Οι δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου είναι φύλακες του καταστατικού χάρτη
που υπηρέτησαν ως θεμελιώδη όργανα διακυβέρνησης του έθνους μας
επί πάνω από 200 χρόνια.
Εγώ σίγουρα δεν θα ήμουν σ' αυτήν την αίθουσα σήμερα…
ΡΟΥΘ ΜΠΕΪΝΤΕΡ ΓΚΙΝΣΜΠΕΡΓΚ
χωρίς τις αποφασιστικές προσπάθειες
των αντρών και των γυναικών που κράτησαν ζωντανά τα όνειρα.
Άνθρωποι όπως η Σούζαν Μπ. Άντονι,
η Ελίζαμπεθ Κέιντι Στάντον και η Χάριετ Τάμπμαν είναι ανάμεσά τους.
Εγώ στέκομαι στους ώμους εκείνων των γενναίων ανθρώπων.
ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Η ώρα ήρθε!
Πρέπει να αποδοθεί δικαιοσύνη.
Γυναίκες και άντρες έχουν ισότιμο κύρος και αξιοπρέπεια μπροστά στον νόμο,
και δεν πιστεύω καθόλου ότι αυτό είναι μια ακτιβιστική θέση
όσον αφορά τη σωστή ερμηνεία
του Άρθρου Ισότιμης Προστασίας της 14ης Τροπολογίας.
Κάθε γενιά στις ΗΠΑ
θα πρέπει να πάρει αποφάσεις για το πώς θα παλέψει
για την υλοποίηση της 14ης Τροπολογίας.
Γίνεται μια συνεχής επίθεση για στέρηση δικαιωμάτων που αποκτήθηκαν με κόπο.
ΣΩΣΤΕ ΤΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Τα αναπαραγωγικά δικαιώματα, ο έλεγχος στην αναπαραγωγή
είναι απολύτως αναγκαίος για την ισότητα των γυναικών.
Με ρωτάτε αν θέλω ισότιμη προστασία ή ατομική αυτονομία,
και εγώ απαντάω "Και τα δύο".
Δεν θα γυρίσουμε πίσω.
Ίσως περιοριστεί η πρόσβαση στην έκτρωση στις ΗΠΑ.
Σ' αυτόν τον κόσμο μπορεί να μπαίνουμε.
Παρωδία της δικαιοσύνης.
Δικό μου το σώμα, δική μου η απόφαση!
Κι αν γίνει αυτό, θα δείξει περιορισμό της 14ης Τροπολογίας
που δεν έχουμε αντιληφθεί ακόμα.
Όταν το κράτος ελέγχει τη γυναίκα,
της αρνείται την πλήρη αυτονομία
και την πλήρη ισότητα με τον άντρα.
ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΔΙΑΦΕΝΤΕΥΟΥΝ ΑΝΤΡΕΣ
ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ;
Να σου φέρονται ως ισότιμο συμμετέχοντα.
Αυτή η μάχη είναι ουσιαστικά μάχη για μια πιο τέλεια ένωση.
ΕΛΕΓΧΟΣ
ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΣΤΙΣ ΑΔΕΛΦΕΣ ΜΑΣ
Τελευταία, το Γυναικείο Κίνημα
έχει δραστηριοποιηθεί από επιθέσεις στη γυναικεία ισότητα και την ελευθερία,
στην ελευθερία να ελέγχουν τη ζωή τους,
να είναι ισότιμες ως Αμερικανοί πολίτες.
Αυτά τα δικαιώματα
εδραιώθηκαν αρχικά τη δεκαετία του '70 από ομάδες γυναικών
που, όπως οι σημερινές,
απαίτησαν ισοτιμία σύμφωνα με τη 14η Τροπολογία.
Ξαφνικά, χιλιάδες γυναίκες βγήκαν στους δρόμους,
απαιτούσαν οικονομικά δικαιώματα και πολιτική δύναμη,
όπως τα κινήματα των μειονοτήτων στα '60s.
Ίσα δικαιώματα.
Ίσα δικαιώματα για δουλειά, σεβασμό.
Δεν είναι επιπόλαιες απαιτήσεις.
Θέλουμε ό,τι έχουν οι άντρες τόσα χρόνια.
