CHARLESTON
We zijn bij de kust van Sullivan's Island, hier bij het strand.
Dit was het eerste stoppunt voor de slaven…
…toen ze aankwamen in de haven van Charleston.
Dit was het aankomstpunt voor veel van onze voorouders.
Meer dan 40 tot 60% van alle Afrikaanse slaven…
…kwam door de haven van Charleston.
Het lijkt op het landschap in delen van West-Afrika waar ze vandaan kwamen.
Dus het was bijna een soort wrede grap.
Ze dachten dat ze terug waren waar ze vandaan kwamen.
Ik denk dat onze voorouders toen ze aankwamen…
…dachten dat de reis voorbij was.
Nee, dat was pas het begin.
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRESERIE
HET RIJSTKONINKRIJK
Charleston, South Carolina.
Er is hier een oude schoonheid.
Deze zeekust heeft een mythische charme.
Dit vruchtbare land wordt het laagland genoemd.
En toch heb ik hier altijd een onmiskenbare zwaarte gevoeld.
Een duisternis vlak onder het oppervlak.
Dit was de hoofdstad van de slavenhandel.
We kwamen hier met honderdduizenden aan in ketenen…
…en stonden op de veilingblokken van de oude slavenmarkt van de stad…
…om over het Zuiden verspreid te worden.
Maar degenen die in South Carolina bleven werden slaven op de plantages…
…die de aanvankelijke rijkdom van dit land genereerden.
Niet met katoen, maar met rijst.
Op een gegeven moment werd er jaarlijks meer dan 100 miljoen pond geëxporteerd.
Charleston werd, dankzij de slavenhandel…
…per hoofd van de bevolking de rijkste stad in Amerika.
Ik ken culinair historicus Michael Twitty een paar jaar…
…en ik sta versteld van hoe hij tot de waarheid van ons verleden komt…
…door gewoon over eten te praten.
De Afrikanen hier zijn een combinatie van mensen…
…die al duizenden jaren rijst kweken.
En toen er werd geïnvesteerd in rijst als gewas…
…moesten al die bomen en het moerasland verplaatst worden.
Er is meer land verplaatst bij het creëren van de rijstplantages…
…dan bij het maken van de piramides in Egypte.
Het litteken van de plantages is te zien vanuit de ruimte.
Dat laat zien hoeveel arbeid er nodig was…
…om die rijstplantages mogelijk te maken.
Ondanks dat we in een hel zaten, dat we leden…
…dat we afgebeuld werden…
…hebben we op de een of andere manier, in al die onzin, een keuken gecreëerd.
Als je het eten eet dat ik bij elkaar raap uit de fragmenten van onze geschiedenis…
…wil ik dat je weet dat je in aanwezigheid van je voorouders bent…
…en dat het onze taak is om die tradities door te geven…
…zodat ze, net als de ziel, nooit sterven.
We gaan één van de vele eenpansgerechten maken.
Rijst. -Het hoofdingrediënt, rijst.
En het volgende ingrediënt?
Okra. Okra vind je overal in de Afro-Atlantische wereld.
Iedereen heeft okra.
Typisch Afrikaans. -Typisch Afrikaans.
Wat reuzel.
Twee derde van de uien.
Twee derde.
Alle tomaten.
Dus alle tomaten gaan erin.
Een lepel zout.
Hete peper, het belangrijkste.
Wij waren het peper-volk.
Die namen wij mee. -Precies.
Peterselie. -Nog een beetje rozemarijn.
Daarna doen we de krab erin.
Oké, en nu de krab erin? -Ja, alles.
Is dit ook typisch voor hoe slaven kookten?
In de warme jaargetijden, zeker.
Juist. -Tijd voor bouillon.
Oké.
En de rijst, alsjeblieft.
Oké. -Kijk eens aan.
Weet je hoe je goed proeft?
Hoe proef je het?
Niet van de lepel. Hoe?
Hoe wist je dat? -Geen idee. Jij?
Dat heeft m'n moeder me geleerd.
En toen ik naar West-Afrika ging…
Kijk.
Zo doen ze dat daar.
Fascinerend dat we dat allebei leerden…
We hebben het gezien.
Maar iemand moest die beweging generatie op generatie maken…
…om ons te laten weten wat je moet doen.
Je kreeg een tik als je van de lepel at.
Niet met je mond aan de lepel. Precies. -Precies.
