τότε συνειδητοποίησα ότι
έχω μπει σε χωράφια που δεν καταλαβαίνω καθόλου.
Αυτό με τρόμαξε.
Καθόμουν και σκεφτόμουν ότι θέλω να αυτοκτονήσω.
Αλλά γιατί; Δεν θέλω να πεθάνω.
Δεν… Αγαπώ τη ζωή μου.
Δεν αγαπώ το παρελθόν μου. Αγαπώ τη ζωή μου τώρα και…
Τσατίζομαι που το παρελθόν μου αποτελεί ακόμη ένα κομμάτι μου σήμερα.
Απλώς δεν έχω επιλογή.
Αρχίζει να μου λέει
ότι κοπανούσε το κεφάλι της σε τσιμεντένιο τοίχο.
Δεν είχα τις δεξιότητες να διαχειριστώ
όλα τα ψυχικά τραύματα που είχε μέσα της αυτή η νέα κοπέλα.
Της βρήκα, λοιπόν, μια θέση στο Κέντρο Ψυχιατρικής Θεραπείας The Meadows.
Έχω φυλάξει όλα τα ημερολόγια.
Κάποια είναι απ' τη Γ' Γυμνασίου.
Έγραφα "Ο μπαμπάς μου είναι πάντα στη φυλακή στα γενέθλιά μου,
γιατί κακοποιεί πολύ τη μαμά μου".
"Όλη μου η ζωή είναι μύλος".
"Σκέφτομαι τον θάνατο. Με τρομάζει αυτό. Με τρομάζω εγώ".
Είναι τρελό που η ψυχική μου υγεία είχε κλονιστεί από τόσο παλιά,
στα 13, 14 μου.
Μάλιστα. Άλεξ.
Ήρθε η μέρα να παρουσιάσεις το πρώτο σου βήμα.
Οχ, φίλε.
Είμαι αγχωμένη.
-Μπορείς. -Ναι.
Λοιπόν.
Λοιπόν, πρώτο μέρος.
"Ο πατέρας μου ήταν βίαιος με τη μητέρα μου, καθώς και αλκοολικός".
"Η μητέρα μου ήταν πολύ βίαιη μ' εμένα και με βασάνιζε όταν ήμουν μικρή".
"Με κακοποιούσε σωματικά, συναισθηματικά, λεκτικά.
Δεν μπορούσα να κλάψω, δεν μου το επέτρεπε.
Μισώ που έπρεπε να ζω με το μετατραυματικό στρες μια ζωή, χωρίς δεξιότητες.
Ένιωθα πως ήταν μια χαμένη μάχη.
Σαν να στεκόμουν μόνη σε ένα πεδίο μάχης, ηττημένη,
και περίμενα να με αφανίσουν, μα τίποτα δεν με σκότωνε".
Θυμάμαι την πρώτη φορά που μου είπε ότι έπασχε από μετατραυματικό στρες.
Νομίζω πως δεν αντέδρασα καθόλου
διότι σκέφτηκα πως αυτό το έχουν οι στρατιώτες.
Δεν το εξέλαβα καν ως κάτι αληθινό.
Η διαταραχή μετατραυματικού στρες χρησιμοποιήθηκε αρχικά
για βετεράνους στη μάχη.
Και κάτι που έχουμε μάθει τα τελευταία 30 χρόνια που μελετούμε το ψυχικό τραύμα
είναι πως όταν συμπίπτουν εικόνα και ήχος, ο εγκέφαλος τα συνδέει.
ΔΡ ΠΕΡΙ CHILDTRAUMA ACADEMY
Κυριολεκτικά, δημιουργεί μια ανάμνηση.
Μα το κατώτερο τμήμα του εγκεφάλου δεν αντιλαμβάνεται τον χρόνο.
Έτσι, άνθρωποι με αναπτυξιακά τραύματα σε μικρότερη ηλικία,
έχουν ένα σωρό μικρές νάρκες στο κατώτερο τμήμα του εγκεφάλου.
Συγκεκριμένα ενθυμητικά σήματα, οποιαδήποτε υπενθύμιση του γεγονότος,
τους προκαλεί άγχος, τους φορτίζει και πολύ δύσκολα συνέρχονται.
Κομμάτι του διλήμματος της θεραπείας
είναι ότι δεν υπάρχουν οι απλές ευθείες παρεμβάσεις.
Είτε μετατραυματικό στρες, είτε κατάθλιψη, είτε αγχώδης διαταραχή, είτε σχιζοφρένεια,
όλα αυτά έχουν το μοτίβο δύο βήματα μπροστά, ένα βήμα πίσω,
ένα βήμα μπροστά, δύο βήματα πίσω,
κάτι που δυσκολεύει πάρα πολύ οικογένεια και φίλους που προσπαθούν να βοηθήσουν.
Το τελευταίο τετράμηνο ήταν έντονο.
Είμαι στη μετάβαση εκτός του The Meadows.
Είναι μεγάλος ο κόσμος εκεί έξω.
Βγάζω τις βοηθητικές ρόδες, λοιπόν, αλλά ξέρω να κάνω πετάλι.
Έτσι;
Γεια σου, Άλεξ.
-Γεια! -Έκανες κοτσιδάκια.
-Τέλεια είναι. -Σ' αρέσουν;
-Ναι. Είναι υπέροχα. -Ευχαριστώ.
Τι σχεδιάζεις; Τι γίνεται;
Πότε φεύγεις από κει;
Βασικά μου μένει μία εβδομάδα.
Ωραία. Με τι θα ασχοληθείς;
Τι σχεδιάζεις;
Θα βρω άλλη δουλειά.
Τι δουλειά είναι αυτή;
Πολύ καλή ερώτηση.
Αυτό πρέπει να αποφασίσω.
-Πρέπει να αρχίσω να ψάχνω. -Μα είναι το βασικό.
Ναι.
Το ξέρω.
Όταν φύγεις από το κέντρο, πού θα μείνεις;
Σου μένουν λίγες μέρες.
Πού θα πας όταν φύγεις από κει;
Δεν ξέρω.
Πρέπει να μπορέσεις να σκεφτείς πώς θα φροντίσεις τον εαυτό σου.
Λες να μη με φρόντιζα μια ζωή; Το ξέρω.
Απλώς πρέπει να μάθω να με φροντίζω μετά τη θεραπεία πλέον. Το καταλαβαίνω.
Πριν πάθω την κατάθλιψη, δούλευα.
Πραγματικά φρόντιζα τον εαυτό μου, εντάξει;
Ξέρω πώς να με φροντίζω.
Απλώς τώρα ξεκινάω απ' την αρχή.
Δεν μιλάω για το παρελθόν.
-Για το τώρα μιλάω μόνο. -Το ξέρω.
Μα αφού μπορούσα να το κάνω τότε, μπορώ και τώρα.
-Απλώς θα μου πάρει λίγο χρόνο. -Ναι, το πιστεύω.
-Αυτό μόνο. -Το πιστεύω.
-Ναι. -Πιστεύω πως θα το κάνεις.
Και θα το κάνω.
Θα το κάνω.
Εντάξει. Να προσέχεις.
-Κι εσύ. Γεια. -Γεια.
Είναι πολύ δύσκολο, γιατί μερικές φορές νιώθω πως δεν καταλαβαίνει.
Απλώς δεν θέλω να την απογοητεύσω.
Επειδή το μετατραυματικό στρες δεν θεραπεύεται,
απλώς χρειάζομαι μεγαλύτερη κατανόηση για τις απόψεις μου.
Πλέον γνωρίζω την Άλεξ 16 χρόνια.
Είναι ένα τόσο γενναιόδωρο πνεύμα.
Έχει μια τόσο μεγάλη, ζεστή καρδιά, θέλει να τα πάει καλά.
Στόχος μου είναι να τη βοηθήσω να φτάσει στο σημείο να στέκεται στα δυο της πόδια.
Αλλά έχω κάνει λάθη.
