We staan pas aan het begin…
…van het doorgronden van de mentale gezondheid.
Wat je afkomst, cultuur of klasse ook is…
…psychische problemen zijn universeel.
Ik zit met m'n OCS.
Ik sta op en kleed me aan, maar vanbinnen voel ik me kapot.
Iedereen denkt dat je ziek bent en geneest.
Maar zo is het niet.
Iedereen heeft waarschijnlijk wel een familielid…
…dat worstelt met depressie, angst of trauma.
DEZE DEPRESSIE NEKT ME…
Het goede nieuws is dat 't nooit te laat is.
Gebroken mensen komen hier om gebroken te zijn.
Er ligt een geweldige kans. Je hoeft alleen op de juiste plek te zijn.
Iedereen heeft een rugzak.
Iedereen heeft een verhaal.
Een hoop mensen over de hele wereld…
…voelen een bepaalde mentale, psychologische, emotionele pijn…
Ja. -…die ze mogelijk niet hebben erkend…
…vooral omdat dit jaar ons duidelijk heeft laten zien…
…door onze menselijkheid een spiegel voor te houden…
Ja. -…wie we zijn.
Dus waar mensen vóór COVID-19 mee worstelden…
…werd uitvergroot.
Dus ik denk dat een heleboel mensen…
…nu ontzettend veel last hebben van isolatie en eenzaamheid.
Ik denk dat dit zeker een vorm van rouw heeft veroorzaakt…
…want rouw gaat niet alleen over iemand verliezen.
Rouw gaat over het verlies van iets belangrijks.
Dus kinderen rouwden omdat ze niet naar hun diploma-uitreiking konden…
…waar ze naar uitkeken.
Hun vrienden niet kunnen zien. -Precies.
En niet hun normale leven kunnen leiden.
Dit jaar heeft ons als cultuur gevormd…
…op manieren die velen nog niet hebben kunnen plaatsen.
Sommigen noemden 't eerst een gelijkmaker.
Dat is niet zo. -Het maakt niet gelijk.
Degenen die al leden, lijden nu meer.
Precies. -Waarover we het wel eens kunnen zijn…
…is dat iedereen een andere versie van hetzelfde heeft meegemaakt.
Juist. Dus het effect dat COVID-19 op mensen had…
…zal zich openbaren op een…
…ondenkbare wijze als je al moeite had met dingen voordat dit alles begon.
Na dit jaar heeft 99,9%, misschien wel 100% van ons…
…officieel een bepaalde vorm van… -Trauma meegemaakt.
…trauma meegemaakt.
Of een vorm van rouw of verlies.
Ja. -Iemand zei ooit:
'Pijn die niet wordt verwerkt, wordt doorgegeven.'
Het is een soort van projectie.
Mensen die geschaad zijn, begrijpelijkerwijs geschaad…
…door hun opvoeding of omgeving, door wat ze hebben meegemaakt en gezien…
Wat dat ook is. Als je er niets mee doet, het niet verwerkt…
…dan komt het er op allerlei andere onbeheersbare, onverwachte manieren uit.
Het is niet verwerkt en het knaagt aan ons vanbinnen.
Maar je realiseert het je niet. En dit is… Ik herken dat als geen ander.
Ten eerste was ik bang toen ik in therapie ging. Bang dat…
Wanneer ging je in therapie?
Nu vier jaar geleden. -Dat is nog niet zo lang.
Ja, maar vier jaar therapie…
…voor iemand die nooit had gedacht dat ooit nodig te hebben of te doen…
…is best lang.
Vanuit m'n omgeving werd ik ook niet aangemoedigd erover te praten.
Dat werd gewoon weggedrukt. -Waarom dacht je dat je 't nodig had?
Het verleden. Om het verleden een plekje te geven.
Heel lang dacht ik er niet eens over na.
Ik hield het niet vast. Ik was me er niet van bewust.
Ik wilde altijd normaal zijn.
Niet 'prins Harry', maar gewoon 'Harry'.
Het was een verwarrend leven.
Als ik aan mijn moeder denk, is het eerste wat in me opkomt helaas altijd hetzelfde.
Ik zit in de auto met mijn gordel om, mijn broer was er ook…
…en mijn moeder reed en werd achtervolgd door drie, vier, vijf brommertjes…
…met paparazzi.
Ze kon dan bijna niet rijden door de tranen.
Er was geen bescherming.
Het gevoel dat ik er altijd bij krijg is hulpeloosheid.
Ik was te jong. Ik was 'n knul, maar te jong om 'n vrouw te kunnen helpen.
In dit geval mijn moeder.
En dat gebeurde elke dag weer.
Genoeg nu. Dank u.
Mogen we een leuke foto?
Elke dag, tot haar dood.
We volgen de ontwikkelingen vanuit Parijs…
…waar prinses Diana ernstig gewond raakte bij een auto-ongeluk.
Haar vriend Dodi al-Fayed kwam om.
Er zijn mogelijk paparazzi betrokken die haar volgden.
…die schijnbaar op een motor reden en mogelijk bijdroegen aan het ongeluk.
Toen ik m'n moeder verloor op m'n twaalfde net voor ik dertien werd.
…wilde ik dat leven niet.
Ik moest de rouw om mijn moeder delen met de wereld.
Wat ik me het best herinner…
…was het geluid van paardenhoeven op het trottoir.
Over The Mall, de rode klinkerweg.
Destijds waren we allebei in shock.
Het was alsof ik uit mijn lichaam was getreden…
…en gewoon deed wat er van me werd verwacht.
Ik toonde misschien een tiende van de emoties die anderen lieten zien.
Charles. Charles.
Ik zei: 'Dit is mijn moeder. Je kent haar niet eens.'
William. William.
Terwijl jij daar sprak… Ik probeer het droog te houden.
Terwijl jij sprak, bedacht ik dat wij, die haar van veraf liefhadden en bewonderden…
…haar overlijden waarschijnlijk beter verwerkten dan jij.
