Είμαστε σε πολύ πρώιμο στάδιο
στην προσπάθεια να κατανοήσουμε αυτό που αποκαλούμε "ψυχική υγεία".
Ασχέτως φυλής, κουλτούρας ή τάξης,
τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι καθολικά προβλήματα.
Παλεύω με τον ιδεοψυχαναγκασμό.
Μπορώ να είμαι με την καλύτερη παρέα,
αλλά μέσα μου να νιώθω τελείως διαλυμένος.
Νομίζουν ότι αρρωσταίνεις και μετά γίνεσαι καλά. Δεν πάει έτσι.
Δεν υπάρχει κάποιος που δεν έχει στο άμεσο περιβάλλον του
κάποιον που αντιμετωπίζει κατάθλιψη, άγχος, ψυχικό τραύμα.
ΑΥΤΗ Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕ ΔΙΑΛΥΕΙ…
Ευτυχώς, ποτέ δεν είναι πολύ αργά για να επουλωθείς.
Εδώ μπορούν να έρθουν διαλυμένοι άνθρωποι και να 'ναι διαλυμένοι.
Έχουμε μια τεράστια ευκαιρία.
Αρκεί να είσαι στο σωστό μέρος.
Όλοι κουβαλάμε ένα βάρος.
Όλοι έχουμε μια ιστορία.
Η πλευρά μου που δεν βλέπεις
Πολλοί άνθρωποι ανά τον κόσμο
βιώνουν κάποιο είδος πνευματικού, ψυχολογικού, συναισθηματικού πόνου…
Ναι.
που ίσως δεν έχουν αναγνωρίσει,
ιδίως επειδή αυτή η χρονιά σίγουρα μας έχει δείξει,
μ' έναν μεγάλο καθρέφτη μπροστά στην ανθρώπινη υπόστασή μας…
-Ναι. -ποιοι είμαστε.
Οποιοδήποτε πρόβλημα είχες, λοιπόν, πριν από τη νόσο COVID-19
μεγεθύνθηκε.
Θεωρώ, λοιπόν, ότι για πολύ κόσμο
απομόνωση και μοναξιά έχουν γίνει τεράστιο ζήτημα.
Θεωρώ ότι σίγουρα έχει βάλει έναν καθρέφτη μπροστά στη θλίψη,
διότι θλίψη δεν σημαίνει μόνο ότι χάνουμε κάποιον.
Θλίψη είναι η απώλεια οτιδήποτε σημαντικού.
Τα παιδιά θρηνούν που δεν μπόρεσαν να κάνουν την αποφοίτηση από το λύκειο,
κάτι που περίμεναν.
-Που δεν είναι με τους φίλους τους. -Με τους φίλους.
Και που δεν μπορούν να ζήσουν τη ζωή όπως την ξέρουμε.
Αυτή η χρονιά έχει διαμορφώσει αυτό που είμαστε ως κουλτούρα,
από απόψεις που θεωρώ ότι πολύς κόσμος δεν έχει διαχειριστεί ακόμη.
Στην αρχή πολλοί έλεγαν ότι έφερε μια επιπεδοποίηση.
-Διαφωνώ καθέτως. -Δεν έφερε επιπεδοποίηση.
Διότι όσοι υπέφεραν, υποφέρουν περισσότερο.
-Ακριβώς. -Κάτι στο οποίο μπορούμε
να συμφωνήσουμε, παγκοσμίως,
είναι ότι ο καθένας έχει βιώσει διαφορετική εκδοχή του ίδιου πράγματος.
Σωστά. Η ιδέα, λοιπόν, για την επίδραση της COVID-19 στους ανθρώπους…
θα εκφραστεί με τρόπους…
που ούτε διανοηθήκαμε ποτέ,
αν ήδη προσπαθούσες να τα βγάλεις πέρα μετά βίας προτού καν συμβεί.
Αυτή η χρονιά σίγουρα έχει αποδείξει ότι το 99,9% από εμάς, αν όχι το 100%,
-έχουμε πλέον βιώσει επισήμως… -Κάποια μορφή τραύματος.
-κάποια μορφή τραύματος. -Ναι.
Ή κάποια μορφή θλίψης ή απώλειας.
-Ναι. -Άκουσα κάποιον να λέει
"Ο πόνος που δεν μεταμορφώνεται, μεταδίδεται".
Και, βασικά, είναι προβολή, σωστά;
Άνθρωποι που είναι πληγωμένοι, ευλόγως πληγωμένοι,
από την ανατροφή τους, το περιβάλλον τους, από γεγονότα, βιώματα, από όσα έχουν δει,
ό,τι είναι αυτό, αν δεν το μεταμορφώσουν, αν δεν το διαχειριστούν,
τελικά αυτό θα εκδηλωθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους,
μη ελέγξιμους, και δεν ξέρεις πότε.
Είναι άλυτα θέματα, τα οποία μας κατατρώνε μέσα μας.
Δεν το συνειδητοποιείς, όμως. Και, κοίτα, αυτό είναι…
Είμαι από τους πρώτους που το αναγνωρίζουν αυτό.
Όταν πρωτοξεκίνησα την ψυχοθεραπεία, είχα τον φόβο της απώλειας…
Πότε ξεκίνησες ψυχοθεραπεία;
-Πριν από τέσσερα χρόνια. -Σχετικά πρόσφατα, δηλαδή.
Ναι, αλλά τέσσερα χρόνια
για έναν άνθρωπο που ποτέ δεν σκέφτηκε ότι θα χρειαζόταν ή ότι θα έκανε ψυχοθεραπεία
είναι πολύς χρόνος.
Ούτε το περιβάλλον μου με ενθάρρυνε να μιλήσω γι' αυτό.
Ήταν κάτι που κατέπνιγα.
Τι σ' έκανε να πιστέψεις ότι το χρειαζόσουν;
Το παρελθόν. Για να επουλωθώ από το παρελθόν.
ΧΑΡΙ
Για πάρα πολλά χρόνια ούτε καν το σκεφτόμουν.
Δεν ήταν ότι το κρατούσα κρυφό. Δεν το γνώριζα.
Πάντα ήθελα να είμαι φυσιολογικός.
ΣΧΟΛΗ ΓΟΥΕΔΕΡΜΠΙ
Αντί να είμαι ο πρίγκιπας Χάρι, να είμαι σκέτος Χάρι.
Ήταν μια μπερδεμένη ζωή.
Δυστυχώς, όμως, όσον αφορά τη μαμά μου,
η πρώτη εικόνα που θυμάμαι είναι πάντα η ίδια, ξανά και ξανά.
Δεμένος με τη ζώνη ασφαλείας στο αμάξι, με τον αδελφό μου δίπλα,
και τη μητέρα να οδηγεί, ενώ την κυνηγούν τρία, τέσσερα, πέντε μηχανάκια
με παπαράτσι.
Και πάντα δεν μπορούσε να οδηγήσει από τα δάκρυα.
Δεν είχαμε καμία προστασία.
Ένα συναίσθημα που προκύπτει πάντα είναι η αίσθηση της ανημποριάς.
Το νεαρό της ηλικίας. Να είσαι πολύ μικρός για να βοηθήσεις μια γυναίκα.
Εν προκειμένω, τη μητέρα σου.
Κι αυτό συνέβαινε κάθε μέρα.
-Αρκετά. Σας ευχαριστώ. -Εντάξει.
Μια ωραία φωτογραφία;
Κάθε μέρα, μέχρι τη μέρα που πέθανε.
Παρακολουθούμε τις εξελίξεις στο Παρίσι.
31 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1997
Η πριγκίπισσα Νταϊάνα τραυματίστηκε σοβαρά σε τροχαίο.
Ο σύντροφός της, Ντόντι Αλ Φαγέντ, σκοτώθηκε.
Ίσως εμπλέκονταν παπαράτσι που ακολουθούσαν την πριγκίπισσα.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, επέβαιναν σε μηχανή και ίσως αυτό να συνέβαλε στο τροχαίο.
Όταν μου στέρησαν τη μαμά μου στα 12 μου, λίγο πριν από τα 13α γενέθλιά μου,
δεν ήθελα εκείνο τον τρόπο ζωής.
Να μοιράζομαι με τον κόσμο τη θλίψη για τον θάνατο της μητέρας μου.
Αυτό που θυμάμαι περισσότερο
ήταν ο ήχος από τις οπλές των αλόγων στον δρόμο.
Κατά μήκος της λεωφόρου Μολ, με τα κόκκινα τούβλα.
Κι οι δυο ήμασταν σε κατάσταση σοκ.
Ήταν λες και βρισκόμουν έξω από το σώμα μου
κι απλώς περπατούσα και έκανα αυτά που έπρεπε.
Έδειχνα το ένα δέκατο από τα συναισθήματα που έδειχναν όλοι οι άλλοι.
Κάρολε. Κάρολε.
