Chúng ta đang ở những giai đoạn đầu tiên
của việc cố gắng hiểu thứ mà ta gọi là sức khỏe tâm thần.
Dù bạn thuộc chủng tộc, văn hóa hay tầng lớp nào,
các vấn đề về sức khỏe tâm thần là vấn đề không của riêng ai.
Tôi khổ sở vì chứng OCD.
Tôi có thể thức dậy và mặc diện như ai
nhưng trong lòng, tôi thấy hoàn toàn suy sụp.
Mọi người nghĩ bạn bị ốm và rồi sẽ được chữa khỏi.
Không hề như thế.
Chẳng có ai không có người thân
mà không bị trầm cảm, lo âu, tổn thương.
CHỨNG TRẦM CẢM KIỂM SOÁT TÔI…
Tin vui là không bao giờ là quá muộn để chữa trị.
Đây là nơi những người khốn khổ có thể đến và khốn khổ.
Chúng ta có cơ hội lớn.
Bạn chỉ cần ở đúng chỗ.
Ai cũng có gánh nặng.
Ai cũng có một câu chuyện.
Góc Khuất Trong Tôi
Rất nhiều người trên khắp thế giới
chịu nỗi đau về tâm thần, tâm lý, tình cảm nào đó…
Vâng.
…mà có thể họ không nhận ra,
đặc biệt là vì năm nay hẳn đã cho ta thấy
với một tấm gương lớn trước nhân loại…
- Vâng. - …rằng chúng ta là ai.
Vì vậy, dù bạn gặp vấn đề gì trước COVID-19
thì sẽ trầm trọng hơn.
Nên tôi nghĩ, với nhiều người,
sự cách ly và cô đơn đã trở thành vấn đề lớn.
Nó chắc chắn đã đặt một tấm gương lớn trước nỗi đau
vì nỗi đau không chỉ là khi mất đi ai đó.
Nỗi đau là khi mất đi bất cứ gì quan trọng.
Vì thế, những đứa trẻ đau đớn vì không được tốt nghiệp trung học
mà chúng luôn hướng tới.
- Ở bên bạn bè. - Ở bên bạn bè.
Và không có cuộc sống như ta vốn biết.
Năm nay đã định hình chúng ta về mặt văn hóa
theo cách mà tôi nghĩ rằng rất nhiều người chưa thể đối phó.
Lúc đầu, nhiều người nói rằng nó san bằng khác biệt xã hội.
- Tôi cực lực phản đối. - Nó không san bằng khác biệt xã hội.
Những người khổ giờ còn khổ hơn.
- Đúng thế. - Tôi nghĩ một điều
mà chúng ta có thể đồng ý trên toàn cầu
là ai cũng trải qua cùng một việc đó, nhưng phiên bản khác.
Đúng vậy. Ý tưởng về những gì COVID-19 đã tác động tới mọi người…
sẽ xuất hiện theo những cách…
chưa từng tưởng tượng ra
nếu ta đã cố gắng bám trụ và chống chọi
cả trước khi nó xảy ra.
Năm nay đã chứng minh rằng 99,9%, nếu không phải là 100% trong chúng ta
- đã chính thức đều trải qua… - Một dạng tổn thương nào đó.
- …một dạng tổn thương nào đó. - Vâng.
Hay một dạng đau khổ, mất mát nào đó.
- Vâng. - Tôi nghe ai đó nói:
"Nỗi đau nếu không được chuyển hóa thì sẽ lan truyền".
Về cơ bản, nó thể hiện rõ ra. Đúng không?
Những người… Những người bị tổn thương, mà bị thế là dễ hiểu,
do sự dạy dỗ, do môi trường của họ,
những gì xảy ra với họ, điều họ được tiếp xúc, được thấy.
Dù nó là gì mà bạn không chuyển hóa nó, không xử lý nó
thì rồi nó cũng sẽ xuất hiện theo đủ cách khác nhau
mà bạn không kiểm soát được và không biết khi nào.
Nó bị tồn đọng và gặm nhấm tâm hồn ta.
Nhưng bạn thực sự biết điều đó. Và việc này…
Tôi là một trong những người đầu tiên nhận ra điều đó.
Thứ nhất, lúc đầu tôi có nỗi sợ khi đi trị liệu. Sợ mất…
Anh bắt đầu trị liệu khi nào?
- Bốn năm trước. - Bốn năm thì cũng gần đây.
Vâng, nhưng bốn năm trị liệu
với một người chưa từng nghĩ mình cần hay làm trị liệu
thì… đó là khoảng thời gian dài.
Tôi cũng không ở trong môi trường được khuyến khích nói về chuyện đó.
Nó gần như được nén lại.
Được rồi, vậy điều gì khiến anh nghĩ anh cần nó?
Quá khứ. Để chữa lành bản thân tôi từ quá khứ.
Trong rất nhiều năm, tôi thậm chí còn không nghĩ về nó.
Tôi không níu giữ nó. Tôi không biết là có nó.
Tôi luôn muốn được bình thường.
TRƯỜNG WETHERBY
Không phải là "Hoàng tử Harry" mà chỉ là "Harry".
Đó là một cuộc sống phức tạp.
Nhưng tiếc là khi nghĩ về mẹ tôi,
điều đầu tiên xuất hiện luôn là một việc lặp đi lặp lại.
Ngồi yên trong xe, thắt đai an toàn,
anh trai tôi cũng ở trong xe
và mẹ tôi thì lái xe, với ba, bốn, năm chiếc xe máy đuổi theo
chở các thợ săn ảnh.
Và rồi nước mắt mẹ tôi ướt nhòa đến nỗi không thể lái xe.
Chẳng có biện pháp bảo vệ.
Một trong những cảm giác thường trực của tôi là sự bất lực.
Còn quá nhỏ. Là nam nhưng còn quá nhỏ để giúp một phụ nữ.
Trong trường hợp này là mẹ mình.
Và điều đó ngày nào cũng xảy ra.
- Đủ rồi. Cảm ơn. - Vâng.
Cho chúng tôi chụp một bức đẹp nhé?
Mỗi ngày cho tới khi mẹ tôi mất.
Chúng tôi đang tiếp tục theo các diễn biến ở Paris…
NGÀY 31/8/1997
…nơi Công nương Diana bị thương nặng trong một tai nạn ô tô.
Có vẻ như bạn bà, Dodi al-Fayed, đã chết.
Có thể đã có tay săn ảnh liên quan đến vụ này,
các thợ ảnh bám theo công nương.
Theo vài báo cáo, người đó đi xe máy
và đã liên quan đến vụ tai nạn.
Khi mẹ tôi rời xa tôi ở tuổi 12,
ngay trước sinh nhật lần thứ 13,
tôi không muốn cuộc sống đó.
Chia sẻ nỗi đau mất mẹ với thế giới.
Với tôi, điều tôi nhớ nhất
là tiếng móng ngựa đập trên vỉa hè.
Dọc theo phố Mall, đường gạch đỏ.
Lúc này, cả hai chúng tôi đều sốc.
Tôi như mất hồn
mà chỉ bước đi và làm những gì người ta mong tôi làm.
Thể hiện một phần mười cảm xúc mà mọi người đang thể hiện.
Charles.
Tôi nói: "Đây là mẹ tôi. Các bạn chưa từng gặp mẹ tôi".
William. William.
Và trong khi anh nói…
Tôi đang cố không rơi nước mắt…
nhưng khi anh nói, tôi nghĩ,
những ai ngưỡng mộ và yêu mến mẹ anh từ xa
có lẽ còn nghĩ về việc mẹ anh mất nhiều hơn anh.
Chắc chắn.