Ongetwijfeld.
Ik was zo boos over wat er met haar was gebeurd…
…en het feit dat er totaal geen gerechtigheid was.
Het heeft niets veranderd.
Degenen die haar die tunnel in volgden…
…fotografeerden haar achter in de auto terwijl ze stervende was.
Ik ben razend. Ik zou het liefst alle supermarken plunderen.
Al die afschuwelijke bladen grijpen en in de fik steken.
WOEDE OVER FOTO STERVENDE DIANA SCHAAM JE DIEP
Ik wil niet aan haar denken…
…want dan dringt het ook weer tot me door dat ik haar niet terugkrijg.
Ik word er droevig van. Waarom zou ik dat willen?
Waarom zou je aan iemand denken die je hebt verloren en niet terugkrijgt?
En ik heb gewoon besloten er niet over te praten.
Praatte iemand om je heen erover? -Niemand.
Je hebt dit goed gepland zo te zien.
Na die periode van… Hoelang was het? Jaren van…
…kop in het zand, vingers in de oren en doorgaan.
Als mensen me vroegen hoe het ging, kregen ze alleen een 'prima'.
Nooit blij of droevig, altijd prima. Dat was 't makkelijkst.
Maar mentaal was ik echt nergens.
Elke keer dat ik een pak aantrok en m'n ding moest doen…
…zei ik tegen mezelf: 'Oké, pokerface.' Ik keek in de spiegel van: 'Kom op.'
Het zweet brak me uit. Mijn hartslag was…
Ik stond echt in de vlucht-of-vechtmodus. Paniekaanvallen, hevige angsten…
Dus van 28 tot 32 jaar…
…was een verschrikkelijke tijd voor me.
Ik raakte compleet van slag als ik in een auto stapte of een camera zag.
Wat voelde je dan? -Ik begon te zweten.
Alsof mijn lichaamstemperatuur twee of drie graden omhoog schoot.
Ik was ervan overtuigd dat mijn hoofd knalrood was…
…en dat iedereen zag hoe ik me voelde.
Ze zouden niet weten waarom, dus ik schaamde me.
Je maakt jezelf er gek mee. Het voelt alsof iedereen naar je kijkt.
Bij één drupje zweet voelt het alsof het met bakken naar beneden komt.
Ik zweette constant. Er ging zoveel in me om.
'Ik schaam me kapot. Wat moeten ze wel niet denken?
Ze hebben geen idee. Ik kan ze niets vertellen.'
Overal waar ik was en bij elke interactie werd ik helemaal leeggezogen.
Ik pikte andermans emoties op.
Soms kwam ik iemand tegen die meer zweette dan ik.
Ik stopte dan en praatte met diegene. Dan werd ik weer rustig en kon ik verder.
Ik wilde drinken en drugs nemen.
Ik wilde alles doen om me maar niet te hoeven voelen zoals ik me voelde.
Maar ik werd me er langzaam van bewust… Oké, ik dronk doordeweeks niet…
…maar op vrijdag of zaterdag dronk ik wat je normaal in een week drinkt.
En ik dronk niet omdat ik het lekker vond, maar om iets te verbergen.
Was je je er destijds van bewust dat je dronk om iets te verbergen?
Nee. Ik had geen flauw idee.
Mijn brein vertelde me dat ik in een gevecht zat.
Dat wist ik niet. Hoe moest ik dat nou weten?
Ik was het gelukkigst tijdens m'n tien dienstjaren.
Zeker weten.
Want ik droeg hetzelfde uniform als alle anderen.
Ik kreeg dezelfde training en begon onderaan, net als de anderen.
Ik werd niet anders behandeld om wie ik was.
Lekker hoor.
Daar had ik… Daar voelde ik me normaal.
Dat was, tenminste in mijn jongere jaren, waar ik me goed voelde.
Daar in Afghanistan, zonder media.
Maar ik moest iets met mijn verleden, want ik had zoveel woede in me.
Toen ik eind twintig was, ging ik mezelf vragen stellen als…
'Hoor ik hier wel?'
En ik begon me te realiseren dat ik er niet van weg kon blijven lopen.
Mijn familie zei: 'Doe gewoon mee, dat maakt je leven makkelijker.'
Maar ik heb veel van mijn moeder in me.
Ik voelde me alsof ik niet in het systeem thuishoorde…
…maar er wel in vastzat.
Je kunt daar alleen uitkomen en vrij zijn door de waarheid te vertellen.
Ik ben altijd chef geweest.
Iedereen wist altijd al dat ik chef zou worden.
Hoi, ik ben chef Rashad, oprichter van Black Food Collective.
Ik begon daarmee in 2017. Ons eerste evenement was AfroTech.
Kan iedereen helpen bij het uitladen van de truck?
Hoe is het congres? -Goed.
Je wilt hier geen rijen.
Het ontbreekt de voedselindustrie aan zwarte bedrijven.
Ik ben chef Rashad, de organisator.
WINNAAR VAN CHOPPED
Voedsel brengt mensen van alle rangen en standen samen.
Hier, lieverd. -Heel erg bedankt.
Mensen zeiden altijd: 'Jij wordt chef of prediker.'
Onze missie is om deze bedrijven te ontwikkelen…
…door te laten zien dat ze welvaart creëren…
…om hun gemeenschap en familie blijvend te onderhouden.
Als ik spreek voor een groep mensen…
…krijg ik te horen: 'Jeetje, wat was dat krachtig.'
Dan zeg ik: 'Dat ben ik niet.'
Dat is Rashad niet.
Ik heb geleerd om maskers te dragen.
Dus ik kan als de beste opstaan, me aankleden…
…een lach op mijn gezicht toveren en positief doen…
…maar me vanbinnen kapot voelen.
Kleine dingen in mijn kindertijd hebben een enorme impact gehad.
Toen ik nog klein was, viel de politie ons huis binnen.
Mijn vader belandde in de gevangenis.