Σκεφτόμουν "Δική μου μαμά ήταν. Ούτε που την ξέρατε".
Γουίλιαμ. Γουίλιαμ.
Κι όπως μιλούσες…
Θα προσπαθήσω να μη βουρκώσω τώρα…
Όπως μιλούσες, σκεφτόμουν
ότι όσοι θαυμάζαμε και αγαπούσαμε τη μητέρα σου από μακριά
πιθανώς να επεξεργαστήκαμε περισσότερο τον χαμό της απ' ό,τι εσύ.
Αναμφίβολα.
Ήμουν τρομερά θυμωμένος με αυτό που της συνέβη
και με το γεγονός ότι δεν υπήρξε η παραμικρή δικαιοσύνη.
Δεν βγήκε τίποτα από αυτό.
Οι ίδιοι άνθρωποι που την κυνηγούσαν στη σήραγγα,
τη φωτογράφισαν να πεθαίνει σ' εκείνο το πίσω κάθισμα.
Μέσα στον θυμό μου, θα ήθελα να μπουκάρω στα μαγαζιά με τον Τύπο,
να μαζέψω όλα τα απαίσια περιοδικά και να τα κάψω σε μια μεγάλη φωτιά.
ΚΑΤΑΚΡΑΥΓΗ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟ
ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ
Δεν θέλω να τη σκέφτομαι,
διότι αν τη σκεφτώ,
θα αναδυθεί το γεγονός ότι δεν μπορώ να τη φέρω πίσω.
Και θα στενοχωρηθώ. Γιατί να σκεφτώ κάτι στενάχωρο;
Τι νόημα έχει να σκέφτεσαι κάποιον που έχεις χάσει και δεν θα ξαναγυρίσει;
Και αποφάσισα απλώς να μη συζητώ γι' αυτό.
-Το συζητούσε κανείς γύρω σου; -Κανείς δεν το συζητούσε.
Το έχεις σχεδιάσει πολύ προσεκτικά.
Πέρασα ένα διάστημα, όσα χρόνια ήταν,
με το κεφάλι στην άμμο, με κλειστά αυτιά, να παλεύω να προχωρήσω.
Όταν με ρωτούσαν… Το έχω ξαναπεί.
Όταν με ρωτούσαν "Πώς είσαι;", έλεγα "Καλά".
Ούτε χαρούμενος ούτε λυπημένος. "Καλά". Το "καλά" ήταν η εύκολη απάντηση.
Μα ψυχικά ήμουν τελείως διαλυμένος.
Κάθε φορά που φορούσα κοστούμι και γραβάτα έπρεπε να μπω στον ρόλο
και σκεφτόμουν "Λοιπόν, φόρα το προσωπείο".
Κοιταζόμουν στον καθρέφτη, "Πάμε".
Πριν βγω έξω, ήμουν κάθιδρος, είχα ταχυπαλμία…
Ήμουν σε κατάσταση πάλης ή φυγής. Κρίσεις πανικού, οξύ άγχος.
Έτσι, το διάστημα από τα 28 μέχρι τα 32 περίπου,
ήταν μια εφιαλτική περίοδος στη ζωή μου.
Τρελαίνομαι κάθε φορά που μπαίνω στο αμάξι
και κάθε φορά που βλέπω φωτογραφική μηχανή.
Πώς ένιωθες;
Άρχιζα να ιδρώνω.
Ένιωθα ότι ανέβαζα δυο τρεις βαθμούς παραπάνω θερμοκρασία από τους άλλους.
Έπειθα τον εαυτό μου ότι εφόσον ήμουν κατακόκκινος,
όλοι θα έβλεπαν πώς ένιωθα.
Μα κανείς δεν θα ήξερε γιατί. Ένιωθα άβολα, λοιπόν.
Σου σφηνώνεται στο μυαλό και μετά σκέφτεσαι ότι σε κοιτούν όλοι.
Με μία σταγόνα ιδρώτα νιώθεις ότι καταρρέει όλο το προσωπείο.
Κάθιδρος. Και μέσα μου να σκέφτομαι
"Πόσο ντροπιαστικό. Τι σκέφτονται για εμένα;
Δεν έχουν ιδέα. Δεν μπορώ να τους πω".
Όπου και να πάω, κάθε φορά που συναντώ κάποιον,
νιώθω σαν να μην έχω καθόλου ενέργεια, ψυχανεμίζομαι το συναίσθημα των άλλων.
Τελικά, πετύχαινα κάποιον που ίδρωνε πιο πολύ από μένα,
σταματούσα, του μιλούσα,
όλα ησύχαζαν και μπορούσα να πάω παρακάτω.
Ήμουν δεκτικός στο ποτό, στα ναρκωτικά.
Ήμουν δεκτικός στο να δοκιμάσω πράγματα που μ' έκαναν να νιώθω
λιγότερα απ' όσα ένιωθα.
Σιγά σιγά, όμως, αντιλήφθηκα ότι ναι μεν δεν έπινα από Δευτέρα ως Παρασκευή,
αλλά πιθανώς να έπινα όσο για μία εβδομάδα
σε μία μέρα, την Παρασκευή ή το Σάββατο το βράδυ.
Κι έπιανα τον εαυτό μου να πίνει, όχι επειδή το απολάμβανα,
αλλά επειδή ήθελα να μασκάρω κάτι.
Όταν το έκανες αυτό, ήξερες ότι προσπαθούσες να μασκάρεις κάτι;
Όχι. Δεν είχα καμία επίγνωση.
Ο εγκέφαλός μου έλεγε ότι ήμουν σε κατάσταση πάλης.
Μα δεν το κατάλαβα ποτέ. Πώς να το καταλάβω;
Τα πιο ευτυχισμένα χρόνια ήταν η δεκαετία στον στρατό.
Αναμφίβολα.
Διότι φορούσα την ίδια στολή με όλους τους άλλους.
Έκανα την ίδια εκπαίδευση με όλους.
Ξεκίνησα από το μηδέν, όπως όλοι οι άλλοι.
Δεν υπήρχε ιδιαίτερη μεταχείριση εξαιτίας του ονόματός μου.
Να τα!
Εκεί ένιωσα φυσιολογικός όσο ποτέ,
και, βασικά, σε πιο νεαρή ηλικία, ένιωσα άνετα όσο ποτέ
στο Αφγανιστάν, μακριά από τα ΜΜΕ.
Μα θα έπρεπε να αντιμετωπίσω το παρελθόν, διότι υπήρχε θυμός.
Λίγο πριν από τα 30, άρχισα να αναρωτιέμαι
"Είναι απαραίτητο να είμαι εδώ;"
Και τότε ξαφνικά άρχισα να σκέφτομαι ότι δεν μπορώ να κρύβομαι άλλο από αυτό.
Μέλη της οικογένειας έλεγαν "Παίξε το παιχνίδι κι η ζωή θα είναι ευκολότερη".
Όμως έχω μοιάσει πάρα πολύ στη μαμά μου.
Νιώθω ότι είμαι έξω από το σύστημα,
μα και παγιδευμένος μέσα του.
Ο μόνος τρόπος να απελευθερωθείς είναι να πεις την αλήθεια.
ΡΑΣΑΝΤ
Είμαι σεφ μια ζωή.
Από μικρός, όλοι ήξεραν ότι θα γινόμουν σεφ.
Τι κάνετε; Είμαι ο σεφ Ρασάντ, ιδρυτής του Black Food Collective.
Το ίδρυσα το 2017. Η πρώτη μας εκδήλωση ήταν το AfroTech.
Μπορείτε να βοηθήσετε όλοι να ξεφορτώσουν το φορτηγό;
-Πώς πάει το συνέδριο; -Καλά.
Δεν θέλουμε να κάνουν ουρά εδώ.
Από τη βιομηχανία της εστίασης λείπουν οι επιχειρήσεις μαύρων.
Είμαι ο σεφ Ρασάντ, ο διοργανωτής.
ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ CHOPPED
Το φαγητό μπορεί να φέρει κοντά όλες τις κοινωνικές ομάδες.
-Ορίστε, αγάπη. -Να 'σαι καλά.
Έλεγαν "Είτε θα γίνεις σεφ είτε κήρυκας".
Η αποστολή μας είναι να επεκτείνουμε αυτές τις επιχειρήσεις
δείχνοντας ότι δημιουργείται πλούτος
εντός κοινότητας και οικογένειας, που θα τους συντηρεί διά βίου.
Κάθε φορά που μιλάω μπροστά σε κόσμο
λένε "Θεέ μου, τα λόγια σου ήταν τόσο δυνατά".
Κι εγώ λέω "Δεν μιλάω εγώ".
"Δεν είναι ο Ρασάντ αυτός".
Έμαθα πολύ καλά να φοράω μάσκες.
