SYMPATYK
Widziałeś kiedyś ducha?
Czasem widuję duchy ludzi, których zabiłem.
Wierzą, że zginęli niesprawiedliwie.
Świat jest ich pełen.
PORT LOTNICZY BANGKOK-DON MUANG
BANGKOK, TAJLANDIA, 1130 KILOMETRÓW OD WIETNAMU
Taxi dla pana?
Witaj w domu.
Znowu mnie zaskoczyłeś. Jak zawsze.
No proszę. Witajcie z powrotem.
Wiem,
to nie Wietnam, ale wylądowaliście
na progu, na ustach, na wargach waszej ojczyzny.
Drogę blokuje tylko czerwony Laos.
Ale to właściwa strefa czasowa!
No dalej, zaszalejmy. Chodźmy!
"Zaszalejmy",
powtarzaliśmy tępo, przełykając wątpliwości i lęki,
ale żaden z nas, żywy lub martwy, nie spodziewał się takiego szaleństwa.
Koniec.
Trudno o dobre zakończenie, co?
Dlaczego mam wrażenie, że recenzje będą kiepskie?
Co za szkoda.
Gdyby było satysfakcjonujące,
mógłbym je przekazać komisarzowi.
Towarzyszu komendancie, pracuję nad zeznaniem od 12 miesięcy!
Dlaczego chcesz je zakończyć wizją tak zwanych duchów?
Były tam.
Były symbolem literackim czy przejawem przesądnej słabości?
Nie pytałem ich.
Mówiąc szczerze, unikałem rozmów z nimi.
Nie kończ przylotem do Bangkoku. Ani duchami.
Wracaj do siebie.
Zakończ w teraźniejszości.
Bądź skrupulatny.
KONIEC
Następnego ranka zawieźli nas pod granicę,
ale dla mnie walka zaczęła się już wieczorem, w Piekle.
PIEKŁO
Od początku czułem, do czego to zmierza.
To było jak impreza pożegnalna w celi śmierci.
Cholera.
Bawcie się dobrze. Wuj Sam stawia.
Dziękujemy, wujku.
Dzięki, wujku.
Claude wiedział, że czuję krew w powietrzu.
Chciał tego.
Liczył na to.
Amerykański dolar.
Ta misja... jakie mamy szanse na sukces?
Większe niż zero?
Nic nie ma zero procent szans.
Jasne.
Weź się w garść!
Jesteś bystrzejszy od reszty.
Nie wychylaj się, niech oni walczą. Słyszysz?
Zastanawiasz się, czy misja się powiedzie?
Sukces każdej tajnej operacji
zależy od zachowania jej tajności.
Zgadzasz się?
A sukces żartu od tego, czy jest zabawny.
Kto mówi, że żarty mają nas bawić?
Podaj ten plecak.
Jestem komunistą.
Od lat byłem agentem. Agentem rewolucji.
Zinfiltrowałem tajną policję i dostarczam informacje Hanoi.
Nawet teraz zdaję raporty
i robię wszystko, by im zaszkodzić.
Wręczenie ci tych dokumentów
to część mojej anty-antyrewolucyjnej strategii.
Chcesz, żebym się przyznał.
Mówię prawdę.
Czego się spodziewałeś?
Tym się zajmujemy.
Celem był Sonny, nie ty.
- Posłuchaj. - Pij.
- Co to? - Popularne tu bakterie.
Przez 48 godzin będziesz się wypróżniał z obu końców.
Powiemy, że to wina wieprzowiny, którą tylko ty jadłeś.
- Pij. - Dlaczego?
Pomogę ci się wycofać.
Będziesz niezdolny do służby, więc trochę pogadamy.
Gdy wszystko mi już wyznasz,
przekonasz się, że łatwo wybaczam drobne występki.
To twoja jedyna szansa.
Pij.
Na co się gapisz?
Co powiedziałeś?
To twój pogrzeb.
Chwila.
Jutro wielki dzień, nie chcemy kłopotów.
Właśnie zamówiłem piwo.
Śmiało. Jeszcze nie piłem.
Co robisz? Po co to przedstawienie?
Dzięki.
Tak się pije. Widzieliście?
Żadna różnica, gdzie zginiemy.
Zaufaj mi, Linh. Musimy się pospieszyć.
Jesteście otoczeni! Poddajcie się!
Nie gińcie na marne!
Nie rób tego! Nie!
