Ατλάντα, Τζόρτζια.
Εδώ μεγάλωσα.
Είναι το μέρος που πρωτοερωτεύτηκα το φαγητό.
Φαγητό που συνδέεται βαθύτατα με το Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων.
Το φαγητό ήταν αυτό που το κινητοποίησε και το χρηματοδότησε.
Επέστρεψα για να συναντήσω τρεις παλιούς ακτιβιστές
που σχεδίασαν και εκτέλεσαν μια επιχείρηση πολιτικών δικαιωμάτων
για κατάργηση του φυλετικού διαχωρισμού εστιατορίων,
επιτρέποντας στους μαύρους να τρώνε με αξιοπρέπεια.
ΠΩΣ Η ΑΦΡΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΑΛΛΑΞΕ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ
Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
ΤΖΟΡΤΖΙΑ
ΑΤΛΑΝΤΑ
Η πόλη μου κινείται στους ρυθμούς του Κινήματος Πολιτικών Δικαιωμάτων.
Οι διαδηλώσεις και το έργο πολιτικής στρατηγικής
ξεχύνονται από κάθε γωνιά του δρόμου,
κυρίως οι διαδηλώσεις των μαύρων φοιτητών
που εισήγαγαν ένα νέο στιλ ακτιβισμού.
Τις πρώτες βδομάδες του 1960,
οι διαδηλώσεις που ονομάστηκαν
"καθιστική διαμαρτυρία" ξέσπασαν σε όλο τον Νότο.
Φοιτητές σε κολέγια όπως το Μόρχαους και το Σπέλμαν
οργάνωσαν σειρά καθιστικών διαμαρτυριών και διέλυσαν αποτελεσματικά
το σύστημα διακρίσεων του Τζιμ Κρόου
που εμπόδιζε το σερβίρισμα Αφροαμερικανών σε δημόσιους χώρους.
Δεκαετίες μετά, οι πρώην ακτιβιστές φοιτητές,
δρ Τζορτζιάν Τόμας, Μέριλιν Πράις Χόιτ,
και Τσαρλς Μπλακ, επανασυνδέονται στο Paschal's,
εστιατόριο μαύρων ιδιοκτητών που υποστήριξε τότε τους ακτιβιστές.
Είναι μεγάλη μου τιμή
που βρίσκομαι μαζί σας στο Paschal's.
Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε τα ονόματά σας σήμερα
και να σας δώσουμε την ευκαιρία
να αναφερθείτε σε άτομα που δεν βρίσκονται εδώ.
Κύριε Μπλακ, βλέπω φοράτε… Απόφοιτος του Μόρχαους.
Έφαγα πόρτα στο Σπέλμαν, εξαιτίας διάκρισης λόγω φύλου.
Αναγκαστικά πήγα στο Μόρχαους.
Οπότε, ναι, μιλήστε μας για την αρχική σας επαφή.
Το Κέντρο Πανεπιστημίου της Ατλάντα
εκείνη την εποχή συγκέντρωνε τον μεγαλύτερο αριθμό
μαύρων ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα.
Για πρώτη φορά στα χρονικά, φοιτητές συνασπίστηκαν
σαν μία γροθιά, για την αλλαγή,
και η συνεργασία όλων μας
οδήγησε σε ένα αποτελεσματικό μποϊκοτάζ και διαμαρτυρίες στο κέντρο της Ατλάντα.
Είμαστε στις αρχές της δεκαετίας του '60.
Είναι μια περίοδος κινητοποιήσεων.
Δρ Κάρσικ, που είστε μια εκπληκτική ακαδημαϊκός
και ιστορικός για τους μαύρους στην Ατλάντα και τα πολιτικά δικαιώματα,
δώστε μας το γενικό πλαίσιο.
Όταν ερευνάς
τον αγώνα των Αφροαμερικανών για ελευθερία,
αποτελεί κομμάτι του αφηγήματος για πολιτικά δικαιώματα
από την εποχή της Ανοικοδόμησης.
Καθώς οργανωνόσασταν όλοι στο Κέντρο Πανεπιστημίου της Ατλάντα,
αυτό πυροδότησε μια φωτιά,
ΟΧΙ ΣΤΟ ΛΙΝΤΣΑΡΙΣΜΑ
και η γενιά σας ήθελε να καταστρέψει τον Τζιμ Κρόου.
-Ναι. -Ναι.
Η γενιά μου γεννήθηκε τσαντισμένη.
Οι γονείς μου ήταν η γενιά
που ο Τομ Μπροκάου ονόμασε "Η Σπουδαιότερη Γενιά".
Ήταν η γενιά που στρατολογήθηκε
για να πάει στο εξωτερικό
να πολεμήσει για τη δημοκρατία,
κι όταν επέστρεψε, να δέχεται προσβολές.
Τους κακοποιούσαν, τους πρόσβαλαν ενώ φορούσαν στολή,
κάποιοι λιντσαρίστηκαν φορώντας τη στολή τους.
Ξέραμε ότι δεν ήταν σωστό,
κι έτσι προετοιμαστήκαμε για τις ενέργειες που κάναμε.
Ριζοσπαστικοποίηση.
-Γέννημα θρέμμα, ουσιαστικά. -Ακριβώς.
Έφηβοι ακόμα, αυτοί οι ακτιβιστές έπαιξαν τη ζωή τους κορώνα γράμματα
και ανέλαβαν την κατάργηση του φυλετικού διαχωρισμού σε εστιατόρια,
οδηγώντας σε μία σχεδόν άγνωστη,
μα εξαιρετικά αποτελεσματική επιχείρηση πολιτικών δικαιωμάτων.
Ήμασταν 16, 17, 18 ετών.
Εγώ είχα μόλις κλείσει τα 19.
Μας μίλησαν οι αρχηγοί κι είπαν
"Πρέπει να παλέψετε. Να κάνετε πορεία".
Πέταξα τη σκούφια μου, γιατί δεν μπορούσα να φάω ούτε χοτ ντογκ.
Ορίστε; Αν θες χοτ ντογκ, πρέπει να πας από την πίσω πόρτα;
Είμαι από την Ιντιάνα.
Δεν ήξερα τι σημαίνει να είσαι σε σχολείο στον Νότο.
Κι έτσι, στις 19 Οκτωβρίου,
σηκωθήκαμε και τους ακολουθήσαμε.
Ξεκινήσαμε από το Σπέλμαν,
συναντηθήκαμε με το Μόρχαους,
και φοιτητές του Πανεπιστημίου της Ατλάντα.
Χρειάστηκα πολύ σθένος,
αφού η μαμά μου είχε πει "Δεν πιστεύω να πας".
Είχε θυμώσει μαζί μου. Είπε
"Σε έστειλα στο Σπέλμαν να σπουδάσεις,
κι εσείς εκεί κάτω…
Τι κάνετε εκεί κάτω;
Μα δεν μπορούσα να σταματήσω.
ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΛΑΝΤΑ
ΟΔΟΣ ΦΕΡ 19 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1960
Στις 19 Οκτωβρίου, πήγαμε έξω από το πολυκατάστημα Rich's,
και για καλό λόγο. Αν ενέδιδε το Rich's,
θα έκαναν όλοι πίσω,
αφού όλοι περνούσαν από το Rich's.
Μεγαλώσαμε πηγαίνοντας στο Rich's. Στο Magnolia Tea Room.
Ήταν ένα εστιατόριο. Μα για εμάς…
-Λευκά τραπεζομάντιλα. -Όνειρο.
-Λευκά τραπεζομάντιλα, πορσελάνες. -Ναι, ασημικά. Ακριβώς.
Εμείς δεν πηγαίναμε εκεί. Κατεβαίναμε στο υπόγειο,
όπου υπήρχε ένα μικρό σνακ μπαρ.
Δεν ήταν εστιατόριο για έγχρωμους.
Και το πήραμε ακόμα πιο πατριωτικά.
Κι εγώ ήμουν έτοιμη.
Και οι διοργανωτές,
μας εξήγησαν τι θα ήταν η καθιστική διαμαρτυρία.
Και μας είπαν
"Αν είσαι προετοιμασμένος να κάνεις ένα εξάμηνο φυλακή,
πήγαινε στα δεξιά".
Δύο συγκάτοικοί μου κι εγώ,
πήγαμε αυτόματα. Δεν το σκεφτήκαμε. Το ξέραμε.
Το πρωί της 19ης,
οι αρχηγοί μάς είπαν "Γυρίστε στους κοιτώνες σας,
μαζέψτε τα πράγματά σας, τα βιβλία σας.
Θα τα πάρουμε και θα σας τα φέρουμε στη φυλακή".
Τι ώρα άρχισε; Δεν θυμάμαι την ώρα.
Ήταν το πρωί. Μαζευτήκαμε μπροστά
από τη βιβλιοθήκη Τρέβορ Αρνέτ στο Κέντρο ΠΑ.
Προσευχηθήκαμε όλοι μαζί.
-Ναι. -Είπαμε τραγούδια.
Κι ένα από αυτά ήταν το
"Δεν επιτρέπω σε κανέναν να με διώξει".
Υπήρχε τσαγανό.
-Είχαμε τσαγανό. -Ναι.
Και "Ξύπνησα το πρωί με το μυαλό μου",
αρχικά λέγαμε "στον Ιησού", σωστά;
Κι αμέσως μετά "Ξύπνησα το πρωί με το μυαλό μου στην ελευθερία".
Ήξερα πως ο Θεός ήταν μαζί μας,
κι όσοι ήταν στο παρελθόν μου,
οι γονείς μου, οι παππούδες μου, οι πρόγονοί μου,
βρίσκονταν εκείνη τη μέρα μαζί μου.
Οι εμπειρίες που βιώσατε όλοι σας,
αυτές δεν είναι ιστορίες που μπορούν να κατανοηθούν
διαβάζοντας ένα βιβλίο.
Και νιώθω την παρουσία και την ιστορική σημασία
της παρουσίας σας εδώ. Θα ήθελα πολύ να μάθω
για το ίδιο το γεγονός,
και για το τι συνέβη σ' εσάς,
τι θυμάστε,
τι θέλετε να ξεχάσετε.
Θυμάμαι ότι στις 19 Οκτωβρίου,
έπρεπε να ανέβουμε τον λόφο ως το Rich's
όπου μας περίμενε η Κου Κλουξ Κλαν.
Σκέφτηκα "Θεέ μου, τι θα μου συμβεί;"
Είμαι 17 χρονών!
Αυτοί οι τύποι φορούσαν λευκή τήβεννο.
Μας έφτυναν.
Ένιωθες να σε φτύνουν και να σε αποκαλούν "νέγρο".
Εγώ ήμουν παιδί ακόμα, και περπατούσα με το πλακάτ μου
σκεπτόμενη "Η μάνα μου θα με σκοτώσει,
αλλά θα το κάνω".
Και μέσα από το πλήθος ξεπήδησε ένας άντρας.
Και μου έκανε σημάδι στο χέρι με το τσιγάρο.
-Εδώ. -Θεέ και Κύριε!
Και με καίει.
Και κάθομαι και σκέφτομαι "Η μάνα μου σίγουρα θα με σκοτώσει".
Θα έπρεπε να σκέφτομαι άλλα.
Εγώ σκεφτόμουν "Πώς θα το πω στη μάνα μου;"
-Ότι σου έβαλε χέρι; -Ότι με έκαψε με το τσιγάρο.
Πώς θα της έλεγα πώς κάηκα;
Κι εκείνη τη μέρα είπα "Θα το κάνω, δεν με νοιάζει".
Όταν είδα την Κου Κλουξ Κλαν, σας λέω ότι κάτι μου έκανε.
Όταν με έκαψε, κάτι μου έκανε. Αλλά δεν με σταμάτησε.
Καθώς οι ακτιβιστές διαδήλωναν
και οι δημόσιοι χώροι γίνονταν η βάση τους,
θρησκευτικές ομάδες και εκκλησίες πρόσφεραν άσυλο.
Όπως τα τζαμιά όπου Μαύροι Μουσουλμάνοι και μέλη του Έθνους του Ισλάμ
έτρεφαν την κοινότητά τους μέσω καλλιέργειας, πώλησης,
και προετοιμασίας του δικού τους φαγητού.
ΙΣΛΑΜΙΚΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΑΤΛΑΝΤΑ
-Βγάζουμε τα παπούτσια. -Καλώς.
Ο Ζαχίρ Αλί είναι ιστορικός.
Το έργο του εστιάζει στο Ισλάμ στην Αμερική
και στην αφροαμερικανική ιστορία.
Με άλλα λόγια, ο κατάλληλος άνθρωπος να μιλήσω
για να κατανοήσω τον ρόλο των Μαύρων Μουσουλμάνων
στο Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων.
-Λοιπόν, αδελφέ Ζαχίρ. -Ναι.
Εδώ, στην Ατλάντα, πολλοί τρόποι
για να κατανοήσουμε την απελευθέρωση των μαύρων
είναι μέσω του χριστιανισμού.
Αναρωτιέμαι αν αυτό αποτελεί, κατά μία έννοια,
το επικρατέστερο αφήγημα.
Όταν ο κόσμος σκέφτεται την απελευθέρωση και το κίνημα των μαύρων
και τις θρησκείες μας στην Αμερική,
είναι μέσα από τον χριστιανισμό
χάρη στην αδιαμφισβήτητη δύναμη της εκκλησίας.
Μα όταν δούμε τον ρόλο των μουσουλμάνων
στο Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων, στον ευρύτερο αγώνα για ελευθερία,
μιλάμε κυρίως για το Έθνος του Ισλάμ,
που επιβεβαίωσε την ταυτότητά μας
με κάθε τρόπο, και προκάλεσε τη λευκή υπεροχή.
Ελευθερία σε όλους τους μαύρους.