Οι γυναίκες τη δεκαετία του '70 ακολουθούν τους κανόνες
του Κινήματος Ατομικών Δικαιωμάτων.
Απαιτούν να επεκταθεί η χρήση της 14ης Τροπολογίας
με τρόπους που δεν είχε ξαναδεί η χώρα.
Αλλά για να κερδίσουν τότε οι γυναίκες ισότητα υπό τη 14η Τροπολογία,
χρειάζονταν έλεγχο.
Να μπορούν να ελέγχουν τη ζωή τους, το σώμα τους,
την ιστορία που εμείς, ως Αμερικανοί,
λέμε ο ένας στον άλλον για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία.
Έχω τρία άλογα, τρία σκυλιά και μία σύζυγο.
Θέλετε να σκεφτείτε τη σειρά αναφοράς;
Εκείνη είναι το πιο όμορφο ζώο που μου ανήκει.
Που σας ανήκει; Πρέπει να φύγω.
Δεν θα ήθελα γυναίκα ως μόνιμη συνεργάτιδα.
Αν μπορούν να κάνουν τη δουλειά, ωραία.
Αλλά με τον καιρό πιστεύω ότι θα είναι επικίνδυνο
μια γυναίκα να δουλεύει σε περιπολικό μαζί με άντρα αστυνομικό.
Άντρες και γυναίκες δουλεύουν μαζί.
Έτσι γίνεται εδώ και πολύ καιρό.
Αναγνωρίζουμε ότι θα είναι δύσκολο
να ορίσουμε την ισότητα με όρους κατανοητούς από γυναίκες και άντρες.
Είμαστε κίνημα για δύναμη, δεν είμαστε κίνημα δημοσίων σχέσεων.
Αμφισβητούμε τη δομή της εξουσίας όπως είναι τώρα.
Τη δεκαετία του '70 το Γυναικείο Κίνημα
αναζητεί την καλύτερη στρατηγική
για να κάνει το δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι το σύνταγμα προστάτευε τις γυναίκες.
Οι Αμερικανίδες θα δουν στη 14η Τροπολογία
μια νέα πιθανότητα
για ισότιμη προστασία στη 14η Τροπολογία.
Έκανα μια επανεξέταση της 14ης Τροπολογίας
όσον αφορά το φύλο,
και ζήτησα να χρησιμοποιηθεί η 14η Τροπολογία,
με τα δικαστικά προηγούμενα των ατομικών δικαιωμάτων,
ώστε να είναι η 14η Τροπολογία ξεκάθαρα εφαρμόσιμη σε διάκριση
λόγω φύλου.
Λοιπόν, μπορεί να μην την ξέρετε αυτήν τη γυναίκα.
Λέγεται Πάουλι Μάρεϊ
και είναι από τα λαμπρότερα νομικά μυαλά της εποχής της.
Είναι πολύ σημαντική φιγούρα στο Κίνημα των Γυναικείων Δικαιωμάτων,
πρωτοπόρος σ' αυτό,
αλλά σπάνια αναγνωρίζεται.
Θα ήθελα να την ανυψώσω.
Εγγονή σκλάβου,
απόγονος ιδιοκτήτη σκλάβων,
εξαιρετική δικηγόρος.
Όποιο νήμα κι αν ακολουθήσεις
στην ιστορία της πάλης για τα ατομικά δικαιώματα
από τη δεκαετία του '40 ως τη δεκαετία του '70,
όλα οδηγούν πίσω στην Πάουλι.
ΠΑΟΥΛΙ ΜΑΡΕΪ 1930
Μεγαλωμένη στη Νότια Καρολίνα, η Πάουλι Μάρεϊ ζει με ένα ρητό:
"Μη θυμώνεις. Φέρσου έξυπνα".
Αρνείται να δώσει τη θέση της σε λεωφορείο 15 χρόνια πριν από τη Ρόζα Παρκς.
Τα νομικά της επιχειρήματα για τη 14η ενώ σπούδαζε στο Χάουαρντ
φτάνουν στον Θέργκουντ Μάρσαλ,
και μ' αυτά κερδίζει την υπόθεση Μπράουν κατά Υπουργείου Παιδείας.
Η Μάρεϊ δεν σταματά στην ισότητα των μαύρων Αμερικανών με τους λευκούς.