Μπορώ, λοιπόν, να φορέσω τις καλύτερες μάσκες,
να φορέσω το χαμόγελό μου και να είμαι θετικός,
αλλά μέσα μου να είμαι τελείως διαλυμένος.
Κάποια μικρά πράγματα στην παιδική ηλικία με επηρέασαν τρομερά.
Όταν ήμουν πολύ μικρός, η αστυνομία έκανε έφοδο στο σπίτι μας
κι ο μπαμπάς μου πήγε στη φυλακή.
Θυμάμαι να τον επισκέπτομαι στη φυλακή.
Μεγαλώνοντας έχω δει πολλά και διάφορα.
Έχω φίλους ναρκομανείς, έχω φίλους που μιλάνε μόνοι τους.
Έχω…
ένα σωρό ανθρώπους, μαύρους ανθρώπους που ξέρω,
μεγαλύτερους και μικρότερους, που αντιμετωπίζουν…
ή δεν αντιμετωπίζουν τίποτα.
Όταν τους κοιτάζω, λοιπόν…
Όταν τους κοιτάζω, βλέπω εμένα.
Ο γενικός πληθυσμός στιγματίζει έντονα…
ΔΡ ΜΠΡΟΥΣ ΠΕΡΙ ΕΤΑΙΡΟΣ, CHILDTRAUMA ACADEMY
όσους έχουν προβλήματα ψυχικής υγείας.
Η ειρωνεία είναι ότι δεν υπάρχει κάποιος που δεν έχει στο άμεσο περιβάλλον του
κάποιον που υποφέρει από
κατάθλιψη, άγχος, κατάχρηση ουσιών και εξάρτηση, ψυχικό τραύμα.
Με αυτά τα τέσσερα πράγματα θα πιάσουμε ίσως το 80% του πληθυσμού.
Κανείς δεν θα δίσταζε
να πει ότι το παιδί του έχει καρκίνο και ότι θα αναζητήσουν θεραπεία.
Ντρέπονται, όμως, να πουν "Το παιδί μου έχει κατάθλιψη και χρειάζεται θεραπεία".
Η κοινωνία μας έχει πολύ δρόμο ακόμη, θεωρώ.
Με έκαναν να νιώθω ανασφαλής που το εξέφραζα, που ήμουν ειλικρινής.
"Σιωπή". "Μην το λες αυτό". "Όχι, ηρέμησε". "Α, όχι, λες πολλά".
Μετά τη μάχη με την κατάθλιψη και το άγχος έχασα όλο μου το πάθος για τη μαγειρική.
Χάθηκε τελείως.
Το 2018 κέρδισα στο Chopped.
Σεφ Ρασάντ Άρμστεντ, είσαι ο πρωταθλητής μας.
Απόλαυσε τη νίκη σου προτού φύγεις με 10.000 δολάρια.
Ευχαριστώ.
Δεν είδα καν το επεισόδιό μου.
Θυμάμαι πόσο πολύ πονούσα τότε που συμμετείχα στον διαγωνισμό.
Μέσα σ' έναν χρόνο έχει αλλάξει τελείως ολόκληρη η ζωή μου.
Πήρα διαζύγιο, έκλεισα δύο εστιατόρια. Δεν έχω αμάξι.
Άθλια πιστοληπτική ικανότητα.
Μιλώντας με την οπτική ενός μαύρου,
προσπαθείς να κάνεις πολλά από τα σωστά που σου λένε ότι πρέπει να κάνεις
και πώς πρέπει να είσαι και να φέρεσαι
και πώς πρέπει να ζεις,
αγνοώντας ότι υπάρχει κάτι που υποβόσκει.
Η εταιρεία ενοικίασης αμαξιών είπε ότι έμοιαζα με κάποιον με πλαστή πιστωτική.
Με συνέλαβαν για λίγο, επειδή είμαι μαύρος.
Έχει σταθμεύσει παράνομα. Ανέβασέ το στο Facebook.
Για δύο δευτερόλεπτα. Δεν θα το ανεβάσω.
Το κάνω για προστασία, γιατί όταν καλείς την αστυνομία…
Όταν καλείς την αστυνομία επειδή πάρκαρα για λίγο, είναι αρρωστημένο.
-Αρκεί ένας για ν' ακολουθήσει σμήνος! -Ιδίως επειδή…
Και θες να τα παρατήσεις ενίοτε.
Σε κάνει να θες να παλέψεις ακόμη πιο πολύ.
Παρ' όλα αυτά, πρέπει να…
πρέπει να βρεις την ελπίδα μέσα σε αυτό το σκοτάδι.
Στη μαύρη κοινότητα
διδασκόμασταν χρόνια ότι αν καταφύγουμε στην εκκλησία, στον Θεό
όλα θα πάνε καλά.
Η ψυχοθεραπεία είναι ένα ταμπού για την κοινωνία των μαύρων.
Δεν το κάνουμε αυτό.
Τα συσσώρευα όλα μέσα μου, λοιπόν.
Τώρα παλεύω με κατάθλιψη και άγχος.
Μερικές φορές έχω τάσεις αυτοκτονίας.
Το πιο βαρύ συναίσθημα στη ζωή μου.
Ένιωθα σαν να είχα βαρίδια.
Γιατί κυριολεκτικά προσπαθώ να κρατηθώ από κάτι.
Είμαι κάπως έτσι. "Εντάξει, εντάξει. Συνέχισε, συνέχισε, συνέχισε".
Ξυπνούν παιδικές αναμνήσεις.
Κι ο φόβος πραγματικά με παραλύει.
Μα πρέπει να πάω παρακάτω, γιατί αν δεν πάω παρακάτω, τι στην ευχή θα κάνω;
Νιώθω σαν χαμστεράκι που τρέχει στη ρόδα.
Τρέχω συνέχεια, μα δεν πάω πουθενά.
Πάω για ψυχοθεραπεία. Δεν το περίμενα τόσο αγχωτικό.
Απ' το μυαλό μου περνούν εκατομμύρια πράγματα τώρα. Απλώς…
Μου ήταν πολύ δύσκολο να σηκωθώ απ' το κρεβάτι σήμερα.
Ήταν απ' τις μέρες που ήταν αληθινή πρόκληση να ξυπνήσω και να πάρω μπρος.
Γιατί τα πάντα μού φώναζαν…
"Άλλαξε το ραντεβού. Κάνε αυτό, κάνε εκείνο.
Κάνε το τάδε και κάτσε στο κρεβάτι, σου αξίζει να ξεκουραστείς".
Κι όλα αυτά τα ωραία.
Όμως… έπρεπε να το παλέψω.
Έχω μάθει πως όταν εκφράζεις πράγματα, τους δίνεις υπόσταση.
Πράγματα για τα οποία ενίοτε προσπαθώ να μη μιλάω και να μη μοιράζομαι.
Στην ψυχοθεραπεία πρέπει να τα μοιραστείς, αν θες να το κάνεις σωστά.
Νιώθω άβολα, λοιπόν.
Ναι, ήταν σίγουρα έντονο, αλλά ήταν και…
Για κάποια πράγματα που…
για κάποιες καταστάσεις που της έλεγα, ήταν του στιλ…
"Όλα αυτά είναι πολύ σοβαρά καμπανάκια".
Ξύπνησαν πολλά διαφορετικά συναισθήματα. Φίλε…
Είμαι στο σημείο που αν δεν είμαι ειλικρινής για το πού βρίσκομαι,
αν δεν νιώσω όλα όσα περνάω αυτήν τη στιγμή,
αν προσπαθήσω να πω ψέματα ή να τα μασκάρω,
θα είναι μια επικίνδυνη κατάσταση.
Πρέπει να βγει η μάσκα.
Μόνο έτσι θα λυτρωθώ απ' αυτό, αν πετάξω αυτήν τη μάσκα.
Η υγεία του μυαλού είναι εξίσου σημαντική με του σώματος.
Αν προπονείς το μυαλό σαν μυ, παρότι δεν είναι μυς, αλλά αν τα καταφέρεις…
Όπως εστιαζόμαστε στη σωματική μας υγεία…
-Σωστά. -έτσι πρέπει να εστιαζόμαστε
και στην ψυχική μας υγεία.
Δεν είναι χωριστά πράγματα. Το ξέρουμε. Συνδέονται άρρηκτα.
Μα επειδή στην κοινωνία μας και παγκοσμίως υπάρχει μεγάλος στιγματισμός,
η ψυχική υγεία μένει πιο πίσω, μα είναι και το αόρατο τραύμα,
διότι τα πράγματα που δεν βλέπουμε και δεν καταλαβαίνουμε, μας τρομάζουν.
Και είναι δύσκολο να καταφέρεις να μιλήσεις για κάτι
που, ίσως, δεν νιώθουν πολλοί άνθρωποι.
Έτσι μπράβο! Χτύπα τώρα.
Έτσι, έτσι. Χαμηλά!
Κάτω το πηγούνι! Κάτω!