Αναγνωρίζω ότι η προσδοκία μου ήταν λανθασμένη.
Δεν υπολόγιζα καθόλου την ψυχική νόσο.
Το ταξίδι μου με την Άλεξ με έκανε να δω την ψυχική υγεία
με πολύ διαφορετικό τρόπο απ' ό,τι την προσέγγιζα πριν.
"ΑΡΚΕΙ ΜΟΝΟ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΣΕ ΠΙΣΤΕΨΕΙ"
Δεν είναι η πρώτη φορά που κάνουμε μια τέτοια συζήτηση.
Ξέρω ότι τα λέει με αγάπη.
Μαθαίνουμε και οι δυο.
Δεν έχει συναναστραφεί κάποιον που έχει μετατραυματικό στρες
και ταλαιπωρείται από εφιάλτες.
Δεν είναι κάτι που διαρκεί, ξέρετε,
τέσσερις μήνες, έξι μήνες, έναν χρόνο, αλλά είναι ένα ταξίδι ζωής.
Η θεραπευτική αλλαγή δεν αφορά στη θεραπεία.
Δεν αφορά στο "Έχω τη σωστή αγωγή".
Ποτέ δεν αφορά στο "Έχω τη σωστή διάγνωση". Ποτέ δεν αφορά σε αυτό.
Αφορά απαρέγκλιτα ζητήματα σχέσεων.
Ήταν το συγκεκριμένο άτομο, εκείνη η δασκάλα,
ένας προπονητής, ένας συγγενής.
Αφορά στο να νιώθεις ότι ανήκεις κάπου, ότι έχεις επαφή με κάποιον.
Δεν μπορείς να το κρατήσεις αυτό. Είναι δικά μου, μπαμπά.
Τα στρατιωτάκια μου είναι τα καλύτερα. Εσύ πάρε όλα εκείνα.
Πάρε αυτούς κι εγώ θα πάρω εκείνους.
Είχα χαρούμενα παιδικά χρόνια.
Ήμουν παιδί χωρισμένων γονιών.
Είχα δύο πυρηνικές οικογένειες.
Μα υπήρχε μεγάλη χαρά στη ζωή μου, από πολύ μικρή ηλικία,
και όσον αφορά τον μπαμπά μου,
ως γονιός ήταν κάτι σαν σπουδαίος φίλος.
Παρακαλώ, υποδεχθείτε τον Ρόμπιν Γουίλιαμς. Ρόμπιν!
Μια φωτογραφία του γιου μου. Αν…
-Πώς τον λένε; -Τον λένε Ζάκαρι.
Ζάκαρι, από δω ο κος ΜακΦέρσον.
-Πόσο είναι; -Τεσσάρων.
Εντάξει. Ο μπαμπάς είναι σπουδαίος.
Είναι για τον γιο μου. Μια φωτογραφία;
Έλειπε συχνά,
αλλά όταν μου δινόταν η ευκαιρία να περάσω χρόνο μαζί του…
Αρχηγός είναι ο Κόμπρα.
…δενόμασταν με κοινά χόμπι, όπως τα βιντεοπαιχνίδια,
την επιστημονική φαντασία και τα στρατιωτάκια που συνέλεγε.
Μου άρεσε πάρα πολύ αυτό.
Το θεωρούσα τέλειο που ασχολιόταν με αυτά.
-Γεια! -Πρέπει να πάνε στο νοσοκομείο.
Να πάμε γρήγορα τον Κοάλα Μπιλ.
Ναι. Ο Κοάλα Μπιλ προσέχει πολύ.
Έχει τραυματιστεί.
Σίγουρα μεγάλωσα με αγάπη.
Ο μπαμπάς μου, όμως, βίωνε προβλήματα ψυχικής υγείας
για ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής του.
Πολύ μεγάλο άγχος, κατάθλιψη και εθισμό.
Τίθεται γενεακό ζήτημα.
Αντιμετωπίζω προβλήματα ψυχικής υγείας σ' όλη μου τη ζωή.
Είχα ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή,
έπρεπε να μετράω κάποιες πράξεις προτού κοιμηθώ το βράδυ.
Είχα εμμονή με πράγματα.
Μικρός δεν κοιμόμουν και πολύ. Είχα πολύ έντονη αϋπνία.
Έχω πολλή ενέργεια κι ένα μυαλό που δουλεύει συνέχεια, τα οποία κληρονόμησα.
Είναι απίστευτο, και προσπαθώ να κάνω όμορφα πράγματα για εκείνον!
Προσπαθώ. Είπα "Θα τον πάω στην Ντίσνεϊλαντ.
Πλάκα θα 'χει. Ο Μίκι Μάους για ένα τρίχρονο, ναι!
Ο Μίκι Μάους για τρίχρονο. Απίστευτο!"
Ο Μίκι Μάους για ένα τρίχρονο είναι ένας δίμετρος αρουραίος!
Ο Μίκι λέει "Γεια σου, μικρούλη!"
Καλημέρα, Ζάκαρι.
Τι;
Μπαίνοντας στην εφηβεία,
ανακάλυψα ότι το αλκοόλ και τα ναρκωτικά με βοηθούσαν να ηρεμήσω το μυαλό μου.
Έγινε πολύ φυσιολογικό κομμάτι της εμπειρίας
να βασίζομαι στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά και σε όλα αυτά
για να κουμαντάρω το μυαλό μου που έτρεχε.
Άρχισα να συνειδητοποιώ στοιχεία μου που έμοιαζαν με εκείνον.
Το άγχος μου, οι περίοδοι κατάθλιψης, ο ψυχαναγκασμός,
ναρκωτικά, έπινα όπως εκείνος.
Όταν δεν έκανα αυτοθεραπεία, ένιωθα πως τα πάντα με κατάπιναν.
Αν προσθέσεις και το αλκοόλ στην υπόθεση,
ξαφνικά γίνεται κάτι πολύ ξεχωριστό στο σκεπτικό σου.
Σκέφτεσαι "Α, πίνω" και ξαφνικά το μυαλό ηρεμεί.
Νομίζω πως πρέπει να ηρεμήσω. Η καρδιά μου πάει έτσι: "Βλάκα".
Σε βλέπουν και θα σκέφτονται
ότι πειραματίζεσαι με ξένες ουσίες στον οργανισμό σου.
-Φάρμακα, εννοείς. -Ναι.
Όχι. Όχι εγώ!
Και έγινε ένα κομμάτι της ταυτότητάς μου.
Σκεφτόμουν "Θα το κάνω για να βγάζω την ημέρα".
Και το παράξενο; Έπαιρνα διεγερτικά.
Έπαιρνα κοκαΐνη και τα σχετικά για να ηρεμήσω.
Το συζητούσα με τον μπαμπά μου. Ήταν παρόμοιος.
Ας κάνουμε έξαλλο τον καμεραμάν! "Μη!"
Έπαιρνε διεγερτικά για να συγκεντρώνεται και να χαλαρώνει.
"Εντάξει το κραγιόν μου;"
Νομίζω πως όταν αρχίσαμε να έχουμε
μια βαθύτερη, πιο ουσιαστική κατανόηση μεταξύ μας
αποφάσισε να κόψει το ποτό,
περίπου το διάστημα που συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι είχα πρόβλημα.
Συζητήσαμε γι' αυτό.
Ήθελα να μπορέσω να τον γνωρίσω καλύτερα,
γιατί δεν καταλάβαινα πραγματικά τι είχε περάσει.
Όταν πήρε τη διάγνωση ότι είχε Πάρκινσον…
ανησύχησα για εκείνον.
Μα ήμουν μπερδεμένος.
Ένιωθε πως η ικανότητά του να κάνει τα πράγματα που αγαπούσε,
όπως η ψυχαγωγία και η υποκριτική, γλιστρούσαν από τα χέρια του.
Στον μπαμπά μου έβλεπα τεράστια απογοήτευση.
Σιγά σιγά απομακρυνόταν.