Zostaw. Puść mnie!
Przestań. Żyjmy, Bon.
Żyjmy!
Durny draniu.
Gdyby nie ty, zginąłbym tu.
Jesteście otoczeni! Poddajcie się!
Nie gińcie na marne!
Opis wydaje się rozpaczliwy,
a przecież to początek twojego odkupienia.
Trudno jest nie brzmieć rozpaczliwie z perspektywy więźnia.
Nie jesteś więźniem, tylko edukowanym.
NIEZNANA LOKALIZACJA, WIETNAM
Mogę rozmawiać z przełożonym?
Wszyscy tu jesteśmy równi.
To jedna z rzeczy, których się nauczysz.
Skończyłem.
Pytają o mój stopień w "armii marionetkowej",
ale byłem oficerem w armii Republiki Wietnamu.
Bon, przestań.
Mam wymienić ludzi, których zamordowałem, ale nikogo nie zabiłem.
Chyba, że był komuchem.
Więc skończyłem.
Po co tu ta scena?
Robisz z nas brutalnych bydlaków.
Usuń tę część.
Powinieneś zakończyć przyjazdem do obozu
i obietnicą odkupienia.
Albo waszą kapitulacją.
To chce zobaczyć komisarz.
To chwila prawdziwego triumfu.
Osiągnąłeś swój cel, schwytaliśmy was żywych.
Komisarza zainteresuje ciąg dalszy.
Może nie macie przełożonego, ale ktoś tu rządzi.
Dlaczego przerywasz mi sen?
Marnowanie nawet odrobiny prądu obciąża nasz system.
Mów.
Wiem, co próbujesz powiedzieć.
Chcesz zakończyć zeznania chwilą naszego spotkania.
Chciałem to pociągnąć nieco dłużej.
Jestem komunistą.
Od lat byłem agentem. Agentem rewolucji.
Zinfiltrowałem tajną policję...
To ma tłumaczyć przemoc wobec strażnika?
Zostaniesz ukarany.
To ja poinformowałem władze
o naszej misji zwiadowczej.
Jeśli to prawda... co tu robisz?
Mogłeś zginąć podczas walki.
Wstań.
To towarzysz komisarz.
Już późno.
Musicie dbać o wasze zdrowie.
Dlaczego tu jestem?
Chciałem chronić przyjaciela.
Niech spisze zeznania.
Zgoda.
Nic wam nie umknie, towarzyszu komisarzu.
Odizolujcie go, w razie gdyby historia o współpracy z nami była prawdą.
Jeśli się to rozniesie, inni edukowani będą próbować go zabić.
Pisz prawdę,
bo nie wiesz, co wpłynie pozytywnie,
a co negatywnie na twoją przyszłość.
Pisz dokładnie, bo mamy mnóstwo czasu.
"Jestem szpiegiem, śpiochem, tajniakiem, człowiekiem o dwóch twarzach."
Dlaczego wciąż ze mną walczysz, po takim czasie?
Minął rok.
Nie są gotowe dla komisarza?
Dlaczego nie jesz?
Zastanawiasz się, czy byłoby lepiej
wyrazić skruchę z powodu śmierci towarzysza?
Spróbuję je przerobić.
Zostaw. Wystarczy.
Czyli... to koniec?
Z przeszłością.
Twoja reedukacja skupi się teraz na teraźniejszości.
Na co patrzą?
Klaskaliby, gdyby mogli.
Co zrobiłem?
Przetrwałeś.
Rok izolatki.
Ty też przetrwałeś, przyjacielu.
I chyba nie złamali twojego ducha walki.
Tobie nie dorównam.
Skąd wiesz, co przeżyłem?
Postarzałeś się podwójnie szybko, panie Wszystko Podwójnie.
Dzień dobry, edukowani.
Dzisiaj będziemy kontynuować to, o czym mówiliśmy wczoraj.
O korelacji między rewolucją a jednostką.
Jak przypomniał nam Wuj Ho,
najbardziej niebezpieczną pozostałością dawnego społeczeństwa jest indywidualizm.
Jest przeciwieństwem rewolucyjnej moralności.
Dlaczego ma to na sobie?
Boją się, że nasz szacunek osłabnie, gdy zobaczymy twarz.
Niektórzy mówią, że nie ma wystarczająco czystej krwi jak na przywódcę.
...za to indywidualizm jest perfidny...
bo prowokuje powrót do złych nawyków. Łatwiej jest...