Στα μέσα της δεκαετίας του '70, η κοινότητα εξελισσόταν
προς μια κλασική, παραδοσιακή έκφραση του σουνιτικού Ισλάμ.
Και το τζαμί στο οποίο βρισκόμαστε αποτελεί μέρος αυτού του κινήματος.
Η κοινότητα των Μαύρων Μουσουλμάνων αποτελεί κομμάτι της κουλτούρας μας,
και το τζαμί είναι ένα από τα πολλά σημεία
όπου βρίσκεις αυθεντική τάρτα με φασόλια.
Γλυκιά τάρτα με κρέμα κάσταρντ
από φασόλια νέιβι, ζάχαρη και μπαχαρικά,
σε έναν συνδυασμό που πολλές οικογένειες μουσουλμάνων
κρατάνε μυστικό μέχρι σήμερα.
Θα μας πεις την ιστορία
και την πολιτισμική σημασία της τάρτας με φασόλια;
Λοιπόν, η τάρτα με φασόλια
είναι δημιούργημα του Έθνους του Ισλάμ.
Στην προσπάθεια για αυτάρκεια,
το Έθνος προσπαθεί να καλύψει βασικές ανάγκες.
Τα σούπερ μάρκετ τους ενθαρρύνουν την κοινότητα
να ψωνίζει από τους ίδιους,
κυρίως μουσουλμανικά προϊόντα από φάρμες μουσουλμάνων,
όπως μοσχάρι, ψωμί, και, φυσικά, τη διάσημη τάρτα με φασόλια.
Η τάρτα με φασόλια σηματοδοτεί
την αυτονομία και κυριαρχία μιας ανεξάρτητης ταυτότητας,
και την αναζήτηση μιας κατάστασης όσο πιο απελευθερωμένης γινόταν
από την παρακαταθήκη της δουλείας.
Και η τάρτα με φασόλια κοντράρεται με την τάρτα γλυκοπατάτας.
-Εντάξει. -Έτσι;
Δεν έχει την ίδια γεύση,
αλλά έχει ίδια μπαχαρικά και αρώματα.
Και η τάρτα γλυκοπατάτας
θεωρήθηκε παρακαταθήκη της διατροφής των σκλάβων.
Και για να ξεφύγουμε τελείως απ' αυτό,
αλλά χωρίς να χάσουμε ένα νόστιμο επιδόρπιο,
αναδύθηκε η τάρτα με φασόλια.
Ήταν πολύ έντονη η προσπάθεια
να παραμείνει η συνταγή εντός των τειχών της κοινότητας.
Ναι, αυτή η τάρτα είναι κάτι
που βρίσκεις μόνο στην κοινότητα.
Πρέπει να ξέρεις μουσουλμάνους
για να έχεις πρόσβαση στην αυθεντική συνταγή.
Ναι. Κάνουμε συζητήσεις
γύρω από την πολιτισμική ιδιοποίηση στο φαγητό γενικότερα,
αλλά αυτό ήταν πιο προορατικό
με την τάρτα με φασόλια, όπου λες "Αυτή θα την έχουμε από κοντά".
Μίλησα σ' έναν γηραιό που είπε
"Αυτό ήταν το θαύμα μας".
Έτσι; Ήταν ένα από τα δώρα μας,
κι αυτό δεν είναι κάτι
που μπορούν να μας πάρουν και που…
Έγιναν προσπάθειες
να… αποικίσουν την τάρτα με φασόλια,
αλλά… απλούστατα δεν έχουν
το ίδιο προφίλ αρωμάτων. Δεν έχουν την ίδια υφή,
και, κυρίως, δεν έχουν την κοινότητα.
-Ο Θεός μαζί σας. -Και μαζί σου.
Ήρθαμε να δοκιμάσουμε τις τάρτες σου.
Ανυπομονώ.
-Εμ Τζέι. -Εμ Τζέι. Ναι.
Η Μαλίκα Τζόρνταν, που μεγάλωσε στον οικογενειακό φούρνο στο Μπρούκλιν,
αποτελεί σημείο αναφοράς στην κοινότητα χάρη στην αυθεντική τάρτα με φασόλια.
Μάλιστα.
-Όπως βλέπεις, έχω φάει αρκετές. -Το βλέπω.
Ναι.
Έχω αναμνήσεις από τον πατέρα μου να φέρνει σπίτι τάρτα με φασόλια.
Κι εργαζόταν για μια οικογένεια
που είχε εστιατόρια με θαλασσινά στην Ατλάντα.
-Ναι. -Το Yasin's.
-Το Yasin's! -Γούρλωσες τα μάτια σου.
Μου αρέσει που στο σπιτικό μου,
μεγάλωσα σε χριστιανική εκκλησία,
αλλά μεγάλωσα και με τάρτες με φασόλια, αφού ο μπαμπάς διέκρινε το καλό.
Ακριβώς.
Του τις έμαθαν τα παιδιά στο Yasin's.
Έλα!
Ήταν πραγματικά διαφωτιστικό για μένα
να βλέπω τους τρόπους με τους οποίους οι μαύροι Αμερικανοί
και οι Μαύροι Μουσουλμάνοι, και η διατροφή μας,
συνορεύουν και συμπορεύονται διαρκώς.
Σαν ιερατείο γαστρονομίας.
Ίσως κάποιος που είναι μουσουλμάνος
να μην καθίσει σε τραπέζι
όπου σερβίρουν χοιρινή μπριζόλα ή χοιρινά έντερα,
αλλά ίσως να υπάρχει τάρτα με φασόλια για επιδόρπιο.
Σωστά.
Οι Μαύροι Μουσουλμάνοι εμφανίζονται,
αν όχι αυτοπροσώπως, μέσω του φαγητού.
Ναι.
Μ' αρέσει να βλέπω τον πελάτη να το απολαμβάνει.
Έτσι καταλαβαίνω ότι είσαι αυθεντική, από τη χαρά που νιώθεις
όταν απολαμβάνουν το φαγητό σου.
-Ναι. -Έτσι ξέρω ότι νοιάζεσαι.
Ελπίζω να το γεύτηκες στην τάρτα.
Ναι. Και το βλέπω. Εισπράττω την αγάπη.
Τέλεια.
Από πού ξεκινάει η συνταγή σου;
Πάει τρεις γενιές πίσω.
Από τη γιαγιά μου.
Με τον παππού μου είχαν δύο φούρνους στο Μπρούκλιν.
Δεν ξεκολλούσα από την κουζίνα
όταν έφτιαχνε το μείγμα της.
Ξέρεις από πού πήρε τη συνταγή που εσύ κληρονόμησες;
Από το Έθνος του Ισλάμ. Δοκίμαζαν την τάρτα σου.
Έθεταν τον πήχη.
Όντως.
Έπρεπε να είναι η αυθεντική.
Μάλιστα, σε αυτό το τζαμί δοκίμασαν την τάρτα κι είπαν
"Στήσε τον πάγκο σου. Μπορείς να πουλάς στην κοινότητα".