Εγώ έπινα ακόμη τότε.
Είχα αρχίσει να πελαγώνω, να αγανακτώ,
γιατί δεν ήξερα πώς ακριβώς να βοηθήσω τον μπαμπά μου.
Του μιλούσα σχεδόν κάθε μέρα, αν όχι κάθε μέρα,
στο τελευταίο στάδιο της ζωής του.
Ο ηθοποιός Ρόμπιν Γουίλιαμς είναι νεκρός στα 63 του.
Φέρεται να αυτοκτόνησε.
Ο Ρόμπιν Γουίλιαμς πέθανε στη Δυτική Ακτή. Ήταν 63 ετών.
Σκεφτόμουν τον Ρόμπιν Γουίλιαμς.
Είναι πραγματικά σοκαριστικό και φρικιαστικό.
Ο ΡΟΜΠΙΝ ΓΟΥΙΛΙΑΜΣ ΝΕΚΡΟΣ ΣΤΑ 63
Σοκαρίστηκα.
Ο χαμός του δημιούργησε ένα παγκόσμιο συμβάν.
Θρηνούσα δημοσίως.
ΡΟΜΠΙΝ ΓΟΥΙΛΙΑΜΣ
Δεν ήξερα πώς να θρηνήσω ιδιωτικά.
Δεν είχα τα εφόδια ώστε να καταφέρω να μείνω με τον εαυτό μου
και να βιώσω όλα αυτά.
Μα τι έκανε η σφαίρα;
Τρύπησε την πανοπλία του και τον χτύπησε.
-Δεν πέθανε, όμως; -Όχι.
Μα γι' αυτό τον μεταφέρουν ο Τομ Κατ κι ο Άαρντβαρκ Αλ.
Υπάρχουν πράγματα που ήθελα να του πω
και πράγματα που ήθελα να συζητήσουμε,
και μου δόθηκε η ευκαιρία να κάνω κάποια απ' αυτά,
αλλά όχι στο επίπεδο που ήθελα.
Και εξαιτίας αυτού, η ζωή μου έγινε μη διαχειρίσιμη.
Ήμουν θυμωμένος και θλιμμένος
και δεν ήθελα να νιώθω τίποτα.
Και…
Και έτσι…
έμειναν συντρίμμια.
Έπινα υπερβολικά.
Έκανα κακό στη σχέση με την οικογένειά μου.
Βίωνα ψυχωσικά επεισόδια.
Μου ήταν δύσκολο να διατηρώ…
φυσιολογικές επαφές με τους ανθρώπους,
να κάνω μια φυσιολογική συζήτηση,
καθώς ένιωθα τόσο διαλυμένος και τόσο απομονωμένος.
Πολλοί άνθρωποι που περνούν δύσκολα με τη θλίψη τους,
σαφέστατα είναι τρομερά ευάλωτοι στον εθισμό.
Ο εθισμός είναι μια μεγάλη κρίση στην Αμερική τώρα.
ΚΕΝ ΝΤΑΚΓΟΥΟΡΘ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ
Μα καταλάβαμε ότι είναι βιολογική ευαλωτότητα, όχι ηθική κατάπτωση.
Δεν το αποκαλούμε πλέον "διαταραχή κατάχρησης ουσιών",
αλλά "διαταραχή χρήσης ουσιών".
Είναι πολύ σημαντικό.
Έχεις μια βιολογική αδυναμία και η συμπεριφορά σου την επηρεάζει.
Απ' αυτήν την άποψη είναι ακριβώς όπως ο διαβήτης
ή ασθένειες τις οποίες δεν κατακρίνουμε ηθικά.
Κάθε άνθρωπος διαφέρει.
Αυτό που έχω εκτιμήσει πολύ
είναι η μοναδικότητα που έχει το ταξίδι της ανάκαμψης για τον καθένα.
Χρειαζόμουν βοήθεια.
Και διαγνώστηκα με διαταραχή μετατραυματικού στρες.
Αυτή ήταν η αφύπνιση.
Έπρεπε να αλλάξω τη ζωή μου.
Έπρεπε, επίσης, να σταματήσω την αυτοθεραπεία
και να βιώνω τα πράγματα όπως έπρεπε να τα βιώνω, και να νιώθω,
όσο οδυνηρά κι αν ήταν όλα αυτά.
Έπρεπε να βρω έναν τρόπο ώστε να μοιραστώ την εμπειρία μου,
να είμαι ευάλωτος και… να προσφέρω κι εγώ κάτι.
Αυτό με οδήγησε στο μονοπάτι της συνηγορίας ψυχικής υγείας.
Ο Ζακ, ο μεγάλος γιος του Γουίλιαμς,
ανήκει στην ομάδα Inseparable, που υποστηρίζει την αυξανόμενη πρόσβαση
σε υψηλής ποιότητας φροντίδα ψυχικής υγείας.
ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ
Καλώς ήρθες, Ζακ Γουίλιαμς. Σ' ευχαριστούμε πολύ που είσαι κοντά μας.
Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία και αντί για αδυναμία, να το θεωρούμε δύναμη.
Έχει γίνει σαφέστατο ότι πρέπει να συνεχίσω να εστιάζομαι
στην υπηρεσία των άλλων, ώστε να συνεχίσω να νιώθω γεμάτος.
Μάλλον επειδή δεν μπορώ να κάτσω σε ησυχία!
Ήξερα πως ο Ζακ ήταν πανέτοιμος να γίνει μπαμπάς.
Εντυπωσιάστηκα πάρα πολύ με τη δουλειά που δεσμεύτηκε να κάνει με τον εαυτό του.
Ήθελα έναν σύντροφο που τον ενδιέφερε να ωριμάσουμε μαζί,
να αλλάξουμε συνειδητά τους εαυτούς μας για να βελτιωθούμε.
ΟΛΙΒΙΑ ΤΖΟΥΝ ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΟΥ ΖΑΚ
Και το βρήκα στον Ζακ.
Η Ολίβια βοήθησε πολύ στην επούλωση και με βοήθησε να ανοιχτώ.
Έχω δεσμευτεί στη νηφαλιότητα
και συνεχίζω να αντιμετωπίζω τα υποκείμενα συμπτώματα
που με οδήγησαν σε συμπεριφορά εθισμού.
Κι αυτό είναι ένα ταξίδι.
Μόνο κατόπιν εορτής τα βλέπεις αυτά
και σκέφτεσαι "Υπάρχει γενεακή προδιάθεση".
Λατρεύω την πατρότητα. Είναι ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί.
Αν νιώθω ότι υπάρχει περίπτωση να σπάσω έναν γενεακό κύκλο;
Ναι. Θεωρώ πως υπάρχει μια τεράστια ευκαιρία.
Για να είμαι κοντά στον γιο μου με καθαρό βλέμμα και εστιασμένος.
Για να είμαι δίπλα του.
Ενίοτε ο γιος μου με κοιτάζει μ' εκείνο το βλέμμα
του στιλ "Λοιπόν, τι θα γίνει;"
Ζακ, είναι…
Δεν ξέρω.
Αλλά ίσως στην πορεία
να πιάσεις το χέρι μου, να πούμε ανέκδοτα και να διασκεδάσουμε.
Πώς φτάνεις στο Met;
Με το χρήμα.
Ναι. Έλα, μικρέ μου.
Δεν φοβάσαι, έτσι;
Μπα. Δεν γαμιέται;
Όλοι έχουν κάποια μορφή πόνου.
Μπορεί να νομίζεις πως είσαι ο πιο επιτυχημένος και ευτυχισμένος.
Αυτό δεν σημαίνει πως η ζωή σου είναι σε τάξη.
Υπήρξε κάποια συγκεκριμένη στιγμή
ή μια σειρά από εμπειρίες ή επαφές, γεγονότα
που σε ανάγκασαν να πεις "Χρειάζομαι βοήθεια.