Jemy indywidualnie.
Jak kolektywizm
sprawdza się w organizacji, która ogranicza racje...
i sprawia, że jednostki walczą między sobą?
Dobrze cię widzieć.
Zabierzcie edukowanego Bona do latryny,
gdzie poszuka pól manioku.
Pamiętajcie słowa Wuja Ho,
że krytyka i samokrytyka to ciągła ludzka potrzeba,
tak jak potrzeba powietrza.
Powróćcie do posiłku.
Towarzyszu komendancie,
mylicie się.
To wypowiedź Stalina, nie prezydenta Ho.
Dziękuję za tę uwagę.
Chętnie posłucham, jak komisarz rozwija dzisiejszy temat...
ale jeśli mogę...
chciałbym się z nim podzielić najpiękniejszym zdaniem,
które definiuje korelację między jednostką a wspólnotą.
Mogę?
- Mów. - Dziękuję.
Kara dla tamtego była zbyt łagodna.
Umieśćcie go w izolatce, a tego przyślijcie do mnie.
Masz przejebane.
Różne wersje moich zeznań.
Wszystkie tu są.
Przeczytałem każdą z nich.
Komendant mówił, że nie są gotowe.
Że kartki rozdano edukowanym do podtarcia sobie tyłków.
Myślałeś, że ich nie porysuję?
Po takim czasie?
Jak...?
To był Dzień Wyzwolenia...
nasze święto.
Wyrwałem ząb generałowi Phu
i szedłem do domu,
gdy zobaczyłem czołgi armii wyzwoleńczej na moście.
Ledwo hamowałem radość.
Ale wtedy zobaczyłem nadlatującego phantoma.
Leciał wysoko, by uniknąć ostrzału.
Tak wysoko, że myślałem, że w nich nie trafi.
I nie trafił.
Zrzucił napalm na mnie.
Widziałem wszystko w zwolnionym tempie.
To była... no wiesz...
mordęga.
Dlatego czasem długo się nie odzywałem.
Nic nie napisałeś.
Co byś zrobił? Wysłał mi amerykańskie leki?
Na pierwszy rzut oka,
wszystko tutaj jest inne, niż się spodziewałem.
Mówiłem, żebyś nie wracał.
Mówisz, że jesteś szpiegiem, człowiekiem o dwóch twarzach.
Ale jako podwójny agent
ujawniałeś nasze tajemnice Amerykanom.
Czas powiedzieć prawdę.
Przyznaję,
nie byłem całkiem szczery.
Ukrywałem przed wami... cały ten rok...
...że jesteście totalnym idiotą.
Przepraszam.
Nie uważamy, że kłamałeś.
Chodzi o to, czego nie napisałeś.
Nie oskarżamy cię o zatajanie faktów.
Przypomnij sobie to, co zapomniałeś.
Nie przypomnę sobie czegoś, co zapomniałem!
"Zapomnieć" to nie pamiętać!
Dlatego w tym pomożemy.
Towarzyszu.
Towarzyszu, posłuchajcie...
Witamy. Miło, że do nas dołączyłeś.
Jeszcze nie dołączył.
I zaraz będzie tego żałował.
Już żałuję.
Minęły trzy dni, trzy.
Wiecie, ile prądu marnujemy?
Za dwa dni mam spotkanie w biurze politycznym.
Chcę to załatwić przed wyjazdem.
Jego umysł jest jak mandarynka z grubą skórką.
Musimy dostać się do soku.
Proszę.
Przynajmniej wyłączcie światło.
To wykluczone.
Musisz móc widzieć.
Nigdy nie przejrzy na oczy,
mimo całego światła na świecie.
Za długo był pod powierzchnią.
Jest praktycznie ślepy.
Tyle prądu.
Proszę. Pomóżcie.
Czytaliście moje zeznania.
Pisałeś, że ukrywałeś w listach zaszyfrowane wiadomości.
Chcę poznać... przyczajone w nich wspomnienia.
Pamiętasz to, o czym zapomniałeś?
To nie czas na żarty.
Węgorze elektryczne.
Przyjacielu!
Zawsze, gdy mnie tu wysyłasz, wpadasz z wizytą.
Ale nie mogę zaspokoić twoich sadystycznych żądz.
Pokochałem to pieprzone miejsce.
Nie trzeba siadać, żeby srać. Nie muszę nawet ściągać gaci.
Przyjacielu...