Έπρεπε να εγκριθούν οι τάρτες σου πριν αρχίσεις να πουλάς εδώ;
Ναι. Και ήταν ένα θερμό καλωσόρισμα για μένα,
και με καθιέρωσε στην κοινότητα.
-Ναι. -Ως εξπέρ στις τάρτες.
Επιχειρήσεις και εστιατόρια μαύρων
ανέλαβαν να προστατεύουν και να ταΐζουν
τους πεζικάριους του Κινήματος.
Εστιατόρια όπως το Busy Bee,
το Frazier's Cafe Society, και το Paschal's,
ιδιοκτησίας των αδελφών Τζέιμς και Ρόμπερτ Πάσκολ,
στάθηκαν στο πλευρό των ακτιβιστών φοιτητών
που πολεμούσαν τον Κρόου.
Ο 82χρονος κύριος Ίμπι Σλακ
εργάστηκε στο Paschal's από παιδί.
Ήταν σερβιτόρος
και σέρβιρε ακτιβιστές φοιτητές όταν αφέθηκαν ελεύθεροι.
Λοιπόν, κύριε Σλακ, μαθαίνουμε ότι είστε θρύλος.
Πείτε μας πού βρισκόμαστε. Πείτε μας ποιος είστε.
Μεγάλωσα σε φτωχογειτονιά
κι έμπλεκα πολύ συχνά.
Οπότε, οι γονείς μου,
με σύστησαν στα αδέλφια Πάσκολ,
κι εκείνοι μου ανέθεταν διάφορες μικροδουλειές.
Όσο περνούσε ο καιρός, τόσο πιο πολύ δενόμουν με την οικογένεια.
Μια μέρα, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ είπε
"Χρειάζομαι τη βοήθειά σας, αν μπορείτε".
Ο κος Πάσκολ είπε "Τι ακριβώς;"
Είπε "Θέλω ένα μέρος να μαζευτούμε".
Ο κύριος Πάσκολ είπε "Με τον αδελφό μου έχουμε σουίτα πάνω.
Μπορείτε να μαζεύεστε εκεί όσες φορές θέλετε.
Μόνο που θα σας ζητήσω ένα πράγμα".
Ο δρ Κινγκ λέει "Τι;" "Να φάτε το τηγανιτό μου κοτόπουλο".
Ναι.
Το φαγητό είναι κομμάτι της ιστορίας
επειδή, στην ουσία, το φαγητό είναι αυτό που μας παρείχε
τους οικονομικούς πόρους
και τον χώρο
για να μαζευόμαστε και να οργανωθούμε.
Πολλές φορές ο δρ Κινγκ μάζευε τους δικούς του εδώ.
Πολλές από τις αποφάσεις
ελήφθησαν εδώ στο Paschal's.
ΔΡ ΜΑΡΤΙΝ Λ. ΚΙΝΓΚ ΤΖΟΥΝΙΟΡ
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Το Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων τρεφόταν
από σεφ και ζαχαροπλάστες που,
όχι μόνο τάισαν το κίνημα, αλλά το χρηματοδότησαν,
όπως η σεφ και μετέπειτα ακτιβίστρια Τζόρτζια Γκίλμορ.
Πάντα ζητούσα από τον Κύριο αν μπορούσε να καταστήσει εφικτό για μένα
να μπορώ να κυκλοφορώ
χωρίς να πρέπει να μπω από την πίσω πόρτα
ή να πρέπει να παραχωρήσω τη θέση μου σε άλλον.
Θα του ήμουν αιώνια ευγνώμων γιατί θα είχε ακούσει την προσευχή μου.
Και την άκουσε.
Θεωρώ ότι η Τζόρτζια Γκίλμορ
είναι ένας από τους κρυμμένους θησαυρούς
που έκανε τεράστια διαφορά στο Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων.
Για τη Σέριλ Ντέι, φιναλίστ των βραβείων James Beard,
είναι τιμή να συνεχίζει τον ακτιβισμό
των μαύρων ζαχαροπλαστριών του Νότου.
Το 1955, αφότου συνελήφθη η Ρόζα Παρκς
επειδή δεν παραχώρησε τη θέση της σε λευκό,
οι ηγέτες πολιτικών δικαιωμάτων στην Αλαμπάμα
διεκδίκησαν ενιαίο σύστημα στα λεωφορεία
οργανώνοντας ένα μποϊκοτάζ
που κατέληξε να διαρκέσει 381 μέρες.
Χωρίς λεωφορείο, πώς θα πήγαιναν οι μαύροι στη δουλειά;
Η απάντηση ήταν ένας στόλος οχημάτων εθελοντών.
Μα πώς πληρώνεις κάτι τέτοιο;
Η Τζόρτζια Γκίλμορ είχε τη λύση.
Δημιούργησε μια μυστική υπόγεια κουζίνα
που ονόμασε "Λέσχη από το Πουθενά",
επειδή το δίκτυο ζαχαροπλαστών και μαγείρων
που μαγείρευαν για να χρηματοδοτούν το μποϊκοτάζ,
έπρεπε να είναι μυστικό.
Αλλά όταν τη ρωτούσαν "Από πού προέρχεται τόσο φαγητό;"
Εκείνη έλεγε "Από το πουθενά".
Συνειδητοποίησε ότι η δύναμη που είχε
ήταν να φτιάχνει και να πουλάει τούρτες και τάρτες.
Τάιζε και τροφοδοτούσε το Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων.
Μπορείς να γίνεις λίγο πιο συγκεκριμένη ως προς το πώς το έκανε αυτό;
Ουσιαστικά δημιούργησε
εναλλακτική διαδρομή για να πηγαίνουν στη δουλειά.
Δημιούργησε ένα ολόκληρο σύστημα.
Έτσι κάλυπτε τη βενζίνη, κάλυπτε την ασφάλεια, τα πάντα.
Ήθελε να βεβαιωθεί ότι μπορούσαμε να φτάσουμε στη δουλειά
για να βγάλουμε το ψωμί μας, χωρίς να παίρνουμε λεωφορείο.
Ακριβώς. Ξέρουμε ότι η Τζόρτζια Γκίλμορ
χρησιμοποιεί τα αρτοσκευάσματα
για να χρηματοδοτεί το Κίνημα,
αλλά από πού μπορούσε ο κόσμος
να προμηθεύεται τις τάρτες και τις τούρτες;
Σε όλα τα ασφαλή μας σημεία.
Σε κομμωτήρια, σε κουρεία.
Ξέρεις, όπου… Στις εκκλησίες. Όπου συναθροιζόμασταν.
Αυτά τα ασφαλή σημεία θα πρέπει να ήταν
κάποιες επιχειρήσεις
μαύρων Αμερικανών επιχειρηματιών.
Σκέψου. Φτιάχνεις το μαλλί κι έχεις στρογγυλοκαθίσει.
Πόσες φορές σου έχουν πουλήσει κάτι σε κουρείο;
Αμέτρητες φορές.