Ίσως πίνω υπερβολικά. Κάνω το τάδε υπερβολικά";
Υπήρχε κάποιο συμβάν;
Όχι. Απλώς, όταν ένα δυο άτομα από τον στενό μου κύκλο
άρχισαν να λένε "Δεν είναι φυσιολογική συμπεριφορά.
Ίσως πρέπει να το κοιτάξεις" ή "Ίσως πρέπει να ζητήσεις βοήθεια".
-Αμέσως ήμουν… "Δεν χρειάζομαι βοήθεια". -Όχι βέβαια.
Τώρα που τα σκέφτομαι, είναι θέμα στιγμής.
Προς τα τέλη της δεκαετίας των 20 μου, όλα έγιναν εξαιρετικά αγχωτικά για μένα.
-Ναι. -Σε σημείο εξάντλησης.
Ταξίδευα σ' όλο τον κόσμο, διότι, από την οπτική της οικογένειας,
ήμουν το άτομο το οποίο… "Θέλουμε κάποιον να πάει εκεί. Στο Νεπάλ.
Χάρι, πήγαινε εσύ".
Πάντα έλεγα "ναι" σε όλα. Πάντα πρόθυμος να πω το "ναι".
Μα εκείνα τα "Ναι και ναι και ναι, φυσικά, ναι, ναι, ναι" έφεραν την εξάντληση.
Και ήταν λες κι είχαν ανοίξει το καπάκι.
Όλα τα συναισθήματα που είχα καταπιέσει τόσα χρόνια, ήρθαν στο προσκήνιο ξαφνικά.
Και έβλεπα γενικούς παθολόγους, γιατρούς, ψυχολόγους.
Έβλεπα εναλλακτικούς γιατρούς. Έβλεπα πολλούς και διάφορους.
Μα ήταν η γνωριμία και η σχέση με τη Μέγκαν.
-Αλήθεια; -Ήξερα ότι αν δεν έκανα ψυχοθεραπεία
και αν δεν βελτιωνόμουν, θα έχανα εκείνη τη γυναίκα,
με την οποία φανταζόμουν να περνώ τη ζωή μου.
Είχαμε να μάθουμε πολλά από το ξεκίνημα της σχέσης.
Η Μέγκαν σοκαρίστηκε όταν βρέθηκε στα παρασκήνια
του θεσμού, της βρετανικής βασιλικής οικογένειας.
Όταν είπε "Νομίζω πως πρέπει να δεις κάποιον",
ήταν μια αντίδραση σε μια διαφωνία μας.
Και σε εκείνη τη διαφωνία,
εν αγνοία μου, ξανάγινα ο 12χρονος Χάρι.
Όταν ξεκίνησα την ψυχοθεραπεία, πιθανώς από τη δεύτερη συνεδρία,
η ψυχολόγος γύρισε και μου είπε "Είναι σαν να ξαναγίνεσαι ο 12χρονος Χάρι".
Ένιωσα κάπως ντροπιασμένος και την ανάγκη να αμυνθώ.
"Πώς τολμάς; Με αποκαλείς παιδί;"
Και λέει "Όχι, δεν σε λέω παιδί.
Εκφράζω συμπόνια και κατανόηση για σένα, για ό,τι σου συνέβη ως παιδί.
Δεν το επεξεργάστηκες ποτέ, δεν σου επετράπη να το συζητήσεις,
και ξαφνικά τώρα αναδύεται με διάφορους τρόπους ως προβολή".
Αυτή ήταν η αφετηρία ενός διδακτικού ταξιδιού για μένα.
Αντιλήφθηκα ότι ζούσα μέσα σε μια φούσκα
σ' αυτήν την οικογένεια, σ' αυτόν τον θεσμό.
Και ότι ήμουν σχεδόν παγιδευμένος σε μια διαδικασία σκέψης ή μια νοοτροπία.
Μέσα στις πρώτες οκτώ ημέρες από τη δημοσιοποίηση της σχέσης μας,
έγραψαν "Το κορίτσι του Χάρι βγήκε κατευθείαν απ' το Κόμπτον".
ΚΑΤΕΥΘΕΙΑΝ ΑΠ' ΤΟ ΚΟΜΠΤΟΝ
Και ότι το εξωτικό DNA της θα πήξει το βασιλικό αίμα.
"Η ΜΕΓΚΑΝ ΘΑ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ"
Μας ακολουθούσαν, μας φωτογράφιζαν, μας κυνηγούσαν, μας παρενοχλούσαν.
Τα κλικ και τα φλας των μηχανών με κάνουν να βράζω μέσα μου.
Με εξοργίζουν. Με γυρνούν σε αυτό που συνέβη στη μαμά μου
και στα παιδικά μου βιώματα.
Αρκετά.
Μα προχώρησε ακόμη βαθύτερα,
όχι μόνο με τα παραδοσιακά ΜΜΕ, αλλά και με την κοινωνική δικτύωση.
ΜΙΣΩ ΤΗ ΜΕΓΚΑΝ ΜΑΡΚΛ!!!
Ένιωθα απόλυτα αβοήθητος.
#ΗΜέγκανΜαρκλΛέειΨέματα
Πίστευα πως θα βοηθούσε η οικογένεια.
Μα κάθε αίτημα, κάθε παράκληση, προειδοποίηση, ό,τι κι αν ήταν αυτό,
αντιμετωπιζόταν με απόλυτη σιωπή ή απόλυτη παραμέληση.
Τέσσερα χρόνια προσπαθούσαμε να τα καταφέρουμε.
Κάναμε καθετί δυνατό
για να παραμείνουμε εκεί, και στον ρόλο, στη δουλειά μας.
Η Μέγκαν πάλευε, όμως.
Ο κόσμος έχει δει τη φωτογραφία όπου σφίγγουμε τα χέρια μας
μπαίνοντας στο Royal Albert Hall για μια φιλανθρωπική εκδήλωση.
Ήταν έξι μηνών έγκυος τότε.
Αυτό που ίσως δεν ξέρει ο κόσμος είναι ότι νωρίτερα το ίδιο βράδυ
η Μέγκαν αποφάσισε να μου εκμυστηρευτεί
τις σκέψεις της να αυτοκτονήσει
και το πρακτικό κομμάτι για το πώς θα έβαζε τέλος στη ζωή της.
Το τρομακτικότερο για εκείνη ήταν η διαύγεια της σκέψης της.
Δεν είχε χάσει τα λογικά της.
Δεν ήταν τρελή.
Δεν κατέφυγε στην αυτοθεραπεία μέσω των χαπιών ή του αλκοόλ.
Ήταν απολύτως νηφάλια. Είχε απολύτως σώας τας φρένας.
Ωστόσο, μέσα στην ησυχία της νύχτας
την ξύπνησαν αυτές οι σκέψεις.
Αυτό που την εμπόδισε να το ολοκληρώσει
ήταν επειδή θα ήταν πολύ άδικο για μένα.
Μετά από ό,τι συνέβη στη μαμά μου,
να βρεθώ πάλι να χάσω άλλη μια γυναίκα από τη ζωή μου,
που κουβαλούσε ένα μωρό μέσα της, το μωρό μας.
Νιώθω ελαφρώς ντροπή για τον τρόπο που το χειρίστηκα.
Και ασφαλώς εξαιτίας του συστήματος, των ευθυνών και των καθηκόντων μας,
κάναμε μια γρήγορη αγκαλιά…
και μετά έπρεπε να αλλάξουμε και να μας συνοδέψει η αστυνομία
σε φιλανθρωπική εκδήλωση στο Royal Albert Hall.
Να εμφανιστούμε σε ένα τείχος από φλας και να προσποιηθούμε πως όλα είναι καλά.
Δεν είχαμε την επιλογή να πούμε "Ξέρεις κάτι; Απόψε δεν θα πάμε".
Γιατί φανταστείτε τι ιστορίες θα κυκλοφορούσαν μετά.
