"Tatu tiên hồng".
Râu Xám, cậu có thấy gì không?
Chúng ta chờ lâu lắm rồi, Jane, mà vẫn không thấy gì.
Không phải là không thấy gì.
Chào Chlamyphorus truncatus đi.
Chào Chlamyphorus "trun-cactusus".
Hay chào tatu tiên hồng.
Giống tạm biệt hơn, tatu tiên hồng!
Có chiếc xe hơi đang lái thẳng đến chỗ nó!
Tránh ra!
Hút chết.
Suýt thì chết.
Nhìn kìa, giờ con tatu tiên hồng bắt đầu đào xuống đất.
Đang vạch hướng chặn.
Tớ rất thích máy đào đất mới của chúng ta.
Nhìn mấy cái nút này kìa.
Bíp, bíp, bốp, bốp, bốp.
Bíp, bốp, bi... Ối, mặt công tơ.
Đừng động vào đó, David.
Chúng ta đã thu nhỏ lại để theo dõi Tatu tiên hồng.
Ta không muốn tình cờ to trở lại khi đang làm dở nhiệm vụ.
Tớ hi vọng Tiên hồng đang chờ chúng ta.
Cậu hiểu chứ?
Ừ.
Tatu tiên hồng nhanh thật.
Trông chúng không giống tiên lắm.
Giống chuột hamster có miếng sushi trên lưng hơn.
Miếng sushi đó là mai, và trông chúng giống chuột hamster thật.
Tất cả loài tatu đều có mai, nhưng tiên đồng là loài nhỏ nhất.
Chúng ta không biết nhiều về chúng.
Chúng rất khó tìm và chủ yếu sống ở dưới lòng đất.
Vậy tại sao con này lại ở trên đường?
Hỏi hay lắm.
Có lẽ nó không đào qua bê tông được hoặc nó đi tìm thức ăn?
Cậu biết nó là con đực vì tatu đực to hơn con cái?
Một câu hỏi hay nữa.
Chúng ta không biết. Chúng ta biết ít như thế đó.
Máy quét bảo nó là con đực.
Câu hỏi cuối, chính xác thì nhiệm vụ của chúng ta hôm nay là gì?
Nhiệm vụ của chúng ta là tìm hiểu xem chúng ăn gì.
Có vẻ đơn giản.
Chẳng có gì về những người bạn nhỏ này lại đơn giản cả.
Nhưng nếu ta biết được chúng ăn gì...
- Thì chúng ta có thể giúp chúng? - Chính xác.
- Nhỏ thế mà đào các hang này? - Tớ không biết.
Nhiều con vật đào xuyên lòng đất, làm đường hầm, như côn trùng, ếch,
thỏ, cú, cáo, chim cánh cụt, gấu...
- Danh sách dài thế à? - Gấu túi. Đúng vậy.
Có cả một thế giới dưới chân chúng ta
mà hầu hết mọi người còn không nghĩ tới.
Một phần thế giới đó kìa.
Nó đây rồi.
- Nó lại đi. - Nó đang bỏ đi.
David, ta cần tăng tốc độ khoan.
Jane, tớ không nghĩ khoan thai sẽ giúp chúng ta bắt được nó.
Khoan là cách nói mĩ miều của "đào".
Như dùng tên khoa học của động vật...
- Gì vậy? - Không có gì.
Tăng tốc độ đào.
Đá ở phía trước!
- Khởi động quy trình tránh! - Gì cơ?
Cách nói mĩ miều của "tránh ra!"
Nó kia rồi!
Một tảng đá nữa!
Tránh sau ba, hai, một!
Nó nhanh quá. Nếu không nhìn thấy nó, làm sao ta biết nó ăn gì?
Đường cùng rồi!
Dùng từ dở quá, Jane!
Dùng từ dở quá!
Chúng ta đã ở rất gần nó.
Gần tới mức bị cán bẹp như bánh kếp hay bánh bùn.
Hay tranh biếm họa bị nghiền siêu mỏng...