Πιστεύει ότι η 14η Τροπολογία μπορεί να επεκταθεί
για να δώσει στις γυναίκες πλήρη ισότητα με τους άντρες.
Λέει ότι η διάκριση με βάση το φύλο
μοιάζει με αυτήν της διάκρισης με βάση τη φυλή.
Κυρίως χάρη στην ευφυΐα της Πάουλι Μάρεϊ,
με αυτό το πλαίσιο, η δυνατότητα μιας κάποιας αναγέννησης
γύρω από τη 14η Τροπολογία
καταφέρνει να υπάρξει.
Ελευθερία στις αδελφές μας και σ' εμάς!
Το Κίνημα των Γυναικών ακολούθησε το Κίνημα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Κοινωνική αλλαγή, κοινωνική αναταραχή,
και ήταν μια στιγμή που είχε έρθει η ώρα για αλλαγή.
Θέλουμε η 14η να ισχύει και για τις γυναίκες.
Πώς φτάσαμε εδώ;
Δεν είναι δεδομένο ότι οι γυναίκες είναι μέρος του συντάγματος;
Όπως φαίνεται, η μάχη ξεκίνησε πριν καν από τη δημιουργία της 14ης,
κατά την ίδρυση της χώρας μας.
ΙΔΡΥΣΗ ΤΩΝ ΗΠΑ 1776
Ο κόσμος λέει "Το σύνταγμα λέει αυτό,
το σύνταγμα λέει το άλλο".
Στην πραγματικότητα, δεν λέει πολλά.
ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ
Το σύνταγμα δεν αναφέρει καν τις γυναίκες,
πόσο μάλλον τα δικαιώματά τους.
Η Άμπιγκεϊλ Άνταμς προτρέπει τον άντρα της, Τζον,
να θυμηθούν τις γυναίκες, αλλά δεν το κάνουν.
Υποτίθεται ότι ήταν κυβέρνηση από τον λαό.
Οι γυναίκες δεν θεωρούνταν ισότιμες στα μάτια του νόμου.
Οι γυναίκες απλώς δεν υπολογίζονταν.
Και όχι επειδή δεν ρωτούσαν και δεν μιλούσαν
και δεν υπήρχαν ψίθυροι.
Απλώς δεν ήταν ένα έγγραφο σχεδιασμένο να ανατρέπει τις σχέσεις των φύλων.
Όταν πέρασε η 14η Τροπολογία,
αυτό που σκέφτονταν όλοι
ήταν η διάκριση με βάση τη φυλή.
Οι γυναίκες ελπίζουν ότι δεν ισχύει μόνο για τους Αφροαμερικανούς,
αλλά για όλους.
Ακόμα και πριν από τον Εμφύλιο,
πριν καν υπάρξει ως σκέψη η 14η Τροπολογία,
οι γυναίκες ήταν αναστατωμένες.
Το Κίνημα σκέφτεται τον γάμο
ως είδος γυναικείας σκλαβιάς.
Η ιδέα είναι ότι δεν ανήκει στις γυναίκες ο κόπος τους,
το σώμα τους.
Ελπίζουν αυτές οι εδραιωμένες σχέσεις
να καταργηθούν από τη 14η Τροπολογία.
Αν μπορεί να φέρει ισότητα ανάμεσα σε μαύρους και λευκούς,
γιατί να μην μπορεί να φέρει ισότητα ανάμεσα σε γυναίκες και άντρες;
Προς μεγάλη τους απογοήτευση, δεν τις συμπεριλαμβάνει καθόλου.
Η 14η Τροπολογία είχε συγκεκριμένο σκοπό.
Δεν είχε ισότητα για τις γυναίκες.
Η 14η Τροπολογία δεν τους έδινε δικαιώματα.
Διατηρούσε το υπάρχον καθεστώς.
Η 14η Τροπολογία ασχολείται κυρίως
με το να διορθώσει τα λάθη της δουλείας, και οι γυναίκες παραγκωνίζονται.
Αυτοί που σχεδίασαν τη 14η Τροπολογία δεν ήταν φεμινιστές.
Ήταν πολύ δυσοίωνο ξεκίνημα
για τον σκοπό των γυναικείων δικαιωμάτων σε σχέση με τη 14η Τροπολογία.