Oszczędzaj siły.
Jak mogłeś mi to zrobić?
Co?
Utrzymać cię przy życiu?
Nikt nie zgłasza się tu na ochotnika.
Ale poprosiłem o to stanowisko, gdy usłyszałem, że was tu wysłano.
Robiłem wszystko, co mogłem...
żeby oszczędzić wam bólu.
Ale moja władza ma granice.
Partia patrzy.
A ty nie pomogłeś.
Jestem prawdziwym rewolucjonistą.
Nie mnie musisz przekonywać.
Tylko komendanta.
Jesteś jego przełożonym.
Rewolucjoniści obawiają się siebie nawzajem.
Dziękuję.
Mógłby donieść, że się uchylam od obowiązków.
Do wszystkiego się przyznałem.
Zawsze można wyznać coś jeszcze.
Taka jest natura wyznań.
Obyś dobrze odegrał swoją rolę.
Tak jak ja moją.
Przypomnij sobie.
Kundel z 13 odbytami!
Bękart!
Mamo...
Kto jest moim ojcem?
Dlaczego jestem kundlem?
Mogę wyznać ci sekret?
Ty i ja mamy takie same oczy.
Spójrz...
Chcesz jedno?
Mogę ci przynieść, ile chcesz.
Ile chcesz, co miesiąc.
Co miesiąc.
Jeśli nikomu nie powiesz.
Dasz radę?
Będziesz dużym chłopcem i dochowasz tajemnicy?
A nie mówiłem?
- Niestety masz kości. - My nie mamy.
Pozbądźmy się ich.
Śmiało.
Ona czeka.
Ona?
Cześć. Napijesz się?
Mam coś, co uśmierzy pragnienie.
Zabiją cię!
To tylko 16-milimetrowa wersja do samolotu,
ale da się oglądać.
Wracają wspomnienia?
Proszę. Specjalny rekwizyt do tej sceny.
Oglądałem wiele razy.
Liczyłem sposoby, na jakie umierał Bon.
Jest dużo kwestii po wietnamsku?
Damianos chyba próbował dotrzymać słowa.
Mówiąc szczerze, nawet go polubiłem.
Jego film to szmira, ale tylko z naszej perspektywy.
Jest Amerykaninem, a z amerykańskiego punktu widzenia
jest dość progresywny.
Ale...
taką scenę trudno się ogląda.
Będziesz moją królową. Urodzisz mi dzieci!
Na kolana!
Przypomina ci coś?
Przypomnij sobie.
Przywołaj.
Odzyskaj.
Dokładnie tak.
Sajgon upadnie...
a zdrajcy, którzy wnieśli węża do własnego domu,
będą na kolanach błagać o wstęp na lot tchórzy.
Ale my was nie wypuścimy.
Nasze katiusze was dogonią,
rozprują brzuchy waszych samolotów
i usmażą was jak świńskie flaki!
Zabawmy się.
Gorąco tu.
To zbyteczne.
Zbyteczne, ale musi się zdarzyć.
Nie róbcie tego! Zostawcie nas samych na godzinę.
Chce zaliczyć pierwszy.
Sierżancie, co powiedzieliście? Powtórzycie?
- Tylko żartowałem. - Sukinsynu!
Biedaczka jest chyba spragniona.
Co zrobimy?
Damy jej to, o co prosi?
Kto ci dał rolkę filmu?
- Co widziałeś? - Wszystko.
Mów.
Wepchnął butelkę głębiej, aż rozciągnął jej szczękę,
a z wargi polała się krew.
Nie mogłem tego znieść.
Bałem się że zdradzi...
moje imię.
A może nie mogłem znieść faktu, że...
Powinniście się wymienić zeznaniami.
Nie pisze tak dobrze, jak ty, ale jest lepszym szpiegiem.
Zniosła to wszystko, nie zdradzając, że jesteś agentem.
I co?
Twoje zeznania nie były zbyt wierne.
Nie.
To nie były jej usta, prawda?
Nie.
Ale ja... Ja...
Sierżancie, co powiedzieliście? Powtórzycie?
Tylko żartowałem.
Przestań. Nie udawaj świętego.
Od razu lepiej.
Wróciłem na swoje miejsce.
Dlaczego jesteś w tym obozie?
Szukam odpowiedzi od dwóch lat.
Nie napisałaś o mnie nic złego.
Chciałam wierzyć, że to był cenny sekret.