Tớ hiểu rồi.
Làm sao ta theo kịp con tatu nhanh như cắt đó?
Hay tránh những tảng đá đó?
Ta hãy lên gác xem xét lại kế hoạch.
Có lẽ lần sau có thể Râu Xám suýt bị nghiền?
Khoan, tiếng gì thế nhỉ?
Râu Xám, leo lên!
Chuyện gì vậy?
Annisa.
Chào Jane. Chào David.
Tại sao lại có công nhân ở đây ạ?
Giá mà cô không phải nói điều này, nhưng chủ tòa nhà sẽ bỏ khu vườn,
hoặc ít nhất cái chúng ta gọi là vườn.
- Gì cơ ạ? - Cô biết.
Cô cũng ghét lắm, nhưng tòa nhà không có chi phí trả cho người làm vườn
và, đấy, các cháu nhìn đi.
Họ sẽ chặt cây và tất cả các thứ ạ?
Họ phải dọn dẹp sạch
để bọn cô sẽ lát đá.
Lát đá ạ? Chặt cây?
- Họ không thể. - Không may là họ có thể.
Nhưng còn lũ sóc, lũ chim, gấu trúc sống trên cây?
Còn các loài côn trùng và động vật dưới lòng đất?
Làm thế sẽ nhốt chúng ở dưới lớp đá.
Thay vì phá vườn, chúng ta cần hồi sinh nó.
Điều đó cần thời gian, tiền bạc và những người muốn làm thế.
Cô cũng không thích điều này như các cháu.
Nhưng phần lớn thành viên tòa nhà bỏ phiếu tán thành lát đá khu vườn.
Chúng ta chẳng thể làm gì.
Rất tiếc.
Sẽ chẳng ai nghe chúng ta cả, Jane.
Vậy chúng ta sẽ phải khiến họ lắng nghe.
Không tin nổi!
Mẹ cũng chào cả hai đứa.
Mẹ, con có tin rất xấu.
Con vừa làm gì à?
Chưa ạ.
Nhưng bọn con vừa biết tòa nhà này sẽ phá khu vườn.
Và bọn cháu vẫn chưa biết được tatu tiên hồng ăn gì.
Hai điều đó có liên quan à?
Trong tự nhiên, mọi thứ điều có liên quan.
Tatu tiên hồng đào và sống dưới đất.
Nên, lát đá phía trên khu vườn sẽ gây hại cho các côn trùng
và động vật khác sống dưới lòng đất.
- Mẹ hiểu. Hơi hiểu. - Con không hiểu.
Ai lại muốn một việc như thế chứ?
Jane.
Loại người gì mà lại muốn hủy hoại thiên nhiên chứ?
Jane.
Con còn không thể hình dung tại sao có người lại đồng ý chặt cây
và giết cây cối chứ.
Chúng cũng là sinh vật sống mà.
Jane.
Mẹ, mẹ muốn nói gì à?
Cần có tiền để sửa chữa và duy trì khu vườn cũ đó,
và nó là quá nhiều đối với ngân quỹ của tòa nhà.
Cần phải chi tiền cho những nơi khác.
Chăm sóc thiên nhiên là trách nhiệm của chúng ta.
Trách nhiệm của chúng ta cũng là chăm sóc những người sống ở tòa nhà này.
Mái nhà bị dột. Bồn cầu bị hỏng,
và hệ thống sưởi của nửa tòa nhà không hoạt động.
Mẹ đã bỏ phiếu phá vườn à?
Mẹ bỏ phiếu để đảm bảo chúng ta vẫn được sưởi ấm mùa đông này.
Mẹ, vườn không thể tự bảo vệ nó.
Trừ phi chúng toàn là cây bẫy kẹp ăn sâu bọ.
Nhưng cháu không nghĩ chúng mọc ở các khu vực đó, nên...
Cảm ơn, David.
Tớ vào phòng tắm đây.