Οι φεμινίστριες ήταν έξαλλες.
"Οι γυναίκες δεν ήταν σκλάβες.
Δεν στερήθηκαν τις πληροφορίες.
Δεν υποβιβάστηκαν.
Δεν υπάρχει προκατάληψη εναντίον τους λόγω φύλου.
Αντιθέτως, τις σεβόμαστε, τις τιμούμε και τις αγαπούμε
αν τους αξίζει".
Για να σκεφτείς τις γυναίκες
και τους πιο σημαντικούς τρόπους με τους οποίους υποβιβάζονταν,
ξεκινάς από την οικογένεια.
Σύμφωνα με τον καθιερωμένο νόμο,
η νομική ταυτότητα των συζύγων ήταν μία,
αυτή του συζύγου.
Εκείνος κυριολεκτικά την καλύπτει και είναι το δημόσιο πρόσωπό της παντού.
Δεν είχες κανένα απολύτως νόμιμο δικαίωμα.
Δεν υπήρχες νομικά, δεν δικαιούσουν περιουσία.
Δεν επιτρεπόταν να γίνεις ένορκος.
Δεν είχες δικαίωμα να δουλέψεις.
Δεν είχες κανένα από τα βασικά ατομικά δικαιώματα της ζωής.
Είναι δουλειά των αντρών να δουλεύουν εκείνοι δημόσια,
να βγάζουν χρήματα.
Οι γυναίκες είναι άτολμες.
Ανήκουν στην ιδιωτική ζωή,
στο σπίτι, να φροντίζουν τα παιδιά.
Δεν ήταν μόνο κοινωνικά ταμπού,
ήταν επίσημοι περιορισμοί από τους θεσμούς της κοινωνίας των πολιτών.
Για τις γυναίκες ιδιωτικός βίος, για τους άντρες άλλος βίος.
Οι δημόσιοι χώροι, οι χώροι εργασίας, η αγορά.
Οι γυναίκες, ωστόσο, προσπάθησαν πολύ
για να κάνουν τη 14η να ισχύει και γι' αυτές.
ΜΠΡΑΝΤΓΟΥΕΛ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΙΛΙΝΟΪΣ 1872
ΜΑΪΡΑ ΜΠΡΑΝΤΓΟΥΕΛ
"Οι γυναίκες έχουν το δικαίωμα να πράττουν ατομικά.
Αν ο Μεγάλος Πατέρας ήθελε το αντίθετο,
θα έβαζε την Εύα σε κλουβί δίνοντας στον Αδάμ το κλειδί".
Η Μάιρα Μπράντγουελ ζει στο Ιλινόις,
είναι παντρεμένη, αλλά θέλει να γίνει δικηγόρος.
Φτάνει ως το Ανώτατο Δικαστήριο,
λέει ότι οι νομικοί κανόνες που λένε
ότι δεν θα υπήρξε ποτέ γυναίκα δικηγόρος
ανατρέπονται δραστικά από τη 14η Τροπολογία.
Λέει ότι ένα από τα προνόμια και τις ασυλίες της ιθαγένειας
που παρέχει η 14η, της επιτρέπει να γίνει δικηγόρος.
ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ
Η νέα τροπολογία, που εγγυάται προσωπικές ελευθερίες,
σήμαινε ότι άντρες και γυναίκες πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα.
Το Ανώτατο Δικαστήριο διαβάζει το κείμενο της 14ης
και λέει ότι αυτό δεν ισχύει.
Το δικαστήριο είπε "Όχι, επιτρέπονται οι διακρίσεις κατά των γυναικών,
με βάση ότι η γυναίκα διαφέρει στη φύση της από τον άντρα,
είναι πολύ πιο δειλή".
"Ο άντρας είναι, ή θα έπρεπε να είναι, προστάτης της γυναίκας.
Η φυσική και αρμοστή δειλία και ευαισθησία
του γυναικείου φύλου,
καθιστούν αδύνατα πολλά επαγγέλματα της κοινωνικής ζωής.
Η κύρια αποστολή της γυναίκας
είναι να εκπληρώνει το ευγενές αξίωμα της συζύγου και της μητέρας.
Είναι ο νόμος του Δημιουργού".