Dank je wel.
We doen het deksel er weer op.
Zo.
Perfect.
En we laten het staan.
Bij mijn werk draait alles om wat de slaven kookten en aten.
Het is belangrijk dat mensen beseffen dat hun materiële leven en hun voedsel…
…niets te maken hadden met hoe ze genoemd werden.
Met wie men dacht dat ze waren.
Zij vonden dat ze een goede maaltijd verdienden.
Een maaltijd van de vrouw voor haar man, de man voor z'n vrouw.
Van 'n vader voor z'n kinderen, een oma voor haar kleinkind.
Zij voelden zich waardig als mens.
Broeder Twitty, volgens mij is 't klaar, hè?
Ja, man.
De pan… -Kijken hoe je eerste okrasoep…
…op een open vuur is geworden. -Dat is veel druk.
Dat is veel druk.
Dat kookt lekker.
Kijk eens aan. -Dat ziet er goed uit.
Het ruikt geweldig.
Oké, ik ga de nieuwe… -Heel strak.
Heel strak. De nieuwe methode.
Dat is heerlijk.
Wat proef je?
Ik proef vooral het samenspel tussen de tomaat en de ui.
Dat maakt z'n eigen jus.
En de okra is niet te overheersend, toch?
De okra is op de achtergrond.
Heel lekker.
Dit is… -Ik zei het toch?
…een spirituele ervaring.
We noemen ons eten soul food.
Wij zijn de enigen…
…die onze keuken hebben vernoemd naar iets onzichtbaar…
…wat je kunt voelen, zoals liefde en God.
Iets wat alles overstijgt.
Het gaat om een verbinding tussen ons en onze doden…
…en degenen die nog niet geboren zijn.
Ik denk vaak aan hoe de economische nalatenschap van 't Zuiden…
…verbonden is met het land dat zwarten cultiveerden.
Generaties lang definieerde onze expertise deze regio met één gewas.
Carolina Gold.
Als je boven Charleston vliegt zie je alleen rijstvelden.
Er waren veel rijstsoorten voordat Carolina Gold verscheen…
…maar niemand hier was goed in rijst telen tot de Afrikanen verschenen.
Glenn Roberts is een soort peetoom in de voedselwereld.
Zijn bedrijf, Anson Mills…
…is verantwoordelijk voor het terugbrengen van Carolina Gold…
…toen het nagenoeg verdwenen was.
Dus dit is de beroemde Carolina Gold-rijst.
Dat klopt.
Wat moeten we weten over deze rijst?
Dit is de rijst waarmee je wakker wordt en waarvoor je thuiskomt.
Er zijn uit ons koloniale tijdperk meer recepten voor Carolina Gold-rijst…
…dan voor elk ander basisvoedsel in de Amerikaanse geschiedenis.
Het was de eerste langkorrelrijst die belangrijk was voor de wereldhandel…
…en die gewild was in Indonesië en Azië…
…en die zelfs het geïsoleerde Japan binnendrong.
En waarom verdween de rijst?
Een combinatie van veel dingen, maar het komt hierop neer:
De Afrikaanse teeltexpertise verdween.
De slavernij stopte, ze hadden geen bedrijfsmodel…
…en het stortte gewoon in.
Het is verbijsterend om je te realiseren…
…dat de rijstproductie van Charleston met bijna 80% daalde na de Burgeroorlog.
Hoelang verbouw je deze rijst al?
21 jaar.
Ik ben dit gaan doen als eerbetoon aan mijn moeder.
Ze miste deze rijst. Ze groeide ermee op. Ze maalde het zelf.
Toen m'n moeder stierf wist ik dat ik haar terug wilde geven wat ze als kind had.
Daarom ben ik dit gaan doen.
En heb je als witte man gemengde gevoelens om bij deze handel betrokken te zijn?
Zeker.
Je wil niet de bevoorrechte witte persoon zijn…
…die verdient aan iets wat niet van jou is.
Ik heb gekozen voor wat ik een weg van compensatie noem.
Dus we verdienen niet aan de zaden, die geven we weg.
Aan iedereen die er recht op heeft.
En dat kun je doen…
…omdat je verkoopt aan al je klanten…
…over de wereld. -Wereldwijd.
En dankzij de inkomsten daarvan…
…kun je de zaden weggeven aan verschillende gemeenschappen.
Denk je dat deze Carolina Gold-rijst de nalatenschap van de slavernij is?