Ενώ η γυναίκα μου κι εγώ καθόμαστε και κρατιόμαστε σφιχτά από το χέρι,
μόλις σβήνουν τα φώτα, η Μέγκαν βάζει τα κλάματα.
Λυπάμαι εκείνη, αλλά είμαι και πολύ θυμωμένος μ' εμένα
που είμαστε παγιδευμένοι σε αυτό.
Ντρεπόμουν που είχε χειροτερέψει τόσο, αλλά και να μιλήσω στην οικογένειά μου.
Γιατί για να είμαι ειλικρινής,
όπως θα καταλαβαίνουν πολλοί συνομήλικοί μου,
ξέρω πως δεν θα πάρω αυτό που χρειάζομαι από την οικογένειά μου.
Μετά απέκτησα έναν γιο,
στον οποίο θα προτιμούσα να αφοσιωθώ απόλυτα,
αντί, κάθε φορά που θα τον κοιτάζω στα μάτια
να αναρωτιέμαι αν η γυναίκα μου θα έχει την κατάληξη της μητέρας μου
και θα πρέπει να τον μεγαλώσω μόνος.
Ήταν από τους σημαντικότερους λόγους για να φύγουμε.
Η αίσθηση ότι είσαι παγιδευμένος και ότι σε ελέγχει ο φόβος,
τόσο λόγω των ΜΜΕ όσο και του ίδιου του συστήματος…
που ποτέ δεν ενθάρρυνε να μιλάμε για αυτό το είδος ψυχικού τραύματος.
Μα σίγουρα τώρα πια δεν θα με φοβερίσει κανείς να σιωπήσω.
Στη Β' Λυκείου ένιωθα πολύ χαμένη.
Νιώθω κάτι που δεν ξέρω ακριβώς τι είναι, αλλά μπορεί και να ξέρω τι είναι,
αλλά άραγε συμβαίνει πραγματικά
και πώς το αναφέρω όλο αυτό στους γύρω μου;
ΚΡΙΣΤΑΛ
Η στιγμή που είπα "Εντάξει, ίσως να έχω κατάθλιψη"
ήταν το πρώτο έτος στο κολέγιο.
Ήμουν ενθουσιασμένη που θα έπαιζα τένις στην Κολεγιακή Κατηγορία ΙΙΙ,
αλλά νομίζω πως είχα λάθος αντίληψη για το πώς θα ήταν το κολέγιο.
Ήμουν μακριά από το σπίτι για πρώτη φορά και ήταν μεγάλη αλλαγή.
Σερνόμουν μέσα στο πανεπιστήμιο,
δυσκολευόμουν να βρω την ενέργεια να βγω απ' το δωμάτιό μου.
Το κολέγιο άλλαξε τον τρόπο που αντιμετώπιζα την κατάθλιψη,
διότι είσαι διαρκώς με κόσμο,
οπότε έκανα πολλή διαμερισματοποίηση.
Έλεγα πως δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να καταρρεύσω.
"Κάν' το απ' τις 12:00 μέχρι τη 1:00 μ.μ. και μετά θα πας στο μάθημα,
και μετά ίσως στις 8:00 μ.μ. καταρρέεις πάλι, όταν θα λείπει η συγκάτοικος".
Το μυαλό μου είναι αχταρμάς και δεν μπορώ να συγκεντρωθώ σε τίποτα.
Δεν μπορώ καν να θυμηθώ πότε ένιωσα αληθινά χαρούμενη.
Νιώθω ότι πονάω πάρα πολύ και δεν σταματά.
Μερικές φορές αναρωτιέμαι μήπως εγώ ενισχύω τα προβλήματά μου.
Μήπως απλώς δεν είμαι ανθεκτική; Δεν ξέρω.
Τα τρία τέταρτα των ψυχικών νόσων εκδηλώνονται πριν από τα 25.
Εκείνα τα χρόνια προσπαθείς να ανακαλύψεις τον εαυτό σου.
Μία επιπλέον πρόκληση,
μια συνθήκη που πρέπει να ενσωματώσεις στην ταυτότητά σου,
είναι, νομίζω, από τις μεγαλύτερες που αντιμετωπίζουμε.
"Αυτός είμαι; Αυτό είναι ένα κομμάτι μου;
Μπορώ να μάθω να ζω με αυτό; Θα μου ξανασυμβεί;"
Και τα κολέγια και τα πανεπιστήμια ποικίλλουν τρομερά.
Δεν υπάρχει ένα οργανωμένο σύστημα ψυχικής υγείας.
Μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να βρεις επαγγελματική βοήθεια.
Όταν χρειάστηκα βοήθεια, έκανα αίτηση για δικό μου δωμάτιο.
Ήταν απογοητευτικό γιατί ένιωθα ότι
με κάποιον τρόπο έπρεπε να αποδείξω ότι έπασχα από κατάθλιψη.
Κάτι που δεν ξέρω πώς το κάνεις.
Είχα πολλές εξεταστικές και μεγάλη πίεση από το τένις.
Όταν επέστρεψα από τους εθνικούς αγώνες με την ομάδα μου, λοιπόν,
νομίζω πως έπαθα ένα είδος κλονισμού.
Και γύρισα στο σπίτι.
Οι γονείς μου είναι μετανάστες από την Ταϊβάν.
Έχουμε μεγαλώσει με τη νοοτροπία
ότι αν ξέρεις να χειριστείς τα προβλήματά σου, γίνεσαι δυνατότερος.
Στην οικογένειά μου δεν συζητούσαμε ποτέ περί ψυχικής υγείας.
Ως Ασιάτισσα Αμερικανίδα πρώτης γενιάς
έπρεπε να ανοίξω εγώ τη συζήτηση.
Και δεν ήταν του στιλ
"Άρχισες να αμφισβητείς πράγματα και δεν πειράζει".
Του στιλ "Έχω ξανανιώσει έτσι" ή "Ας το συζητήσουμε".
Ήταν περισσότερο κάτι σαν πανικός.
Περισσότερο απ' όσο θα ήθελα.
Ένιωθα πως δεν μπορούσα να το διαχειριστώ,
να αποδεχτώ ότι το παιδί μου έπασχε από κατάθλιψη.
Φοβόμουν ότι άπαξ και παραδεχόμουν ότι ήταν άρρωστη…
ΦΙΟΝΑ ΤΖΟΥΑΝ ΜΑΜΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΤΑΛ
θα συνέχιζε να είναι άρρωστη για πάντα.
Γι' αυτό καθυστέρησα να την πάω στον γιατρό.
Φοβόμουν ότι θα γινόταν χρόνιο πρόβλημα.
Η αδερφή της είπε ότι έπρεπε να τη δει γιατρός.
Έτσι αντιμετωπίσαμε το πρόβλημα τελικά.
Με τη μαμά σίγουρα κάναμε τις ίδιες συζητήσεις ξανά και ξανά.
Είναι δύσκολο, λοιπόν, να κάνουμε πρόοδο στη σχέση μας
όταν επιμένουμε ακόμη στο γεγονός ότι η μαμά θεωρεί σωστό
να εκφράζει την ανησυχία της κλαίγοντας και διάφορα τέτοια.
Μα της έχεις πει πως όταν το κάνει αυτό…
ΣΕΛΙΝ ΤΖΟΥΑΝ ΑΔΕΡΦΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΤΑΛ
νιώθεις ότι πρέπει να τη φροντίσεις εσύ,
ενώ εσύ προσπαθείς να ανοιχτείς ώστε να σε φροντίσει εκείνη;
-Της το έχεις εξηγήσει αυτό; -Νομίζω πως ναι. Αρκετές φορές.
-Τι είπε; -"Θεέ μου, χίλια συγγνώμη".
Και μετά… Δεν ξέρω, απλώς δεν…
Έχω συζητήσει με τη μαμά ότι εκείνη πρέπει να είναι η μαμά.
Πρέπει να είναι δίπλα μας,
οπότε όταν δείχνει αδυναμία είναι σαν να σκέφτεται "Όχι, όχι.