Δεν είναι ανάγκη να υπάρχουν στον δημόσιο βίο
ως ψηφοφόροι, ως εργαζόμενες, ως τίποτα.
Είναι προορισμένες για σύζυγοι και μητέρες και πρέπει να παραμείνουν έτσι.
Όλη η ιστορία κατέρρευσε με μία άποψη.
Όλοι οι λόγοι που, ιστορικά,
έκαναν τις γυναίκες υποδεέστερες ή διαφορετικές.
Όλοι αυτοί χρησιμοποιήθηκαν
για να απορριφθεί η προσπάθεια να αποκτήσουν ίσα δικαιώματα.
Αν είμαι η Μάιρα Μπράνγουελ, που ακούω ότι επειδή είμαι γυναίκα
το πεπρωμένο μου είναι ορισμένο,
κι αυτό είναι να κάνω παιδιά, να είμαι σύζυγος, να φροντίζω το σπίτι,
θα έχω γίνει έξαλλη.
Το δικαστήριο ουσιαστικά
εισάγει μια βαθιά πατριαρχική όψη του κόσμου
στο σύνταγμα.
Φαίνεται να λένε "Έτσι το ήθελε ο Θεός".
Έτσι είναι τα πράγματα.
Αν τα αναταράξουμε, η κοινωνία μας θα πάψει να υπάρχει.
Γίνεται σαφές ότι η 14η Τροπολογία τότε δεν λειτουργεί σωστά.
ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ 19ΗΣ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑΣ 1920
ΟΙ ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ ΚΕΡΔΙΖΟΥΝ
Στις 26 Αυγούστου του 1920 επικυρώθηκε επίσημα η 19η Τροπολογία.
Μόλις το 1920 απέκτησαν οι γυναίκες δικαίωμα να ψηφίζουν.
Οπότε, ναι, πήρε χρόνο.
Η νίκη των σουφραζετών σημαίνει ότι το αδύναμο φύλο
γίνεται νόμιμα ισότιμο με το αντρικό.
Οι υποστηρικτές των γυναικών πιστεύουν ότι η 19η
θα κατέρριπτε τα περισσότερα ή όλα τα εμπόδια
για τη συμμετοχή στη δημόσια ζωή.
Σε όλο τον κόσμο οι σουφραζέτες ήταν υπεύθυνες για τη μετάβαση.
Οι γυναίκες άνηκαν στο σπίτι, τώρα ανήκουν παντού.
Οι γυναίκες μπορούν να ψηφίζουν,
αλλά αυτό δεν κάνει το Ανώτατο Δικαστήριο να σκεφτεί ξανά την προσέγγισή του
στη 14η Τροπολογία και στην ισότιμη προστασία του νόμου.
Οι γυναίκες στρέφονται στα δικαστήρια και επικαλούνται τη 19η
για να απαλλαγούν κι από άλλους περιορισμούς.
Σχεδόν παντού τις απορρίπτουν, και τα δικαστήρια λένε
"Η 19η σας δίνει δικαίωμα ψήφου,
δεν σας δίνει άλλα συγκεκριμένα δικαιώματα".
Μόνο ψήφο έδινε.
Ζητάς από αυτά τα δικαστήρια να αναγνωρίσουν ότι οι καιροί αλλάζουν.
Ότι πρέπει να απορρίψουν την πατριαρχία του χτες
και να δεχτούν την ισότητα ανάμεσα στα φύλα.
Και είναι όλοι ηλικιωμένοι, λευκοί άντρες.
Είναι ηλικιωμένοι λευκοί συνηθισμένοι σε έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής.
Αυτού του είδους τις ιδέες αντιμετωπίζουν συνεχώς οι γυναίκες.
Τη σεξιστική, μισογυνική βάση με την οποία είναι γραμμένη το σύνταγμα.
Η λογική ότι ο νόμος, η πολιτεία μπορεί να προστατεύσει τις γυναίκες
δικαιολογεί αποφάσεις που απαγορεύουν στις γυναίκες
να δουλεύουν ως σερβιτόρες σε μπαρ.
"Η νυχτερινή εργασία επηρεάζει δυσχερώς τη γυναίκα,
απειλεί να καταστρέψει τις ιδιόρρυθμες και φυσικές λειτουργίες της,
την εκθέτει σε κινδύνους και απειλές που συνδέονται με τη νυχτερινή ζωή".