Zonder slavernij was het er niet.
Dat is iets wat we vaak verbloemen.
Het is onontkoombaar.
Overal waar je kijkt in Charleston zie je rijst.
Dit laat de gruwel van de slavernij zien.
Charleston staat bekend om z'n culinaire hoogstandjes.
Maar het viel me op dat in een stad die nog zo profiteert van de slavernij…
…er weinig zwarte restauranteigenaars waren.
En de geschiedenis erkent maar langzaam…
…waar de 'zuidelijke keuken' precies vandaan komt.
Als kok zag ik onze cultuur niet vertegenwoordigd in mijn stad.
Maar ik zag onze cultuur in de menu's en restaurants.
Eten uit Charleston is geliefd, maar wat is de basis?
De Gullah.
Vanuit de slavernij in South Carolina…
…ontstond een nieuw volk genaamd de Gullah.
En kok BJ Dennis leidt een beweging…
…om ervoor te zorgen dat hun culinaire bijdrage erkend wordt.
Privékok en cateraar BJ, of zoals ik hem graag noem, broeder BJ…
…organiseert door het hele land pop-uprestaurants…
…die hem het boegbeeld van de Gullah-keuken maken.
Als ik tot de kern van het gesprek over de Gullah-keuken wilde komen…
…moest ik Charleston verruilen voor de magie van de Sea Islands.
Als je het over de Gullah hebt, wie zijn dat dan?
Dat waren mensen die op de Sea Islands of in het laagland woonden…
…die vrij of slaaf waren.
Door isolatie konden onze voorouders…
…meer vasthouden aan hun Afrikaanse wortels…
…dan andere Afro-Amerikaanse culturen in dit land.
En waarom waren de Gullah geïsoleerd?
Eerlijk gezegd waren deze eilanden vroeger geen pretje.
Er heerste malaria.
Veel van de Europeanen trokken 's zomers de bergen in…
…of reisden verder landinwaarts om aan de ziektes te ontsnappen.
Wij als West-Afrikanen waren meer immuun voor malaria en zulke dingen.
Dus voor ons was de isolatie geweldig…
…omdat je je wortels en cultuur kon vasthouden.
Het isolement was destijds geweldig, maar nu willen families hier niet wonen.
Het is duur geworden.
Er zijn tegenwoordig overal golfbanen en resorts.
Maar hou behouden we dit? Voor mij is dat door het niet te vergeten.
Dit is geen stervende, verdwijnende cultuur.
We zijn er nog steeds, we floreren, we ontwikkelen ons.
BJ nam me mee naar St. Helena Island…
…waar ik zijn mentors Bill en Sará Green van Gullah Grub ontmoette.
Mr Bill Green. Zijn vrouw, Sará.
Dit waren mijn grote voorbeelden. Mr Green zag ik op tv.
Hij was onbevangen Gullah.
Nu beginnen we met de kip.
We gaan kip bakken op de ouderwetse manier.
Zoals mijn oma het maakte.
Zo maken wij het vandaag ook.
Hij was een van de eersten die eten kookte wat mij aansprak…
…omdat het ons erfgoed was.
En dan voeg je garnalen toe.
Ik laat je zien hoe je het doet op de Gullah-manier.
De meeste mensen maken allerlei soorten roux en zo.
Ik laat je zien hoe je zorgt dat de jus z'n smaak behoudt.
Koken op de Gullah-manier is in de eerste plaats koken met liefde.
En koken volgens 't seizoen.
Alles wat je eet, eet je volgens het seizoen.
Wat eten we vandaag?
We gaan rode rijst eten…
…harder…
…maisbrood en wat snijbonen.
Ik zal je iets vertellen, dat is hoe ik m'n vrouw heb versierd.
Met de harder.
O, ja? Wat is het geheim? Vertel ons het geheim.
Het geheim is hoe ik de vis kruid en kook met liefde en vriendelijkheid.
Toen ze een hap nam zei ze: 'Ik heb al lang niet zulke vis gehad.'
Miss Sará, is dat waar? -Dat is echt gebeurd.
Ik had twee porties nodig voordat hij mijn hart veroverde.
Voor de zekerheid.
Ik zei: 'Verdomme, die man kan koken.'
Goed, heren.
Harder.
Oké.
Harder en rijst.
Heerlijk.
Zo lekker.
