SULLIVAN ADASI GÜNEY CAROLINA, BİRLEŞİK DEVLETLER
Sullivan Adası kıyısındayız. Tam sahilde.
Burası Charleston limanlarından getirilen kölelerin ilk durağı olurdu.
Burası atalarımızın çoğunun ülkeye adım attığı noktaydı.
Köleleştirilen Afrikalıların
yüzde 40 ila 60'ı
Charleston limanlarından geldi.
Getirildikleri Batı Afrika'daki manzaraya çok benziyor.
Neredeyse zalimce bir şaka sandılar.
Kaçırıldıkları yere geri getirilmiş gibiydiler.
Sanırım atalarımız buraya geldiklerinde
yolculuğun bittiğini düşündüler.
Hayır, daha yeni başlıyordu.
NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
PİRİNÇ KRALLIĞI
Charleston, Güney Carolina.
Kadim bir güzelliğe sahip.
Bu sahilin efsanevi bir cazibesi var.
Aşağı Bölge denilen bu bereketli toprakların.
Ancak burada inkar edilemez bir kasvet hissederim hep.
Yüzeyin hemen altında bir karanlık.
Burası ülkenin köle ticaretinin başkentiydi.
Yüz binlercemiz buraya prangalı hâlde getirildik.
Eski köle pazarındaki açık artırma platformlarına çıkartılıp
güneyin dört bir yanına dağıtıldık.
AÇIK ARTIRMADAN SATILIK AFRİKALI
Ama Güney Carolina'da kalanlar
bu ülkenin ilk zenginliğini sağlayan plantasyonlarda köle olarak çalıştı.
Tütün değil, pirinç üretimiyle.
Bir dönem, pirinç ihracat hacmi senelik 45 milyon kiloya ulaştı.
Amerika'nın ilk dönemlerinde Charleston köle ticareti sayesinde
kişi başına düşen gelirin en yüksek olduğu şehir oldu.
Mutfak tarihçisi Michael Twitty'yle tanışalı birkaç yıl oldu.
Sadece yemek konuşarak bile tarihimizdeki gerçekleri anlatma becerisi
beni oldum olası etkiledi.
Buradaki Afrikalılar
binlerce yıldır çeltik tarımı yapan halkların karma temsilcileri.
Pirinç yatırımı başladığında
kaldırılacak ağaçlar ve düzenlenecek bataklık araziler oluyor.
Pirinç plantasyonlarını kurmak için taşınan toprak miktarı
Mısır'da piramitlerin inşası için taşınan topraktan fazla.
Vay canına.
Bu plantasyonların bıraktığı iz
uzaydan görülebiliyor.
Pirinç plantasyonlarını mümkün kılmak için
ne büyük bir emek harcandığını gösteriyor.
Cehennemde olmamıza, acı çekiyor olmamıza rağmen,
ölesiye çalıştırılmamıza rağmen
bir şekilde, tüm o saçmalıkların arasında
bir mutfak yarattık.
Tarihimizin kalıntıları arasından
çıkarmaya çalıştığım bir yemeği yediğinizde
atalarınızın huzurunda olduğunuzu anlamanızı istiyorum.
Görevimizin de bu gelenekleri yaşatmak olduğunu.
Ruh gibi, onlar da ölmez böylece.
Birçok tencere yemeği tarifinden
birini yapacağız şimdi.
-Pirinç var. -Bir numaralı malzeme o.
Ya bir sonraki önemli malzeme?
Bamya. Afro-Atlantik dünyasında her şeyde bamya var.
Herkes bamya yapar.
Özbeöz Afrikalı.
Biraz domuz yağı.
Soğanların üçte ikisi.
Üçte ikisi.
Domateslerin tamamı.
Domateslerin hepsini koyuyorum.
Evet.
Bir kaşık tuz.
Acı biber en önemli malzeme.
Acı biberi çok tüketirdik.
-Acıyı biz getirdik. -Doğru.
-Maydanoz. -Bir tutam da biberiye.
Şimdi yengecimizi koyacağım.
-Tamam. Yengeci koyuyorum. -Evet, hepsini.
Köleleştirilen halklar
tipik olarak böyle yemekler mi yapıyordu?
Sıcak mevsimlerde, kesinlikle.
-Tamam. -Et suyu zamanı!
Pekâlâ.
Pirinci de koyalım lütfen.
-Pekâlâ. -İşte.
Tatmayı biliyor musun?
Nasıl tadılır?
Kaşıktan değil. Nasıl?