Τα θεμέλια είναι σαθρά".
"Πώς μπορούν τα παιδιά μου
να βασιστούν σ' εμένα, αν δεν μπορώ να τα στηρίξω και να είμαι δυνατή;"
Και στις ασιατικές κουλτούρες, δυνατός σημαίνει ότι δεν δείχνεις συναίσθημα.
Ένιωθα λες και προσπαθούσα να καθοδηγήσω τη μαμά μου μέσα από κάτι,
ενώ χρειαζόμουν βοήθεια.
Ακόμη δεν έχω μάθει να το διαχειρίζομαι.
Ιδίως όταν δεν ξέρω πώς να επικοινωνήσω μαζί σου.
Ή πότε δεν θες να το συζητάς.
Ή όταν λες ότι είσαι καλά, ενώ εγώ νιώθω ότι δεν είσαι.
Συνήθως αγκαλιαζόμαστε και κλαίμε. Και ξαφνικά…
"Εντάξει". Το πρόβλημα είναι ακόμη εκεί όμως!
Νομίζω, όμως…
Κάθε φορά που της μιλάς, θέλεις να λύσεις το πρόβλημα.
Θες να φροντίσεις να είναι χαρούμενη. Μα δεν πάει έτσι.
Όταν η Μέι-Μέι έρχεται να μας μιλήσει, θέλει απλώς να ξεθυμάνει.
Απλώς να εκφράσει, να μοιραστεί τα συναισθήματά της.
Κι εμείς πρέπει ν' ακούμε και να λέμε "Εντάξει.
Είμαστε εδώ για σένα. Τι χρειάζεσαι;"
-Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. -Ναι.
Εκτός απ' αυτό.
Αυτή είναι η μόνη σου δουλειά.
-Εντάξει. -Να είσαι εκεί. Δεν είσαι ψυχολόγος.
Δεν προσπαθώ να λύσω κάτι μαζί σου, κατάλαβες;
Μου θυμίζεις ότι κι εγώ πέρασα παρόμοιες δυσκολίες.
Πιστεύεις ότι μοιάζουμε;
Δεν ξέρω. Δεν μου έχεις πει την ιστορία σου!
Ίσως, όμως. Μερικές φορές ψιλομοιάζουμε.
Οι γύρω μου έλεγαν ότι σκέφτομαι υπερβολικά πολύ.
"Σκέφτεσαι υπερβολικά. Έχεις τα πάντα. Γιατί σκέφτεσαι…"
Παρ' όλα αυτά, όμως, νιώθεις άδειος μέσα σου.
Αυτό…
Πέρασα μεγάλα άγχη στη ζωή μου, ιδίως ως μετανάστρια.
Καθόμουν κι έκλαιγα μέσα στο αμάξι.
Όχι πως ήμουν στενοχωρημένη για κάτι. Απλώς ένιωθα αβοήθητη.
Δεν το έλεγα ποτέ στα παιδιά μου, όμως.
Θεωρώ πως όλο αυτό είναι πάρα πολύ άδικο για εκείνη.
Εγώ είμαι εκείνη που έφερε εδώ τα παιδιά.
Θα έπρεπε να τους τα έχω όλα έτοιμα. Έπρεπε να της έχω προσφέρει μια καλή ζωή.
Συγγνώμη, δεν ξέρω πώς να το πω αυτό.
Περιμένετε… Μισό λεπτό.
Απλώς νιώθω πως είμαι μια μητέρα που δεν μπορεί να βοηθήσει.
Προσπαθώ, αλλά δεν μπορώ. Δεν μπορώ να τη βοηθήσω.
Αισθάνομαι πολύ ένοχη.
Δεν θέλω να νομίζεις ότι δεν ενδιαφέρομαι για σένα.
Όμως δεν έδωσα αρκετή προσοχή σε όλα όσα περνούσες.
Ίσως δεν κάνουμε πρόοδο μετά από κάθε συζήτηση.
Καταλαβαίνεις; Τουλάχιστον, όμως,
προσπαθούμε συνέχεια, και θεωρώ πως επειδή προσπαθούμε…
μαθαίνουμε καινούρια πράγματα.
Καταλαβαίνεις;
Συνειδητοποιώ πως εκείνη είναι πολύ πιο δυνατή από μένα.
Η Κρίσταλ με ενθάρρυνε να κάνω κι εγώ ψυχοθεραπεία.
Από τότε που γύρισα, έχουμε κάνει πολλές συζητήσεις.
Αυτό σίγουρα μας έχει φέρει πιο κοντά, στην προσπάθεια να βρούμε μια άκρη μαζί.
Έχω φίλους, έχω τον ψυχολόγο μου, έχω τον σκύλο μου.
Η συζήτηση γύρω από την κατάθλιψη την κάνει πιο διαχειρίσιμη.
Θα απέχω αυτό το εξάμηνο.
Και δουλεύω περισσότερα πράγματα στην ψυχοθεραπεία τώρα.
Δεν υπάρχει σωστός τρόπος να διαχειριστείς κάτι.
Θα είναι απλώς κομμάτι της ιστορίας σου.
Ωραία. Χτύπα. Χτύπα. Έτσι μπράβο. Πάμε.
ΤΖΙΝΙ
Έτσι μπράβο. Ωραία. Πάμε, πάμε.
Προπονούμαι δέκα χρόνια για τους Ολυμπιακούς.
Πάμε.
Όλοι με βλέπουν για το χρυσό.
Έλα. Πιο σύντομα. Έτσι μπράβο. Τέλος.
Μπράβο.
Με ταλαιπωρεί ο ψυχαναγκασμός, όμως.
Στην αρχή δεν ήθελα βοήθεια, γιατί δεν πίστευα ότι τη χρειαζόμουν.
Μετά έπαθα έναν πολύ σοβαρό ψυχικό κλονισμό
και συνειδητοποίησα ότι χρειαζόμουν πιο επαγγελματική βοήθεια.
Είχα μπει σ' έναν φαύλο κύκλο… Κάτι του τύπου
πλένω πρόσωπο, πλένω χέρια, βγάζω σκουπίδια.
Μπαμ, μπαμ, ασταμάτητα.
Η αίσθηση της καθαριότητας δεν αλλάζει.
Δεν μπορούσα να σταματήσω, απηυδούσα και χτυπούσα τον νιπτήρα ή τον τοίχο.
Βηματίζω πάνω κάτω. Σφίγγουν οι μύες μου.
Και βαριανασαίνω.
Σε τρεις μέρες κοιμήθηκα ίσως δύο ώρες.
Παρανοείς, δεν σκέφτεσαι καθαρά.
Έκανα σκέψεις του στιλ "Φίλε, θα ήταν ευκολότερο αν δεν ζούσα έτσι.
Και πώς δεν θα ζεις έτσι; Μην υφίστασαι".
Αργότερα το ίδιο βράδυ, έπεσα στο πάτωμα, πήρα το κινητό μου.
Πήρα τον προπονητή μου.
Ανοίγω την πόρτα και βλέπω παντού καθαριστικά και τέτοια πράγματα.
Είναι στο δωμάτιό της, στο πάτωμα, και τρέμει.
ΚΕΪ ΚΟΡΟΜΑ ΒΟΗΘΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗ
Κι αναρωτιέμαι τι τρέχει. Και της λέω "Έλα, Τζιν, κόφ' την πλάκα".
Λέει "Όχι. Είναι σοβαρό. Δεν μπορώ άλλο. Δεν θέλω να το κάνω άλλο.
Νομίζω πως ήρθε το τέλος μου".
Λέω "Τζίνι, είναι σαν να λες ότι θα αυτοκτονήσεις".
Την πήρα αγκαλιά.
Λέω "Τζίνι, έλα δω, ρε συ. Έλα δω.
Δεν θα το κάνουμε αυτό, ρε συ. Δεν είσαι άνθρωπος που θα αυτοκτονούσε".