Harder…
Vroeger had je de oude man…
…die langskwam met een ezel en een kar met achterop een grote ton harder.
Hij ging de buurt door en zong het lied…
harder, de harderman
harder, vijf cent per pond kom maar met je pan
de harderman
Voor je het wist zat je op de veranda en rook je overal harder.
Iedereen kookte overal harder.
Ik blijf maar praten over harder.
Ik moet deze harder maar gaan eten, want hij smaakt zo goed.
Wat hebben we hier?
Dit is okra-gumbo.
Dit zit de hele week in het Gullah-dieet.
Je kunt altijd één of twee huizen vinden die okra-gumbo of okrasoep hebben.
De okra is zo lekker.
Dit soort eten, Gullah-eten, dat voel je als je het eet.
Dat is het goede aan de Gullah-keuken.
Je voelt het eten naar binnen gaan, je weet dat je iets op hebt.
Op één kom kun je heel lang vooruit.
Als je in deze cultuur niet van okra houdt…
…moet je het toch leren koken. Het is één van de belangrijkste dingen.
Eén van onze belangrijkste groenten.
Wie heeft jou gumbo leren koken?
Ik ben opgegroeid…
Mijn opa teelde van alles, maar hij teelde vooral okra.
Mijn oma maakte een heerlijke okrasoep.
Ik zag 't gewoon toen ik opgroeide. M'n moeder maakte het.
Zijn jullie trots op broeder BJ?
Ja. Het is een zegen om te zien dat hij de cultuur in stand houdt.
Eén van de mooiste dingen voor mij is dat mijn voorbeelden van vroeger…
…zeggen dat ik goed bezig ben.
Dat motiveert me om te blijven doen wat ik moet doen.
LOFHUIS
Die Gullah maakte een sprong.
Net toen wij hier werden gebracht.
Dat is het.
Nu heb je het Gullah Festival en wil iedereen er meer over weten.
Je had het altijd al, maar je wist het niet…
…want ze deden alsof je minderwaardig was.
Maar dat is het beste wat je is overkomen. Je staat dicht bij je cultuur.
Dat klopt. -Godzijdank. Ik dank God voor dit lofhuis.
Ik dank God voor onze leraren en ik ben trots op waar ik vandaan kom.
Kom, Heilige Geest, met uw hemelse kracht.
Vul onze koude harten met een vlam van heilige liefde.
Zie de last die we dragen.
Vanaf deze aarde zullen onze zielen nooit vliegen of eeuwig geluk bereiken.
Hemelse Vader, we bidden voor deze plantage.
Dit zijn niet onze bedden. Dat vragen we in uw naam.
Amen.
Terwijl ik dieper in de Gullah-cultuur dook…
…kwam ik aan op één van de meest afgelegen eilanden van de Sea Islands.
Daufuskie Island is alleen per boot bereikbaar…
…en ik vergezelde broeder BJ die 'n varken op traditionele manier ging braden…
…bij het huis van Miss Sallie Ann Robinson.
Miss Sallie, laat ons maar.
Oké, ik geef jullie gewoon…
Miss Sallie Ann is een kok en kookboekschrijfster…
…en is beter bekend als de Gullah Diva.
Kijk eens aan.
Ik ben zesde generatie, hier geboren.
We kenden niets anders dan leven van het land.
Tuinieren.
En we gingen naar de oceaan om garnalen en vis en krab te vangen.
ZOUT UIT AFRIKA
We gingen het bos in om wilde dieren te vangen.
We hadden een goed leven.
Ik doe de varkenspoten hierin.
Prachtig. -Ik heb ze schoongemaakt.
Ze zijn klaar om lekker gekookt te worden.
Als het vlees kookt doe ik er wat erwten bij.
Dan hebben we erwten en varkenspoten.
Ken je de uitdrukking 'high on the hog'? -Zeker.
Vroeger, in de tijd van slavernij, was varken erg belangrijk.
Mensen op de plantage slachtten hem voor hun meester…
…maar ze kregen alleen delen…
…zoals de poten, de staart en de ingewanden.
En van die onderdelen die voor de meester niks waard waren…
…maakten ze heerlijke maaltijden voor hun gezin.
En nu wordt het weer populair als delicatesse.
Mensen zeiden: 'Dat gooien we weg.'
Als je ze hierheen gooit…
…dan maak ik er zoiets van en dan willen zij het ook.
Wat komt er nu?