Σε έξι μήνες πάω στους Ολυμπιακούς.
Είμαι το νούμερο τρία στον κόσμο τώρα και όλοι περιμένουν από μένα,
όχι μόνο να πάω στο Τόκιο, αλλά και το χρυσό.
Τη βλέπεις στο ρινγκ, και με ένα χτύπημα μπορεί να πάρει τον αγώνα.
Το θεωρώ αριστουργηματικό.
ΒΙΡΤΖΙΝΙΑ ΦΟΥΚΣ ΚΡΙΣΤΙΝΑ ΚΡΟΥΖ
…η πρωταθλήτρια Βιρτζίνια Φουκς!
ΤΖΙΝΙ
Μικρή έλεγα "Δεν έχω κάποια αρρώστια. Δεν είμαι άρρωστη".
Ψηλά τα χέρια.
Στο γυμνάσιο έπαθα ανορεξία.
Ξεκίνησε με μια απλή δίαιτα, ώσπου έγινε πιο έντονο,
και μου άρεσαν τα αποτελέσματα.
Σε σημείο που έχασα τόσο πολύ βάρος,
που οι γιατροί και οι γονείς μου φοβούνταν ότι ίσως τελικά
να πεθάνω ή να λιμοκτονήσω, ουσιαστικά.
Με έστειλαν για θεραπεία, λοιπόν.
Οι γιατροί εκεί ανακάλυψαν
ότι το πραγματικό αίτιο της ανορεξίας
είναι η νόσος που λέγεται ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.
ΚΟΛΟΡΑΝΤΟ ΣΠΡΙΝΓΚΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΟΛΗ ΗΠΑ
ΥΠΕΡΗΦΑΝΗ ΕΔΡΑ ΠΥΓΜΑΧΙΑΣ
Όταν βρίσκομαι στο Κολοράντο Σπρινγκς, μόνη στο δωμάτιο,
μερικές φορές το νιώθω σαν φυλακή.
ΝΑ ΠΛΥΝΩ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ
ΔΟΝΤΙΑ
Πλέον μπορεί να κυριαρχήσει ο ψυχαναγκασμός. Δεν υπάρχει κανείς άλλος.
Και μπορώ να παρασυρθώ να καθαρίζω μέχρι τις πέντε το πρωί.
Χρειάζομαι τα παπούτσια για προπόνηση, αλλά δεν μπορώ να τα φορέσω βρόμικα.
Πλένω πολύ συχνά τα παπούτσια μου, γιατί, στο μυαλό μου,
οι σόλες είναι απίστευτα μολυσμένες.
Απεχθάνομαι την αίσθηση ότι τα φοράω βρόμικα.
Που να πάρει.
Λοιπόν…
το παπούτσι με άγγιξε στο χέρι.
Τώρα πρέπει να πλύνω τα χέρια μου. Αυτό θα πει φαύλος κύκλος.
Όταν καθαρίζω κάτι, λερώνομαι.
Και μετά πλένομαι εγώ.
Εντάξει. Θέλω το σαπούνι μου.
Το υπολόγιζα δέκα λεπτά, αλλά…
Αυτό λέω κάθε φορά και τελικά αλλάζουν τα πάντα.
Πολλές φορές το κρεμοσάπουνο πρέπει να πέσει στο χέρι συγκεκριμένα, αλλιώς…
αλλιώς δεν καθαρίζει όπως θέλω.
Χρησιμοποιώ δύο κρεμοσάπουνα για να καθαριστώ.
Και πάλι, δεν ξέρω γιατί, αλλά έτσι λέει το μυαλό μου.
Εδώ με ακούμπησε το παπούτσι.
Με άγγιξε στον καρπό, οπότε προσπαθώ να πέσει στον καρπό μου όπως με άγγιξε.
Λοιπόν…
Ο ψυχαναγκασμός είναι σαν παγίδα.
"Σταμάτα", λέω μέσα μου. "Δεν μπορώ".
Είμαι παγιδευμένη σε έναν κύκλο καθαρισμού.
Και παρότι θέλω να σταματήσω…
Σχεδόν τα κατάφερα.
…το μυαλό μου λέει "Όχι, άλλη μια φορά. Όχι, άλλη μια φορά".
Εγώ προσωπικά, αν δεν πλύνω σωστά τα χέρια μου,
έχω αυτήν την πολύ άβολη αίσθηση στο σώμα,
που θολώνει το μυαλό και σφίγγονται οι μύες σου.
Απλώς δεν σκέφτεσαι καθαρά.
Και δεν σταματά.
Το έκρυβα σχεδόν σ' όλη μου τη ζωή.
Κι αυτό μου προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια.
Δεν μου άρεσε ο εαυτός μου.
Το έκρυβα καιρό γιατί πίστευα ότι θα με έκριναν και θα με θεωρούσαν τέρας.
Η παραδοχή με βοήθησε να το καταλάβω περισσότερο.
Όταν με ρωτούν "Γιατί το κάνεις;", σκέφτομαι "Γιατί το κάνω;"
Αναγκάζομαι να σκεφτώ γιατί το κάνω κι όταν καταλάβω, σκέφτομαι "Α, εντάξει".
-Φυσικά. -Το βλέπεις;
Βλέπεις τι κάνεις;
Δεν θέλω να ακουμπάνε κάτω οι επίδεσμοί μου.
Οι συμπαίκτριές μου ούτε ασχολούνται.
Τυλίγουν τα χέρια ενώ έχουν ακουμπήσει κάτω. Κι εγώ είμαι "Όχι! Όχι!"
Ή όταν μου τους λύνει ο Ντέργουιν, φροντίζουμε να μην πέσουν κάτω.
Έχει μάθει επιτέλους. Τους περνά στον ώμο του.
Έκανε καιρό να μάθει, αλλά τώρα ξέρει.
Το πάτωμα είναι λάβα. Μολυσματική λάβα. Έτσι λέω!
Πολύς κόσμος έχει φοβία με τη μόλυνση,
ότι θα αρρωστήσουν και θα πεθάνουν.
Εγώ, πάλι, όχι απαραίτητα.
Δεν έλεγα "Θεέ μου, έχω το αίμα της στο στόμα. Θα αρρωστήσω και θα πεθάνω".
Δεν ανησυχούσα γι' αυτό.
Το δικό μου θέμα είναι ότι
η αίσθηση της βρομιάς, της αηδίας με κάνει να νιώθω αηδιαστική, βρόμικη.
Ο ψυχαναγκασμός είναι επαναλαμβανόμενες σκέψεις
που προκαλούν ταραχή, άγχος ή φόβο…
ΔΡ ΑΝΤΖΕΛΑ ΣΜΙΘ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ
και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές με σκοπό να μειώσουν αυτό το στρες.
Υπάρχουν πολλά είδη ψυχαναγκασμού.
Οι πάσχοντες είναι εξοικειωμένοι με την τάξη και τη συμμετρία
ή την ανάγκη να κάνουν κάτι σωστά.
Στον ιδεοψυχαναγκασμό της μόλυνσης υπάρχει ο φόβος της αηδίας.
Αυτή η αίσθηση αηδίας είναι πολύ δυσάρεστη,
είναι αφόρητη, διαρκεί αιωνίως
και τα τελετουργικά σκοπό έχουν να απαλλάξουν το άτομο από αυτήν την αίσθηση.
Πάντα κατάφερνα να κρατήσω
τον ιδεοψυχαναγκασμό μου μακριά από την πυγμαχία.
Τον περασμένο Φεβρουάριο, όμως, άλλαξαν όλα.
Σε τρεις μέρες κοιμήθηκα ίσως δύο ώρες συνολικά.
Ήμουν στο γυμναστήριο, κάτι άγγιζε το δέρμα μου
και πήγαινα να πλυθώ, αλλά
καθάριζα εκείνο το τοσοδά σημείο που άγγιξε το έδαφος για δευτερόλεπτα.
Έπλενα εκείνο το σημείο επί 30 λεπτά ίσως, και μετά έπλενα τα ρούχα.
Δεν έμενα ικανοποιημένη, όμως,
οπότε τα έπλενα κάνα δυο φορές ακόμη.
Έτσι κλιμακώθηκε.
Η διαδικασία του ντους έγινε ολοένα χειρότερη.
Ήθελα μία ολόκληρη ώρα τώρα.
Παλιά χρησιμοποιούσα ένα σφουγγάρι για ένα ντους
και τώρα έφτασα στα δέκα σφουγγάρια για ένα ντους.
Πέντε μπάρες σαπούνι για ένα ντους.
Ξόδευα μεγάλα μπουκάλια με αφρόλουτρο.
Δύο μπουκάλια σε κάθε ντους.
Επίσης, δεν έτρωγα, γιατί δεν προλάβαινα να κατέβω να φάω.
Έπρεπε να κάνω ντους πριν απ' την προπόνηση.