Tôi rất phẫn nộ trước chuyện xảy ra với mẹ tôi
và rằng chẳng hề có… chẳng hề có công lý.
Sau đó chẳng có gì hết.
Những người truy đuổi mẹ tôi vào hầm đó
lại chụp ảnh bà chết ở ghế sau của xe đó.
Trong lúc phẫn nộ, tôi chỉ muốn xông vào các tiệm tạp hóa.
Giật hết những tờ tạp chí đáng ghê tởm rồi đốt thành đống lửa to.
SỰ PHẪN NỘ VỀ ẢNH DIANA BỊ CHẾT
THẬT ĐÁNG XẤU HỔ
Tôi không muốn nghĩ đến mẹ mình
vì nếu nghĩ đến
thì sẽ nhớ đến việc tôi không thể làm mẹ sống lại.
Điều đó chỉ khiến tôi buồn. Nghĩ đến chuyện buồn để làm gì?
Nghĩ đến một người ta mà đã mất đi
và không bao giờ gặp lại nữa để làm gì?
Và tôi quyết định là không nói về chuyện đó.
- Có ai nói về chuyện đó quanh anh không? - Chẳng ai nói.
Bố thấy việc này được lập kế hoạch cẩn thận.
Sau giai đoạn, không biết là bao nhiêu năm
cứ che tai, bịt mắt và sống tiếp.
Nếu người ta hỏi… Như tôi đã nói.
Nếu người ta hỏi: "Khỏe không?" Tôi sẽ kiểu: "Ổn".
Không vui, không buồn. Chỉ ổn. "Ổn" là… "Ổn" là câu trả lời dễ dàng.
Nhưng đầu óc tôi rất hoang mang.
Mỗi khi mặc bộ vest và đeo cà vạt và phải thực hiện bổn phận
và kiểu phải: "Được rồi. Làm mặt nghiêm nghị".
Soi gương. "Được rồi. Đi thôi".
Trước khi rời nhà, tôi đã ướt đẫm mồ hôi. Nhịp tim tôi…
Tinh thần tôi đã ở cơ chế chiến-hay-biến. Bị hoảng loạn, lo âu nặng.
Và từ 28 đến có lẽ là 32 tuổi
là khoảng thời gian ác mộng trong đời tôi.
Tôi phát hoảng mỗi lần nhảy lên xe
và mỗi lần tôi thấy máy ảnh.
Anh thấy sao?
Tôi cứ thế vã mồ hôi.
Tôi thấy như nhiệt độ cơ thể mình
cao hơn những người xung quanh hai đến ba độ.
Tôi thuyết phục mình rằng mặt tôi đỏ rực
và vì thế mọi người có thể biết tôi cảm thấy thế nào.
Nhưng không ai biết tại sao. Tôi thấy xấu hổ.
Bạn tin vào điều đó
và cứ nghĩ mọi người đang nhìn tôi.
Một giọt mồ hôi nhỏ xuống thì như mồ hôi túa ra khắp mặt.
Cứ thế đổ mồ hôi. Và đầu tôi cứ nghĩ:
"Thật xấu hổ. Họ đang nghĩ gì về mình?
Họ không biết. Mình không thể nói với họ".
Tất cả những nơi tôi đi, mỗi lần tôi gặp ai đó,
gần như tôi bị rút kiệt sức.
Nắm bắt cảm xúc của người khác.
Cuối cùng, tôi bắt gặp ai đó đổ mồ hôi nhiều hơn tôi
và tôi dừng lại, có thể nói chuyện với họ
và mọi thứ bình tĩnh lại và tôi lại có thể tiếp tục.
Tôi rất muốn uống rượu. Tôi rất muốn dùng ma túy.
Tôi rất muốn làm những điều giúp tôi
bớt đi những cảm giác đó.
Nhưng tôi dần dần nhận ra rằng, được rồi, mình không uống từ thứ Hai đến thứ Sáu
mà tôi uống lượng tương đương với cả tuần
vào một ngày tối thứ Sáu hay thứ Bảy.
Và tôi thấy mình uống không phải vì thích
mà vì tôi cố che giấu điều gì đó.
Vào thời điểm làm việc đó, anh có biết
rằng mình đang cố che giấu điều gì đó?
Không. Không hề biết điều đó.
Chính là não tôi nói với tôi rằng tôi ở trong một trận chiến.
Nhưng tôi không hề biết điều đó. Làm sao mà biết được?
Giai đoạn hạnh phúc nhất trong đời tôi là mười năm trong quân ngũ.
Đương nhiên là thế.
Vì tôi được mặc đồng phục như mọi người.
Tôi phải huấn luyện như bất cứ ai.
Tôi bắt đầu từ xuất phát điểm như bất cứ ai.
Không vì thân phận như vậy mà được ưu ái.
Được rồi.
Đó là nơi tôi thấy mình bình thường nhất,
trong những năm là thanh niên, tôi thấy thoải mái nhất
là ở Afghanistan, tránh xa truyền thông.
Nhưng tôi phải đối mặt với quá khứ vì ở đó có nỗi phẫn nộ.
Đến gần 30 tuổi, tôi bắt đầu đặt câu hỏi như:
"Mình có thực sự nên ở đây?"
Và đó là lúc tôi bỗng nói: "Mày không thể cứ trốn mãi được".
Các thành viên gia đình nói: "Cứ hùa theo và cuộc sống của em sẽ dễ chịu hơn".
Nhưng tôi lại rất giống mẹ tôi.
Tôi thấy như mình nằm ngoài cái guồng đó
nhưng vẫn kẹt ở đó.
Cách duy nhất để giải phóng mình và thoát ra
là nói sự thật.
Tôi là đầu bếp từ lâu lắm rồi.
Từ khi tôi còn bé, ai cũng biết tôi sẽ làm đầu bếp.
Chào mọi người. Tôi là Bếp trưởng Rashad, người sáng lập của Black Food Collective.
Tôi bắt đầu Black Food Collective năm 2017. Sự kiện đầu tiên là AfroTech.
Tất cả mọi người chung tay giúp họ dỡ đồ trên xe nhé?
- Hội nghị hôm nay thế nào? - Ổn.
Không nên để mọi người xếp hàng ở đây.
Điều còn thiếu trong ngành thực phẩm
là các doanh nghiệp thực phẩm do người da đen sở hữu.
Tôi là Bếp trưởng Rashad. Tôi đã tổ chức toàn bộ việc này.
CUỘC THI CHOPPED CHAMPION BẾP TRƯỞNG RASHAD
Món ăn có thể khiến người thuộc mọi tầng lớp ngồi cùng một bàn.
- Của anh đây. - Cảm ơn. Tôi rất cảm kích.
Người ta từng hay nói: "Anh nên là bếp trưởng hoặc người truyền giáo".
Nhiệm vụ của chúng tôi là thành lập và phát triển các doanh nghiệp
bằng cách cho họ thấy họ có thể thực sự tạo ra của cải
trong cộng đồng và gia đình họ
để nuôi sống họ cả đời.
Mỗi khi tôi đứng trước mọi người và nói,
người ta kiểu: "Chúa ơi. Điều anh nói thật đầy nhiệt huyết".
Tôi bảo: "Đó không phải tôi".
Đó không phải Rashad.
Tôi được dạy cách che đậy rất giỏi.
Tôi có thể thức dậy và mặc diện như ai
nở nụ cười và vui vẻ
nhưng trong lòng, tôi thấy hoàn toàn suy sụp.
Những việc nhỏ hồi bé ảnh hưởng rất nhiều tới tôi.
Hồi tôi còn rất nhỏ, cảnh sát ập vào nhà tôi
và bố tôi đi tù.