We laten dat 30 tot 40 minuten koken…
…en dan gooien we de erwten erbij. -Zo erbij.
Vandaag doe ik kapucijners.
Doe je er nog meer kruiden bij?
Nee, nu niet. Als de erwten erin zitten doe ik er wat gesneden ui bij.
En dan komen we ergens. -Dan komen we ergens.
Oké.
Dat aroma.
Klaar?
Ik haal hem eruit en dan deze kant op.
Eén, twee, drie.
Oké.
Tillen.
Omhoog.
Wat doe je erop?
Dit is gewoon wat rode peper, gedroogde gember en knoflook.
Wat maakt deze traditie zo bijzonder?
Dit werd maar één keer per jaar gedaan…
…meestal 's winters, voor de hele gemeenschap.
Dus alle families. Er waren meerdere varkens…
…in stukken gehakt.
Sommige werden gepekeld om ham te maken.
Ze werden gerookt of tot worst gemaakt. Het was een gemeenschapsding.
Dit dier werd niet dagelijks gegeten zoals je het nu ziet.
Dit voedde de gemeenschap.
Meestal 's winters, om de winter te kunnen overleven.
Een jaarlijks gebeuren.
Wie heeft je dit geleerd?
Jij zelf?
Ik keek af bij ouderen.
Zie je Miss Sallie Ann? -Ja.
Ik praatte met ouderen zoals… Maar Miss Sallie is nog niet oud.
Nee. -Zo noem ik haar nog niet.
Kinderen moeten meedoen in het proces, zodat ze als ze ouder worden…
…weten hoe ze hun gezin moeten onderhouden.
Dit dier geeft ons leven.
Je respecteert de dood van een dier door te zorgen dat je het niet verpest.
Moet je er de hele nacht bij blijven?
Geen slaap vanavond. -Geen slaap?
Geen slaap vanavond. -Drinken we bier of koffie?
Het is niet te heet dus bier droogt ons niet uit.
Als het heet was dan water.
Ik wil niet dat je flauwvalt.
We wachten tot de kolen afkoelen, ze mogen niet te heet zijn.
Hier. -Ja, meneer.
Je mag later terugkomen. Om met vuur te spelen.
Je mag om twee, drie, vier uur terugkomen. Of morgenochtend. Wij blijven hier.
Ik ga de houtskool erin scheppen.
Ik vind het goed. Nu is het wachten.
De impact van BJ's toewijding is niet te missen.
Zijn invloed reikt tot buiten de Gullah-gemeenschap.
In Apex, North Carolina, zie ik een vriendin van hem, Gabrielle Eitienne…
…die haar eigen culturele wortels verkent door eten.
Ik deed onderzoek naar de Sea Islands…
…en ik hoorde van het werk dat BJ doet in South Carolina.
Ik weet nog dat ik thuiskwam en zag dat m'n opa koolzaden had opgehangen.
En ik vroeg: 'Wat is dat?'
Hij zei: 'Dat is hoe je koolzaden krijgt. Ik laat ze drogen.'
'Zeg dat nog eens, alsjeblieft. Wat zei je?'
En al mijn onderzoek kwam samen met wat ik van mijn opa leerde.
Dus je verliet New York en kwam naar huis?
Ja, zoiets.
Ik gooide mijn spullen in een busje en reed hierheen.
Het leek wel voorbestemd.
Wat zei je opa toen je thuiskwam?
'Ik dacht dat ik je pas zou zien als je met een wandelstok liep.'
Dat was best wel…
…hilarisch.
Een van de manieren waarop ik deze lessen van mijn voorouders deel…
…is door diners te organiseren.
Die diners zijn gericht op het cultiveren en behouden van zwarte voedseltradities.
Dit eten voedt de hele gemeenschap om ons heen.
We hebben supermarkten…
…maar dat is niet hetzelfde als plukken uit de moestuin…
…of je kool halen bij iemand die je kent.
Ik heb na kunnen denken over hoe we vers voedsel kunnen blijven eten.
Ik begin pas net warm te lopen voor de mogelijkheden van deze ruimte…
…en wat het kan betekenen voor de zwarte gemeenschap hier.
Gabrielles toewijding aan het land waar haar familie woont is lovenswaardig.
Maar ik ontdekte dat haar hele organisatie in gevaar was.
Wat gebeurt er met het land?
Het ministerie van Transport gaat een snelweg bouwen.