Μάλιστα, υπάρχει ένα κουρείο ακριβώς απέναντι από το ζαχαροπλαστείο.
Και όταν μετακομίσαμε στο σημείο εκείνο,
ήθελα να τους ενημερώσω ότι είμαι εδώ
ως πηγή υπερηφάνειας στη γειτονιά.
Και άρχισα να τους πηγαίνω μπισκότα, τάρτες, τούρτες.
Και μόλις πήρα την έγκριση του κουρείου,
η επιχείρησή μου εκτοξεύτηκε.
-Πήρε τα πάνω της. -Ακριβώς.
Η Σέριλ Ντέι είναι μία από τις πολλές μαύρες
που καθόρισαν τη ζαχαροπλαστική του Νότου.
Και διατηρεί τις παραδόσεις,
τις τεχνικές και τις ιστορίες των αφανών ηρώων
μέχρι και σήμερα.
Η ιστορία μου ξεκινάει από την υποδουλωμένη προ προγιαγιά μου,
Χάνα Κουίν Γκραμπς,
που είχε θέση ζαχαροπλάστριας.
Έφτιαχνε μικρές, λεπτεπίλεπτες τούρτες,
γλασαρισμένες με αυτά τα παστέλ χρώματα.
Η ζαχαροπλαστική είναι στο DNA σου.
Ναι. Έτσι το βλέπω κι εγώ.
Στην ουσία, κι εσύ αποτελείς
μέρος της παράδοσης της Τζόρτζια Γκίλμορ,
και πουλάς απευθείας σε επιχειρήσεις μαύρων.
Θεωρείς τη δουλειά σου μέρος αυτής της παρακαταθήκης σήμερα;
Ακριβώς.
Ανήκω σε μια ομάδα νέας γενιάς ζαχαροπλαστών
που τιμά την Τζόρτζια Γκίλμορ.
Και σε μια κοινωνική αλλαγή,
φτιάχνουμε γλυκά για να μαζέψουμε λεφτά
για αυτά που θεωρούμε σημαντικά.
Αυτή είναι μια τάρτα ταψιού.
Όταν θέλεις να μαζέψεις λεφτά για την αλλαγή,
και να ταΐσεις το Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων,
τη φτιάχνεις σε ένα μεγάλο ορθογώνιο ταψί
για να μπορέσεις να πουλήσεις πολλά κομμάτια.
Είναι από φρέσκα ροδάκινα από την Τζόρτζια
και λουίζα.
Σίγουρα θα τα σπάει.
Καλή, έτσι;
Ροδάκινα από την Τζόρτζια.
Είναι πολύ πρώτη.
Αποστολή εξετελέσθη.
ΚΟΥΡΕΙΟ
ΚΟΥΡΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΤΟΚ
ΚΟΥΡΕΙΟ
ΕΓΧΡΩΜΟΙ
Η πρώτη γραμμή του Κινήματος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς εργάτες,
μαγείρισσες, καμαριέρες, αισθητικούς, κουρείς της εποχής,
που όλοι έβαλαν το λιθαράκι τους.
Ο μπαρμπα-Θωμάς πέθανε.
Ακόμα δεν τον έχουν θάψει. Αλλά πέθανε.
-Πέθανε, βλέπετε; -Ναι, έφυγε.
Η υποστήριξη μεταξύ μαύρων
κρατάει τα λεφτά μας εντός της κοινότητας για να χρηματοδοτούμε τα κινήματά μας.
Αυτή η ανταλλαγή συντήρησε πεζικάριους
όπως ο Τσαρλς Μπλακ, η δρ Τζορτζιάν Τόμας,
και η Μέριλιν Πράις Χόιτ, που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή
όταν διαδήλωσαν στις 19 Οκτωβρίου 1960,
στο πολυκατάστημα Rich's.
Το Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων ήταν διηλικιακό,
και η αλληλεγγύη μεταξύ των μαύρων,
ανεξαρτήτως κοινωνικής θέσης, από το πού ζούσαν,
όλοι βίωναν την ίδια καταπίεση.
Ο καθένας συνεισφέρει με διαφορετικό τρόπο.
Ο Νόρις Χέρντον, πρόεδρος της Atlanta Life Insurance Company,
ο πλουσιότερος μαύρος στις ΗΠΑ την εποχή εκείνη,
προσφέρει εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια στο Κίνημα
για να αφεθούν ελεύθεροι οι μαθητές.
Γινόταν κατανοητό εξαρχής, πολύ πριν βγεις έξω
να διαδηλώσεις ή ό,τι άλλο,
ότι υπήρχε περίπτωση να συλληφθείς.
Μπορούσες να κάνεις πίσω αν ήθελες.
Όλοι το κατανοούσαν ξεκινώντας.
Οπότε οργανωνόσασταν με βάση το προφίλ κινδύνου του καθενός.
Η οργάνωσή μας ήταν τόσο σοβαρή
και τόσο λεπτομερής,
επειδή ήταν σημαντικό να καταλάβει ο κόσμος
τι αντιμετώπιζαν και τι ρίσκο έπαιρναν.
Όταν έφτασε η 19η Οκτωβρίου,
το κίνημά μας μετρούσε,
οι καθιστικές διαμαρτυρίες είχαν ξεκινήσει από Μάρτιο.
Κι είχαμε αρχίσει να κάνουμε κοιλιά.
Και ο Λόνι Κινγκ, ο ιδρυτής του κινήματός μας,
έπεισε τον Μάρτιν Κινγκ
να συλληφθεί στο πολυκατάστημα Rich's,
στο Magnolia Tea Room. Ο δρ Κινγκ θα συμφωνούσε
μόνο αν μαζί του συνελάμβαναν μερικές όμορφες κυρίες.
Μην το πεις αυτό.
Γι' αυτό η Μέριλιν Πράις είναι στη φωτογραφία.
Ήταν μία από τις ωραίες κυρίες που εντόπισε ο Λόνι
για να συλληφθεί με τον Μάρτιν Κινγκ στις 19 Οκτωβρίου.
Και η Μπλοντίν.
Μπλοντίν. Η άλλη ήταν η Μπλοντίν.
Υπάρχει φωτογραφία της Μπλοντίν και του Μάρτιν στο περιπολικό.
Και πήγαμε στο Rich's.
Μπήκαμε στο ασανσέρ και ανεβήκαμε στον έκτο όροφο
για να καθίσουμε στο Magnolia Tea Room.
Ήρθε ο διευθυντής κι είπε "Τι θέλετε όλοι εσείς;"
Κι είπαμε "Απλώς να καθίσουμε να φάμε".
Και ο διευθυντής είπε "Θα καλέσω την αστυνομία".
Κι έτσι, συνόδεψαν τη συγκάτοικό μου κι εμένα
με τον αιδεσιμότατο Κινγκ, τον Λόνι Κινγκ και έναν αστυνομικό
που μας έβγαλε από την μπροστινή είσοδο
του πολυκαταστήματος Rich's, ως το περιπολικό.
Μάλιστα.