-Nereden biliyorsun? -Bilmem. Ya sen?
-Annem öğretti. -Evet.
Batı Afrika'ya gittiğimde…
Bak.
Böyle tadıyorlar.
İkimiz de öğrenmişiz. İnanılmaz, değil mi?
Gördük bunu.
Ama birilerinin bu mekaniği yaparak kuşaktan kuşağa aktarmış olması gerek ki
biz öyle yapıldığını bilelim.
Kaşığı ağzına sokarsan şaplağı yerdin.
Evet, kaşığı ağzına sokma. Aynen.
Aynen öyle.
-Çok sağ ol. -Tamam.
Kapağını kapatacağız.
Tamam.
İşte böyle.
-Mükemmel. -Tamam.
Pişmeye bırakacağız.
Benim işim köleleştirilen insanların ne pişirdiğini, ne yediğini öğrenmek.
Herkesin şunun farkına varması önemli,
maddi hayatlarının ve yediklerinin,
insanların onlara taktığı isimle ilgisi yoktu.
Kimlikleriyle.
İyi bir yemeğe layık olduklarına inanıyorlardı.
Eşlerin birbirlerine hazırladıkları bir yemeğe.
Babaların çocuklarına, büyükannelerin torunlarına.
İnsan gibi yaşamaya değerdiler.
Twitty Kardeş, pişmek üzere, değil mi?
Evet, dostum.
-Tencere... -Bakalım ilk bamya çorbamız nasıl olmuş.
-Heyecan dorukta. -Ateşte pişirdiğimiz ilk yemek.
Heyecan dorukta.
Ne güzel kaynıyor.
-İşte bu. Şuna bak. -Beğendim.
Harika kokuyor.
-Pekâlâ, şeyle tadacağım... -Çok sıkı.
Çok sıkı. Yeni yöntem.
Vay canına, enfes.
Ne tadı aldın?
Domatesle soğanın etkileşiminin tadı geldi en çok.
Kendi sosu oluşuyor.
Bamya da çok ağır değil, değil mi?
-Bamya arka planda. -Evet.
Çok güzel.
Vay canına.
-Bu... -Demiştim.
Ruhani bir deneyim.
Mutfağımıza "ruh yemeği" diyoruz.
Biz mutfağına sevgi
ve Tanrı gibi görünmeyen ama hissedebileceğin bir şeyin
ismini veren tek halkız.
Tamamen nesnellik ötesi bir şey.
Bizimle ölülerimiz
ve bizimle doğmayı bekleyenlerin arasındaki bir bağ.
Güneyin ekonomik mirasının
siyahilerin işlediği tarlalara nasıl da bağlı olduğunu düşünüyorum.
Uzmanlığımız sayesinde nesiller boyunca bu bölge tek bir mahsulle tanımlandı:
Carolina altın pirinci.
Uçakla Charleston'a gelirken görürsün,
her yer çeltik tarlasıdır.
Carolina altın pirincinden önce burada birçok pirinç türü vardı.
ama Afrikalılardan önce burada çeltik tarımından anlayan yoktu.
COLUMBIA, GÜNEY CAROLINA
Glenn Roberts yemek dünyasının vaftiz babası gibi.
Tamamen kaybolmak üzereyken
Carolina altın pirincinin sofralarımıza dönmesini büyük ölçüde
şirketi Anton Mills'e borçluyuz.
Carolina'nın meşhur altın pirinci bu mu?
Bu.
Bu pirinç hakkında bilmemiz gerekenler neler?
Bu, uyanır uyanmaz ve eve döner dönmez tükettiğimiz pirinç.
Amerikan Tarihi külliyatında İç Savaş öncesindeki
Kolonileşme Dönemi'nden kalma, Carolina altın pirinciyle yapılan tarifler
bu kültürün olmazsa olmazlarının tümünden eski ve ziyade.
Amerika kıtalarının dünya ticaretinde önem kazanan ilk uzun taneli tahılı.
Endonezya'da ve Asya genelinde aranan bir mahsul.
Japonların izolasyonunu bile deliyor.
O kadar meşhur.
Peki pirinç nereye kayboldu?
Birçok sebebi var
ama özetle şöyle,
Afrikalı çeltikçilerin ustalığı yitirildi.
Kölelik bitti. Çalışabilecekleri iş modeli yoktu.
Tam bir çöküntü yaşandı.
İç Savaş'tan sonra Charleston'da
pirinç üretiminde yüzde 80'lik bir düşüş yaşanması akıl alır gibi değil.