Những người tán thành bỏ khu vườn
không bỏ phiếu vì họ ghét thiên nhiên.
Họ bỏ phiếu vì họ phải ra những quyết định khó khăn.
Hoặc trong mọi khoản chi, chúng ta giảm bớt một số tiền nhỏ
hoặc ra một quyết định quan trọng.
Có vẻ như con không lắng nghe nữa nhỉ?
Nhỏ.
David, tatu tiên hồng có thể đi vòng qua các tảng đá dưới lòng đất
vì nó nhỏ hơn máy đào, đúng không?
Thì sao?
Thì nếu ta muốn theo kịp tiên hồng và tránh những tảng đá,
chúng ta sẽ phải thu nhỏ hơn bây giờ.
Nhưng còn việc cứu khu vườn?
Tớ chưa biết cứu thế nào.
Nhưng nếu ta bắt kịp tatu tiên hồng,
ta có thể biết nó ăn gì.
Có lẽ điều đó sẽ giúp chúng ta giúp các loài vật
sống dưới lòng đất trong vườn.
Tiếng động gì vậy?
Không có giây phút nào để lãng phí đâu.
Ta phải vòng qua tảng đá lớn đó.
Tớ đang làm. Sẵn sàng đi.
Chúng ta sắp thu nhỏ hơn cả tiên hồng.
Ở kích cỡ này, đi xuyên qua lòng đất dễ hơn nhiều.
Hi vọng chúng ta sớm biết tatu tiên hồng ăn gì.
Vừa mất điện tới các động cơ chính.
Đó có phải cách nói mĩ miều của "chúng ta bị kẹt" không?
Chúng ta bị kẹt.
Cậu nghe thấy không?
Tiếng cào rất đáng sợ đó?
Có. Tớ nghe thấy.
Cậu có nghĩ đó là con tatu tiên hồng đó?
Đến lúc bấm nút rồi.
Bíp, bốp, bíp, bốp, bíp...
David, nhìn này.
Chỉ là con kiến.
Một con kiến rất, rất to.
Nhưng chúng ta có thể đối phó với một con kiến thôi. Đúng không, Jane?
Có một con kiến thì luôn có cả đàn kiến.
Có lẽ tớ thu nhỏ chúng ta quá mức à?
- Cậu ổn chứ? - Tớ không biết kiến lại khỏe thế.
Kiến có thể nhỏ bé, nhưng chúng cực kì khỏe.
Chúng có thể nâng vật nặng gấp mười lần trọng lượng cơ thể chúng.
Và khi chúng hợp lực, chúng còn mạnh hơn.
Tớ cũng thấy thế.
Vì chúng ta chưa tìm được tatu tiên hồng,
tớ tự hỏi liệu có cách để cứu khu vườn bằng cách làm như kiến không.
Cắn kiến thợ?
Không hẳn thế. Đi nào. Ta phải quay ra ngoài.
Này, cô sẽ thử trồng lại vài loại cây ở căn hộ của cô.
Cảm ơn cô. Cháu biết cô nói nhiều người muốn bỏ khu vườn,
nhưng cháu chắc chắn có nhiều người không muốn.
Vâng, cháu không muốn.
Jane không muốn. Râu Xám không muốn.
Giá mà thế là đủ.
Giá mà phiếu của thú nhồi bông cũng được tính.
Nếu những người tán thành biết điều này gây hại gì
cho tất cả loài vật sống ở đây, cháu biết họ sẽ đổi ý.
Nhìn này.
"Tự nhiên có thể thắng nếu ta cho nó cơ hội".
Jane Goodall đã nói vậy.
Annisa, làm thế nào chúng ta cho khu vườn này cơ hội?
Vâng. Phải có cách nào chứ.
Có lẽ cháu thử kiến nghị xem.
Cháu biết mà. Đơn kiến nghị. Tất nhiên rồi.
Đơn kiến nghị là gì?
Đó là đơn thỉnh cầu thay đổi điều gì đó.