Jesteś rozczarowana, że to ja jestem odpowiedzią?
Nic mnie już nie rozczaruje.
Pamiętasz, jak Bon bił się z pijanymi żołnierzami?
W ogródku piwnym. Nasz ostatni dzień.
To nie amerykańskie piwo.
My tu teraz rządzimy.
Amerykanie i Francuzi nie muszą nas dymać,
sami to robimy.
Usiądź tam. Najciemniejsze miejsce jest dla mnie.
Tylko tu nie szukaliby ludzie komendanta.
Źle wybrałeś fotografa.
Ostre jest tylko tło.
Może major chciał pokazać
napięcie między jednostką a jej środowiskiem.
I znowu ten cynizm!
I pretensjonalność! To dlatego komendant ci nie ufa.
Mówisz po wietnamsku, jakbyś tłumaczył z angielskiego.
Twoja matka w snach mówi po angielsku?
Myślisz po angielsku!
Powiedz. Jest coś cenniejszego?
NIE MA NIC CENNIEJSZEGO OD WOLNOŚCI I NIEPODLEGŁOŚCI
Jak to? Nic nie jest.
Serio? Nie ma nic cenniejszego?
A szczęście?
Istnieje?
- Miłość? - Poważnie?
- Pieniądze? - Zapomnij.
Naprawdę myślisz, że nie ma nic cenniejszego?
Serio? Zastanów się. Jest coś takiego.
Jasne, że nie!
Poświęciłem wszystko dla niepodległości tego kraju,
a ty mówisz, że jest coś cenniejszego?
Jak możesz?
Żeby przejść dalej, musisz zdać ten test.
Masz trzy próby.
Wiara?
Żartujesz?
Dwa strzały.
- Rodzina? - Nie aż tak.
Ostatnia szansa.
Przeczytaj to uważnie.
Tam jest odpowiedź.
"Nie ma nic cenniejszego od wolności i niepodległości".
Nie ma nic cenniejszego od wolności i niepodległości.
Nic.
Nic. Odpowiedź to nic.
Nic.
Od wolności i niepodległości cenniejsze jest nic.
Oczywiście. Cóż innego.
Wybacz... że to tak bolesna lekcja.
Nauczyłem się na własnej skórze, że trzeba cierpieć,
by ją pojąć.
Już jej nie widać.
Przysięga też straciła ważność.
Wciąż tam jest, głęboko ukryta.
Nie bądźmy sentymentalni, towarzyszu komisarzu.
Czas działać pozytywnie.
Spadajcie, do kurwy nędzy.
Zabraliście mi żonę i syna, mało wam?
No idźcie już!
Straszny tu ścisk!
Zginęli niesprawiedliwie, akurat!
Na wojnie nikt nie ginie sprawiedliwie!
- Towarzyszu! - Otwórzcie.
Możecie odejść.
Biedny dureń oberwał w dniu zakończenia wojny.
Do dziś codziennie musi brać morfinę.
Jest równie żałosny, jak my.
Muszę ci coś powiedzieć.
Miałem przed tobą sekrety. Nie powinienem.
Nie mów mi. Nie chcę wiedzieć. Koniec wyznań.
W obozie... musiałem mówić rzeczy, w które nie wierzyłem.
W które nie wierzę.
Nie obchodzi mnie, co kazali ci mówić.
Jesteś moim przyjacielem...
- i... - Chciałem powiedzieć, że...
Wiem, że nic nie możesz z tym zrobić, ale...
śmierdzisz. Wiesz o tym?
Poważnie. W Sajgonie
i gdy byliśmy mali.
Man i ja wciąż z tego żartowaliśmy przy innych.
Co się dzieje, gdy Japończyk, Chińczyk i Bon wchodzą do chlewu?
Ucisz dziecko!
Przystojniak z ciebie.
Cel? Któż go zna?
Daleko od domu. Wiem tylko tyle.
Czy tam dopłyniemy?
Podobno mamy 50% szans.
Całkiem nieźle, mówi Bon.
Mimo wszystko, w obliczu niczego,
wciąż jestem rewolucjonistą.
Moja reedukacja się zakończyła, ale wciąż piszę codziennie.
Tym razem dla siebie. Dla nas.
Napisz na nowo.
Przeżyj znowu.
Zacznij od nowa.
NA PODSTAWIE POWIEŚCI
SYMPATYK
Tekst polski: Jakub Morawa