Bu pirinci ne zamandır üretiyorsunuz?
21 yıldır.
Bu işe annemin hatırına girdim.
Bu pirinçle büyümüştü. Özlüyordu.
Kabuğunu kendisi ayırırmış.
Annem ömrünün sonundaydı.
Çocukluğundan bildiği bir şeyi ona geri vermek istedim.
Bu sebeple yaptım bunu.
Bu ticareti yapan bir beyaz olarak karmaşık hisler duyuyor musun?
Kesinlikle.
Ayrıcalıklı beyaz olmak istemiyorsun...
Sana ait olmayan bir şeyi paraya dönüştüren kişi.
Yaptığımız iş için "tazminat yolu" dediğim şeyi seçtim.
Tohumu parayla satmıyoruz.
Ücretsiz veriyoruz.
Bunu almaya hakkı olan ve isteyen herkese veriyoruz.
Bunu yapmanı sağlayan şey
pirinci dört bir yandaki müşterilerine satabiliyor olman.
-Tüm dünyaya. -Dünyaya.
Ondan elde ettiğin gelir de
tohumlarını çeşitli topluluklara ücretsiz verebilmeni sağlıyor.
Glenn, sence bu Carolina altın pirinci
kölelik mirası mı?
Kölelik olmasa bugün burada olamazdı.
Göz ardı etmeye meyilli olduğumuz bir gerçek bu.
Kaçınılmaz.
Charleston'da başınızı nereye çevirseniz pirinç görürsünüz.
Bu, köleliğin dehşetini temsil ediyor.
Charleston olağanüstü mutfağıyla meşhur.
Ama elimde olmadan
hâlâ kölelik döneminin ekmeğini yediğini fark ediyorum.
Şehirdeki restoranların pek azının sahibi siyahi
ve tarih "Güney mutfağı"nın
nereden geldiğini çok sonraları anladı.
Bir şef olarak şehrimde kültürümüzün hiç temsil edilmediğini gördüm.
Ama Charleston'daki menülerde ve restoranlarda kültürümüzü görüyordum.
Charleston yemeklerine bayılıyorlar.
Kaynağı neresi?
Gullah.
Güney Carolina'daki kölecilik ortak deneyiminden
Gullah diye bilinen yeni bir halk çıktı.
Şef BJ Dennis bu halkların mutfağa katkılarının
tanınmamasını sağlayan harekete liderlik ediyor.
Geçimini şeflikle ve hazır yemek işiyle kazanan BJ
ya da ona öyle hitap etmeyi sevdiğim şekliyle "BJ Kardeş"
ülkenin dört bir yanında geçici restoranlar işletiyor.
Bu da onu Gullah mutfağının simgesi yaptı.
GULLAH ŞEFİ
Gullah mutfağı konusunun derinlerine inmek için
Charleston'dan ayrılıp Deniz Adaları'nın büyüsüne kapılmalıydım.
DENİZ ADALARI
"Gullah halkı" derken kimden bahsediyoruz?
Güney Carolina'nın Aşağı Bölge'sinde bulunan Deniz Adaları'nda yaşayan
özgür ve köle insanlardan bahsediyoruz.
Tecrit edilmişlikleri sayesinde atalarımız
ülkedeki diğer Afrika asıllı Amerikalı kültürlerine kıyasla Afrikalılıklarına,
Afrika köklerine daha sadık kalmışlar.
Gullah halkının tecrit edilmişliğinin sebebi neydi?
Doğrusu, o zamanlar bu adalarda yaşamak kolay değildi.
Sıtma çok yaygındı.
Avrupalıların birçoğu hastalanmamak için
yazları dağlara çıkar ya da eyaletin yukarısına giderdi.
Batı Afrika'dan geldiğimiz için sıtma ve benzerlerine bağışıklığımız yüksekti.
Bizim için bu tecrit harikaydı
çünkü köklerimize ve kültürümüze sarılabildik.
Tecrit o zamanlar harikaydı
ama şimdi aileler bu adalarda kalmak istemiyor.
Hayat daha pahalı.
Etrafımız golf sahalarıyla, tatil köyleriyle çevrili, değil mi?
Korumaya nasıl devam edeceğiz?
Bana göre bunun yolu, unutmamak.
Ölen, yok olan bir kültür değil bu.
Hâlâ buradayız, hâlâ başarıyor, hâlâ mücadele ediyoruz.
BJ beni St. Helena Adası'na götürdü.