Έψαχνα τόσο απεγνωσμένα την αίσθηση, που στη διαδικασία
έσφιγγαν οι μύες μου και…
ανέπνεα τόσο έντονα, που ήταν σχεδόν σαν προπόνηση.
Ήταν σαν να προπονιόμουν όλο το 24ωρο, ασταμάτητα, με μία ώρα ύπνο.
Είσαι άυπνος για τρεις μέρες, έχεις παραισθήσεις, δεν σκέφτεσαι λογικά.
Κι εκείνο το τρίτο βράδυ, κόλλησα εκεί.
Το κάνω ασταμάτητα και δεν αλλάζει.
Η αίσθηση της καθαριότητας δεν άλλαζε κι είχα αγανακτήσει με τον εαυτό μου.
Φώναζα στον εαυτό μου "Σταμάτα πια!" Έκλαιγα. "Θεέ μου, γιατί δεν σταματάω;"
Και βημάτιζα πάνω κάτω.
Τελείως αλλοπρόσαλλη.
Δεν ξέρω τι να κάνω. Έχω κολλήσει σε μια παγίδα.
Δεν μπορώ να αθληθώ, να συναναστραφώ κόσμο.
Σκεφτόμουν ότι τώρα δεν θα μπορώ να ζω,
γιατί αν το προσπαθήσω, θα κολλήσω στην παγίδα και δεν θα ξεκολλάω.
Πλέον ήμουν τόσο εξουθενωμένη, που έκλαιγα υστερικά.
Έπεσα στο δάπεδο.
Και τότε σκέφτηκα ότι χρειάζομαι σοβαρή βοήθεια
και μάλιστα αμέσως, πριν να είναι πολύ αργά.
Ποιες άλλες λέξεις έχεις ακούσει
που να αφορούν τον στιγματισμό της ψυχικής υγείας;
-"Τρελός". -"Τρελός".
-"Το 'χασε". -"Το 'χασε".
-"Δεν πάει καλά". -"Είσαι για τα σίδερα".
Ναι. "Νευρικός κλονισμός".
-Ναι. -Εκείνος ο στιγματισμός…
της ταμπέλας "του άλλου"
είναι το υπέρτατο, θεωρώ, στην ψυχική υγεία.
Δες πόσα χρόνια
κάποιοι το κρύβουν μέσα στις οικογένειές τους
και δεν θέλουν να το μάθει κανένας.
Κι αν οι γονείς σου δεν το συζητούν κι οι φίλοι δεν μπορούν να σ' το θυμίζουν,
δεν έχεις λόγο να πεις "Για μισό λεπτό. Ίσως είμαι προϊόν της ανατροφής μου".
Ναι. Και όλοι όσοι έχουν φυλάξει κάποιο μυστικό,
έχουν ζήσει μέσα στην ντροπή,
έχουν αφήσει τη σιωπή να δημιουργήσει το στίγμα για τον εαυτό τους
και τελικά έχουν σπάσει οι ίδιοι το φράγμα της ντροπής.
Καταλαβαίνεις ότι όταν μοιράζεσαι την ιστορία σου
δεν σε βλέπουν μόνο οι άλλοι διαφορετικά, αλλά κι εσύ τον εαυτό σου,
και βοηθάς πάρα πολύ κόσμο.
Αγαπώ εκείνες τις στιγμές συνειδητοποίησης
και το γεγονός ότι μοιραζόμαστε ιστορίες
που επιτρέπουν στους ανθρώπους να ταυτιστούν με κάποιον άλλο.
Και κάθε φορά που βλέπω κάποια σαν τη Lady Gaga
να μιλά ανοιχτά γι' αυτό,
ξέρω ότι είναι κάτι σπουδαίο, διότι άλλοι άνθρωποι μπορούν να πουν
"Α, εσύ; Ακόμη κι εσύ, με όλα όσα έχεις και διαθέτεις;"
Αυτός είναι ο στόχος, λοιπόν, να μιλούν ανοιχτά οι άνθρωποι.
Παρακαλώ, υποδεχθείτε την ασύγκριτη Lady Gaga!
Όταν είδα την Όπρα και συζητήσαμε…
Η ψυχική υγεία είναι μια κρίση.
Και η φαρμακευτική αγωγή σ' έχει βοηθήσει;
Η αγωγή μ' έχει βοηθήσει τρομερά…
Και μετά ήρθε μαζί μου στο δωμάτιο.
Ήσουν τόσο ευάλωτη, τόσο ειλικρινής, τόσο αληθινή…
Κλαίγαμε κι οι δυο, αγκαλιαζόμασταν.
Ένιωθα πως ήμουν με κάποια που με προστάτευε.
Πέρασα ένα πολύ τρελό διάστημα, πνευματικά, το οποίο δουλεύω ακόμη.
Και…
προσπαθώ να φροντίσω να προσφέρω κάτι μετά από εκείνη την εμπειρία
αντί απλώς να…
Δεν ξέρω, να το κρύβω και να προσποιούμαι.
Δεν μπορεί να διαβάσει το
Όχι, δεν μπορεί να διαβάσει Το ανέκφραστο πρόσωπό μου
Εκείνη με πιάνει όσο κανείς
ΣΤΕΦΑΝΙ
Πίστευα ότι είχα πρόβλημα με την ψυχική μου υγεία πολύ μικρή.
Χαρακωνόμουν σε πολύ μικρή ηλικία.
Είχα τις δικές μου εμπειρίες κακοποίησης…
και δυσκολεύομαι πάρα πολύ να εκφραστώ
με τρόπο που θεωρώ ασφαλή ώστε ν' ακούσουν νέα παιδιά
ή ακόμη και μεγαλύτεροι άνθρωποι, για τους λόγους που χαρακώνεται κάποιος.
Πιστεύω πως εκείνες οι παρορμήσεις, για μένα,
προέκυπταν από την ανάγκη να δείξω τον εσωτερικό μου πόνο.
Άκου
THE BITTER END 20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2006
Έχω την πιο τρελή φιλοδοξία
Ήμουν 19 ετών…
δούλευα στον χώρο
κι ένας παραγωγός μού είπε…
"Γδύσου".
Και είπα "Όχι".
Κι έφυγα.
Και…
μου είπαν ότι θα "έκαιγαν" όλη μου τη μουσική.
Και δεν σταμάτησε…
Δεν σταμάτησε να μου το ζητά κι εγώ πάγωσα και…
Δεν… Δεν θυμάμαι καν.
Και δεν θα τον κατονομάσω.
Καταλαβαίνω το κίνημα Με Τοο.
Καταλαβαίνω ότι κάποιοι άνθρωποι ένιωσαν πολύ άνετα να το κάνουν,
εγώ, όμως, όχι.
Δεν θέλω να αντιμετωπίσω εκείνο το άτομο ξανά.
Η LADY GAGA ΜΕ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΒΙΑΣΜΟ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ
Το σύστημα είναι απίστευτα κακοποιητικό και επικίνδυνο.
"ΕΧΩ ΠΟΛΛΑΠΛΑ ΨΥΧΙΚΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ, ΜΑ ΕΠΙΒΙΩΣΑ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΣΑ".
Χρόνια μετά πήγα στο νοσοκομείο. Έφεραν έναν ψυχίατρο.
Είπα "Φέρτε έναν κανονικό γιατρό.
Γιατί ήρθε ο ψυχίατρος; Δεν νιώθω το σώμα μου".
Αρχικά ένιωσα πόνο από πάνω μέχρι κάτω. Μετά μούδιασα.
Και ήμουν άρρωστη για πάρα πολλές εβδομάδες μετά
και συνειδητοποίησα ότι ήταν ο ίδιος πόνος που ένιωσα
όταν το άτομο που με βίασε με παράτησε έγκυο σε μια γωνία.
Στο πατρικό μου.
Γιατί έκανα εμετούς.
Και ήμουν χάλια.
Γιατί είχα κακοποιηθεί. Ήμουν κλειδωμένη σ' ένα στούντιο επί μήνες.
Η LADY GAGA ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟΥ ΣΤΡΕΣ:
"ΤΟ ΚΟΡΜΙ ΜΟΥ ΠΑΘΑΙΝΕΙ ΣΠΑΣΜΟΥΣ"
Θέλω να μπορέσω…
να πω σε όλους όσοι μας παρακολουθούν ότι τώρα πια σκουπίζω τα δάκρυά μου
και πάω παρακάτω. Καταλαβαίνετε;
Κάπως… Ανοίγω τα μάτια. Μου έμαθαν να κάνω αυτό.
Κάνεις πίσω τους ώμους. Ανοίγεις τα μάτια σου.
Έτσι ελέγχεις τον εαυτό σου.
Ξέρω πού βρίσκομαι. Στο υπόγειο του γραφείου μου.
Και…
μπορείς να επανέλθεις από τέτοια βιώματα.