Οπότε πρώτα πήγαμε, νομίζω, στο κρατητήριο.
Και φωτογράφισαν τα πρόσωπά μας και πήραν τα αποτυπώματά μας,
και από την πόλη, μας πήγαν στις φυλακές της Κομητείας Φούλτον,
κι είχαμε το ένα τηλεφώνημά μας.
Τηλεφώνησα στον πατέρα μου και του είπα
"Μπαμπά, μάντεψε. Είμαι στη φυλακή".
Είπε "Κάτσε να σου δώσω τη μητέρα σου".
Εκεί η καρδιά μου πήγε και ήρθε.
Ευτυχώς, στις 20 Οκτωβρίου, την επομένη της καθιστικής διαμαρτυρίας,
άνοιξαν την εφημερίδα κι είδαν τη Μέριλιν Πράις
πρώτη μούρη.
Σωστά.
Και η μητέρα μου ένιωσε πολύ περήφανη
που η κόρη της ήταν στην εφημερίδα.
Ναι.
Και αν δείτε την εμβληματική φωτογραφία,
θα δείτε ότι στα μάτια μου δεν υπήρχε φόβος.
Υπήρχε αποφασιστικότητα.
Ήταν σαν να είχα γεννηθεί για εκείνη τη μέρα κι εκείνη τη στιγμή.
-Ναι. 19 Οκτωβρίου 1960. -Αυτό ήταν το τσαγανό που είχαμε.
Όταν ο Κινγκ συνελήφθη,
αφότου είχε μείνει κάπου εννιά μέρες στη φυλακή,
ο Μπόμπι Κένεντι έπεισε τον Τζον Κένεντι
να επιτρέψει στον Μπόμπι να πάρει τον δικαστή,
που οδήγησε στην απελευθέρωση του Μάρτιν.
Όταν έγινε αυτό, οι Κένεντι δημοσίευσαν
την "Μπλε Βόμβα",
και ήταν ένα φυλλάδιο που περιέγραφε την κατάσταση,
και διανεμήθηκε στις μεγάλες πόλεις με εκτεταμένο πληθυσμό μαύρων.
Το αποτέλεσμα αυτής της δράσης,
πολλοί μαύροι που ψήφιζαν Ρεπουμπλικάνους
ψήφισαν Δημοκρατικούς για πρώτη φορά.
Για πρώτη φορά.
Οδηγώντας τον Κένεντι σε νίκη κατά μία ψήφο ανά περιφέρεια
κατά του Νίξον που ήταν μπροστά.
Οι νέγροι τον εξέλεξαν. Κατά τα πρωτοσέλιδα.
Η 19η Οκτωβρίου βοήθησε τον Κένεντι να εκλεγεί.
Ναι. Απολύτως.
Σας ακούω που μιλάτε, και σκέφτομαι
"Ήσασταν όλοι τόσο νέοι και είχατε τεράστια δύναμη".
Πιστεύετε ότι η οργάνωση ήταν η πηγή της δύναμης;
Ένα από αυτά που χαρακτήρισαν το κίνημά μας,
και με κάνει πολύ περήφανο, ήταν ότι ήταν ανιδιοτελές.
Γι' αυτό ο κόσμος μάς στήριζε,
και οδήγησε στην επιτυχία μας.
Το εστιατόριο Paschal's ήταν ξεχωριστό
επειδή όταν ήμασταν στη φυλακή,
και βγήκαμε αργά το βράδυ,
ο Πάσκολ δεν είχε κλείσει,
κι είχε τηγανητό κοτόπουλο και πατατοσαλάτα
και γλυκό τσάι να μας περιμένουν όταν βγήκαμε.
Θα δανειστώ τα λόγια της σπουδαίας Έλλα Μπέικερ
όταν είπε ότι το κίνημα είναι κάτι παραπάνω από ένα χάμπουργκερ.
Επρόκειτο για τα ατομικά και τα ανθρώπινα δικαιώματά μας.
Και σήμερα, αυτό το κίνημα
αφορά τα ατομικά και ανθρώπινα δικαιώματά μας.
Και θέλω να ευχαριστήσω εσένα
για όλες αυτές τις δεκαετίες που δημιουργείς έναν χώρο
ώστε να μπορεί ο κόσμος να οργανώνει μαζικές συγκεντρώσεις
σε ένα εστιατόριο όπου μπορούν να γιορτάζουν ορόσημα.
Κυρίως, να μπορούν να γευματίζουν με αξιοπρέπεια.
Για μένα, που μεγάλωσα στην Ατλάντα,
έχω κληρονομήσει όλες τις παρακαταθήκες σας,
και αναρωτιέμαι αν θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε
σε αυτά που όλοι εσείς δημιουργήσατε.
Αλλά μπορώ να σας πω ότι σε προσωπικό επίπεδο,
αφήνω πίσω μου αυτήν τη μέρα… αλλαγμένος
και περισσότερο αφοσιωμένος σε μια πορεία και παρακαταθήκη
απελευθέρωσης των μαύρων από όσο υπήρξα ποτέ.
Μιλάω με πολλούς νέους ανθρώπους,
και έχω καλό προαίσθημα για
τις επόμενες γενιές, ειλικρινά.
Όλο και περισσότεροι παίρνουν την τύχη στα χέρια τους.
Ναι.
Νομίζω πως είναι σημαντικό να το πας παρακάτω
ώστε κάποιος που είναι 16 ή 17 ή 15 ετών
να ξέρει ότι δεν είναι κακό να κάνεις κάτι διαφορετικό.
Ας προσευχηθούμε.
Κύριε, ερχόμαστε κοντά σου απόψε
έχοντας μοιραστεί τις ιστορίες μας,
μιλώντας για όσα είχαμε την ευλογία να κάνουμε στο όνομά σου
τις δεκαετίες του '50 και του '60,
ώστε να ωφεληθεί η τωρινή, αλλά και οι επόμενες γενιές.
Οπότε, Κύριε, ζητάμε να συνεχίσεις να μας ευλογείς
καθώς συνεχίζουμε σ' αυτό το μονοπάτι της ζωής.
Εις το όνομα του Ιησού, αμήν.
Αμήν.
-Αμήν. -Αμήν.
Θα δοκιμάσω αυτό το ψάρι.
Ναι.
-Πού είναι η καυτερή σος; -Ναι.
Χάρη στις προσπάθειες των ακτιβιστών φοιτητών
και άλλων σε όλη τη χώρα, η επιδίωξη συμπεριληπτικών εστιατορίων
έφτασε μέχρι και τον Λευκό Οίκο στις ΗΠΑ.
Επομένως ζητάω από το Κογκρέσο να θεσπίσει νομοθεσία
ίσης μεταχείρισης όλων των Αμερικανών σε μέρη
ανοιχτά προς το κοινό.
Ξενοδοχεία, εστιατόρια, θέατρα,
καταστήματα λιανικής, και άλλα.
Τα ρίσκα που πήραν στην εφηβεία τους
απέδωσαν με τρόπους που εισπράττουμε ακόμα και σήμερα.