Orada akıl hocaları Bill ve Sara Green'le tanıştım.
Gullah Grub'ın sahipleriyle.
Bay Bill Green ve eşi Sara.
Onları kendime örnek alırdım. Bay Green'i televizyonda izlerdim.
Hiç müdanasız bir Gullah'tı.
Şimdi tavuğu kızartmaya hazırlanalım. Tavuğu eski usul, tavada kızartacağız.
Büyükannemin eskiden yaptığı gibi.
Bugün de öyle yapacağız.
ÖZGÜN AŞAĞI BÖLGE YEMEĞİ
Kökenimi temsil ettiği için
kendime yakın hissettiğim yemekleri yaptığını bildiğim ilk kişilerden biriydi.
Sonra da karidesi ekliyorsun.
Şimdi size bunu Gullah usulü yapmayı göstereceğim.
Herkes her çeşit meyane yapıyor.
Lezzetin sosta kalmasını nasıl sağlayacağınızı göstereceğim.
Gullah mutfağı bence öncelikle sevgiyle yemek yapmak demek.
Mevsiminde pişirmek.
Her şeyi mevsimine göre yiyorsun.
Bugün ne yiyeceğiz?
Kırmızı pirinç yiyeceğiz.
kefal balığı,
mısır ekmeği ve çalı fasulyesi.
Hikâyesini de söyleyeyim, eşimin kalbini böyle kazandım.
-Tamam. -Kefal balığıyla.
Öyle mi? Sırrı nedir? Bize sırrını söyle.
Balığı iyi tuzlayıp baharatlamak, sevgiyle ve şefkatle pişirmek.
Yiyince, "Uzun zamandır
böyle bir balık yemedim." dedi.
Bayan Sara, bu hikâye gerçek mi?
Gerçek bir hikâye.
Kalbimi kazanması için iki porsiyon yemem gerekti.
Emin olmak için.
"Vay canına. Bu adam iyi yemek yapıyor!" dedim.
Pekâlâ, beyler.
Kefal balığı!
Pekâlâ.
Kefal balığı ve pilav!
Enfes.
Çok iyi.
Kefal balığı…
Yaşlı bir adam vardı.
Katır arabasıyla gelirdi.
Arkada bir kasa kefal balığı olurdu.
Çığırtkanlık yaparak mahallede dolaşırdı.
Kefal balığı, kefal balıkçısı geldi
Yarım kilosu beş sente kefal
Getir tavanı
Kefal balıkçısı geldi
Bir bakmışsın, verandanda otururken
bir kilometre öteden kefal kokusu geliyor.
Herkes kefal pişiriyor.
Kefal konuşmaktan kendimi alamıyorum.
Kefali yemeye başlasam iyi olur
çünkü tadı çok güzel.
Sırada ne var?
Bamyalı yahni var.
Gullah halkı hafta boyunca bununla beslenir.
Her bir, iki evde muhakkak
bamya yahnisi ya da bamya çorbası olur.
Bamya çok güzel.
Böyle yemekleri, Gullah yemeğini yerken hissedebilirsin.
Gullah usulü yemeğin güzel yanı bu.
Yemeğin içine girdiğini hissediyorsun. Vücudunda bir şey olduğunu anlıyorsun.
Bir kâsesi sana bolca enerji verir.
Bence bu kültürde bamya sevmesen bile
pişirmeyi bilmen lazım.
Çünkü ana yemeklerimizden biri.
Mutfağımızın ana sebzelerinden biri.
Sana bamya yahnisi yapmayı kim öğretti?
Dostum, çocukluğumda
büyükbabam her şeyden biraz yetiştirirdi
ama en çok bamya ekerdi.
Büyükannem müthiş bamya çorbası yapardı.
Çocukluğum annemi onu yaparken izleyerek geçti.
BJ Kardeş'le gurur duyuyor musunuz?
Evet. Onu kültürü ve her şeyi sürdürmeye çalışırken görmek çok keyifli.
Benim için en değerli şeylerden biri küçüklüğümde örnek aldığım kişilerin
doğru yolda olduğumu söylemesi.
Beni yapmam gerekeni yapmaya devam etmem için çok motive ediyor.
DUA EVİ
Gullah işi burada başlamadı.
Buraya getirildiğimizde bizimle geldi.
İşte bu.
Gullah Festivali yapıyoruz ve herkes bunu öğrenmeye çalışıyor.
Baştan beri bir parçanızdı ama sahip olduğunuzu bilmiyordunuz
çünkü size kendinizi değersiz hissettirdiler.