Μα όταν…
όταν το συνειδητοποιείς απόλυτα…
αυτό μπορεί να σε αλλάξει.
Εγώ βίωσα το απόλυτο ψυχωσικό επεισόδιο.
Και για ένα δυο χρόνια δεν ήμουν το ίδιο κορίτσι.
Η LADY GAGA ΑΚΥΡΩΝΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΛΟΓΩ "ΟΞΕΟΣ ΠΟΝΟΥ"
Η αίσθηση όταν νιώθω πόνο…
ΑΚΥΡΩΣΗ ΛΟΓΩ ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑΣ
είναι ίδια όπως μετά τον βιασμό.
Έχω κάνει άπειρες μαγνητικές τομογραφίες. Δεν μπορούν… Δεν βρίσκουν τίποτα.
Όμως…
το σώμα σου θυμάται.
Δεν ένιωθα τίποτα.
Αποσυνδέθηκα.
Λες κι ο εγκέφαλός σου είναι εκτός σύνδεσης.
Και δεν καταλαβαίνεις γιατί δεν πανικοβάλλεται κανείς άλλος,
αλλά εσύ βρίσκεσαι σε μια κατάσταση υπέρτατης παράνοιας.
Είναι ένα πάρα πολύ ρεαλιστικό πράγμα,
η αίσθηση ότι υπάρχει ένα μαύρο σύννεφο που σε ακολουθεί όπου κι αν πας
και σου λέει ότι είσαι άχρηστη και πρέπει να πεθάνεις.
Κι εγώ ούρλιαζα και κοπανιόμουν στον τοίχο.
Και ξέρετε γιατί δεν πρέπει να χαρακώνεσαι και να κοπανιέσαι στον τοίχο;
Γιατί δεν πρέπει να αυτοτιμωρείσαι;
Διότι μετά νιώθεις χειρότερα.
Νομίζεις πως θα νιώσεις καλύτερα, γιατί δείχνεις σε κάποιον ότι πονάς.
Δεν βοηθά.
Πάντα λέω στους άλλους "Πες το σε κάποιον. Μην το δείχνεις".
Και ο λόγος που θεωρώ ότι χαρακωνόμουν μέχρι πολύ πρόσφατα
είναι επειδή η διαδικασία επούλωσης της ψυχικής μου υγείας
υπήρξε αργή…
υπήρξε αργή.
Και…
ακόμη κι αν περάσω έξι υπέροχους μήνες…
αρκεί μόνο ένα έναυσμα για να…
νιώσω άσχημα.
Κι όταν λέω "νιώθω άσχημα", εννοώ
να χαρακωθώ, να σκέφτομαι τον θάνατο, να αναρωτιέμαι αν θα το κάνω ποτέ.
Έμαθα όλους τους τρόπους
να βγάζω τον εαυτό μου από αυτό.
Όλα άρχισαν να αλλάζουν σιγά σιγά. Μου πήρε δυόμισι χρόνια.
Τι έκανες τότε;
Κέρδισα ένα Όσκαρ!
-Τέλεια. -Κανείς δεν ήξερε.
Lady Gaga, Μαρκ Ρόνσον,
Άντονι Ροσομάντο και Άντριου Γουάιατ!
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ!
Ευχαριστώ πολύ την Ακαδημία γι' αυτήν την υπέροχη τιμή.
Σε όλους όσοι μας βλέπουν τώρα και υποφέρουν,
καταρχάς να πω ότι είναι πολύ σημαντικό
να έχετε δίπλα σας τουλάχιστον ένα άτομο που σας επιβεβαιώνει.
Με το "επιβεβαιώνει" εννοώ ότι κάποιος σε πιστεύει,
σε νοιάζεται και σου λέει ότι ο πόνος σου έχει σημασία κι είναι αληθινός.
Στη συνέχεια, θα έλεγα,
ότι μπορείτε να ελέγξετε τον εαυτό σας.
-Γεια! -Γεια.
Τι κάνεις;
-Γεια. Εσύ τι κάνεις; -Πώς νιώθεις;
Αν εστιαστώ και πω "Εντάξει, θα ξυπνήσω,
θα κάνω ψυχοθεραπεία, θα γειώσω τον εαυτό μου ή θα δείξω ευγνωμοσύνη,
θα κινήσω το σώμα μου, θα φάω
και θα κάνω οτιδήποτε είναι υγιές για μένα".
Θα παίξω πιάνο, θα τραγουδήσω λιγάκι.
Θα βουρτσίσω τα δόντια μου, θα κάνω ένα ντους.
Με επίγνωση, τα πάντα.
Αν κάνω αρκετές τέτοιες συνεχόμενες κινήσεις,
αν συνεχίσω και πω "Στέφανι, να είσαι γενναία.
Πιο γενναία. Είναι γενναίο να αναπνέεις. Είναι γενναίο να προχωράς",
συνεχίζω, και πριν το καταλάβω βρίσκομαι στην πίσω αυλή μου
και λέω "Εντάξει. Εντάξει. Επανήλθα".
Πιστεύω στα…
πολλά γεύματα μέσα στη μέρα.
Είναι πολύ σημαντικό για τον εγκέφαλο.
Θα το θεωρούσα, λοιπόν…
μια δεξιότητα.
Διατροφή.
Λέω διατροφή και βάζω κι άλλη καυτερή σος στο μπρόκολο.
Είναι ακόμη διατροφή, αν το μπρόκολό σου είναι…
κάπως έτσι;
Βάζω καυτερή σος στα πάντα.
Δεν είναι φυσιολογικό.
Η γραμμή που βαδίζω είναι πολύ ενδιαφέρουσα.
Η αίσθηση ότι θέλω να χαρακωθώ και ότι δεν θέλω είναι πάρα πολύ κοντά!
Όλοι νομίζουν ότι πρέπει να είναι μια ευθεία κι ότι μοιάζει
με έναν ιό, που κολλάς, αρρωσταίνεις και μετά γίνεσαι καλά.
Δεν είναι έτσι, ξέρετε.
Απλώς δεν είναι έτσι, και, βασικά, νομίζω πως αυτό παγιδεύει τους ανθρώπους.
Τους παγιδεύει, γιατί απογοητεύονται τρομερά.
Κι εγώ απογοητεύτηκα με τον εαυτό μου.
"Γιατί δεν καλυτερεύω; Τι πάει στραβά μ' εμένα;"
Και ξέρετε κάτι; Δεν πάει κάτι στραβά μ' εσένα.
Απλώς κάτι δεν έχεις συνειδητοποιήσει.
Κι είναι κάτι που πρέπει να προσέξεις, το οποίο δεν είναι εύκολο.
ΡΑΣΑΝΤ
Η φετινή χρονιά ήταν ενδιαφέρουσα.
Πήρα διαζύγιο, έχασα την επιχείρησή μου, κόλλησα κορονοϊό.
Από τον καναπέ της θείας μου, κυριολεκτικά βρέθηκα άστεγος,
άφραγκος, χωρίς καθόλου λεφτά,
και ξαναστάθηκα στα πόδια μου…
Τώρα έχω το δικό μου σπίτι και μπορώ να φροντίζω τον εαυτό μου πάλι.
Ένιωσα τρομερά ευγνώμων.
Αναγκάστηκα να γυρίσω στο Όουκλαντ για να ξαναπιάσω δουλειά.
Μαγειρεύουμε για 750 άτομα περίπου τη βδομάδα.
Ήταν δύσκολο να κάνω ψυχοθεραπεία, γιατί κάποια στιγμή δεν είχα χρήματα.
Έπρεπε, λοιπόν, να βρω διαφορετικούς τρόπους για να συνεχίσω να επουλώνομαι.
Η συμβολή μου στο Black Food Collective και η βοήθεια σ' αυτές τις επιχειρήσεις
ήταν ένα πάρα πολύ σημαντικό κομμάτι της διαδικασίας επούλωσης.
Όταν άδειαζα όλες εκείνες τις κούτες πέρασα συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα.
Έπρεπε να αδειάσω πολλά πράγματα, τα οποία δεν ήθελα να αντιμετωπίσω.
Γύρισα στη γενέτειρά μου στο πρώτο κομμάτι της καραντίνας.
Δεν ήξερα πώς να επικοινωνήσω στην οικογένειά μου
ακριβώς πόσο σοβαρά ήταν η κατάθλιψη και το άγχος,
γιατί μερικές φορές δεν μπορώ να βρω τα λόγια για να το πω.
Θέλω να το πω, αλλά δεν βρίσκω τα κατάλληλα λόγια
για να καταλάβουν αυτό που λέω.
Εκείνοι, όμως, μπήκαν με το ζόρι μέσα στη φούσκα μου!
Και χαίρομαι γι' αυτό, γιατί μερικές φορές
κλείνομαι τόσο πολύ στον μικρόκοσμό μου, που δεν βλέπω απ' έξω.