Ο Νόμος για τα Πολιτικά Δικαιώματα του 1964 πέρασε,
δίνοντας στους μαύρους Αμερικανούς το δικαίωμα να τρώνε
σε οποιοδήποτε εστιατόριο της χώρας.
Και η παρακαταθήκη του ακτιβισμού τους παραμένει ζωντανή
μέσω νέων επιχειρηματιών,
όπως ο βραβευμένος σεφ και συγγραφέας βιβλίων μαγειρικής Τοντ Ρίτσαρντς
και η δημοσιευμένη συγγραφέας φαγητού
και σεφ Έρικα Κάουνσιλ,
που προσπαθούν να αναδείξουν εστιατόρια
σε μια ιστορική γειτονιά μαύρων,
δημιουργώντας ένα ολόκληρο κίνημα.
Λοιπόν, μεγαλώνοντας στην Ατλάντα, σε θυμάμαι
ως έναν από τους πρώτους και πιο διακεκριμένους μαύρους σεφ
που είχαμε στην πόλη,
οπότε η φωνή σου είναι πολύ σημαντική,
και θέλω πολύ να μιλήσουμε
για κάτι βαθύτερο γύρω από τη φιλοσοφία σου,
πώς εξελίχθηκε όλα αυτά τα χρόνια.
Όταν πήγα στα βραβεία, όλες οι εθνικότητες ήταν στη σκηνή,
αλλά κανένας εκπρόσωπος της κουλτούρας μας.
Και χρειάστηκε να καθίσω να σκεφτώ για να καταλάβω
ότι τα πάω περίφημα μαγειρεύοντας πιάτα άλλων,
αλλά τι κάνω για την κοινότητά μου;
Και κυρίως σε μια πόλη σαν την Ατλάντα,
όταν είμαστε στο Ολντ Φορθ Γουόρντ,
τη γενέτειρα και επίκεντρο των αγώνων πολιτικών δικαιωμάτων,
πώς μπορώ να κάθομαι και να παρουσιάζω πιάτα άλλων,
να μαζεύω βραβεία, και να μη λέω τη δική μου ιστορία;
Και πώς θα ευεργετήσουμε τις γειτονιές μας να γίνουν πιο ολοκληρωμένες;
Λέγοντας την ιστορία μας σ' ένα πιάτο.
Μ' αρέσει αυτό.
Φίλε, κοίτα χρώμα.
Χαίρομαι πολύ που είστε και οι δύο εδώ,
και θα σας σερβίρω ένα νόστιμο έθνικ πιάτο.
Η γιαγιά μου μαγείρευε ένα σωρό φαγητά.
Τις Κυριακές τρώγαμε πάντα κοτόπουλο,
και δεν το τηγάνιζε πάντα.
Στη σχάρα, στον φούρνο, το έβραζε.
Ήθελα να μαγειρέψω τη δική μου εκδοχή.
Κοτόπουλο σε άλμη από μύρτιλα και γλυκό τσάι.
Πήρα λίγο γλυκό τσάι και του προσέθεσα λίγο αλάτι.
Το αφήσαμε όλο το βράδυ και μετά να κοχλάσει.
Το ωραίο χρώμα είναι από την καραμελωμένη πέτσα,
λίγη από τη ζάχαρη από το γλυκό τσάι, και βγάζει έντονα αρώματα.
Στο τέλος σού μένει μια στυφή γεύση από το μύρτιλο.
Για μένα είναι νοστιμιά μέχρι τέλους.
Είναι πολύ ζουμερό.
Αλήθεια.
Έφτιαξε το κοτόπουλο σαν να είναι προπάππους κάποιου.
Ναι.
-Αυτό το κοτόπουλο τα σπάει. -Ναι.
Θέλω να φτιάξω σάντουιτς με μπισκότα της Έρικα.
Αυτά είναι μπισκότα καλαμποκιού.
-Ευχαριστώ. -Έχουν φρεσκοτριμμένο καλαμπόκι.
Μ' αρέσει όπως σπάνε.
Κι επίσης, μου αρέσει πολύ το καλαμπόκι
που βρίσκεται σ' αυτό.
-Τα λαχανικά είναι έθνικ. -Ναι.
Στη Βόρεια Καρολίνα τρώγαμε πάντα λαχανικά και χοιρινό.
Το καλαμπόκι είχε την τιμητική του το καλοκαίρι. Ντομάτες.
Και όλα αυτά ενσωματώνονταν στο μπισκότο.
Η θεία Μέιμπλ, έφτιαχνε μπισκότα με γάλα καλαμποκιού.
Έβραζε τον ζωμό, μετά το γάλα.
Κι είπα "Άσε με να κάνω το ίδιο", αλλά με μια παραλλαγή.
Έχει ενδιαφέρον που η Έρικα μιλάει για ντομάτα στα μπισκότα.
Η ντομάτα και το μπισκότο είναι τα αγαπημένα μου,
και στη μαρμελάδα χρησιμοποιεί ξύδι σέρι,
και του δίνει μια διαφορετική οξύτητα.
Το μπισκότο είναι καλό. Δοκίμασέ το.
Η μητέρα της μητέρας μου έφτιαχνε μπισκότα.
Οπότε, η οικογένεια της μαμάς μου
από τη Βόρεια Καρολίνα, ασχολούνταν με την κοινότητα.
Μάθαινες την τέχνη του μπισκότου,
αλλά όλοι έμαθαν για τα πολιτικά δικαιώματα.
Ήμουν δέκα ετών όταν άκουσα αυτήν την ιστορία.
Κάποτε έτρωγε σ' ένα εστιατόριο,
και μια ομάδα λευκών φοιτητών
κάθισε στο τραπέζι μαζί της. Κι εκείνη αγχώθηκε πολύ.
Δεν ήξερε αν έπρεπε να σηκωθεί.
Και έσπρωξε το πιάτο προς το μέρος τους κι είπε
"Θα δοκιμάσετε; Είναι πολύ καλά".
Ακόμα και μετά από τόσα χρόνια, ο τρόπος που το περιέγραφε.
Είπα "Μπράβο, γιαγιά, ήσουν…" Κι εκείνη συγκινήθηκε.
Εν μέρει επειδή ποτέ της δεν είχε καθίσει σε τραπέζι με λευκούς.
Κάθεσαι στο τραπέζι μου και θες να φας μαζί μου.
Οπότε, την πρώτη φορά που μιλήσαμε για μπισκότα,
μου είπε την ιστορία.
Αυτό ήταν κάτι πολύ σημαντικό για μένα,
ακόμα και τώρα που τα φτιάχνω. Το κουβαλάω μέσα μου.
Όταν μιλάμε για πολιτικά δικαιώματα,
αν καθίσεις να μιλήσεις στην οικογένειά σου…
Μεγάλωσα δίπλα σε ηλικιωμένους, πάντα άκουγα ιστορίες,
αλλά τότε, τα πάντα ήταν πράξη αντίστασης.