Ik weet nog dat ik hem daar opzocht.
Ik heb veel gezien in mijn jeugd.
Ik heb drugsverslaafde vrienden. Ik heb vrienden die tegen zichzelf praten.
Ik heb…
…al die mensen, die zwarte mannen die ik ken…
…oud en jong, die dealen met…
…of juist niet dealen met van alles.
Dus als ik hen zie…
Als ik hen zie, zie ik mezelf.
Er heerst nogal een stigma onder mensen…
STEM VAN DR. PERRY ACADEMIE VOOR KINDERTRAUMA
…over mentale gezondheidsproblemen.
En het ironische is dat iedereen waarschijnlijk wel een familielid heeft…
…dat worstelt met depressie, angst, middelenverslaving of trauma.
Neem die vier samen en je hebt 80 procent van de bevolking te pakken.
Mensen zeggen zonder schroom dat hun kind kanker heeft en behandeld moet worden.
Ze schamen zich om te zeggen: 'M'n kind is depressief en heeft hulp nodig.'
We hebben nog een lange weg te gaan.
Ik werd onzeker gemaakt…
…over dat ik me uitsprak en er eerlijk over was.
'Wees stil.' 'Zeg dat niet.' 'Rustig maar.' 'Je praat te veel.'
Na mijn depressie en angstklachten ben ik mijn passie voor koken compleet verloren.
Die is helemaal weg.
In 2018 won ik Chopped.
Chef Rashad Armstead, je bent de winnaar.
Geniet van je overwinning voor je met 10.000 dollar naar huis gaat.
Dank je.
Ik heb die aflevering niet eens gezien.
Ik weet nog hoe moeilijk ik het had tijdens dat programma.
In een jaar veranderde mijn hele leven.
Ik ben gescheiden, heb twee restaurants gesloten, geen auto…
…heb alles verpatst.
Als zwarte man…
…probeer je alles te doen wat er van je verwacht wordt.
Hoe je hoort te zijn, hoe je je hoort te gedragen…
…en hoe je moet leven, niet wetende dat er iets diepers speelt.
De autoverhuur zei dat ik voldeed aan 't profiel…
…van een man met een nepcreditcard.
Ik werd even vastgehouden omdat ik zwart ben.
Hij staat fout geparkeerd. Zet 't op Facebook.
Ik sta hier pas twee seconden.
Dit is uit zelfbescherming, want als je de politie belt omdat iemand…
…fout geparkeerd staat, dat klopt niet.
Ja, want nu gaat iedereen het doen. -Vooral omdat…
Soms wil je het gewoon opgeven.
Je gaat er harder door vechten.
Maar dit is zeker een van die dingen waar je…
Je moet hoop vinden in deze… deze duisternis.
In de zwarte gemeenschap…
…leren we jarenlang dat als je naar de kerk gaat en in God gelooft…
…alles goedkomt.
Therapie is taboe in de zwarte gemeenschap.
Dat doen we niet.
Ik moest het wegstoppen.
Nu zit ik met depressie en angsten.
Soms ben ik suïcidaal.
Het ergste gevoel dat ik ooit heb gehad.
Een ondraaglijke last.
Ik ben dan alleen maar bezig met volhouden.
Ik zit echt zo.
'Oké. Gewoon doorgaan, doorgaan, doorgaan.'
Jeugdherinneringen komen naar boven.
De angst verlamt me.
Maar ik moet wel doorgaan, want als ik dat niet doe, wat moet ik dan?
Ik voel me net een hamster in zo'n rad.
Ik ga maar door en ik kom nergens.
Op weg naar therapie. Dit is zenuwslopend.
Er gaan echt een miljard dingen door m'n hoofd. Gewoon…
Het was vanochtend zo moeilijk om op te staan.
Het was zo'n dag waarop ik moeite had…
…om op te staan en de ene voet voor de andere te zetten.
Alles in me zei: 'Verzet het gewoon. Doe dit, doe dat.
Je moet lekker in bed blijven, je verdient je rust.'
Al dat soort mooie dingen.
Maar ik moest me daaroverheen zetten.
Ik heb geleerd dat als je iets uitspreekt, het echt wordt.
Dingen waarover ik 't soms niet wil hebben en die ik niet wil delen…
…moet je bespreken in therapie als je er profijt van wilt hebben.
Dat vind ik ongemakkelijk.
Ja, het was zeker intens. Maar het was…
Bij sommige dingen die ik… situaties die ik haar vertelde, zei ze:
'Wauw. Dat zijn duidelijk rode vlaggen.'
Er kwamen zoveel verschillende emoties naar boven. Jeetje.
Ik ben zover gekomen dat als ik niet eerlijk ben over hoe het gaat…
…als ik niet deal met alles wat ik nu voel…
…als ik probeer erover te liegen of het verberg…
…dan loopt het niet goed af. Dat masker moet af.
Ik kom hier alleen vanaf als ik dat masker afzet.
Je geest moet net zo goed gezond zijn als je lichaam.
Om je geest te trainen als een spier… Dat is het niet, maar om 't te trainen…
Net zoals we voor onze fysieke gezondheid zorgen…
Juist. -…moeten we dat ook voor onze mentale.
We weten dat ze onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Maar in de wereldwijde maatschappij zit er een stigma en alles aan vast…
…dus de mentale gezondheid blijft achter. En het is ook een onzichtbare wond.
Wat we niet kunnen zien en wat we niet begrijpen, vinden we eng.
En het is moeilijk om het ergens over te hebben…
…wat veel anderen misschien niet voelen.
Heel goed. Een jab.
Super. Super. Laag blijven.
Kin omlaag. Omlaag.
Over zes maanden zijn de Olympische Spelen.
Ik sta derde op de wereldranglijst en iedereen verlangt van mij dat ik…
…naar Tokio ga en goud haal.
Als ze in de ring staat, kan ze een gevecht winnen met één stoot.
Ik zie dat als een meesterwerk.