Wat nu een tweebaansweg is, wordt een zevenbaanssnelweg.
Die moet door de tuin gaan lopen.
Daarginds.
Aan de andere kant moeten mijn oom Andrew en oom Lynn ook weg.
Al mijn familie aan die kant…
…en een deel verderop aan onze kant moet verhuizen.
Er is geen andere optie. Je krijgt geen optie om te blijven.
Dus je hebt het over onteigeningsrecht.
Ja, precies.
Hoe is dat voor jouw familie?
Veel van de gesprekken zijn moeilijk, want…
…mensen van zeventig of tachtig willen niet weg…
…uit de huizen waar ze al zo lang hebben gewoond.
Ik beplant deze tuin met mijn oom Andrew.
Dus doordat hij ergens anders heen moet…
…verschuift er zo veel, verandert er zo veel.
Het gekke is dat mijn oom vertelt dat hier ooit niet eens gras groeide.
Het was een plek waar niemand wilde wonen.
Dat is hoe zwarte mensen het kregen.
Het werd ooit alleen verkocht aan zwarte mensen.
En nu wij het tot iets hebben gemaakt en hebben gekoesterd…
…en we onze ziel erin hebben gestopt…
…nu… weet je wel.
Moet je gaan. -Nu moeten we gaan.
Terwijl we ons dit land en deze ruimte en wat het betekent opnieuw voorstellen…
…gaan we ook door met het cultiveren van eten…
…en vreugde en gelach en creativiteit op dit land.
Want doorgaan met die dingen, zelfs onder de huidige omstandigheden…
…voelt voor mij als verzet.
Hemelse Vader, we zijn dankbaar voor Gabrielle…
…en voor alles wat ze doet.
Dat ze mensen verenigt rond het eten, rond de tafel…
…want rond de tafel worden veel verhalen gevormd…
…en nalatenschappen gemaakt.
We zijn zo dankbaar voor het openstellen van dit huis…
…deze boerderij met al zijn geschiedenis, al zijn nalatenschap…
…en we vragen u om dit maal te zegenen opdat het onze lichamen mag voeden. Amen.
Ase.
Prachtig. Bedankt, jongens.
Dank je.
Het voelt zo goed om omringd te zijn door al deze liefde.
Ik heb wat poulet rouge-kippen… -Geweldig.
…die ik boven de kolen heb gekookt en twee dagen heb gepekeld…
…met liefde, kaneel, komijn en gerookte paprika.
Daarna heb ik ze gegarneerd met sjalotten geglaceerd in aardbeiwijn.
Ik heb wat gedroogde kapucijners en witte bonen…
…knolraapsalade, rode ui en shiitake-paddenstoelen…
…en een met hickory-hout gerookt bieten-maisbrood.
En we hebben deze heerlijke verschroeide kool…
…met een dressing van geconserveerde peren…
…rodewijnazijn, witte peper en sesamzaad.
En dat was het volgens mij.
Dus geniet ervan en tast toe.
Deze soort…
Ja?
Ik weet het niet.
Zo lekker. -Jullie zijn zo dramatisch.
Nee, we houden ons nog in.
Je raapstelen brengen me terug in de tijd.
Ze komen het dichtst in de buurt, qua smaak…
…bij hoe ik zulke gekookte groenten in mijn kindertijd at.
Ze hebben een rijke smaak waarvan…
…ik tot dit moment niet doorhad dat ik het miste.
Ik ben geïnteresseerd in jou als een soort…
…bewaker van deze nalatenschap…
…van viering en samenkomst in dit huis.
Wat we nu doen. -Hallo. En proost op de groep.
Je bent er.
Oké, fijne avond. -Was dat het?
Was dat het? Blijf je niet even kletsen?
Fijne avond. -Nee.
Wil je geen kip?
Fijne avond.
Dank je, oom Andrew. Dit betekent zo veel.
Bedankt, oom Andrew.
Hier had ik het over. -Hier had ik het ook over.
Vertel er maar over. Serieus.
Het voelt gewoon zo…
Dat hij de wijn komt brengen die we samen hebben gemaakt, dat is…
Sorry.
Geeft niks.
De reden…
…dat het belangrijk is om hier samen te komen…
…is precies hiervoor.
Velen van jullie weten al dat mijn oom die dit net langsbracht…
…gedwongen wordt om zijn huis te verlaten.