Tôi nhớ đã đến thăm bố trong tù.
Trong khi lớn lên, tôi thấy rất nhiều thứ.
Tôi có bạn bị nghiện ma túy.
Tôi có bạn đi lòng vòng, lẩm bẩm một mình.
Tôi có…
những người đó… những người da đen mà tôi biết
cả ít tuổi hay nhiều tuổi hơn tôi đang đối mặt với…
hoặc không đối mặt với gì cả.
Khi nhìn họ…
Khi nhìn họ, tôi thấy mình.
Phần lớn mọi người đều có nhiều định kiến…
GIỌNG CỦA TIẾN SĨ BRUCE PERRY
THÀNH VIÊN CAO CẤP VIỆN ĐIỀU TRỊ TỔN THƯƠNG TRẺ EM
…với những người khổ sở vì các vấn đề sức khỏe tâm thần.
Nghịch lý nằm ở chỗ là chẳng có ai không có người thân
mà không bị
trầm cảm, lo âu, lạm dụng chất cấm và bị phụ thuộc, tổn thương.
Có lẽ đến 80% dân số gặp phải trong số bốn vấn đề đó.
Người ta chẳng ngại ngần
về việc nói rằng con họ bị ung thư và sẽ đi điều trị.
Nhưng họ xấu hổ khi nói: "Con tôi bị trầm cảm
và tôi phải đưa nó đi điều trị".
Tôi nghĩ xã hội chúng ta còn một chặng đường dài phía trước.
Tôi bẩm sinh đã thấy bất an
khi dám nói ra suy nghĩ, nói thật về việc đó.
"Im lặng". "Đừng nói điều đó". "Không, bình tĩnh".
"Không, anh nói nhiều quá".
Sau khi bị trầm cảm và lo âu, tôi mất niềm đam mê với nấu nướng.
Nó hoàn toàn biến mất.
Năm 2018, tôi thắng trong cuộc thi Chopped.
Bếp trưởng Rashad Armstead, anh là nhà vô địch của Chopped.
Dành một phút để tận hưởng chiến thắng trước khi đem 10.000 đô tới ngân hàng.
Cảm ơn ông.
Tôi còn không xem tập Chopped có tôi.
Tôi nhớ mình đau đớn thế nào khi tham gia chương trình đó.
Trong một năm, cuộc sống của tôi thay đổi hoàn toàn.
Tôi ly dị, đóng cửa hai nhà hàng. Không có xe.
Lịch sử tín dụng thì bết bát.
Nói từ quan điểm của một người da đen,
bạn làm quá nhiều việc đúng
mà người ta bảo bạn phải làm,
bạn phải là người như thế, phải cư xử như thế,
phải sống như thế,
không biết rằng có con sóng ngầm.
Tiệm cho thuê xe nói tôi khớp với mô tả
của một người đàn ông dùng thẻ tín dụng giả.
Tôi bị giữ vài phút vì là người da đen.
Anh này đỗ xe trái phép. Đăng lên Facebook.
Tôi đỗ có hai giây. Tôi không phải đăng.
Tôi tự bảo vệ vì nếu cô gọi cảnh sát…
nếu cô gọi báo cảnh sát về một người
vì họ đỗ xe hai giây thì thật bệnh hoạn.
- Đúng. Một người làm rồi cả lũ làm. - Nhất là vì…
Và nó khiến ta đôi khi muốn từ bỏ.
Nó khiến ta muốn kháng cự mạnh mẽ hơn.
Nhưng nó vẫn là một trong những điều mà bạn phải…
bạn phải tìm niềm hi vọng trong bóng tối này.
Trong cộng đồng da đen,
rất nhiều năm, chúng tôi được dạy rằng hãy đi nhà thờ, nói với Chúa
và tất cả sẽ ổn.
Với cộng đồng da đen, trị liệu là điều cấm kị.
Chúng tôi không làm điều đó.
Nên tôi phải kìm nén tất cả.
Giờ tôi đối mặt với trầm cảm và lo âu.
Đôi khi, tôi muốn tự tử.
Cảm giác nặng nề nhất đời tôi.
Tôi thấy như mình bị tạ đè nặng.
Vì tôi thực sự đang đi lại, cố bấu víu.
Tôi thế này.
"Được rồi. Cứ tiếp tục, tiếp tục đi".
Những ký ức tuổi thơ trở về.
Nỗi sợ hãi khiến tôi tê liệt.
Tôi phải tiếp tục vì nếu không
thì tôi phải làm gì?
Tôi thấy mình như chuột hamster chạy trong cái vòng.
Như tôi cứ chạy mãi mà vẫn giậm chân tại chỗ.
Đi trị liệu. Tôi không biết là nó căng thẳng thế.
Đầu tôi giờ có cả triệu thứ loạn xạ.
Cứ…
Nhất là vì tôi rất khó khăn khi ra khỏi giường vào buổi sáng.
Đó là một trong những ngày mà tôi thấy thật vất vả
khi phải thức dậy rồi cất bước lên.
Vì mọi thứ nói… bảo tôi:
"Hãy lên lịch lại. Làm cái này. Làm cái kia.
Anh nên làm việc này, hãy ở trên giường, anh đáng được nghỉ".
Toàn những việc hay ho.
Nhưng… tôi phải cố vượt qua nó.
Tôi rút ra được rằng khi bạn nói vài điều, bạn cho nó sự sống.
Những điều mà tôi đôi khi cố tránh nói đến
và tránh chia sẻ.
Khi trị liệu, bạn phải chia sẻ điều đó
nếu bạn thực sự muốn giải quyết.
Nên tôi thấy nó khó chịu.
Vâng, nó chắc chắn là căng thẳng
nhưng mà…
Là một trong những điều mà tôi…
một vài tình huống mà tôi kể với cô ấy, cô ấy kiểu…
"Chà.
Đó thực sự là những dấu hiệu đáng báo động".
Nó gợi lại rất nhiều cảm xúc.
Trời.
Đến mức mà nếu tôi không trung thực về việc mình ở đâu,
nếu tôi không cảm thấy mọi thứ mình đang trải qua,
nếu tôi cố nói dối hay cố che giấu nó,
thì đó sẽ là một tình huống nguy hiểm.
Phải ngừng che giấu.
Tôi chỉ có thể thoát khỏi chuyện này nếu tháo bỏ mặt nạ.
Sức khỏe của bộ não cũng quan trọng
như cả cơ thể anh.
Để có thể luyện nó như cơ bắp…
Tôi biết não không phải cơ nhưng để luyện nó…
Cũng như ta tập trung vào thể lực…
- Vâng. - …ta nên tập trung…
tập trung vào sức khỏe tâm thần.
Hai việc đó không tách rời. Ta biết thế. Về bản chất, chúng ràng buộc lẫn nhau.
Nhưng trong toàn xã hội, khắp thế giới,
với thành kiến và mọi thứ gắn với nó,
sức khỏe tâm thần gần như bị gạt ra, nhưng đó cũng là tổn thương vô hình.
Những điều ta không thể thấy và không hiểu
khiến ta sợ.
Và thật khó để có thể nói về điều gì đó
mà có lẽ là rất nhiều người không hiểu.
Đúng rồi. Ra đòn.
Đúng rồi. Cúi xuống!
Hạ cằm xuống!
Sáu tháng nữa là tôi dự Olympic.
Tôi hiện đứng thứ ba thế giới
và mọi người mong chờ tôi…
không chỉ tới Tokyo mà còn giành huy chương vàng.
Nhìn cô ấy trên sàn đấu, cô ấy có thể chơi cả trận,
tung một đòn và thắng.