Το να ξυπνάς το πρωί,
και μόνο που υπήρχες αποτελούσε πράξη αντίστασης.
Είναι μια πολύ σημαντική ιστορία
για τη γιαγιά σου και…
Τα μπισκότα.
Ναι.
Το να επιλέγεις να αποδεχτείς πλήρως την ταυτότητά σου,
πάντα ήταν
η μεγαλύτερη μορφή αντίστασης.
Εκατό τοις εκατό.
Γι' αυτό η έθνικ κουζίνα είναι σημαντική.
Με μια μπουκιά, μπορείς να πεις μια ιστορία.
Να μιλήσουμε για τις προκλήσεις που αντιμετωπίσατε
για να ανοίξετε τις επιχειρήσεις σας.
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι τα δικαιώματα του χώρου
στον οποίο μαγειρεύεις. Έχουμε δει
να μπαίνουν εργολάβοι και να παίρνουν το κτίριο.
Κυκλοφορείς στη Λεωφόρο Όμπερν και βλέπεις τον εξευγενισμό.
Εννοώ ότι εκτός από τον Τοντ και τους μαύρους σεφ,
είμαστε ανύπαρκτοι.
Οι εργολάβοι, στην πλειοψηφία τους λευκοί,
έχουν τη δυνατότητα να έρχονται και να εξαφανίζουν τις γειτονιές μας,
και να οικοδομούν χώρους που είναι πανάκριβοι, απλησίαστοι.
Μας έμαθαν να ντρεπόμαστε για την κουζίνα μας.
Ότι δεν μπαίνει σε πιάτο άλλου.
Ότι δεν είχαμε σωστές τεχνικές.
Ότι μαγειρεύαμε χωρίς συγκεκριμένη συνταγή.
Όλα τα σχήματα λόγου και στερεότυπα για το τηγανητό κοτόπουλο.
Ότι είναι μέσα στα λίπη, και τα λοιπά. Και πας στις γειτονιές μας
και βλέπεις ένα κοτοπουλάδικο σε κάθε γωνία.
-Όχι δικό μας. -Σωστά.
Έρχεται κάποιος άλλος και κερδίζει με το να μας μιμείται.
Ο εξευγενισμός είναι μοναδική μορφή βίας
επειδή δεν έχει να κάνει μόνο με την μετατόπισή μας,
κι εμείς δεν ζούμε πια εδώ,
αλλά είναι η διαγραφή της κουλτούρας μας,
και αυτό είναι που πραγματικά θέλω
ο λαός της Ατλάντα να ενωθεί
και να προσπαθήσει να διατηρήσει.
Εμείς, ως κοινότητα, συνολικά,
είμαστε πανίσχυροι.
Βλέπω τι είμαστε ικανοί να καταφέρουμε
όταν ενωνόμαστε και λέμε "Αυτό θα πει οικογένεια".
Θα μαζέψουμε λεφτά. Θα ανοίξουμε ένα κοινοτικό κέντρο.
Βλέπεις τις γειτονιές μαύρων και πόσες από τις βιβλιοθήκες
και τα φαρμακεία και τα βιβλιοπωλεία
άνοιξαν από την κοινότητα, από εράνους που έκανε.
Έγιναν από εμάς επειδή ξέρουμε "Είμαστε το μόνο που έχουμε".
Και νομίζω ότι πρέπει να επιστρέψουμε σ' αυτό…
Βλέπω ότι μιλάτε… Είναι οικογενειακή επιχείρηση.
-Απλώς λέω. -Οικογενειακή επιχείρηση.
-Στην Ατλάντα είμαστε. -Μου βγήκε αυθόρμητα.
Σας νιώθω. Είμαι πολύ περήφανος
που μεγάλωσα στην Ατλάντα.
Το ότι είμαι από δω,
πάντα ένιωθα ένα ιδιαίτερο δέσιμο
με τη συγκεκριμένη γειτονιά.
Από τις πρώτες παιδικές μου αναμνήσεις στην Ατλάντα,
η μαμά μου με πήγαινε στο Κλαρκ.
Αυτό είχε να κάνει με… βέβαια εσείς ήδη το ξέρετε.
-Ναι. -Ναι.
Κι έτσι, έχουμε ακόμα την ευκαιρία,
σε αυτήν την κοινότητα,
να διατηρήσουμε την ιστορία μας.
Τώρα βλέπουμε ανθρώπους να επιστρέφουν στην κοινότητα,
και να λένε για την κουζίνα μας
"Ξέρεις κάτι; Από εδώ ξεκίνησαν
όλα όσα τρώτε εδώ".
Και κρύβεται τεράστια δύναμη στην έθνικ κουζίνα,
την παραδοσιακή, του Νότου, όπως θέλετε πείτε την,
που όχι μόνο νιώθαμε ότι δεν ήταν καλή,
και το εκμεταλλευτήκατε και θησαυρίσετε,
μας κάνατε να πιστέψουμε ότι δεν έπρεπε να χρεώνουμε,
ενώ εσείς ανοίγατε εστιατόρια
χρεώνοντας 100 δολάρια το ίδιο πιάτο.
Έχει ο καιρός γυρίσματα "Ξέρετε κάτι; Είναι δική μας".
Διεκδικούμε την ιδιοκτησία.
Έρικα, ίδρυσε εκκλησία.
Ναι, θα μπορούσα. Φέρε μου έναν άμβωνα.
Σοβαρά, θα μπορούσες.
Γίνεται και με μπισκότα και κοτόπουλο και να ανοίγεις κουβέντα.
Ενώ η επέκταση και η ανάπτυξη είναι κοινά σε πολλές πόλεις,
ο εξευγενισμός διαγράφει την ίδια την κουλτούρα που τις έχτισε.
Ποια η απάντησή μας σε αυτήν τη μετατόπιση;
Πώς θα το πολεμήσουμε;
Η Ατλάντα έχει αλλάξει πολύ από τότε που ήμουν παιδί.
Με κάνει να ψάχνω να βρω από τι μπορούμε να πιαστούμε.
Αλλά δεν αποθαρρύνομαι.
Όσο υπάρχουν σεφ σαν τον Τοντ και την Έρικα,
ζαχαροπλάστες όπως η Σέριλ και η Εμ Τζέι,
και εστιατόρια μαύρων όπως το Paschal's,
η Ατλάντα πάντα θα συνδέεται με την ιστορία
της κουζίνας των μαύρων που σπάει τα καλούπια.
Ενώ το Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων είδε τον κόσμο να απαιτεί δικαιοσύνη
μέσω της ανυπακοής κάθε μορφής,
σήμερα, μια νέα γενιά καινούριων αγροτών,
ακτιβιστών μαγειρικής,
και σεφ, παίρνουν τη σκυτάλη,
ανακτώντας τις μαγειρικές πρακτικές μας
με μια δυναμική επιστροφή πίσω στη γη
για να γράψουν το επόμενο κεφάλαιο της απελευθέρωσης των μαύρων.
Υποτιτλισμός: Αριστέα Μετζητάκου