…kampioen, Virginia Fuchs.
Toen ik jong was, vond ik niet dat ik ziek was.
Handen omhoog.
Op de middelbare kreeg ik anorexia.
Het begon met een dieet en het werd steeds strikter…
…en 't resultaat beviel me wel.
Tot ik zoveel gewicht verloor…
…dat de artsen en m'n ouders bang waren dat ik zou sterven door ondervoeding.
Dus lieten ze me opnemen.
De artsen daar kwamen erachter dat de anorexia werd veroorzaakt…
…door een aandoening genaamd OCS.
OLYMPISCH TRAININGSCENTRUM TROTSE THUISBASIS VAN USA BOXING
Als ik deze kamer in Colorado Springs voor mezelf heb…
…voelt die soms bijna als gevangenis.
BOKSSCHOENEN SCHOONMAKEN TANDEN POETSEN
Mijn OCS kan hier z'n gang gaan. Er is verder niemand.
Soms ben ik tot vijf uur 's ochtends bezig met schoonmaken.
Ik heb m'n schoenen nodig om te trainen, maar ze moeten schoon zijn.
Ik maak ze vaak schoon, want ik heb in mijn hoofd…
…hoe vies de onderkant is.
Ik trek echt geen vieze schoenen aan.
Hè, verdorie.
Dus…
…de schoen raakte mijn arm aan, dus nu moet ik mijn handen wassen.
Het is een vicieuze cirkel.
In het schoonmaakproces word ik vies en moet ik mezelf schoonmaken.
Oké. Waar is de zeep?
Ik gaf mezelf tien minuten, maar…
Dat doe ik altijd, maar dan gebeurt er zoiets en verandert 't.
Vaak moet de zeep ook op een bepaalde manier op m'n hand vallen.
Anders wordt het niet schoon zoals ik het wil.
Ik word pas schoon met twee soorten zeep.
Geen idee waarom, maar dat heb ik in m'n hoofd.
Daar raakte de schoen me.
Die raakte m'n pols, dus ik probeer het op dezelfde manier op m'n pols te spuiten.
OCS is net een val. Ik wil wel stoppen, maar dat lukt niet.
Ik zit echt vast in een schoonmaakcirkel.
En ik wil eruit en ermee stoppen…
Bijna.
…maar mijn hoofd zegt: 'Nee, nog één keer. Nog één keer.'
Als ik mijn handen niet op de juiste manier schoonmaak…
…voel ik me erg ongemakkelijk in mijn lichaam.
Je hoofd wordt warrig, je spieren spannen zich aan.
Je kunt niet normaal nadenken.
En het houdt niet op.
Ik heb het altijd verborgen.
En daar werd ik onzekerder van.
Ik vond mezelf niets.
Ik verborg het zo lang omdat ik bang was om veroordeeld te worden.
Door er open over te zijn, begrijp ik het beter.
Mensen vragen soms: 'Waarom doe je dat?' Dan ga ik nadenken: ja, waarom?
Door daarover na te denken, ga ik het beter begrijpen.
Ja. -Zie je dat?
Zie je wat je doet? Zie je wat je doet?
M'n bandages mogen de grond niet raken.
Mijn teamgenootjes rollen ze overal uit. Wikkelen hun handen erin.
En ik loop hier rond: 'Nee. Nee.'
Als Derwin de mijne afdoet, zorgen we dat ze de grond niet raken.
Hij weet het eindelijk. Hij legt ze over z'n schouder.
Het duurde even, maar nu weet-ie het.
De vloer is lava. Verontreinigde lava.
Dat zeg ik altijd.
Bij mij is het niet zo dat… Veel mensen met smetvrees…
…zijn bang dat ze ziek worden of doodgaan.
Dat heb ik niet per se.
Ik dacht niet: o nee, ik heb haar bloed in m'n mond. Nu word ik ziek en ga ik dood.
Ik heb meer de angst…
…dat het gore, smerige gevoel me een goor, smerig persoon maakt.
Iemand met OCS heeft terugkerende ideeën die spanning of angst veroorzaken…
STEM VAN DR. SMITH KLINISCH PSYCHOLOOG
…en dwanghandelingen die worden uitgevoerd om die spanning weg te nemen.
Er zijn verschillende soorten OCS.
De meest bekende gaan over ordenen en symmetrie…
…of iets precies goed krijgen.
Als de OCS over besmetting gaat, is er een angst voor walging.
Dat gevoel van walging is heel naar en ondraaglijk en houdt niet op.
De dwanghandelingen zijn bedoeld om van dat onaangename gevoel af te komen.
Het is me altijd gelukt…
…om de OCS mijn boksen niet te laten beïnvloeden.
Maar afgelopen februari ging het mis.
Ik sliep misschien twee uur in drie dagen.
Als iets me tijdens de training aanraakte, ging ik het wassen, maar…
…ik moest dat ene plekje wassen dat de grond voor twee seconden aanraakte.
Eén zo'n plekje wassen duurde een half uur.
En dan ging ik de was doen.
Maar dat gebeurde dan niet goed genoeg, dus moest 't opnieuw.
Het liep uit de hand.
Het hele proces van douchen werd steeds moeilijker.
Het duurde een uur.
Ik gebruikte eerst één spons per douchebeurt en nu had ik er tien nodig.
En vijf stukken zeep.
Ik gebruikte grote flessen douchegel, wel twee per douchebeurt.
Ik at ook niet, want daar had ik geen tijd voor.
Ik moest douchen voor m'n volgende training.
Ik was zo naar dat gevoel op zoek…
…dat mijn spieren zich spanden en ik echt…
…zo zwaar ademde dat het een hele work-out was.
Het was net of ik non-stop trainde, terwijl ik maar één uur sliep.
Na drie dagen zonder slaap krijg je wanen en kun je niet meer denken.
Die derde nacht verloor ik mezelf erin.
Ik bleef maar gaan, er veranderde niets. Ik voelde me maar niet schoner.