Và nó như… Tôi thấy đó là một kiệt tác.
…nhà vô địch,
Virginia Fuchs!
Hồi tôi còn nhỏ, tôi kiểu: "Con không có bệnh".
Kiểu: "Con không ốm".
Đưa tay lên.
Hồi trung học, tôi bị chứng biếng ăn.
Mới đầu, tôi chỉ ăn kiêng rồi trở nên khắc nghiệt hơn
và tôi thích kết quả của mình.
Tới mức tôi giảm cân nhiều quá
đến nỗi bác sĩ và bố mẹ tôi lo rằng
tôi có thể bị chết hay đại loại là tự khiến mình chết đói.
Họ cho tôi đi điều trị nội trú.
Bác sĩ ở đó phát hiện
thực sự điều gây ra chứng biếng ăn
là một bệnh có tên là rối loạn ám ảnh cưỡng chế - OCD.
COLORADO SPRINGS THÀNH PHỐ OLYMPIC, MỸ
NGÔI NHÀ ĐẦY TỰ HÀO CỦA QUYỀN ANH HOA KỲ
Khi tôi ở Colorado Springs và có một phòng riêng,
đôi khi, tôi cảm giác phòng này gần như một nhà tù.
LAU GIÀY THI ĐẤU
RĂNG DỌN DẸP
Như thể chứng OCD kiểm soát hết.
Không có ai khác.
Và tôi quanh quẩn lau dọn đến tận 5:00 sáng.
Tôi cần đôi giày để tập luyện
nhưng nó phải sạch tôi mới đi.
Tôi rất hay giặt giày vì tôi nghĩ
đế giày rất bẩn.
Nên, tôi ghét cảm giác đi giày bẩn.
Chết tiệt.
Nên…
chiếc giày chạm vào tay tôi.
Nên giờ tôi phải đi rửa tay.
Đây là cái vòng luẩn quẩn.
Khi tôi vệ sinh thứ gì, trong lúc làm thì tôi bị bẩn.
Rồi tôi lại đi làm sạch người mình.
Được rồi. Cần xà phòng.
Tôi tưởng sẽ mất mười phút nhưng…
Một lần nữa, tôi luôn tự nhủ khi chuyện này xảy ra,
thì nó thay đổi mọi thứ.
Rất nhiều lần, xà phòng nhất định phải rơi xuống tay tôi đúng kiểu…
nếu không thì sẽ không sạch theo ý tôi.
Tôi thấy như mình phải dùng hai loại xà phòng để rửa.
Một lần nữa, tôi không biết tại sao nhưng não bảo tôi như vậy.
Ờ, đó là chỗ cái giày chạm vào tay tôi.
Chạm vào chỗ cổ tay nên tôi cố khiến nó
rơi vào cổ tay tôi… đúng vào chỗ cái giày chạm vào.
Vậy là…
Vấn đề với chứng OCD là nó như cái bẫy.
"Dừng lại", tôi cứ nói với mình thế. Mà tôi không thể.
Cứ như tôi bị kẹt trong cái vòng vệ sinh luẩn quẩn.
Và dù tôi có muốn thoát ra, tôi muốn dừng…
Gần được rồi.
…tâm trí tôi bảo: "Không, một lần nữa. Không, một lần nữa".
Với tôi, nếu không rửa tay đúng cách,
thì sẽ có cảm giác rất khó chịu trong người
như đầu óc mụ mẫm, cơ bị căng cứng.
Ta… ta không thể suy nghĩ sáng suốt.
Và nó không dừng lại.
Gần như cả đời, tôi giấu điều đó.
Và nó khiến tôi bất an hơn.
Tôi không thích bản thân mình.
Tôi giấu nó quá lâu vì tôi nghĩ người ta sẽ phán xét tôi
và rồi nghĩ tôi là kẻ điên.
Việc công khai giúp tôi hiểu thêm về nó.
Khi tôi nói với mọi người, họ kiểu: "Sao cô làm thế?"
và nó khiến tôi nghĩ: "Sao mình làm thế?"
Tôi phải nghĩ tại sao mình làm thế và rồi tôi hiểu tại sao và kiểu:
"Được rồi".
- Vâng. - Thấy không?
Thấy cô đang làm gì chứ?
Tôi không thích dây quấn tay chạm xuống đất.
Các bạn cùng đội thì mặc kệ. Họ kiểu…
Lúc họ quấn tay, nó chạm xuống đất.
Và tôi kiểu: "Không!"
Hay khi Derwin tháo đai tay của tôi, chúng tôi phải đảm bảo nó không chạm đất.
Cuối cùng, anh ấy cũng biết. Anh ấy vắt nó lên vai.
Mất một thời gian anh ấy mới biết nhưng giờ anh ấy đã biết.
Mặt đất giống như nham thạch. Nham thạch bẩn.
Tôi nói như vậy.
Vấn đề với chứng OCD là nhiều người sợ bẩn
có thể là vì sợ ốm và chết.
Đó không hẳn là nỗi sợ của tôi.
Tôi không lo rằng: "Chúa ơi, máu của cô ấy trong miệng tôi.
Tôi sẽ mắc bệnh, ốm và chết".
Đó không phải điều tôi lo.
Nỗi lo lắng của tôi thường là
cảm giác bẩn thỉu, kinh tởm khiến tôi thấy mình là người bẩn thỉu, kinh tởm.
OCD là những suy nghĩ lặp lại
gây ra căng thẳng, lo âu và sợ hãi…
GIỌNG CỦA BÁC SĨ ANGELA SMITH NHÀ TÂM LÝ HỌC LÂM SÀNG
…và hành vi lặp lại nhằm giảm sự căng thẳng đó.
Có nhiều loại OCD.
Mọi người quen nhất với ám ảnh trật tự và đối xứng
hoặc nhu cầu làm mọi việc thật chuẩn.
Với OCD sợ bẩn, họ sợ sự kinh tởm.
Cảm giác kinh tởm rất khó chịu.
Nó không thể chịu nổi, dai dẳng mãi
và thói quen đó là để thoát khỏi cảm giác khó chịu.
Tôi vốn luôn có khả năng
không để OCD tác động khi tôi chơi quyền anh.
Nhưng tháng Hai vừa qua thì khác hẳn.
Tôi có ba ngày có lẽ chỉ ngủ hai tiếng.
Tôi ở trong phòng tập và có gì chạm vào da tôi,
tôi sẽ đi rửa nó nhưng…
tôi rửa cái chỗ bé tẹo
mà chạm xuống đất hai giây.
Tôi rửa một chỗ bé tẹo có lẽ là trong 30 phút
rồi tôi đi giặt quần áo.
Nhưng quần áo không ổn
nên tôi phải giặt lại vài lần.
Tình hình trầm trọng lên như thế.
Quá trình tắm rửa ngày càng trầm trọng hơn.
Giờ phải mất cả tiếng.
Trước đây, tôi dùng một bông tắm cho một lần tắm
và giờ tôi bắt đầu dùng mười cái cho một lần tắm.
Năm bánh xà phòng cho một lần tắm.
Tôi dùng hết những chai sữa tắm lớn.
Tôi dùng hết hai chai trong một lần tắm.
Tôi cũng không ăn vì không có thời gian mà đi ăn.
Tôi phải tắm trước buổi tập tiếp theo.
Tôi nỗ lực tìm kiếm cảm giác đó đến nỗi trong quá trình đó,
cơ của tôi cứng lại và tôi kiểu…
thở mạnh đến nỗi gần giống tập thể dục.
Như thể tôi làm việc 24/7, không ngừng với một tiếng để ngủ.