Door het onteigeningsrecht.
Het klinkt zo onschuldig.
En dat is het totaal niet.
We zijn al een maand bezig om zijn spullen in te pakken.
Dit is de laatste week dat hij in zijn huis woont.
Hij zou het nooit zeggen, maar hij is enorm verdrietig…
…en hij voelt de impact van wat dat voor hem betekent.
Dus dat hij toch langskwam om me dit te brengen is echt…
…iets wat ik niet kan…
Hij en mijn opa inspireerden me om het werk te doen wat ik nu doe.
Ze hebben me zo veel geleerd over wat ze weten van onze voedseltraditie.
En over hoe ik graag denk dat ik bewust ben…
…en ik de behoeften van zwarte mensen ken en dat ik onze geschiedenis ken.
Door thuis te komen bij hen heb ik veel geleerd over onze geschiedenis…
…door het eten wat we eten en verbouwen. En ook door samenzijn zoals dit.
Dat laat zien waarom dit zo belangrijk is.
Ze kunnen nooit afpakken wat jij onder deze dennenbomen hebt geleerd.
Dat kan je nooit afgenomen worden…
…en we willen dat jij je daaraan vasthoudt.
Aan die kennis en dat gevoel en die motivatie.
Dat is nu van jou.
Wat maken we? Wat is dit?
Vandaag maken we een klassiek barbecuegerecht uit South Carolina.
Kop-hachee.
Ik heb al het mogelijke van de kop gehaald en fijngehakt.
Oké. -Hier.
Ik moet nog wat snijden.
Wil je die barbecuesaus pakken?
Ja, ik ben zo terug. -We koken de kop in deze bouillon.
Het is half bouillon, half barbecuesaus.
En we laten het zachtjes koken als 'n stoofpot.
Serveren met rijst.
Wat is de geschiedenis van dit gerecht?
De slaven kregen altijd de mindere delen.
En ze maakten iets van die mindere delen.
Maar toen we uit West-Afrika kwamen…
…waar we jaagden, werd elk deel van 't dier gebruikt.
Dus ze wisten al hoe ze de restanten konden gebruiken.
Wat zit er in deze barbecuesaus?
Dit is een saus op mosterdbasis met een basis van tomaat.
Dit gaat hierin.
Oké. In North Carolina houden we van azijn.
Maar ik zeik niet op je. -Zeik je op 't eten?
Ik houd me in. -Vandaag niet.
En dit ga je weer koken?
Ja, we zetten dit weer op het vuur.
Lekker.
Dus dit is alles wat van de kop kwam?
Alles. -De tong. De ogen? Alles.
Noem 't maar op. -Vertel.
Zie je dat daar?
Wat daar niet op zit, zit hierin. -Wat daar zat.
Ik gooi de barbecuesaus erin.
Ik pak een lepel. Heb je deze nodig? -Nee, pak maar.
En jij mag mee hierheen, dan zetten we 'm op 't vuur.
Hoelang ga je dit koken?
Ongeveer 30 minuten. Ik laat het pruttelen.
De saus ruikt lekker.
Is het feest hier?
Nu nodigen we de gemeenschap uit.
Kom erbij.
Hé, lieverd. Hoe is het?
Hoe gaat het?
Oké. Prachtig.
Dat wordt… Ja, daar.
Trek 'm eruit. -Trek de draad eruit.
Oké, top.
Ze wil er gewoon naartoe… -Ze is er klaar voor.
Nu ga ik mezelf trakteren op wat kaantjes.
Horen jullie het daar?
Ik hoorde het.
Snoep. -Zo weet je het.
Dat klopt. -Bewaar wat voor mij.
Mijn oom Andrew heeft deze wijn gemaakt.
Dit is pruimenwijn.
We proosten op onze voorouders, ouderen… -Voorouders, ja.
…verleden, heden en toekomst. -Absoluut.
Proost.
Lekker. -Heerlijk.
Zo lekker. Echt in balans. -Past bij het varken.
De verhalen van onze voorouders blijven niet alleen bij het Zuiden.
Slavernij floreerde in het Noorden.
New York was de ruggengraat van een opkomend land…
…en terwijl de grondleggers de grondwet schreven in Philadelphia…
…waren het hun tot slaaf gemaakte koks…
…die het smaakpalet voor een nieuwe democratie zouden bepalen.
Ondertiteld door: Sander van Arnhem