Başınıza gelen en iyi şey. Kültürünüze herkesten daha yakınsınız.
-Doğru. -Tanrı'ya şükrediyorum.
Dua evi için şükürler olsun. Öğretmenlerimiz için şükürler olsun.
Kökenimle gurur duyuyorum.
Gel, Kutsal Ruh, uhrevi gücünle.
Gel de kutsal sevgiyle bu soğuk kalplerimizi ısıt.
Bak, ağır yükümüzü nasıl taşıyoruz!
Bu dünyadan ruhlarımız ne uçacak ne de sonsuz sevince ulaşacak.
Bu plantasyon için sana yakarıyoruz Tanrım.
Huzur bulacağımız yer burası değil. Kutsal adınla yakarıyoruz. Siz!
Amin!
Gullah kültürüne kendimi kaptırmaya devam ederken
Deniz Adaları'nın en ücra adalarından birine ayak bastım.
DAUFUSKIE ADASI
Daufuskie Adası'na sadece tekneyle ulaşılıyor.
BJ Kardeş'le buluştum.
Bayan Sallie Ann Robinson'ın evinde
ateşte geleneksel bir yemek, bütün domuz yapmak için hazırlanıyor.
Bayan Sallie, biz hallederiz.
Tamam, sizin için şey yapayım dedim...
Bayan Sallie Ann şef ve yemek kitabı yazarı.
Gullah Diva olarak tanınıyor.
İşte oldu.
Altıncı kuşağım. Doğuştan buralıyım.
Adada yetişenlerle yetinmekten başka bir şey bilmiyorduk.
Bahçe ekip biçme…
Okyanusa açılıp karides, balık ve yengeç tutardık.
Vay canına.
AFRİKA TUZU
Ormana girer, yaban hayvanlarını avlardık.
Güzel bir hayatımız vardı.
Domuz paçalarını suya koyacağım.
-Çok güzel. -Önce temizledim.
Güzel bir yemek için hazırlar.
Et haşlanmaya başlayınca börülce de koyacağım.
Tane börülceli domuz paça olacak.
"Domuz gibi yemek" lafını duydun mu?
Evet.
Kölelik döneminden kalma bir şey.
Domuz yemeği ziyafet sayılırdı.
Plantasyondakiler domuzları sahipleri için keserdi
ama onlara sadece domuzun parçaları verilirdi.
Paça, kuyruk ve bağırsak gibi.
Sahipleri için hiçbir değeri olmayan bu anlamsız kısımları
aileleri için harika bir ziyafete dönüştürürlerdi.
Şimdi de ayrı bir lezzet olarak tekrar popüler oluyorlar.
"Atın. Biz bunları atıyoruz." diyorlar.
Onları buraya atıyorsun,
ben de böyle bir şey pişiriyorum. Sonra onlar da yemek istiyor.
Sırada ne var?
30, 40 dakika pişmeye bırakıyoruz.
-Sonra da börülceleri yıkayıp katacağım. -İçine.
Bugün tane börülce kullanacağım.
Tuz ya da baharat koyuyor musun?
Henüz hayır. Önce börülceyi koyacağım.
Sonra da küp soğan ekleyeceğim.
-O zaman iyi olacak. -O zaman iyi olacak. Evet.
Pekâlâ.
Harika kokuyor.
Hazır mısın?
Çıkaracağım. Bana doğru getir.
Bir, iki, üç.
Pekâlâ.
Kaldır.
Ne koyuyorsun içine?
Sadece kırmızı biber, kuru zencefil ve sarımsak.
Peki bu geleneği bu kadar özel kılan ne?
Açıkçası yılda sadece bir kez yapılırdı.
Genellikle kışın ve tüm topluluk için.
Tüm aileler buluşur, birden çok domuz pişirilir,
domuz parçalanır,
bir kısmı jambon yapılmak üzere tuzlanır,
bir kısmı fümelenir, bir kısmı da sosis yapılır.
Topluca yapılırdı.
Bu, günümüzde olduğu gibi her gün yenen bir hayvan değildi.
-Evet. -Tüm halkı beslemek içindi.
Kışları atlatmak için kış mevsiminde yapılırdı.
Senede bir yapılırdı.
Bunu yapmayı kimden öğrendin?
Kendin mi?
-Yaşlıları izledim. -Öyle mi?
-Bayan Sallie Ann'i görüyor musun? -Evet.
Yaşlılarla konuştum.