Ik raakte heel gefrustreerd over mezelf.
Ik schreeuwde: 'Stop.' Ik huilde en dacht: waarom kan ik nou niet stoppen?
En ik liep maar heen en weer.
Het was chaos.
Ik wist niet wat ik moest. Ik zat vast in die cirkel.
Nu kun je niet meer boksen of contacten onderhouden.
Ik dacht echt: nu kun je niet meer leven.
Want als je opstaat en probeert te leven, raak je voorgoed verstrikt.
Ik was uitgeput. Ik kon alleen nog maar hysterisch huilen.
Ik viel als het ware op de grond.
Op dat moment wist ik dat ik professionele hulp nodig had.
En meteen, voor het te laat was.
Welke andere termen ken je…
…voor het stigma rondom de mentale gezondheid?
Gek.
De weg kwijt.
Heeft ze niet op een rijtje. -Spoort niet.
Ja. Zenuwinzinking.
Ja. -Dat stigma van…
…dat je als 'anders' gecategoriseerd wordt…
…speelt een cruciale rol in de mentale gezondheid.
Kijk hoelang mensen dit proberen te verbergen voor hun eigen familie…
…en niet willen dat iemand het weet.
Als je er niet met je ouders of vrienden over praat…
…dan denk je ook niet: wacht eens, ik ben het product van mijn opvoeding.
Ja. En iedereen die iets verborgen heeft gehouden…
…in schaamte heeft geleefd, en die…
…die stilte een stigma heeft laten creëren.
…en die schaamte opzij heeft kunnen zetten…
Je ondervindt dan dat als je je verhaal deelt…
…dat anderen je anders zien, maar dat je ook jezelf anders ziet…
…en dat je er anderen mee helpt.
Dus ik vind die 'aha'-momenten geweldig, net als het delen van verhalen…
…waardoor mensen zich herkennen in anderen.
En steeds als ik zie dat iemand zoals Lady Gaga zich openstelt en erover praat…
…is dat fantastisch, want mensen zullen dan zeggen:
'Jij? Echt? Met alles wat je hebt en het leven dat je leidt?'
Het doel is dat mensen zich erover uitspreken.
Een warm welkom voor de enige echte Lady Gaga.
Toen ik bij Oprah was en we dat gesprek hadden…
Mentale issues zijn echt.
Heeft medicatie je geholpen? -Ja, enorm. Ik bedoel…
Daarna kwam ze met me mee naar m'n kamer…
Wat was je kwetsbaar, eerlijk en echt…
We huilden en knuffelden.
Ik voelde me veilig bij haar.
Ik heb het heel moeilijk gehad in mijn hoofd.
Ik ben daar nog steeds mee bezig.
Ik wil anderen met deze ervaring helpen in plaats van het…
…weg te stoppen en te verbergen.
Kan 't niet lezen
Nee, hij kan m'n pokerface niet lezen Ze heeft me in haar ban
Ik had vroeger problemen met mijn mentale gezondheid.
Ik sneed mezelf toen ik heel jong was.
Ik heb ervaringen gehad met misbruik…
…en ik vind het moeilijk uit te leggen…
…op een manier die veilig is voor de oren van jongeren…
…maar ook voor die van ouderen, waarom iemand zichzelf snijdt.
Ik denk dat die neiging voor mij persoonlijk…
…voortkwam uit het verlangen om de pijn die ik voelde te laten zien.
Luister
Ik heb de ziekste ambitie
Ik was 19 jaar oud…
…en ik werkte in de muziekindustrie, en…
…een van de producers zei:
'Trek je kleren uit.'
En ik weigerde.
En ik vertrok.
En…
…toen zeiden ze dat ze al mijn muziek zouden verbranden.
En ze bleven maar…
Ze bleven het maar vragen. En ik bevroor en ik…
Ik weet 't niet eens meer.
Ik noem zijn naam niet.
Ik begrijp de MeToo-beweging.
Ik kan me voorstellen dat sommigen zich hier goed bij voelden…
…maar ik niet.
Ik wil die persoon nooit meer onder ogen komen.
LADY GAGA VERTELT OVER PTSS NA MISBRUIK IN TIENERJAREN
Dit systeem is onrechtvaardig en gevaarlijk.
'IK BEN GETRAUMATISEERD, MAAR IK GA DOOR.'
Jaren later ging ik naar 't ziekenhuis. Er kwam een psychiater.
Ik zei: 'Ik wil een echte arts.
Wat doet die psychiater hier? Ik voel m'n lichaam niet.'
Eerst voelde ik een hevige pijn.
Toen niets meer.
Toen was ik maandenlang ziek…
…en ik besefte dat ik dezelfde pijn voelde die ik had gevoeld…
…toen de verkrachter me zwanger op straat achterliet.
Bij 't huis van mijn ouders.
Omdat ik overgaf.
En ziek was.
Omdat ik misbruikt was. Ik zat maandenlang opgesloten in een studio.
LADY GAGA BESCHRIJFT HAAR PTSS-SYMPTOMEN: 'MIJN HELE LICHAAM VERKRAMPT'
Ik wil…
…iedereen die kijkt, vertellen dat ik mijn tranen droog…
…en verderga. Zie je?
Ik open m'n ogen. Ik moet dit doen.
Schouders naar achteren rollen. Ogen openen. Dat kalmeert.
Ik weet waar ik ben. In de kelder van mijn kantoor.
Je kunt er weer uitkomen.
Maar als het…
…als het er echt inhakt…
…kan het… kan het je veranderen.
Ik zat er psychisch helemaal doorheen.
En een paar jaar lang was ik niet hetzelfde meisje.
LADY GAGA STOPT TOUR OM 'HEVIGE PIJN'
Mijn pijn voelt als wat ik voelde na de verkrachting.
Ik heb zoveel MRI's en scans gehad. Ze vinden gewoon niets.
Maar…
…je lichaam onthoudt het.
Ik voelde niets.