Nếu không ngủ ba ngày,
bạn bị ảo giác và không thể minh mẫn.
Và đêm thứ ba, tôi mắc kẹt với nó.
Tôi cứ tiếp tục làm thế và tình hình không thay đổi.
Cảm giác cần sạch sẽ không thay đổi
và tôi trở nên chán nản với bản thân.
Như kiểu: "Dừng lại đi!" Tôi quát mình như vậy.
Tôi khóc. Tôi kiểu: "Ôi Chúa ơi, sao tôi không dừng được?"
Và tôi cứ đi đi lại lại.
Rất tùy tiện.
Tôi không biết phải làm gì. Tôi bị kẹt trong cái bẫy đó.
Giờ bạn không thể chơi quyền anh, không thể giao lưu.
Tôi kiểu: "Giờ tôi cũng không thể sống".
Vì nếu bạn đứng lên để cố sống,
bạn sẽ kẹt trong cái bẫy đó và không thoát nổi.
Tôi trở nên kiệt sức, đến lúc đó, tôi kích động nói oang oang.
Tôi gần như ngã xuống sàn.
Và lúc đó tôi kiểu: "Tôi thực sự rất cần được trợ giúp
và nên làm ngay trước khi quá muộn".
Những từ khác cô đã nghe
mà liên quan đến thành kiến với sức khỏe tâm thần là gì?
- Điên. - Điên.
- Mất trí. - Mất trí.
- Mất bình tĩnh. - Anh bị thần kinh rồi.
Vâng. Suy nhược thần kinh.
- Vâng. - Thành kiến…
bị gắn mác là "kẻ bất thường"
là đỉnh điểm khi nói đến sức khỏe tâm thần.
Hãy xem bao nhiêu năm
người ta đã cố gắng giấu điều này với gia đình mình
và không muốn ai biết.
Nếu bố mẹ bạn không muốn nói về chuyện đó
và bạn bè của bạn không thể nhắc bạn về chuyện đó
thì không có lý do gì để bạn nói: "Khoan đã.
Có lẽ tôi là sản phẩm do bố mẹ nuôi dạy".
Vâng. Và những ai đã giữ một bí mật
sống trong nỗi xấu hổ, để,
để sự im lặng đó tạo nên thành kiến về bạn
và phá vỡ rào cản xấu hổ cho chính bạn.
Bạn nhận ra rằng khi bạn chia sẻ câu chuyện,
nó cho phép người khác không chỉ nhìn bạn khác đi
mà bạn nhìn mình cũng khác
và cuối cùng bạn giúp nhiều người khác.
Vậy tôi thích những khoảnh khắc tỉnh ngộ
và có thể chia sẻ câu chuyện
cho phép mọi người thấy bản thân ở người khác.
Và mỗi khi tôi thấy ai đó như Lady Gaga
công khai và nói về chuyện đó,
tôi biết đó là điều tuyệt vời vì nó cho phép người ta nói:
"Cô hả? Cả cô với những gì cô có và tiếp xúc hả?"
Đó là mục đích, là để mọi người công khai.
Xin hãy chào đón Lady Gaga có một không hai!
Khi tôi gặp Oprah và chúng tôi trò chuyện…
Sức khỏe tâm thần là cuộc khủng hoảng.
Thuốc đã giúp cô?
Thuốc đã giúp tôi rất nhiều. Ý tôi là…
Và sau đó, cô ấy trở lại phòng đó với tôi.
Cô thật yếu đuối, chân thành, trung thực…
Chúng tôi khóc và ôm nhau.
Tôi cảm thấy mình ở bên một người an toàn.
Đã có thời gian, đầu óc tôi rất lộn xộn
mà giờ tôi vẫn đang giải quyết.
Và…
tôi đang cố gắng đảm bảo rằng mình tri ân bằng trải nghiệm đó
thay vì chỉ
tôi không biết nữa, chặn lại và giả vờ.
Không thể đọc được, không thể đọc
Không, anh ấy không thể đọc được Vẻ mặt tỉnh bơ của tôi
Cô ấy hiểu tôi theo cách chẳng giống ai
Tôi nghĩ tôi có vấn đề
về sức khỏe tâm thần hồi còn rất nhỏ.
Hồi còn nhỏ, tôi hay cắt rạch cơ thể mình.
Tôi có trải nghiệm bị lạm dụng…
và thực sự rất khó nói ra
theo cách mà tôi thấy an toàn khi giới trẻ nghe được
hoặc thậm chí là người già, về lý do ai đó cắt rạch thân thể mình.
Tôi tin rằng với tôi, những thôi thúc đó
xuất phát từ nhu cầu thể hiện nỗi đau nội tâm của tôi.
Hãy lắng nghe
CÁI KẾT CAY ĐẮNG NGÀY 20 THÁNG 1 NĂM 2006
Tôi có tham vọng thật bệnh hoạn
Lúc đó tôi 19 tuổi…
STEFANI TRỰC TIẾP
…và tôi làm trong ngành này,
một nhà sản xuất nói với tôi…
"Cởi quần áo ra".
Và tôi từ chối.
Và tôi bỏ đi.
Và…
họ bảo rằng sẽ đốt hết nhạc của tôi.
Và họ không ngừng…
Họ không ngừng yêu cầu tôi, tôi cứ chết lặng và…
Tôi không… Tôi còn không nhớ nổi.
Tôi sẽ không nói tên gã đó.
Tôi hiểu phong trào Me Too.
Tôi hiểu rằng có vài người thấy thoải mái với việc này
mà tôi thì không.
Tôi không bao giờ muốn gặp kẻ đó nữa.
LADY GAGA CỞI MỞ VỀ VIỆC BỊ RỐI LOẠN CĂNG THẲNG SAU SANG CHẤN
SAU KHI BỊ TẤN CÔNG TÌNH DỤC THỜI THIẾU NIÊN
Cái hệ thống này đầy rẫy lạm dụng và nguy hiểm.
"TÔI ĐÃ BỊ TỔN THƯƠNG THEO NHIỀU CÁCH KHÁC NHAU…
NHƯNG TÔI ĐÃ SỐNG SÓT VÀ TIẾN BƯỚC".
Nhiều năm sau, tôi đến bệnh viện. Họ đưa bác sĩ tâm thần đến.
Tôi nói: "Hãy đưa bác sĩ thật đến".
Tôi nói: "Sao có bác sĩ tâm thần ở đây? Người tôi tê cứng rồi".
Đầu tiên, tôi thấy đau toàn thân.
Rồi tôi tê dại.
Rồi tôi ốm hàng tuần dài sau đó
và tôi nhận ra đó cũng là nỗi đau tôi cảm thấy
khi kẻ cưỡng hiếp tôi bỏ mặc tôi ở góc phòng khi đang có thai.
Nhà của bố mẹ tôi.
Vì tôi nôn mửa.
Và ốm.
Vì tôi bị lạm dụng.
Tôi bị nhốt trong studio nhiều tháng.
LADY GAGA MIÊU TẢ TRIỆU CHỨNG RỐI LOẠN CĂNG THẲNG LÀ:
"CẢ NGƯỜI TÔI ĐAU ĐỚN"
Tôi muốn…
có thể nói với khán giả đang xem rằng giờ tôi đã lau khô nước mắt.
Và tôi bước tiếp. Như… Bạn thấy chứ?
Kiểu như…
Mở mắt ra. Tôi được dạy làm thế này.
Bạn ưỡn vai ra sau. Bạn mở mắt ra.
Nó giúp bạn điều hòa.
Tôi biết mình đang ở đâu. Tôi ở tầng hầm của văn phòng mình.
Và…
Bạn có thể vực dậy sau những việc như thế.