Büyüklerimizle de. Bayan Sallie yaşlı değil gerçi.
-Hayır. -Ona henüz yaşlı diyemem.
Çocuklar da işin ucundan tutmalı ki büyüdüklerinde ne yapacaklarını,
ailelerini nasıl besleyeceklerini bilsinler.
Bu hayvan bize hayat veriyor.
Canını aldığın hayvana saygı bekleyişinde bulunacaksın.
-Kesinlikle. -Ziyan etmemeye çalışacaksın.
Bütün gece başında mı duracaksın?
-Evet. -Bu gece uyku yok birader.
Uyku yok mu?
-Bu gece uyku yok birader. -Bira mı, kahve mi içelim?
Hava sıcak değil, bira sıvı kaybettirmez.
-Tamam. -Sıcak olsaydı su derdim.
-Evet. -Evet.
Burada bayılmanı istemem.
Ateşin biraz küllenmesini bekliyoruz.
Çok sıcak olmamalı.
Evet.
Tamam.
-Böyle iyi. -Evet.
Evet.
İstediğin zaman dön.
-Döneyim mi? -Ateşi karıştır.
İkide, üçte, dörtte dön.
İstersen gündüz gel.
Burada olacağız.
Altına köz atmaya başlayacağım.
Böyle iyi. Artık bekleyeceğiz.
BJ'in adanmışlığından etkilenmemek zor.
Şöhreti, Gullah toplumunu aşmış.
Kuzey Carolina'daki Apex'te
mutfak yoluyla kendi kültürel kökenini keşfe çıkan
arkadaşı Gabrielle Eitienne'le tanıştım.
KUZEY CAROLINA
Deniz Adaları'nda araştırma yapmaya başlamıştım.
BJ'in Güney Carolina'da yaptıklarını duydum.
Memlekete döndüm.
Büyükbabamın kulübesinde karalahana tohumları asılıydı.
"Bunlar ne büyükbaba?" dedim.
"Karalahana tohumu böyle yapılır. Tohumları kurutuyorum." dedi.
"Bir daha söyle lütfen. Ne dedin?"
Yaptığım araştırmalar
büyükbabamdan öğrendiklerimle örtüşüyordu.
New York'tan memlekete döndün, öyle mi?
Evet, öyle oldu.
Eşyalarımı yüklediğim gibi
yola koyuldum.
İlahi bir buyruk almış gibiydim.
Memlekete döndüğünde büyükbaban ne dedi?
"Bastonla dolaşacağın yaşa kadar seni burada görmeyi beklemiyordum."
Bu da bayağı şeydi...
Çok komikti.
Büyüklerimden öğrendiklerimi paylaşma yollarımdan biri de
toplu yemekler vermek.
SEBZELİ BİR AKŞAM YEMEĞİ
Bu yemekler siyahi mutfak geleneğinin korunmasına ve geliştirilmesine yönelik.
Bu yemek tüm toplumu besliyor.
Hâlâ marketlerimiz var
ama bahçeden salatalık malzeme toplamanın yerini tutmuyor.
Bir tanıdıktan karalahana almanın yerini de.
Taze yiyeceğe nasıl erişebileceğimizi tekrar düşünebildim.
Bu alanın sunduğu olasılıklara ısınmaya başladığımı hissettim.
Tarihsel olarak siyahi olan toplumumuz için neler ifade edebileceğine.
Gabrielle'in ailesinin nesiller boyu yaşadığı topraklara bağlılığı övgüye layık
ama öğrendiğime göre tüm emekleri tehdit altında.
Bu bölgede ne oluyor?
Ulaştırma Bakanlığı otoyol inşa ediyor.
Şu anda iki şeritli olan yolu yedi şeritli otoban yapacaklar.
Bu bahçenin bir kısmından geçiyor.
Şuradan itibaren.
Diğer tarafta Andrew amcamın ve Lynn amcamın bahçeleri gidiyor.
O taraftaki tüm akrabalarımın.
Biraz ileride, bu tarafta da bazılarının bahçeleri gidecek.
Seçenek yok. Kalman için seçenek sunmuyorlar.
Yani istimlak edilmesinden bahsediyoruz.
Evet. Aynen.
Ailen için ne ifade ediyor bu?
Üzücü bir durum çünkü 70'li,
80'li yaşlarındakiler uzun yıllardır tanıdıkları,
bildikleri yerlerinden taşınmak istemiyor.
Bu bahçeyi benim için Andrew amcam ekip biçiyor.