Και της είπα "Δεν θα πεθάνουμε. Αν πας να βλάψεις τον εαυτό σου, θα σ' εμποδίσω".
Πώς ήξερες να το διαχειριστείς; Κινήθηκες ενστικτωδώς ή…
Προσπαθεί να με κάνει να κλάψω, Ρας.
Αυτό προσπαθεί. Δεν θα το κάνω.
Εκείνο το βράδυ με άγγιξε πολύ,
γιατί, λυπάμαι που το λέω, μ' έκανε να σκεφτώ τον θάνατο.
Ξέρω πολλούς που αυτοκτόνησαν…
-Τα λόγια μου; -και τέτοια.
Θυμάμαι να λέω "Δεν θέλω να ζω άλλο έτσι".
Ναι. Είπα "Όχι". Όταν ακούω τέτοια, σκέφτομαι ότι έχασα φίλους έτσι.
Αυτοκτόνησαν. Φίλοι φίλων αυτοκτόνησαν.
Κι είπα "Όχι. Αυτό είναι σοβαρό".
Δεν μπορώ να στείλω άλλον. Πρέπει να πάω εγώ.
Η πρώτη δουλειά ήταν να έρθω εκεί και να ξέρεις ότι είμαι εκεί.
"Αν είναι, θα πονέσουμε μαζί".
Τότε κατάλαβα ότι δεν έχει πια σημασία η πυγμαχία. Προέχει η ζωή σου.
Δεν μ' ενδιαφέρουν τα παγκόσμια πρωταθλήματα, τίποτα, ούτε τα χρυσά.
Πρέπει να σε πάω αμέσως στο σπίτι, να κάνεις ψυχοθεραπεία.
Και σ' αγαπώ που ήρθες σ' εμένα,
που με πλησίασες κι είπες "Κόουτς Κέι, σε χρειάζομαι πολύ τώρα".
-Φίλε! -Ναι.
-Πάμε. -Προπόνηση.
Ορισμένες ψυχικές νόσοι είναι προσωρινές.
Άλλες έρχονται και φεύγουν.
Για άλλες, τα συμπτώματα είναι διαχειρίσιμα, αλλά δεν θεραπεύονται.
Ένα μεγάλο ερώτημα με τις νόσους ψυχικής υγείας είναι "Πόσο καλά ζεις με αυτές;"
Κάποιοι άνθρωποι ακμάζουν.
Άλλοι ακμάζουν εξαιτίας τους.
Είναι ένα εξαιρετικά ιδιαίτερο φαινόμενο.
Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Πολύς κόσμος υποφέρει.
Και τα καλύτερα αποτελέσματα προκύπτουν όταν συνδυάζεις τα καλύτερα της ιατρικής
με ένα πλαίσιο ανάρρωσης.
Το κομμάτι της διαβίωσης, το ταξίδι προς τη βελτίωση.
Τι κάνεις εσύ;
Καλά.
-Εντάξει. Λοιπόν. -Βάλ' τα εδώ.
Κάνε τα μαγικά σου.
Γιατί δεν τα βάζεις εδώ;
Θεέ μου. Τα καθάρισα λίγο πριν έρθεις.
-Κυριολεκτικά. Μόλις καθάρισα. -Το ξέρω. Απλώς νιώθω καλύτερα.
Ο μόνος τρόπος να την κάνω παρέα είναι να λέω τι σκέφτομαι αφιλτράριστα.
Έχουμε μια φιλία.
Δεν θα μπορούσα να μιλήσω σε κανέναν άλλο όπως μιλάω στην Τζίνι.
ΜΙΚΕΛΑ ΜΕΪΕΡ ΚΟΛΛΗΤΗ ΤΗΣ ΤΖΙΝΙ
Μα αυτό επιτρέπει στη φιλία μας να υπάρχει.
Γιατί αν τα κρατούσα όλα μέσα μου, ένιωθα κάπως και δεν μπορούσα να της τα πω,
θα έλεγα "Δεν μπορώ να το κάνω".
Φοβάσαι το καλαθάκι κι όχι τα παρασιτοκτόνα πάνω στο αγγούρι;
Όχι, θα το έπλενα, μα χωρίς σαπούνι, γιατί ήταν στη σακούλα.
Είμαι η κολλητή της. Μπορώ να το ανεχτώ.
Θα τσακωθούμε, θα ουρλιάξουμε και θα είμαστε εντάξει.
Έτσι είναι η σχέση μας.
Ως φίλες, αδερφές ψυχές θα τη βρούμε την άκρη.
Μπορείς να παίρνεις ώριμα αβοκάντο; Διάολε.
Όχι, αυτό ήταν… Ρε φίλη, ήταν το πιο ώριμο.
Δεν βρήκες άλλα δύο;
-Τι εννοείς; -Τι θα πει αυτό;
Τι θα πει αυτό;
ΝΩΡΙΤΕΡΑ…
Γαμώτο! Συγγνώμη.
Θεέ μου!
Πρέπει να τ' αγοράσω, μα δεν θα τα φάω.
Τα πέταξες, παρότι δεν τρώμε τη φλούδα;
-Μη σκας. -Δεν τρώμε τη φλούδα του αβοκάντο!
Το ξέρω.
-Ψιλοκομμένο; -Είναι σαν ένα σύστημα.
Μετά τους Ολυμπιακούς τα πράγματα θα αλλάξουν.
Δεν θα έχει τη σταθερότητα που της έχει προσφέρει η προετοιμασία.
Πράγματι ανησυχώ για εκείνη.
Το μόνο που έχει χειροτερέψει πάλι
είναι πώς θα βγάλω τα χαρτομάντιλα ή τα γάντια.
Έχει χειροτερέψει πολύ αυτό.
Θα πρέπει να πληρώνει ενοίκιο, το φαγητό της, την ασφάλειά της.
Ξόδευε 300 δολάρια τη βδομάδα για καθαριστικά.
Μιλάμε για 1.200 δολάρια τον μήνα.
Τα έξοδά σου θα εκτοξευτούν.
Ευχαριστώ που μου το θυμίζεις.
Και δεν μπορείς να μείνεις εδώ!
-Εντάξει. -Το ξέρεις ότι μπορείς.
Ναι.
Ο κλονισμός ήταν μια καλή στιγμή, γιατί όλοι χρειάζονται εκείνη τη στιγμή
όπου λένε "Δεν τα καταφέρνω μόνος μου. Όντως χρειάζομαι βοήθεια".
Ξέρω ότι δεν θα απαλλαγεί μέσα σ' ένα βράδυ,
αλλά ας ξαναγίνει διαχειρίσιμο έστω.
ΠΑΤΡΙΚΟ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΤΖΙΝΙ
Το παλεύει από 12 ετών. Πιθανώς και νωρίτερα.
Από τα οκτώ, εννιά της χρόνια.
ΜΠΟΜΠ ΦΟΥΚΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ ΤΖΙΝΙ
Έκανε ντους για 30 λεπτά.
Να λες σε ένα οκτάχρονο "Βγες απ' το ντους. Πήγαινε για ύπνο!"
Κι εκείνη δεν μπορούσε.
Προφανώς ήμουν φρικτός μπαμπάς κι έκλεινα το νερό για να αναγκαστεί να βγει.
-Που, προφανώς, δεν βοηθούσε. -Όχι, αλλά…
Προβλήματα έφερνε.
Δεν θες τίποτα άλλο για τα παιδιά σου, παρά μόνο μια τέλεια ζωή, σωστά;
Να που δεν είναι τέλεια. Ούτε κατά διάνοια.
Αυτό είναι το μπάνιο της Τζίνι.
ΠΕΓΚ ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ ΤΖΙΝΙ
Την κουρτίνα τη βγάζει τουλάχιστον μια φορά τη βδομάδα.
Βγάζει όλα τα κρικάκια και με βάζει να τα πλένω στο πλυντήριο πιάτων.
Κι ένας από τους κάδους της γεμάτος με προμήθειες από το Walmart.