ARTIESTENVERVOER
Ik had dissociaties.
Het is net of je brein wordt uitgezet.
Je snapt niet waarom de rest niet in paniek is…
…maar jij bent volledig paranoïde.
Het is echt heel heftig…
…als je altijd het gevoel hebt dat er een zwarte wolk…
…boven je hangt, waar je ook gaat…
…die je vertelt dat je niets voorstelt en dood moet.
En ik schreeuwde en gooide mezelf tegen de muur.
Weet je waarom je je niet moet snijden? En je niet tegen een muur moet gooien?
Waarom zelfbeschadiging niet goed is?
Je voelt je er slechter door.
Je denkt dat je je er beter door voelt, want je laat iemand zien dat je lijdt.
Zo werkt 't niet.
Ik zeg altijd: 'Laat het anderen weten, niet zien.'
Ik denk dat ik me pas sinds kort niet meer snijd…
…omdat het proces van me mentaal beter voelen…
…heel langzaam…
…langzaam gaat.
En…
…zelfs als ik zes supergoede maanden heb…
…is er maar één trigger nodig om…
…me slecht te voelen.
En met 'slecht voelen' bedoel ik…
…me willen snijden, zelfmoordgedachten, me afvragen of ik dat ooit zal doen.
Ik ken alle manieren…
…om mezelf eruit te trekken.
Er trad langzaam verandering op. Dat duurde 2,5 jaar.
Wat deed je in die jaren? -Ik won een Oscar.
Wat goed. -Niemand wist 't.
Lady Gaga, Mark Ronson…
…Anthony Rossomando en Andrew Wyatt.
Hartstikke bedankt.
Bedankt voor deze grote eer, Academy.
Tegen iedereen die het nu moeilijk heeft…
…wil ik zeggen dat het belangrijk is…
…dat je ten minste één iemand hebt die je waardeert.
En met 'waardeert', bedoel ik dat diegene je gelooft…
…om je geeft en je laat weten dat je pijn ertoe doet…
…en echt is.
Daarnaast wil ik zeggen dat er manieren zijn om jezelf te beheersen.
Alles goed?
Hoi, hoe is 't? -Hoe gaat het met je?
Als ik me concentreer en tegen mezelf zeg: 'Oké, ik sta op.
Ik doe therapie of iets om te aarden of met dankbaarheid…
…en ik beweeg, ik eet…
…en ik doe alle dingen die goed voor me zijn.'
Ik speel piano, zing een beetje.
Ik poets m'n tanden, stap onder de douche.
En alles met aandacht.
Als ik genoeg van deze vaardigheden uitvoer…
…als ik doorga en tegen mezelf zeg: 'Stefani, wees dapper.
Je moet dapper zijn. Het is dapper om te ademen en door te gaan.'
Ik doe het en voor ik het weet, sta ik in m'n achtertuin…
…en kan ik zeggen: 'Oké. Oké, ik ben er weer.'
Ik geloof dat…
…steeds wat eten goed is.
Dat 't belangrijk is voor je hersenen.
Dus ik beschouw dit…
…als een vaardigheid.
Voeding.
Voeding. Terwijl ik meer chilisaus op m'n broccoli gooi.
Is het nog voeding als je broccoli er zo…
…uitziet?
Ik gooi overal chilisaus op.
Niet normaal.
Ik vind het interessant hoe mijn pad eruitziet.
Het gevoel dat ik me wil snijden…
…en dat ik dat niet wil, liggen heel dicht bij elkaar.
Iedereen denkt dat het altijd een stijgende lijn moet zijn, en dat…
…het is alsof je ziek wordt en dan weer geneest.
Maar zo is het niet.
Zo is het gewoon niet. En daar gaat het vaak mis, denk ik.
Het gaat mis, want mensen raken zo gefrustreerd.
Ik ook. Je raakt gefrustreerd.
'Waarom word ik niet beter? Wat is er mis met me?'
En, weet je? Er is niets mis met je.
Maar er is iets dat niet lekker loopt.
En daar moet je aandacht aan besteden. Dat is niet makkelijk.
Er is veel gebeurd dit jaar.
Ik ben gescheiden, raakte m'n bedrijf kwijt, toen kwam COVID.
Ik sliep eerst op de bank van m'n tante…
…en ik was dakloos en compleet blut…
…en heb nu weer een eigen huis en kan weer voor mezelf zorgen.
Ik ben er dankbaar van geworden.
Ik ben naar Oakland gekomen, want ik moest weer aan 't werk.
We koken voor zo'n 750 mensen per week.
Therapie was lastig, want na een poosje kon ik 't niet meer betalen.
Dus ik moest andere manieren vinden om beter te worden.
En mijn bijdrage aan het Black Food Collective, aan die bedrijven…
…heeft ontzettend geholpen in mijn genezingsproces.
Alleen al die dozen uitpakken was een hele emotionele achtbaan.
Ik moest dingen uitpakken die ik liever vermeed.
In het begin van de quarantaine ben ik naar huis gegaan.
Ik wist niet hoe ik tegen mijn familie moest zeggen…
…hoe ernstig mijn depressie en angsten waren.
Want soms kan ik de woorden niet vinden om het uit te drukken.
Ik wil het vertellen, maar ik kan de juiste woorden niet vinden…
…die het voor hen begrijpelijk zouden maken.
Maar ze drongen zich wel een beetje mijn bubbel binnen.
En gelukkig maar, want soms raak ik zo…
…opgeslokt in m'n eigen wereldje dat ik niet meer verder kan kijken.
Warm je je olie op?
Hadden we maar kippenvet. -Ik weet hoe.
Zo hoort 't eigenlijk.
Nooit geprobeerd? Zie je?
Je loopt de kantjes eraf. -Niet.
Echt?
Wat zei-ie? -Leer me…
…barbecueën zonder uitgerookt te worden.
Ik kon vroeger alleen bij mijn ouders terecht.