Nhưng khi nó…
nó tác động rất mạnh đến bạn…
nó có thể khiến bạn thay đổi.
Tôi đã bị suy sụp nặng.
Và trong vài năm,
tôi không còn là cô gái đó nữa.
LADY GAGA HỦY PHẦN CÒN LẠI CỦA TOUR DIỄN JOANNE
DO BỊ "QUÁ TỔN THƯƠNG"
Cảm giác khi tôi thấy đau đớn…
LADY GAGA HỦY NGÀY LƯU DIỄN DO BỊ ĐAU CƠ XƠ HÓA
…giống cảm giác sau khi bị cưỡng hiếp.
Tôi phải chụp cộng hưởng từ và các thứ nhiều lần.
Họ không thể… Họ không phát hiện ra gì cả.
Nhưng…
cơ thể bạn vẫn nhớ.
Tôi không cảm thấy gì cả.
XE CHỞ KHÁCH MIỄN PHÍ
Tôi tự tách mình ra.
Như thể não bạn bị mất kết nối.
Và bạn không hiểu sao chẳng ai khác phát hoảng
nhưng bạn lại bị… hoang tưởng cực đoan.
Có cảm giác rất thật
rằng một đám mây đen
theo bạn đi khắp nơi,
bảo bạn rằng bạn vô dụng và nên chết đi.
Tôi từng hay la hét và đập người vào tường.
Biết tại sao tự rạch thân thể mình là không tốt chứ?
Bạn biết tại sao đập người vào tường là không tốt chứ?
Bạn biết tại sao tự hại mình là không tốt chứ?
Vì nó khiến bạn thấy tệ hơn.
Bạn nghĩ mình sẽ thấy đỡ hơn
vì bạn cho ai đó thấy: "Này, nhìn đi, tôi đang đau đớn".
Chẳng ích gì.
Tôi luôn nói với mọi người: "Hãy nói với ai đó. Đừng thể hiện với họ".
Lý do tôi đã tự rạch thân thể cho tới thời gian gần đây
là vì quá trình bình phục sức khỏe tâm thần của tôi
vốn là…
sự tiến bộ từ từ.
Và…
dù tôi có sáu tháng rực rỡ…
chỉ cần một lần kích động để…
cảm thấy tệ.
Và khi tôi nói "cảm thấy tệ", nghĩa là
muốn cắt rạch thân thể, nghĩ đến cái chết, tự hỏi liệu mình có làm thế không.
Tôi đã học đủ cách
để kéo mình ra khỏi đó.
Tình hình bắt đầu thay đổi từ từ. Mất hai năm rưỡi.
Cô làm gì vào thời gian đó?
Tôi giành một giải Oscar.
- Tuyệt. - Không ai biết.
Lady Gaga, Mark Ronson
Anthony Rossomando và Andrew Wyatt.
Cảm ơn rất nhiều.
Cảm ơn Viện hàn lâm rất nhiều vì vinh dự lớn lao này.
Những ai đang ở nhà và đang khổ sở,
tôi muốn nói rằng đầu tiên, điều quan trọng
rằng bạn luôn ở bên ít nhất một người trân trọng bạn.
Khi tôi nói "trân trọng bạn" nghĩa là người đó tin bạn,
thương bạn và nói với bạn rằng nỗi đau của bạn không phải chuyện thường
và nó có thật.
Rồi tôi sẽ nói rằng
có một cách để bạn điều hòa bản thân.
- Xin chào! - Chào.
Anh khỏe không?
- Chào. Cô khỏe không? - Anh thấy thế nào?
Nếu tôi tập trung,
và tôi nghĩ: "Được rồi, mình sẽ thức dậy.
Mình sẽ trị liệu, tập chú tâm, tập biết ơn
và tôi sẽ vận động cơ thể, sẽ ăn
và sẽ làm những việc mà tôi biết là tốt cho tôi".
Tôi sẽ chơi piano. Tôi sẽ hát một chút.
Tôi sẽ đánh răng. Tôi sẽ đảm bảo là mình sẽ tắm.
Một cách chú tâm, tất cả.
Nếu tôi tập những kỹ năng này liên tục và đầy đủ,
nếu tôi cứ tiến bước và nghĩ: "Stefani, dũng cảm lên".
Mày phải dũng cảm hơn. Thở là dũng cảm.
Tiến bước là dũng cảm hơn.
Và tôi đi, loáng một cái, tôi đang đứng ở sân sau
và tôi… và tôi nghĩ: "Được rồi. Mình trở lại rồi".
Tôi tin vào…
việc ăn suốt ngày.
Tôi nghĩ nó rất quan trọng với não.
Tôi sẽ cân nhắc điều này,
một kĩ năng.
Dinh dưỡng.
Dinh dưỡng, khi tôi thêm tương ớt vào súp-lơ.
Vẫn là dinh dưỡng nếu súp-lơ trông…
như thế này?
Tôi đổ tương ớt vào mọi thứ.
Thật bất thường.
Điều thú vị là đường mà tôi đi.
Cảm giác như tôi muốn cắt rạch thân thể mình
và cảm giác không muốn thực sự rất gần nhau.
Ai cũng nghĩ nó phải là một đường thẳng
và nó như là, bạn biết đấy,
khi mà người ta nhiễm virus, bị ốm và rồi sẽ được chữa khỏi.
Không phải như thế.
Không hề như thế,
và thực ra, nó khiến người ta bị kẹt.
Nó khiến người ta bị kẹt vì họ quá nản lòng.
Tôi đã bị thế. Bạn chán nản với bản thân.
"Tại sao tôi không đỡ? Tôi bị sao vậy?"
Bạn biết không? Bạn không bị sao cả.
Nhưng có vài suy nghĩ không đúng.
Và đó là điều bạn phải chú ý
và chuyện đó cũng không dễ.
Năm nay rất thú vị.
Tôi trải qua vụ ly dị, phá sản doanh nghiệp.
Trải qua COVID.
Từ chỗ ngủ nhờ trên sofa nhà dì tôi…
…và thực sự vô gia cư, phá sản, rỗng túi,
đến chỗ nỗ lực để trở lại…
Giờ tôi đã có nhà riêng và lại có thể tự lo cho mình.
Nó khiến tôi vô cùng tự hào.
Tôi phải quay lại Oakland vì tôi phải làm việc trở lại.
SÁCH DẠY NẤU ĂN DỄ THỰC HÀNH CỦA SARAH RAWLS
Chúng tôi đang nấu cho khoảng 750 người một tuần.
Có thời gian, việc trị liệu khá khó khăn vì tôi không chi trả nổi.
Tôi phải tìm các cách khác để tiếp tục chữa trị.
Và việc giúp Black Food Collective, giúp các doanh nghiệp đó,
đó là một phần rất quan trọng trong quá trình chữa lành của tôi.
Dỡ đồ trong những thùng đó,
thật là cảm xúc buồn vui lẫn lộn.
Tôi phải dỡ rất nhiều đồ mà tôi không muốn động vào.
Tôi về nhà trong giai đoạn đầu của đợt đầu tiên.
Tôi không biết làm sao để liên lạc với gia đình và bảo họ
chính xác mình trầm cảm và lo âu nặng đến mức nào.
Vì đôi khi, tôi không tìm được từ để diễn tả nó.
Như kiểu tôi muốn nói nhưng không tìm được từ phù hợp
để họ có thể hiểu điều tôi nói.
Nhưng họ cố ép mình vào bong bóng của tôi.
Tôi mừng vì họ làm thế vì đôi khi tôi cứ
ở mãi trong thế giới riêng đến nỗi không thấy bên ngoài.