Cháu đề nghị mọi người kí đơn, càng nhiều người kí,
thì nó càng có ảnh hưởng.
Nếu xin được chữ kí của hơn nửa số thành viên tòa nhà
vào đơn kiến nghị cứu khu vườn,
- thì cô... - Cô sẽ dừng việc này?
Đúng, nhưng không dễ khiến mọi người...
Chúng cháu sẽ xin được chữ kí của tất cả.
...đổi ý đâu.
Vả lại, chúng ta sẽ cần những người sẵn sàng giúp chăm sóc khu vườn.
- Chúng ta vẫn không có tiền cho việc đó. - Bọn cháu sẽ nghĩ ra cách.
Thật nhanh.
Chào ông Jin.
Chúng cháu có thể nói với ông về đơn kiến nghị cứu vườn?
CỨU KHU VƯỜN
Nếu ta bỏ chút công sức, ta có thể cứu khu vườn.
Không tè bậy ở vườn nhé, Pugsley.
Vậy là những con vật nhỏ bé tội nghiệp đó sẽ bị kẹt à?
Cả côn trùng nữa.
Thì, bà không quan tâm lắm đến côn trùng.
Phần lớn loài vật ạ.
Vậy, nếu là vì loài vật, tất nhiên. Bà kí.
Đừng lo. Bọn cháu không cần cô hát.
Bọn cháu chỉ cần cô kí cái này, để bọn cháu cứu khu vườn.
Và tatu tiên hồng.
Nghĩ mà xem. Cô đang chơi dưới lòng đất,
lo việc của mình thì bỗng nhiên,
đội xây dựng bắt đầu đào nhà mình lên và phá hủy mọi thứ.
"Á, không! Cứu chúng tôi!"
Tự nhiên có thể thắng nếu ta cho nó cơ hội.
Oa. Giá mà chú biết điều này từ trước.
Được. Cô chú rất vui lòng giúp cứu khu vườn.
- Cô chú có thích làm vườn không? - Và làm tình nguyện?
- Có. Được. - Cô thích. Có.
Xin chào cô...
- Garcia. - Cô Garcia.
Cháu là Jane và cháu đang đi xin chữ kí
để ngăn không cho phá khu vườn.
Thế à? Con có đủ tiền để trồng vườn mới và duy trì nó?
Con vui vì mẹ hỏi điều đó. Bọn con sẽ trồng vườn tự nhiên
không cần mất nhiều công chăm sóc.
Bọn con cứ để cỏ mọc mà không cần quá lo về cỏ dại.
Bọn con còn có danh sách tình nguyện viên sẽ góp sức.
Thế, mẹ sẽ kí đơn kiến nghị chứ ạ?
Mẹ rất vui lòng.
Còn làm tình nguyện viên ạ?
Ừ, không.
Nhưng mẹ có cô con gái tuyệt vời muốn giúp đỡ rồi.
Khoan! Dừng tay!
Annisa, có rồi!
Có cái gì?
- Chữ kí ở đơn kiến nghị. - Tất cả đều muốn giữ khu vườn,
và các tình nguyện viên làm vườn sẽ chăm sóc nó.
Cháu vẫn cần một chữ kí nữa.
Đó. Giờ cháu có đủ chữ kí của mọi người rồi.
Chúng ta sẽ giữ lại khu vườn.
Không thể nào.
Cháu xin được chữ kí của ông Jin ư?
Ông ấy còn bảo sẽ giúp thành lập ủy ban chăm sóc vườn.
Tất cả chúng ta sẽ chăm sóc nó.
Cháu đảm bảo.
Các cháu giỏi lắm.
Cô chưa từng dừng lại để nghĩ về mọi thứ sống dưới lòng đất.
Có lẽ chúng cũng cần một mái nhà như chúng ta, nhỉ?
Đó là điều tatu tiên hồng cần. Một mái nhà.
Mái nhà cách xa đường sá và công trường.
Nếu ta tìm được, có lẽ ta biết được nó ăn gì.