Onu başka bir yere göndermek
çok fazla şeyin değişmesi anlamına geliyor.
Asıl inanılmaz olan, amcam eskiden bu arazide ot bile bitmediğini anlatıyor.
Yaşamak için tercih edilmeyen bir yerdi.
Siyahiler buraları bu sayede aldı.
Bir dönem sadece siyahilere satıldı.
Bu toprakları aldık, iyileştirdik, gübreledik
ve kendimizi adadık.
Şimdi…
-Gitme vakti. -Şimdi gitme vakti.
Bu toprağı, bu alanı,
bizim için anlamını yeniden tasavvur ederken
bu topraklarda yemek yapmaya,
onu neşeyle, kahkahayla ve yaratıcılıkla beslemeye devam edeceğiz.
Çünkü tüm olumsuz koşullara rağmen
bunlara devam etmek
direniş gibi geliyor bana.
Yüce Tanrım, yaptıkları için Gabrielle'e minnettarız ve şükrediyoruz.
Herkesi bu sofrada, bu yemeğin etrafında birleştirdiği için
çünkü bu sofrada birçok öykü yaratılıyor
ve kalıtlar oluşturuluyor.
Köklü bir tarihi ve mirası olan bu evi,
bu çiftliği açtığın için çok minnettarız ve şükrediyoruz.
Bedenlerimizin beslenmesi için bu yemeği kutsamanı rica ediyoruz. Amin.
Ase.
Çok güzel. Teşekkürler!
Teşekkürler.
Tüm bu sevgiyle çevrili olmak çok güzel.
-Çıplak boyunlu tavuktan yaptım. -Müthiş.
Barbeküde pişirdim. Ondan önce iki gün salamurada bekledi.
Sevgi, tarçın, kimyon ve füme toz biber kattım.
Çilekli şarap glazeli arpacık soğanla tamamladım.
Kuru börülce ve kuru fasulye.
Şalgam salatası, mor soğan ve şitake mantarı.
Ceviz odununda fümelenmiş, pancarlı mısır ekmeği.
Bu güzel lahanayı barbeküde pişirip sosladım.
Sosunu armut reçelinden yaptım.
İçinde kırmızı şarap sirkesi, beyaz biber ve susam var.
Sanırım hepsi bu.
Afiyet olsun. Başlayın lütfen.
Özellikle bu türü...
Öyle mi?
Bilmiyorum.
-Çok iyi. -Abartma o kadar.
Hayır.
Hayır, abartısız tepkimiz bu.
Şalgam salatan beni geçmişe götürdü.
Çocukluğumdan beri bildiğim,
bu şekilde pişirilmiş yeşilliğe
en yakın lezzet ondaydı.
Şimdiye kadar özlediğimi fark etmediğim,
zengin bir tada sahip bu salata.
Bu evdeki kutlamaların
ve toplanmaların, bu mirasın koruyucusu olman
çok ilgimi çekiyor.
-Şimdi ne yapıyoruz? -Merhaba. Bu da size.
-Tanrım! -Hey.
-Yetiştin! -Vay canına!
-Kendinize iyi bakın. -Hepsi bu mu?
Bu kadar mı? Sohbet etmeyecek misin?
-Kendinize iyi bakın. -Hayır.
-Tavuk yemeyecek misin? -Kendinize iyi bakın.
Sağ ol Andrew amca.
-Bunun anlamı çok büyük. -Sağ ol Andrew amca.
-İşte bundan bahsediyorum. -Ben de bundan bahsediyorum.
-Bahset o zaman. Gerçekten. -İşte bu.
Öyle bir his ki bu...
Birlikte yaptığımız şaraptan getirdi.
Affedersiniz.
Hayır, sorun değil.
Böyle yerlerde...
...herkesin bir araya toplanması...
...bunun için önemli.
Bunu…
Bunu getiren amcam birçoğunuz bildiği gibi…
...evinden zorla uzaklaştırılıyor.
İstimlak sebebiyle.
Kulağa iyi bir şeymiş gibi geliyor.
-Değil mi? Oysa tam tersi. -Evet.
Geçen ay boyunca
eşyalarını topladık.
Bu, evinde geçirdiği son hafta.
İfade etmiyor
ama şu anda çok üzgün.
Tüm ağırlığını hissediyor. Bunun onun için anlamı büyük.
Buna rağmen gelip bana bunu getirmesi...
Şey yapamıyorum...
Andrew amcam ve büyükbabam bugün yaptığım iş için bana ilham verdi.