Mẹ muốn đun nóng dầu chứ?
- Ước gì ta có mỡ gà. - Mẹ biết cách làm.
- Lẽ ra phải làm như thế. - Không.
Mẹ chưa từng có nó? Thấy không?
- Ẩu lắm. - Mẹ không biết là phải thế.
Thật hả?
- Nó nói sao? - Anh phải dạy em
cách nướng thịt mà người không ám khói.
Hồi tôi còn bé, bố mẹ tôi là phao cứu sinh duy nhất của tôi.
Mẹ tôi là người duy nhất trong số chị em gái của bà vẫn có chồng.
Bà đã trải qua nhiều việc mà với nhiều người thì có lẽ đã suy sụp.
Nhìn kìa. Đúng thế.
Hồi bé, Rashad rất nhạy cảm và hòa đồng.
Nó luôn là người dẫn đầu.
Dù còn bé,
nó luôn dẫn đầu nhóm.
Đôi khi nó hơi trầm tính…
không nói nhiều lắm.
Hồi nó còn nhỏ hơn, là thiếu niên, tôi thấy có chút dấu hiệu.
Nhưng vấn đề xuất hiện rõ ràng sau khi nó kết hôn.
Đó là khi tôi nhận ra rằng mọi thứ bắt đầu trỗi dậy.
Và tình hình rất tệ. Đó là khoảng thời gian đen tối.
Khoảng thời gian rất đen tối.
Dù nó cố thể hiện hay lột tả điều gì. Vì tôi hiểu con mình.
Nó khổ sở. Nó vô cùng khổ sở.
Như thể cuộc đời điên loạn,
điên đến nỗi mà tôi
mà tôi kiểu như bị bế tắc.
Tôi bị lo âu gấp mười lần.
Mỗi ngày, nhưng tôi không thể…
Tôi không thể ngồi đó và để cơn lo âu ập đến.
Tôi phải tiến bước khi cơn lo âu ập đến.
Tôi vẫn phải tiến bước khi bị trầm cảm.
Và đôi khi, ta không có từ ngữ
hoặc không thể tìm được từ phù hợp để giao tiếp cho đúng.
Đúng thế.
Có những khoảnh khắc vô cùng tồi tệ
mà tôi gần như bị cầm tù.
Và không thoát ra nổi.
- Ừ. - Mẹ biết.
- Ừ. - Mẹ cảm thấy điều đó.
- Ừ. Bố mẹ cảm thấy. Bố mẹ biết. - Mẹ cảm thấy.
Tôi thấy tình hình trở nên hơi khó khăn.
Lúc đầu con tôi mới gặp chuyện, tôi không có mặt nhiều.
Tôi nói chuyện với nó…
nhưng không nói chuyện nhiều
vì tôi cố gắng cho nó không gian và cho nó biết chúng tôi ổn
và nó phải,
nó là đàn ông, nó phải làm việc cần làm.
Nên chúng tôi lùi lại.
Con không muốn bố mẹ cảm thấy…
Bất cứ gì bố mẹ làm…
là sai hay bố mẹ thấy có lỗi về việc đó vì…
Vì không phải thế. Không phải tại bố mẹ.
Là tại mọi thứ khác, mọi người xung quanh
cứ tác động và đảo lộn mọi thứ.
Bố mắc kẹt vào vài tình huống nào đó
và không thực sự hiểu các con hồi đó.
Không thực sự nhận ra rằng nhiều việc
đã gây ra tác động lớn tới các con.
- Rất lớn. - Bố biết như vậy.
Nhưng con biết giờ bố mẹ ở bên con.
Con biết là bố yêu con.
Dù con trải qua điều gì, bố luôn bên con.
Gia đình đóng vai trò cốt yếu trong việc bình phục của đa số mọi người.
Một gia đình yêu thương có thể học…
GIỌNG CỦA KEN DUCKWORTH GIÁM ĐỐC CHUYÊN MÔN
LIÊN MINH QUỐC GIA VỀ BỆNH TÂM THẦN
…và giải quyết vấn đề là một nguồn lực tối cần thiết.
Nhưng nếu bạn có một gia đình sẵn sàng học hỏi
và không làm bạn xấu hổ vì yếu đuối
mà luôn đồng hành với bạn,
thì kết quả bạn thu được rất lớn lao.
Không phải là "Bị sao thế?" Đó không phải câu hỏi đúng.
Mà là điều gì đã xảy ra để khiến người đó
có hành vi cố chấp và bất biến như vậy.
Vậy cái tiểu đề hay bất cứ gì cô muốn gọi nó…
- Vâng. - …giờ đã hằn trong não tôi.
- "Anh đã gặp chuyện gì?" - Mỗi khi có gì đó xảy ra, mỗi khi…
Cả khi tôi là người phải nhận sự ghét bỏ, sự cay độc,
tôi nhớ điều đó vì…
- "Anh đã gặp chuyện gì vậy?" - Anh đã gặp chuyện gì vậy?
Họ đã gặp chuyện gì vậy?
Vì câu "Anh đã gặp chuyện gì vậy?" không mang tính kết tội.
Nó là "Hãy kể cho tôi anh đã gặp chuyện gì?" thay vì "Anh bị sao vậy?"
Tôi thấy nó đúng với mọi người.
Điều duy nhất cho tới giờ vẫn khiến tôi khóc,
dù sống qua sáu thập kỷ, là sự công nhận…
…khi lần đầu tôi từ hạt Attala, Mississippi, đến Milwaukee
và chưa từng xa bà tôi.
Bỗng dưng tôi bị tống vào xe đưa tới Milwaukee
và họ bảo rằng tôi không được gặp lại bà nữa.
Giờ tôi sẽ phải sống với mẹ,
người mẹ mà tôi gần như không quen.
Và… Vì mẹ tôi thuộc đối tượng trong cuộc di dân lớn
đã lên phía bắc và để lại con cho mẹ mình.
Mẹ tôi ở nhờ nhà của một phụ nữ trung lưu
da rất sáng, có thể tưởng nhầm là da trắng.
Giây phút đầu tiên tôi bước vào, tôi biết ngay
bà ấy không thích tôi vì màu da của tôi.
Và ngay đêm đầu tiên đó,
bà ấy không cho tôi vào nhà.
Có hàng hiên nhỏ sát với đường phố.
Tôi phải ngủ trên sofa ở đó.
Và mẹ tôi…
đã có một đứa con nữa…
Đó là khi tôi gặp em cùng cha khác mẹ…
Không bảo vệ tôi,
không nói: "Không, con tôi phải vào nhà".
Và chính khoảnh khắc đó,
khi mẹ tôi nói: "Được, con sẽ ngủ ở đây, ngoài này",
tôi biết mình đơn độc.
Hôm nay, trên Chương trình Oprah Winfrey,
chúng ta sẽ giúp mọi người gặp lại người thầy cô mà họ yêu quý,
vài người trong đó, họ đã không gặp mười, 20 và thậm chí là 30 năm.
Nhưng trước tiên, tôi muốn kể cho các bạn về người giáo viên mà tôi yêu quý.
Bạn muốn tôi khóc hả? Đó là những người thầy cô đã cứu tôi.
Mary Duncan?
Cô Duncan!
Nếu cả lớp toàn học sinh như Oprah
thì chẳng còn gì hạnh phúc bằng.
Nhiều năm trong đời,
đó là nơi duy nhất tôi cảm nhận mình được yêu thương.
Đó là lý do trong rất nhiều năm tôi muốn làm giáo viên.
Để có thể cho những em bé khác điều các thầy cô đã cho tôi.
Lý do tôi yêu cô Duncan đến vậy là cô giúp tôi phát huy những gì tốt nhất.