Θα ζεστάνεις το λάδι;
-Θέλει λίπος από κοτόπουλο. -Ξέρω να το κάνω.
-Έτσι γίνεται σωστά. -Όχι.
Δεν έχεις ξαναφάει ποτέ; Βλέπεις;
-Τεμπελιάζεις. -Δεν τα ξέρω αυτά.
Αλήθεια;
-Τι είπε; -Μάθε μου
να ψήνω χωρίς να τσικνίζουν τα ρούχα μου.
Μεγαλώνοντας, η μαμά κι ο μπαμπάς μου ήταν η μόνη σωτηρία μου.
Απ' όλες τις αδελφές, μόνο η μαμά είναι ακόμη παντρεμένη.
Πέρασε πράγματα που θα διέλυαν τους περισσότερους.
Δες εδώ. Ναι, ναι.
Ο Ρασάντ ήταν ευαίσθητος και εξωστρεφής.
Πάντα ήταν ο αρχηγός.
Και μικρός, ήταν ο αρχηγός της παρέας.
Μερικές φορές είναι λίγο σιωπηλός…
Δεν λέει πολλά πολλά.
Όταν μεγάλωνε, το είχα δει λίγο στην εφηβεία του.
Εκδηλώθηκε απόλυτα, όμως, αφότου παντρεύτηκε.
Τότε παρατήρησα τις επιπτώσεις.
Και ήταν πολύ άσχημα. Μια σκοτεινή περίοδος.
Πολύ σκοτεινή.
Όσο κι αν προσποιούνταν, γιατί τον ξέρω τον γιο μου.
Υπέφερε, και μάλιστα πολύ.
Ήταν λες και η ζωή είχε έρθει τα πάνω κάτω,
τόσο πολύ, που έφτασα σε σημείο
να βρεθώ παγιδευμένος.
Το άγχος ήταν δεκαπλάσιο.
Κάθε μέρα, αλλά δεν μπορούσα…
δεν μπορούσα καν να περιμένω να περάσει η κρίση.
Συνέχιζα ενώ περνούσα την κρίση κι ενώ είχα την κατάθλιψη.
Και μερικές φορές απλώς δεν έχεις τις λέξεις
ή δεν βρίσκεις τις λέξεις για να επικοινωνήσεις σωστά.
Ναι.
Εκείνες τις πολύ, πολύ άσχημες στιγμές,
ένιωθα σχεδόν σαν να ήμουν στη φυλακή.
Και δεν μπορούσα να συνέλθω.
-Ναι. -Ξέρω.
-Ναι. -Το ένιωθα αυτό.
-Ναι, το νιώθαμε. Το ξέραμε. -Το ένιωθα.
Κι έβλεπα ότι γινόταν κάπως δύσκολο.
Όταν άρχισε να το περνά όλο αυτό, δεν ήμουν τόσο πλάι του.
Του μιλούσα…
αλλά όχι πάρα πολύ,
γιατί του άφηνα τον χώρο του κι ήθελα να ξέρει
ότι έπρεπε να κάνει αυτό που νομίζει.
Γι' αυτό κάναμε πίσω.
Δεν θέλω, όμως, να νιώσετε ποτέ ότι εσείς…
Οποιαδήποτε κίνησή σας…
ήταν λάθος ή να νιώσετε ενοχές για οτιδήποτε…
Δεν ήταν αυτό. Δεν φταίγατε εσείς.
Έφταιγαν όλα τα άλλα, όλοι οι γύρω,
που μπλέκονταν και διέλυαν τα πάντα.
Με τις διάφορες περιπέτειες που είχα
και το γεγονός ότι δεν σας καταλάβαινα τότε…
Δεν καταλάβαινα ότι πολλές καταστάσεις
είχαν μεγάλο αντίκτυπο επάνω σας.
-Πολύ μεγάλο. -Το ξέρω.
Τώρα, όμως, είμαστε δίπλα σου.
Ξέρεις ότι σ' αγαπώ.
Ό,τι κι αν περνάς, είμαι δίπλα σου.
Η οικογένεια είναι καίριο κομμάτι της ανάρρωσης για πολλούς.
Και μια στοργική οικογένεια που μαθαίνει…
ΚΕΝ ΝΤΑΚΓΟΥΟΡΘ - ΑΡΧΙΑΤΡΟΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ
να λύνει προβλήματα είναι ένα απαραίτητο μέσο.
Με μια οικογένεια δεκτική στη μάθηση, όμως,
που δεν σε μειώνει για μια αδυναμία σου, αλλά συνεργάζεται μαζί σου,
τα αποτελέσματα είναι πραγματικά εντυπωσιακά.
Η σωστή ερώτηση δεν είναι "Τι πάει στραβά;",
αλλά τι συνέβη και έκανε εκείνο το άτομο
να έχει μια συγκεκριμένη επίμονη ή συνεχιζόμενη συμπεριφορά.
Αυτό το μότο, λοιπόν, όπως θες πες το…
-Ναι. -είναι χαραγμένο πλέον στο μυαλό μου.
-"Τι σου συνέβη;" -Όποτε συμβαίνει κάτι, όποτε…
Ακόμη κι όταν γίνομαι δέκτης μίσους και δριμείας κριτικής,
θυμάμαι αυτό, διότι…
-"Τι σου συνέβη;" -Τι σου συνέβη; Τι συνέβη σ' εκείνους;
Διότι το "Τι σου συνέβη;" δεν είναι κατηγορητικό.
Είναι ένα "Πες μου, τι συνέβη;", αντί να πεις "Τι πάει στραβά μ' εσένα;"
Και θεωρώ ότι είναι κάτι που ισχύει για όλους.
Το μόνο πράγμα που με κάνει να κλαίω μέχρι και σήμερα,
μετά από έξι δεκαετίες ζωής, είναι η αναγνώριση…
ΟΠΡΑ
όταν μετακόμισα στο Μιλγουόκι από την κομητεία Ατάλα του Μισισίπι,
ενώ δεν είχα ζήσει ποτέ μακριά από τη γιαγιά μου.
Και ξαφνικά με βάζουν σ' ένα αμάξι, με στέλνουν στο Μιλγουόκι
και μου λένε ότι δεν θα ξαναδώ τη γιαγιά μου.
Και τώρα θα ζω με τη μητέρα μου, την οποία δεν γνώριζα, βασικά.
Γιατί συμμετείχε στη Μεγάλη Μετανάστευση,
όπου είχαν πάει βόρεια κι είχαν αφήσει τα παιδιά στις γιαγιάδες.
Η μητέρα μου ήταν οικότροφος στο σπίτι μιας μεσοαστής,
πολύ ανοιχτόχρωμης, περνούσε και για λευκή, γυναίκας.
Από την πρώτη στιγμή που μπήκα μέσα κατάλαβα αυτομάτως
ότι δεν με συμπαθούσε λόγω χρώματος.
Κι εκείνο το πρώτο βράδυ κιόλας,
δεν με άφησε να μπω μέσα.
Κι είχε έναν μικρό προθάλαμο στη βεράντα, που φαινόταν από τον δρόμο.
Και κοιμόμουν εκεί έξω, σ' έναν καναπέ.
Και η μητέρα μου…
που είχε κι άλλο παιδί…
Τότε γνώρισα την ετεροθαλή αδερφή μου…
Η μητέρα μου δεν με υπερασπίστηκε, δεν είπε "Όχι, το παιδί μου θα μπει μέσα".
Κι εκείνη τη στιγμή
που η μητέρα μου είπε "Εντάξει, λοιπόν, θα κοιμάσαι εδώ έξω",
κατάλαβα ότι ήμουν μόνη.
Σήμερα στο The Oprah Winfrey Show ξανασμίγουμε μαθητές με δασκάλους
που έχουν να ιδωθούν δέκα, 20, ακόμη και 30 χρόνια.
Πρώτα, όμως, θα σας μιλήσω για τη δική μου αγαπημένη δασκάλα.
Θέλετε να τα μπήξω; Οι δάσκαλοί μου ήταν που με έσωσαν.
Μέρι Ντάνκαν;
Κυρία Ντάνκαν!
Αν είχα μια τάξη γεμάτη με μαθητές σαν την Όπρα,
θα ήμουν τρισευτυχισμένη.
Για πάρα πολλά χρόνια στη ζωή μου
ήταν το μοναδικό μέρος όπου ένιωθα αληθινή αγάπη.
Κι αυτός είναι ο λόγος που τόσα χρόνια ήθελα να γίνω δασκάλα.
Για να προσφέρω στα παιδιά αυτό που είχαν προσφέρει οι δασκάλες μου σ' εμένα.
Αγαπώ τόσο πολύ την κυρία Ντάνκαν γιατί μου έβγαλε τον καλύτερό μου εαυτό.
Ήταν η χρονιά που κατάλαβα ότι θα μπορούσα να γίνω κάποια.