- Đã đến lúc ta quay lại nhiệm vụ. - Đi nào.
Nếu ta thoát khỏi lũ kiến và tìm thấy tatu tiên hồng,
chúng ta cần chuyển lại năng lượng tới các động cơ chính.
Rõ, Cơ trưởng.
Năng lượng tới các động cơ đạt mức 75%.
Tám mươi. 100%. Được rồi.
Tốt rồi. Tăng tốc.
Có cái gì đó ở phía trước, Jane.
Tiến, hết tốc lực.
Lùi! Lùi, hết tốc lực.
- Nhiều kiến nữa. Lắm kiến thế. - Chúng ta ở giữa đàn kiến.
Lùi lại, lùi lại!
Phía sau ta có tảng đá nữa.
Và lũ kiến giận dữ ở phía trước.
Chúng ta bị kẹt rồi.
Tatu tiên hồng.
Nó cứu chúng ta, nó là loài ăn kiến.
Nhiệm vụ hoàn thành.
Cậu có biết rất hiếm khi thấy một điều như thế này?
Hiếm như gặp tiên thật?
Có lẽ không hiếm tới mức đó.
Tại sao nó dừng lại?
Vì nó về đến nhà rồi.
Nghe này, David.
Không có xe hơi. Không có đường sá. Không xây dựng.
Không gì hết.
Nhưng nó ở gần thức ăn của nó, là kiến.
Giờ thì chúng ta biết tatu tiên hồng
sống gần nơi chúng ăn, chúng ta có thể tìm hiểu thêm về chúng.
- Và bảo vệ chúng. - Chính xác.
Ta nên để nó ngủ.
Ngủ ngon nhé.
Các cháu biết không, phải nói là cô rất thích cho tự nhiên một cơ hội.
Cháu thấy việc cô làm ở đó rồi.
Sao thế, Jane?
Cháu rất vui vì cứu được khu vườn,
nhưng cháu lo cho tatu tiên hồng.
Ta... Tatu tiên hồng là gì? Cô chưa từng nghe.
Hầu hết mọi người chưa biết.
Đó là giống tatu đáng yêu trông như chuột hamster có mai như miếng sushi hồng.
Nó ăn kiến và đào hang.
Chúng có nguy cơ tuyệt chủng.
Kiến nghị là một cách để bắt đầu thay đổi,
nhưng nói chuyện với mọi người cũng có thể hữu ích.
Giống như với côn trùng và loài vật dưới khu vườn.
Nếu mọi người không nói về chúng, thì mọi người không biết chúng cần ta giúp.
Cô nói đúng, Annisa.
David, nhiệm vụ tatu tiên hồng của ta chưa kết thúc.
Chưa à?
Bọn cháu sẽ quay lại giúp khu vườn, Annisa.
Đi nào.
Tạm biệt.
Tạm biệt!
Tôi ra đây.
Bà có biết tự nhiên có thể thắng nếu chúng ta cho nó cơ hội?
Vâng, tatu tiên hồng cũng vậy.
TATU TIÊN HỒNG
Đó là loài có nguy cơ tuyệt chủng cần chúng ta giúp.
Vậy, bà có thể giúp thế nào?
Ra tay cứu tatu.
Mẹ cho David vào được không? Cậu ấy bị muộn rồi.
Muộn cái gì?
- Cuộc gọi với Mariella Superina. - Là ai vậy?
Chuyên gia về tatu tiên hồng.
Cô ấy sống ở Argentina và cô ấy sắp gọi cho bọn con.
Được rồi, mẹ ra ngay đây.
Chào cô Mariella.
Chào Jane.
David đâu?
Bọn cháu vừa kể với tất cả hàng xóm về tatu tiên hồng.
Xin lỗi, cháu tới muộn. Nhiều hàng xóm quá.
Bọn cháu nhận ra hầu hết mọi người đều chưa từng biết về tatu tiên hồng
khi bọn cháu thực hiện nhiệm vụ dò tìm một con dưới lòng đất.