Bana yemek geleneğimiz hakkında bildikleri birçok şeyi öğrettiler.
Bu açıdan bilinçlendiğimi düşünüyorum.
Siyahileri, ihtiyaçlarımızı ve tarihimizi biliyorum.
Memlekete dönüp onlarla olarak tarihimiz hakkında çok şey öğrendim.
Yemeklerimizle, tarımımızla
ve böyle toplanmalarımızla.
Bunun neden önemli olduğunu gösteriyor.
O çam ağaçlarının altında öğrendiklerini senden asla alamazlar.
Senden asla alınamazlar.
Ona sımsıkı sarılmana ihtiyacımız var.
O bilgiye, o hisse, o motivasyona.
Artık senin o.
Ne yapıyoruz? Bu ne?
Güney Carolina'nın klasik bir barbekü yemeğini yapıyoruz bugün.
Kelle yemeği.
Kelleden çıkan tüm etleri doğradım.
-Tamam. -Burada.
Bunlar son parçalar.
Barbekü sosunu getirebilir misin?
Evet. Hemen dönerim.
Kelle etini bu et suyunda pişireceğiz.
Yani...
Yarısı kellenin suyu, yarısı da barbekü sosu.
Tamam.
Şimdi yahni gibi pişireceğiz.
-Tamam. -Pilavın üstünde servis edilir.
Bu yemeğin geçmişi nereye dayanıyor?
Köleleştirilenlere hayvanın kötü kısımlarının verildiği söylenir.
Bunlarla idare etmek zorunda kaldıkları.
Ama Batı Afrika'dan geldiğimizde
hayvan avladığımızda her parçasını kullanırdık
yani artıklarını kullanmayı biliyorduk.
Bu barbekü sosunda ne var?
Domates bazlı, hardal esaslı bir sos.
-Tamam. -Tencereye koyuyoruz.
Tamam. Kuzey Carolina'da sirke severiz
-ama işini eleştirmiyorum. -Yemeği eleştirmiyor musun?
-Eleştirmemeye çalışıyorum. -Bugün olmaz.
Suyunu çektirecek misin?
Evet. Tekrar ateşe koyacağız.
Güzel.
Pekâlâ.
Yani kelleden çıkan her şey burada.
-Her şey. -Dili. Gözler? Her şey.
-Ne çıkarsa. -Bilmem gerek.
Onu görüyor musun?
-Kellede olmayan her şey burada. -Evet, orada ne varsa.
Barbekü sosunu koyuyoruz.
Evet.
-Bir kaşık alayım. Bunlar sana lazım mı? -Hayır, alabilirsin.
-Tamam. -Sen de şuraya geçebilirsin.
Ateşe koyalım.
Ne kadar zamanda pişer?
-Yarım saat. -Tamam.
Ağır ağır.
Fokurdayacak.
Sos enfes kokuyor.
Parti burada mı?
-Şimdi halkı davet ediyoruz. -Tüm halkı.
Katılın bize.
Selam tatlım, nasılsın?
-Selam! -Selam. Nasılsınız millet?
Evet.
Tamam. Güzel.
Burası uygun.
-Tamamen çek. -Teli tamamen çek.
Tamam, böyle iyi.
-Bıraksan doğruca... -Şimdiden hazır.
Şimdi kıtır yağını yiyerek kendimi şımartıyorum.
-Tamam. -Evet.
-Sesi size ulaşıyor mu? -Evet!
Kesinlikle duydum.
-Şeker. -Oradan anlarsın.
-Evet, doğru. -Bana da ayır.
-Bu şarabı Andrew amcam yaptı. -Pekâlâ.
Erik şarabı bu.
Atalarımıza, büyüklerimize kadeh kaldıralım.
Atalarımıza, evet.
Geçmişe, bugüne ve geleceğe.
-Kesinlikle. -Evet!
-Şerefe. -Şerefe.
-Güzel. -Çok iyi.
-Evet. -Çok iyi.
-Dengeli. -Domuzla iyi gidiyor.
Atalarımızın öyküleri güneyde başlayıp bitmiyor.
Kölelik kuzeyde de yayılıyordu.
NEW YORK BORSASI
New York yeni oluşan ülkenin omurgasıydı
ve kurucu babalarımız Pennsylvania'da anayasayı kaleme alırken
yeni demokrasinin damak zevkini oluşturanlar ise onların köle şefleriydi.
Alt yazı çevirmeni: Çetin Soy