Με έκανε να νιώσω σημαντική,
και θεωρώ ότι όλα τα παιδιά θέλουν να νιώσουν άξια.
Και πάντα χάρη σε εσάς, ένιωθα ότι μπορούσα να κατακτήσω τον κόσμο.
Γιατί η επικοινωνία με οποιονδήποτε νοιάζεται για σένα
κάνει τεράστια διαφορά.
Για μένα ήταν οι δασκάλες μου.
Γι' αυτό ξέρω πόσο σημαντικό είναι το σχολείο.
Η εκπαίδευση δεν μπορεί να σε σώσει, αλλά μπορεί να σε ανακουφίσει.
Για μένα, λοιπόν, ήταν μια μεγάλη ανακούφιση
και δημιούργησε…
εκτίμηση και αξία, κάτι που δεν λάμβανα καθόλου στο σπίτι.
Δεν τα λάμβανα καθόλου.
Καθόλου.
20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2006
Σας έφερα εδώ σήμερα για να σας πω
ότι θα στελεχώσετε την πρώτη τάξη της Oprah Winfrey Leadership Academy.
ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΗΛΕΩΝ LEADERSHIP ΜΕΓΕΡΤΟΝ, ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ
Το 2007 άνοιξα την Oprah Winfrey Leadership Academy στη Νότια Αφρική,
για κορίτσια που είχαν τη θέληση, αλλά όχι τα μέσα.
Τις δύο πρώτες τάξεις της σχολής τις επέλεξα εγώ προσωπικά.
Πήγα σε χωριά και κωμοπόλεις
και επέλεξα κορίτσια που είχαν τη φλόγα μέσα τους
και ήθελαν να πετύχουν στη ζωή τους.
Κυρίες και κύριοι,
οι κόρες της Ακαδημίας Θηλέων Oprah Winfrey Leadership Academy.
Από την πρώτη κιόλας εβδομάδα μαθημάτων, όμως,
παρατηρούσα παράξενες συμπεριφορές από κάποια κορίτσια.
Αναρωτιόμουν τι τους συμβαίνει. "Δεν μπορούν να συγκεντρωθούν".
Τηλεφώνησα στον δρα Μπρους Πέρι, λοιπόν,
και μου είπε "Τα παιδιά σου έχουν ψυχολογικά τραύματα.
Είναι συνηθισμένα σε τόσο μεγάλο χάος, που ο εγκέφαλος δεν μπορεί να διαχειριστεί
τη διαβίωση σε ένα περιβάλλον με ηρεμία, φροντίδα και στήριξη".
Δεν καταλάβαινα την κατάθλιψη τότε.
Δεν ήμασταν έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε το ψυχικό τραύμα ή την ψυχική νόσο,
την κατάθλιψη, το άγχος.
Κάθε χρόνο διδάσκω το μάθημα Αρχές Ζωής.
Χρησιμοποιούσα το βιβλίο του Μάικλ Σίνγκερ The Untethered Soul.
Μιλά για τα αγκάθια που έχουμε όλοι.
Πράγματα που συνέβησαν στη ζωή σου και καλύφθηκαν, καταπιέστηκαν,
και δεν αντιμετωπίστηκαν,
και σε βάζουν σε καταστάσεις που δεν καταλαβαίνεις πώς συνέβησαν.
Απλώς κουνήθηκε πάλι το αγκάθι.
Ποιο είναι, λοιπόν, το αγκάθι που πρέπει να σου βγάλουν;
Το πρώτο κορίτσι είπε "Το αγκάθι μου είναι ο θυμός.
Έχω τόσο πολύ θυμό".
Μιλάμε για μια τάξη με 72 κορίτσια.
"Έχω τόσο πολύ θυμό".
Είπε "Γιατί στα τέσσερά μου χρόνια…
προσπάθησα να πω στη γιαγιά μου ότι ο θείος μού έκανε άσχημα πράγματα.
Κι εκείνη είπε 'Κορίτσι μου, τι είναι αυτά που λες; Θείος σου είναι΄.
Με αγνόησε. Και στα επτά μου ο θείος μου με βίασε".
Και είπε…
"Κάθε φορά που πηγαίνω σπίτι…
πρέπει να βλέπω ακόμη εκείνο τον θείο.
Και η γιαγιά μου ξέρει.
Και δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι' αυτό.
Και είμαι τόσο θυμωμένη".
Επικρατεί σιωπή, γιατί καμία δεν μπορεί να πιστέψει ότι όντως το είπε δημοσίως.
Είπα "Δεν είσαι η μόνη με αυτήν την ιστορία.
Βάζω στοίχημα ότι δεν είσαι η μόνη με αυτήν την ιστορία.
Και θα ήθελα όποιο άλλο κορίτσι εδώ έχει την ίδια ιστορία…
να σηκωθεί όρθιο.
Και θέλω να σηκωθείτε για εκείνη.
Κι έτσι, το κάνετε και για τον εαυτό σας, αφού δεν το έκανε η γιαγιά της για εκείνη.
Ποια θα σηκωθεί για εκείνη;
Θέλω, όμως, να σηκωθείτε μόνο αν καταλαβαίνετε τι εννοεί
κι έχετε μια παρόμοια ιστορία".
Σ' εκείνη την τάξη με τα 20… με τα 72 κορίτσια, τα 24 σηκώθηκαν όρθια.
Στα εννιά, τα δέκα, τα 11 και τα 12 μου…
με βίαζε ο 19χρονος ξάδερφός μου.
Δεν ήξερα τι σήμαινε βιασμός.
Σίγουρα δεν γνώριζα τη λέξη.
Δεν είχα ιδέα τι ήταν το σεξ. Δεν είχα ιδέα…
δεν είχα ιδέα πώς γεννιούνταν τα μωρά.
Δεν ήξερα καν τι μου συνέβαινε.
Και φύλαξα το μυστικό.
Και…
είναι απλώς κάτι που αποδέχτηκα.
Ότι ένα κοριτσάκι δεν είναι ασφαλές…
σ' έναν ανδροκρατούμενο κόσμο.
Το αναπτυξιακό τραύμα δεν ξεπερνιέται χωρίς επιπτώσεις.
Μπορείς να το ξεπεράσεις και να βρεις τον δρόμο σου,
μα σίγουρα θα αντιμετωπίσεις πόνο…
θα υπάρχουν ουλές και προκλήσεις.
Και θεωρώ πολύ σημαντικό να καταλάβει ο κόσμος
ότι όλους μάς βαραίνει κάτι μέσα μας.
Όλοι έχουμε ένα βάρος. Απλώς δεν ξέρουμε τι είναι αυτό.
Και γι' αυτό είναι καίριο, σε ζητήματα ψυχικής υγείας,
να μάθεις την ιστορία του άλλου.
Η αφήγηση της ιστορίας,
η δυνατότητα να πεις δυνατά "Μου συνέβη αυτό",
είναι ζωτικής σημασίας.
Δεν λέω αυτήν την ιστορία για προσωπικό όφελος.
Γιατί, ειλικρινά, δύσκολα τη λες.
Νιώθω μεγάλη ντροπή γι' αυτό.
Πώς να εξηγήσω στον κόσμο ότι είμαι προνομιούχα, έχω χρήματα,
έχω δύναμη, αλλά είμαι δυστυχισμένη;
Πώς το κάνεις αυτό;
Θέλω να καταλάβετε ότι δεν σας λέω την ιστορία μου
επειδή θέλω να κλάψετε για μένα. Εγώ είμαι καλά.
Αλλά ανοίξτε την καρδιά σας για κάποιον άλλο.
Γιατί το έχω περάσει, και ο κόσμος χρειάζεται βοήθεια.
Ένα κομμάτι της ανάρρωσής μου είναι η δυνατότητα να σας μιλάω.
Δεν φοβάμαι πια.
Γιατί δεν φοβάμαι να πω, "Ναι, όντως πάσχω από κατάθλιψη.
Ναι, όντως έχω άγχος
κι έρχονται στιγμές που δεν έχω όρεξη για τίποτα.
Κι έρχονται στιγμές που θυμώνω ή στενοχωριέμαι
ή γίνομαι υπερευαίσθητος. Τα βιώνω όλα αυτά.
Όλα αυτά είμαι εγώ. Τα νιώθω όλα στο έπακρο".
Ξέρετε κάτι, όμως; Χαίρομαι που τα ένιωσα.
Θεωρώ πως οι άνθρωποι που αναγνωρίζουν τα προβλήματα με την ψυχική τους υγεία
είναι κάτι σαν υπερήρωες.
Αν έχεις περάσει εσύ κάτι,
αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά σου ή οποιοσδήποτε άλλος
πρέπει να περάσει τα ίδια.
Ξέρω ότι έχω την ευθύνη και το καθήκον να σπάσω αυτόν τον κύκλο.
Υποτιτλισμός: Εύα Τανταλίδου