M'n ma is de enige van haar zussen die nog getrouwd is.
Ze heeft meegemaakt wat velen niet aan zouden kunnen.
Kijk nou. Lekker, lekker.
Rashad was gevoelig en extravert.
Hij was altijd de leider.
Als jochie liep hij al voorop.
Soms is hij een beetje stil…
…en zegt-ie niet zoveel.
Ik zag het een beetje toen hij nog een tiener was.
Maar het kwam in alle macht naar buiten toen hij getrouwd was.
Ik zag dat er van alles bezonk.
En het was ernstig. Het was een zware tijd.
Een heel zware tijd.
Hoe hij zich ook probeerde voor te doen, want ik ken mijn zoon.
Hij leed. Hij leed enorm.
Mijn leven stond gewoon op z'n kop…
…en het was zo intens dat ik…
Ik zat een soort van vast.
De angst was er, tien keer zo sterk.
Elke dag weer. En ik kon niet…
Ik kon de aanval niet gewoon uitzitten.
Ik moest doorgaan als ik een aanval had.
Ik moest doorgaan terwijl ik depressief was.
En soms heb je gewoon geen woorden…
…of kun je de juiste woorden niet vinden om te communiceren.
Op die allerslechtste momenten was het net of ik in een gevangenis zat.
En ik kon er niet uit.
Ja. -Ik weet 't.
Ja. -Dat voelde ik. Dat voelde ik.
Ja, dat voelden we. -Dat voelde ik.
Ik kon zien dat hij het moeilijk had.
Toen-ie het voor 't eerst doormaakte, was ik er niet zoveel.
Ik praatte wel met hem…
…maar te weinig. Ik wilde hem ruimte geven en laten zien dat 't met ons wel ging.
Want je bent toch een man en je moet doen wat je moet doen.
Dus we namen een stapje terug.
Ik wil niet dat jullie het gevoel hebben dat jullie…
…of iets dat jullie deden…
…verkeerd was, of dat je je schuldig voelt, want…
…het kwam niet door jullie.
Het kwam door alle andere dingen en mensen…
…die in mijn leven kwamen en alles overhoop haalden.
Ik kwam terecht in allerlei situaties…
…en waardeerde jullie destijds niet genoeg, weet je.
Ik realiseerde me niet dat veel daarvan…
dat het zo'n grote uitwerking op jullie had.
Heel groot. -Dat weet ik.
Maar we zijn er nu voor je.
Dus, ik hou van je.
Wat je ook doormaakt, ik ben er voor je.
Het gezin is voor de meesten erg belangrijk voor hun herstel.
Een liefdevol gezin dat kan leren…
STEM VAN KEN DUCKWORTH ALLIANTIE VAN GEESTESZIEKTEN
…en problemen oplossen, is absoluut onmisbaar.
Als je een familie hebt die wil leren…
…en je niet veroordeelt om je kwetsbaarheid, maar naast je staat…
…dan zijn de resultaten soms indrukwekkend.
De vraag is niet: 'Wat is er mis?'
De vraag is wat iemand heeft meegemaakt waardoor diegene…
…dat hardnekkige of repetitieve gedrag vertoont.
Ja, die lijfspreuk, of hoe je het ook wilt noemen…
Ja. -…heeft zich verankerd.
Wat heb je meegemaakt? -Als er iets gebeurt…
…zelfs als iemand hatelijk of gemeen naar me is…
…onthoud ik dat, want…
Wat heb je meegemaakt? -Wat heeft diegene meegemaakt?
Want 'Wat heb je meegemaakt?' is niet beschuldigend.
Je zegt: 'Vertel me wat er is gebeurd', in plaats van: 'Wat is er mis met jou?'
En dat gaat voor iedereen op.
Wat me nog steeds aan het huilen maakt…
…na zestig jaar, is de herinnering van…
…toen ik van Attala County in Mississippi naar Milwaukee verhuisde…
…en nog nooit zonder mijn grootmoeder was geweest.
En ik werd zomaar in een auto gezet en naar Milwaukee gestuurd…
…en kreeg te horen dat ik haar nooit meer zou zien.
En dat ik nu bij mijn moeder woonde, die ik eigenlijk niet eens kende.
Want ze was onderdeel van de volksverhuizing…
…naar het noorden, waarbij de kinderen bij hun oma's bleven.
Mijn moeder was kostganger in het huis…
…van een heel licht getinte vrouw uit de middenklasse.
Zodra ik daar binnenstapte, wist ik…
…dat ze me niet mocht om mijn huidskleur. En die allereerste nacht…
…liet ze me niet binnen.
Aan de straatkant was een kleine veranda…
…waar ik moest slapen, op een bank.
En mijn moeder…
…die nog een kind had…
Ik leerde toen m'n halfzus kennen.
…kwam niet voor me op.
Ze zei niet: 'Nee, mijn kind slaapt binnen.'
En op dat moment…
…toen mijn moeder zei: 'Oké, je slaapt vanavond hier buiten'…
…wist ik dat ik alleen was.
Vandaag bij Oprah herenigen we mensen met hun lievelingsdocent.
Sommigen hebben elkaar al tientallen jaren niet gezien.
Maar eerst vertel ik je over mijn lievelingsdocent.
Wil je me zien huilen? M'n docenten hebben me gered.
Mary Duncan?
Mrs Duncan.
Als ik een klas vol Oprahs had gehad, was ik ontzettend gelukkig geweest.
Jarenlang was dat de enige plek waar ik me echt geliefd voelde.
En daarom wilde ik zolang docent worden.
Ik wilde andere kinderen kunnen geven wat mijn docenten mij hadden gegeven.
Ik houd zoveel van Mrs Duncan, omdat ze 't beste in me naar boven bracht.
Dat jaar besefte ik dat ik iets waard was.
Ze gaf me het gevoel dat ik belangrijk was…
…en alle kinderen hebben dat gevoel van eigenwaarde nodig.