Đó là năm mà tôi biết mình có thể là ai đó.
Cô khiến tôi thấy mình quan trọng
và tôi nghĩ mọi trẻ em cần phải thấy mình có giá trị.
Và tôi luôn, nhờ có cô mà em thấy mình có thể gánh cả thế giới.
Vì kết nối với bất cứ ai quan tâm về bạn
tạo nên ý nghĩa vô cùng lớn.
Với tôi, đó là những thầy cô giáo.
Và đó là lý do tôi biết trường học rất quan trọng.
Giáo dục không thể cứu bạn nhưng có thể an ủi bạn.
Với tôi, đó là niềm an ủi lớn
khi tạo ra…
giá trị và sự trân trọng mà tôi không hề thấy ở nhà.
Tôi không hề thấy.
Không hề.
NGÀY 20/8/2006
Cô đưa các cháu tới đây để nói
rằng các cháu sẽ thuộc lớp đầu tiên
của Học viện Lãnh đạo…
HỌC VIỆN LÃNH ĐẠO OPRAH WINFREY CHO NỮ SINH
MEYERTON, NAM PHI
Năm 2007, tôi mở Học viện Lãnh đạo Oprah Winfrey ở Nam Phi
cho các nữ sinh có ý chí nhưng thiếu phương tiện.
Hai lớp đầu tiên của trường do tôi đích thân chọn.
Tôi đến các làng và khu da đen
chọn những bé gái có khát vọng
muốn có điều tốt đẹp hơn trong đời.
Thưa quý vị,
các con gái của Học viện Lãnh đạo Oprah Winfrey cho Nữ sinh.
Nhưng vào ngay tuần học đầu tiên,
tôi nhận thấy một số em có hành vi lạ.
Tôi kiểu: "Mấy cô bé đó sao vậy?
Chúng không thể tập trung, không thể chú ý".
Nên tôi gọi cho Tiến sĩ Bruce Perry
và ông ấy nói với tôi: "Các bé gái của cô bị tổn thương.
Chúng đã quen với những xáo trộn mà não không chịu nổi
để ở một nơi yên bình, yêu thương và đầy đủ sự hỗ trợ thế này".
Lúc đó, tôi không hiểu trầm cảm.
Chúng tôi không được chuẩn bị để đối phó với tổn thương hay bệnh tâm thần,
trầm cảm, lo âu.
Mỗi năm, tôi quay lại đó và dạy một khóa có tên Cuộc sống 101.
Tôi dùng sách của Michael Singer, Cởi trói linh hồn.
Ông ấy nói về những cái gai mà ta đều mang trong mình.
Những điều xảy ra trong cuộc sống bị che đậy, kìm nén
mà bạn không giải quyết
đưa bạn vào những tình huống mà bạn không hiểu sao nó xảy ra.
Đó là cái gai bị chà xát lên.
Vậy đâu là cái gai trong bạn cần được lấy ra?
Bé gái đầu tiên nói: "Cái gai của cháu là sự tức giận.
Cháu vô cùng tức giận".
Đây là lớp có 72 bé gái.
"Cháu vô cùng tức giận".
Bé nói: "Vì lúc cháu bốn tuổi…
cháu cố nói với bà cháu rằng chú của cháu sàm sỡ cháu.
Và bà nói: 'Này cháu, cháu nói gì thế? Đó là chú của cháu đấy'.
Bà phớt lờ cháu. Khi cháu bảy tuổi, người chú đó cưỡng hiếp cháu".
Và cô bé nói…
"Mỗi lần cháu về nhà…
cháu vẫn phải ở cùng người chú đó.
Và bà cháu biết.
Và cháu không thể làm được gì.
Và cháu rất tức giận".
Tất cả im lặng vì không ai tin cô bé nói ra điều đó.
Tôi nói: "Chà, cháu không phải cô bé duy nhất có câu chuyện đó.
Cô chắc chắn cháu không phải cô bé duy nhất có câu chuyện đó.
Và cô muốn bất cứ bé gái nào trong phòng này…
có câu chuyện như vậy thì đứng dậy.
Cô muốn các cháu đứng lên vì bạn ấy.
Khi đứng lên vì bạn ấy, các cháu đứng lên vì mình
vì bà của bạn ấy không đứng lên bảo vệ bạn ấy.
Ai sẽ đứng lên bảo vệ bạn ấy?
Nhưng cô chỉ muốn các cháu đứng lên nếu hiểu bạn ấy nói gì
và các cháu có câu chuyện tương tự".
Trong lớp học 20… 72 học sinh, có 24 bé gái đứng lên.
Lúc lên chín, mười, 11 và 12 tuổi…
tôi bị anh họ 19 tuổi cưỡng hiếp.
Tôi không biết cưỡng hiếp là gì.
Tất nhiên tôi không biết từ đó.
Tôi không biết quan hệ tình dục là gì. Tôi không biết…
Tôi không biết do đâu mà có em bé.
Tôi còn không biết chuyện gì xảy ra với mình.
Và tôi giữ bí mật đó.
Và…
đó là điều mà tôi chấp nhận.
Rằng một bé gái không an toàn…
trong một thế giới toàn đàn ông.
Bạn không thể bình an mà vượt qua tổn thương thời thơ ấu.
Bạn có thể vượt qua và tìm ra cách của mình
nhưng trong quá trình đó, chắc chắn phải có đau đớn…
GIỌNG CỦA TIẾN SĨ BRUCE PERRY
THÀNH VIÊN CAO CẤP VIỆN ĐIỀU TRỊ TỔN THƯƠNG TRẺ EM
…và tôi nghĩ sẽ có những vết sẹo và những thử thách.
Tôi nghĩ đây là điều rất quan trọng
để mọi người hiểu,
rằng ai cũng mang theo gì đó.
Ai cũng có gánh nặng. Ta chỉ không biết nó là gì.
Vì thế mà điều quan trọng khi bạn điều trị sức khỏe tâm thần
là tìm hiểu câu chuyện của ai đó.
Việc kể chuyện,
có thể nói ra: "Đây là điều xảy ra với tôi"
là cực kỳ quan trọng.
Tôi không kể chuyện này vì bản thân mình.
Vì nói thật, rất khó nói.
Tôi thấy rất xấu hổ về nó.
Làm sao tôi giải thích với mọi người rằng tôi có đặc quyền, có tiền,
có sức ảnh hưởng mà lại khốn khổ?
Sao lại thế được?
Điều tôi quan tâm là tôi không ở đây để kể chuyện của mình
vì muốn người ta khóc thương mình. Tôi ổn.
Mà là mở lòng vì người khác.
Vì tôi nói với bạn rằng tôi trải qua điều đó và nhiều người cần được giúp.
Vậy, một phần trong việc chữa lành là được nói với các bạn.
Tôi không sợ nữa.
Vì tôi không sợ nói rằng, này, tôi bị trầm cảm.
Vâng, tôi có lo âu,
và có những lúc tôi không thiết tha gì cả.
Có những lúc tôi tức giận, buồn
và quá xúc động, tôi có hết.
Tất cả đều là tôi. Tôi cảm nhận rõ từng chút một.
Nhưng biết sao không, tôi mừng vì mình cảm thấy điều đó.
Tôi nghĩ những người thừa nhận mình có khó khăn về sức khỏe tâm thần,
họ như siêu anh hùng.
Nếu bạn trải qua gì đó
không có nghĩa các con của bạn hay mọi người khác
cũng phải trải qua giống bạn.
Tôi biết mình có trách nhiệm và nghĩa vụ phá vỡ cái vòng đó.
Biên dịch: Nhung Vũ