Nghe như một cuộc phiêu lưu lớn. Các cháu có tìm được con tatu tiên hồng?
Có ạ. Nó đáng yêu lắm.
Ý là, lũ kiến mà nó ăn không nghĩ thế, nhưng cháu và David nghĩ thế.
- Dễ thương quá. - Trông nó có giống thế này?
Trông y hệt thế.
Và tại sao không để nhiều người biết đến tatu tiên hồng hơn?
Để cô cho các cháu xem một bản đồ.
Chúng chỉ sống ở Argentina và sống dưới lòng đất,
nên cực kì khó tìm và nghiên cứu về chúng.
Tại sao lại có cái tên tatu tiên hồng ạ?
Vì, thật sự, chúng không giống tiên.
Không có cánh.
Tiên hồng có nguồn gốc từ "tiên", nghĩ là nhỏ bé,
và "hồng" là màu mai của chúng.
Tại sao chúng lại có màu hồng?
Mai có màu hồng nhạt hơn vì chúng hút hết máu
vào thân của chúng để giữ ấm, và khi trời rất nóng,
chúng nhả máu về mai để chúng có màu hồng hơn.
Hay thế ạ.
Và có lúc cũng nóng.
Hiểu chứ?
Chúng làm nóng cơ thể thế nào?
Khi đào đất, nó đứng bằng chân sau
và dùng chóp đuôi như là cái chân thứ năm,
để chúng có thể đứng thẳng và đào khỏe hơn.
Thật tuyệt vì một con vật nhỏ bé như thế lại có thể làm vậy.
Thì, ngay cả tấm chắn mông của nó cũng có vai trò quan trọng khi đào đất.
Để cô cho các cháu xem.
Thấy nó đào thế nào chưa?
Nó đẩy cát ra phía sau bằng tấm chắn mông.
Nên nó giải phóng không gian trước mặt nó.
Oa. Cháu không nghĩ mông của cháu có thể làm vậy.
Cô luôn thích tatu ạ?
Năm 18 tuổi, cô lần đầu nhìn thấy con tatu
thế mà cô còn không biết nó tồn tại.
Ba mươi năm sau, cô vẫn nghiên cứu về tatu,
và cô đã cống hiến cả đời cho chúng.
Con đó to quá.
Tatu thú vị lắm.
Ngay cả con vật nhỏ nhất và trông kì quặc nhất
cũng xứng đáng được nghiên cứu.
Chúng cũng quan trọng và cần chúng ta giúp
với những thứ đang làm tổn hại chúng.
Thứ gì đang làm tổn hại tatu tiên hồng?
Trước hết, những người bắt nó và giữ nó làm vật nuôi.
Nhưng biến đổi khí hậu cũng là vấn đề khác và chúng đang bị mất môi trường sống.
Nếu mưa nhiều hơn, thì hang của chúng bị ngập.
Chúng cháu có thể làm gì để giúp chúng?
Tư duy toàn cầu và hành động địa phương.
Có rất nhiều sinh vật nhỏ xíu sống quanh ta
mà có lẽ ta chưa biết, nên hãy ra ngoài, tận hưởng thiên nhiên,
tìm những sinh vật nhỏ xíu, quan sát chúng và nhìn ngắm chúng.
Đừng mang chúng về nhà.
Động vật hoang dã không nên được giữ làm vật nuôi.
Chúng cháu nhất định sẽ làm thế.
Nhất định ạ. Cháu muốn chúng sống mãi.
Cảm ơn cô rất nhiều vì đã nói chuyện với bọn cháu về tatu tiên hồng, Mariella.
Cảm ơn các cháu.
Và hãy nhớ chăm sóc chúng và để chúng sống trong tự nhiên.
- Tạm biệt! - Tạm biệt, Mariella!
Khoan, đấy là kiến à?
Chúng tìm được chúng ta!
Mau lên. Tới máy đào.
Biên dịch: Ngan Tran