Άλλος ένας μεγάλος.
Άλλοι δυο κάδοι γεμάτοι.
Νομίζω πως όσο καλυτερεύει στην πυγμαχία
και τη φορτώνει περισσότερο στρες
να παραμείνει στην κορυφή και όλα αυτά, σίγουρα επιδεινώνεται η κατάσταση.
Βουρτσίζω τα δόντια μου 30 λεπτά, ενίοτε περισσότερο, αναλόγως πώς νιώθω
ή τα επίπεδα άγχους.
Όταν ανοίγω μια συσκευασία,
αν δεν νιώσω σωστό το προϊόν, σημαίνει πως είναι αλλοιωμένο.
Όπως με άλλες νόσους ψυχικής υγείας,
ένας συνδυασμός παραγόντων συμβάλλουν
στην ανάπτυξη της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής,
όπως βιολογικοί, περιβαλλοντικοί και ψυχολογικοί παράγοντες.
Κάποιοι πάσχοντες…
ΔΡ ΣΜΙΘ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΤΖΙΝΙ
επιδιώκουν την αίσθηση του "απόλυτα σωστού".
Η Τζίνι έκανε ένα τελετουργικό για να νιώσει μια αίσθηση που της αρέσει.
Ενίοτε το πετυχαίνει
κι έτσι ενισχύεται όλο αυτό και συνεχίζεται ο κύκλος.
Γαμώτο.
Και οι δύο οδοντόβουρτσες είναι αλλοιωμένες και μου μένει μόνο αυτή.
Αυτό που θα κάνω, λοιπόν, αφού δεν έχω άλλες υποχρεώσεις σήμερα,
είναι να πάω να αγοράσω κι άλλες οδοντόβουρτσες.
Προσπαθούμε να σπάσουμε εκείνο τον κύκλο.
Πάμε έξω να λερώσουμε τα χέρια σου;
-Εντάξει. -Ωραία.
Τι ωραία που είσαι!
Λοιπόν, πώς θα λερώσουμε τα χέρια σου;
Ας ξεκινήσουμε απ' τα σκουπίδια.
Η πιο αποτελεσματική συμπεριφορική θεραπεία
λέγεται έκθεση και παρεμπόδιση αντίδρασης, όπου προσεγγίζεις, αντί να αποφεύγεις,
εκείνα τα πράγματα που προκαλούν την άβολη αίσθηση.
-Λοιπόν. -Ποιος είναι ο σκοπός σου εδώ;
Να τα λερώσω όσο μπορώ περισσότερο.
Γιατί το κάνουμε αυτό;
Για να νιώσω άνετα με τη βρομιά
και να μην…
έχω την παρόρμηση να πάω να τα πλύνω υπερβολικά και αμέσως.
-Τα νιώθεις βρόμικα; -Ναι.
Εντάξει.
-Τι τα κάνουμε αυτά; -Εντάξει.
-Εντάξει; -Ναι.
Δεν θέλουμε να είναι τόσο εύκολο απλώς να τα ξεπλύνεις.
Ναι. Θες ν' αγγίξω το πρόσωπό μου;
-Εγώ… -Ξέρω ότι αυτό θες να κάνω.
Η θεραπεία έκθεσης είναι πολύ δύσκολη.
Για μένα είναι δέκα φορές δυσκολότερη από το να κάνω οκτώ γύρους προπόνηση.
Εντάξει. Θα το κάνω.
Εντάξει.
-Είμαι λιγάκι… -Ναι.
Θα δεσμευτώ σ' αυτό.
Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας της θεραπείας έκθεσης είναι η συνεργασία.
-Εντάξει. -Τους στόχους τούς θέτει ο ασθενής.
Ο κλινικός γιατρός ακολουθεί.
-Δεν μπορείς να απαλλαγείς τόσο εύκολα. -Ναι.
Οι ασθενείς μου κάνουν πολύ δύσκολα πράγματα,
τα οποία προκαλούν μεγάλη ψυχική οδύνη.
-Τι άλλο θα μπορούσες να αγγίξεις; -Μάλλον να αγγίξω εκείνα τα σκουπίδια.
-Να τα πιάσω. -Εντάξει.
-Αυτό εδώ. -Εντάξει.
-Είχαν ντόνατ. -Ναι!
Θέλω να μάθουν ότι αυτή η ψυχική οδύνη δεν θα τους βλάψει.
Ωραία, Τζίνι. Πάρε ανάσα.
Δεν πειράζει να μη νιώθεις καλά από αυτήν την άποψη.
Εντάξει.
Έχει μια καλή ομάδα στήριξης.
Ναι. Αλλιώς δεν θα ήταν λειτουργική.
Έχεις καλούς φίλους, γιατί είσαι καλή φίλη.
Δεν έχω ξαναδεί τόσο πιστή φίλη. Είσαι πολύ πιστή στους φίλους σου.
-Ευχαριστώ. -Και πάλι, όμως, λόγω ειλικρίνειας.
-Ναι. -Αυτό είπα στη Ρας.
Είπε ξεκάθαρα "Άκου πώς έχουν τα πράγματα.
Ίσως σου φανεί παράξενο. Είμαι ψυχαναγκαστική. Αυτή είμαι".
Κι εκείνοι είπαν "Εντάξει".
Η Μικέλα δεν ήξερε πώς να το διαχειριστεί.
-Βασικά… -Ποια;
Χειροτέρευε το άγχος μου. Η Μικέλα.
Έλεγε "Πρέπει να σταματήσεις!"
Έλεγα "Μικέλα, δεν βοηθάς. Δεν βοηθάς". "Τι;" Δεν ήξερε πώς να βοηθήσει.
Βασικά, ακόμη μαθαίνει.
-Σίγουρα μαθαίνει ακόμη. -Ούτε εγώ ήξερα.
Με βοήθησες εσύ, επειδή έλεγα "Τζίνι…"
Αν έκανε κάτι, έλεγα "Σταμάτα"
κι έλεγε "Μαμά, το χειροτερεύεις. Πρέπει να ξαναρχίσω".
Έχω μάθει, λοιπόν, να την αφήνω ήσυχη.
-Πρέπει να την αφήνω ήσυχη. -Δύσκολο.
Παρότι με τρελαίνει, γιατί χρησιμοποιεί απίστευτο σαπούνι και νερό,
πρέπει να κάνω πίσω,
γιατί αν πω κάτι, μόνο θα κλιμακωθεί.
Κι αν κλιμακωθεί εκείνη, θα κλιμακωθώ κι εγώ, οπότε…
Ναι, βασικά, απλώς… Ναι.
Δεν μαθαίνει μόνο ο ασθενής, αλλά και οι γύρω του δεξιότητες για να βοηθούν.
Αλλά σας αγαπώ.
Νιώθω τεράστιες ενοχές για όλα.
Δεν θέλω να νιώθει ενοχές. Αυτό είναι που με πονάει.
-Νιώθω, όμως. Απλώς… -Ενοχές για τι;
Που σας υποβάλλω σε όλο αυτό.
Που σας αγχώνω για το δικό μου άγχος, για όλα.
Είμαστε οι πιο τυχεροί άνθρωποι στη γη.
Μακράν.
Αν ήταν εύκολο παιδί; Όχι.
-Οι πιο τυχεροί στη γη. -Αν ήταν δύσκολη; Ναι.
Ευχαριστώ.
Η ζωή της, εξαιτίας του ψυχαναγκασμού,
είναι δέκα φορές δυσκολότερη.
Αλλά έχει έναν στόχο.
Και θα πάρει το χρυσό μετάλλιο.
Ωραία! Ωραίο αριστερό.
Ποτέ μην ντρέπεσαι για σένα λόγω των μαχών που δίνεις.
Γιατί όλοι παλεύουμε με κάτι.
Ουδείς τέλειος. Εκτός από μένα. Πλάκα κάνω.
Υποτιτλισμός: Εύα Τανταλίδου