En door u had ik altijd het gevoel dat ik de hele wereld aankon.
Het hebben van iemand die om je geeft…
…maakt heel veel verschil.
Voor mij waren het m'n docenten.
En daardoor weet ik dat school zo belangrijk is.
Onderwijs kan je niet redden, maar wel verlichten.
Voor mij was het echt een verlichting.
En ik kreeg er…
…een gevoel van eigenwaarde dat ik thuis niet ontving.
Helemaal niet.
Niets.
Ik heb jullie hier gevraagd om te vertellen…
…dat jullie deel uitmaken van de eerste klas van de Oprah Winfrey…
OPRAH WINFREY MEISJESSCHOOL MEYERTON, ZUID-AFRIKA
In 2007 opende ik de Oprah Winfrey Leadership Academy in Zuid-Afrika…
…voor meisjes die wel de ambitie hadden, maar niet de middelen.
Ik heb de eerste twee klassen van de school zelf gekozen.
Ik ben naar dorpjes en gemeenten gegaan…
…en koos meisjes uit die de ambitie hadden…
…om meer uit zichzelf te halen.
Dames en heren…
…de dochters van de Oprah Winfrey Leadership Academy for Girls.
Maar al in de eerste schoolweek…
…viel het me op dat een aantal meisjes zich vreemd gedroegen.
Ik vroeg me af wat er mis was. Ze konden zich niet concentreren.
Dus ik heb dr. Bruce Perry gebeld…
…en hij vertelde me: 'Deze kinderen zijn getraumatiseerd.
Ze zijn zo gewend geraakt aan chaos dat hun brein niet goed functioneert…
…in een kalme, liefdevolle en ondersteunende omgeving.'
Destijds wist ik niet wat depressie was.
We waren niet voorbereid op trauma's, psychische problemen…
…depressie en angst.
Ik ga elk jaar terug om de cursus 'Inleiding tot het leven' te geven.
Ik gebruikte Geluk zonder voorwaarden, een boek van Michael Singer.
Hij beschrijft dat iedereen doorns heeft.
Dingen die je hebt meegemaakt, die in de doofpot zijn gestopt…
…die je hebt weggestopt…
…waardoor je in situaties terechtkomt en niet weet wat die veroorzaakt.
Iets wrijft tegen je doorn in.
Dus wat is die doorn waar je vanaf moet?
Een van de meisjes zei: 'Mijn doorn is woede.
Ik heb zoveel woede in me.'
Er zaten 72 meisjes in die klas.
'Ik heb zoveel woede in me.'
Ze zei: 'Want toen ik vier jaar oud was…
…vertelde ik mijn oma dat mijn oom me lastigviel.
En die zei: "Kind, waar heb je het over? Hij is je oom."
Ze negeerde me. En toen ik zeven was, verkrachtte hij me.'
En ze zei:
'Steeds als ik naar huis ga…
…ben ik daar met hem.
En mijn oma weet dat.
En ik kan er niets tegen doen.
Ik ben zo boos.'
Er viel een stilte, want iedereen stond versteld dat ze dat hardop had gezegd.
Ik zei: 'Je bent niet het enige meisje met dat verhaal.
Ik durf te wedden dat je niet de enige bent.
En ik wil dat alle andere meisjes in de klas…
…met dit verhaal, opstaan.
Ik wil dat je dat voor haar doet.
Voor haar en voor jezelf. Want haar oma was er niet voor haar.
Wie staat er voor haar op?
Maar ik wil dat je alleen opstaat als je weet waar ze het over heeft…
…en als je ook zo'n verhaal hebt.'
In deze klas met 20… met 72 meisjes, stonden er 24 op.
Van mijn negende tot en met mijn twaalfde…
…werd ik verkracht door mijn 19-jarige neef.
Ik wist niet wat verkrachting was.
Het woord kende ik absoluut niet.
Ik wist niet wat seks was. Ik wist niet… Ik wist niet waar baby's vandaan kwamen.
Ik had geen idee wat er gebeurde.
En ik hield dat geheim.
En…
…ik heb dat geaccepteerd.
Dat jonge meisjes niet veilig zijn…
…in een wereld vol mannen.
Je komt niet ongeschonden uit een jeugdtrauma.
Je kunt er wel doorheen komen en je weg vinden…
…maar je krijgt zeker te maken met pijn, littekens en uitdagingen.
En het is belangrijk dat mensen begrijpen…
…dat iedereen iets bij zich draagt.
Iedereen heeft een rugzak. We weten alleen niet wat daarin zit.
Als je in de geestelijke gezondheidszorg werkt…
…moet je naar iemands verhaal luisteren.
Het vertellen van 't verhaal…
…hardop kunnen zeggen: 'Dit heb ik meegemaakt'…
…is essentieel.
Ik vertel mijn verhaal niet voor mezelf.
Want makkelijk is het niet.
Ik schaam me ervoor.
Hoe leg ik mensen uit dat ik bevoorrecht ben, geld heb…
…macht heb, en me toch ongelukkig voel?
Hoe doe je dat?
Ik zit hier niet om mijn verhaal te vertellen voor medelijden. Nee, dank je.
Maar wees er voor een ander.
Want ik weet dat die hulp nodig heeft.
Dat ik met jou kan praten, helpt me beter te worden.
Ik ben niet bang meer.
Want ik ben niet bang om te zeggen dat ik depressief ben.
Dat ik angsten heb.
En dat ik soms echt helemaal niets wil doen.
En dat ik soms boos, verdrietig of extreem emotioneel word. Dat is er.
Dat ben ik. Ik voel al die dingen.
Maar weet je, daar ben ik blij om.
Mensen die hun psychische problemen erkennen, zijn superhelden.
Dat je iets hebt meegemaakt…
…betekent niet dat je kinderen of wie dan ook…
…hetzelfde moeten meemaken.
Het is mijn verantwoordelijkheid en plicht om die cirkel te doorbreken.
Vertaling: Nikki van Leeuwen