Έτσι δικαιολογούνται νόμοι προστασίας εργασίας
που περιορίζουν τις ώρες εργασίας της γυναίκας την εβδομάδα.
"Οι επιβλαβείς συνέπειες επηρεάζουν τις γυναίκες πιο πολύ από τους άντρες,
λόγω του πιο ευαίσθητου οργανισμού τους".
Εξασφαλίζει διαφορετικά κριτήρια στον νόμο
που του επιτρέπουν να συνεχίσει
να νομοθετεί επίσημα την κατωτερότητα των γυναικών.
Πήγε άσχημα ανάμεσα στις γυναίκες και στο δικαστήριο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν ήταν πάντα σ' αυτό το κτίριο.
Το 1935 η κυβέρνηση αναζήτησε νέο κτίριο για να στεγαστεί,
και δεν θα πιστέψετε τι έκανε για να το βρει.
Πήραν τα γραφεία του Εθνικού Γυναικείου Κόμματος.
Υπάρχει μια φωτογραφία της κυβέρνησης
να δίνει επιταγή στη δικηγόρο του Γυναικείου Κόμματος.
Εκείνη είναι σαν λέει
"Θα πάρω τα λεφτά.
Θα τα πάρω, αλλά ξέρετε ότι κάνετε λάθος.
Κάνετε μεγάλο λάθος".
Ίσως αρμόζει απόλυτα.
Το Ανώτατο Δικαστήριο χτίζεται κυριολεκτικά στα θεμέλια του κινήματος.
"Σε όποια χώρα κι αν πας,
συνήθως ο βαθμός προόδου δεν διαχωρίζεται από τη γυναίκα.
Αν είσαι σε προοδευτική χώρα,
και η γυναίκα είναι προοδευτική".
Η 19η Τροπολογία δεν θα προσφέρει στον κόσμο ισότητα ανάμεσα στα φύλα.
Οπότε, πρέπει να επιστρέψουμε στη 14η, επειδή τι άλλο…
Ποιες άλλες επιλογές έχεις;
Η 14η Τροπολογία είναι μια χαρά,
με την ισότιμη προστασία,
λέει ότι οι πολιτείες δεν μπορούν να στερήσουν ισότιμη προστασία.
ΙΣΟΤΙΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΥΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
Οι γυναίκες πρέπει να βασιστούν σ' αυτόν τον πολύ ακαθόριστο όρο
για να υποστηρίξουν ότι το σύνταγμα απαιτεί ισότητα ανάμεσα στα φύλα.
Αυτό αντιμετωπίζουν οι γυναίκες της δεκαετίας του '70
σε σχέση με την ισότητά τους.
Η Πάουλι Μάρεϊ το ξέρει αυτό.
Ξέρει ότι η 14η Τροπολογία δεν έχει βοηθήσει ποτέ τις γυναίκες.
Αλλά τη δεκαετία του '50 ήξερε και πόσο δύσκολο θα ήταν
να ανατρέψει τους νόμους του Τζιμ Κρόου,
και δείτε τι κατάφερε.
Είναι γυναίκα που δεν υποχωρεί σε προκλήσεις
όταν ξέρει ότι κάνει το σωστό.
Το ερώτημα γίνεται πώς να κάνεις το Δικαστήριο να αναγνωρίσει
ότι ο όρος εφαρμόζεται και στο φύλο
όπως εφαρμόστηκε και στη φυλή.
"Μπορεί να ειπωθεί
ότι όπως τα ξεχωριστά σχολεία για μαύρους και λευκούς
δεν μπορούν να είναι ισότιμα από φύση,
η διαβάθμιση με βάση το φύλο
είναι παράλογη και μεροληπτική".
Η αναλογία ανάμεσα σε φυλή και φύλο
γίνεται σημείο επιχειρηματολογίας.
"Δεν λέω ότι φυλή και φύλο είναι το ίδιο.
Λέω ότι έχουν συγκρίσιμα χαρακτηριστικά.
Υπάρχουν προβλήματα κοινά και στις δύο ομάδες,
όπως η διάκριση στην εργασία
ή η αδυναμία εκπροσώπησης στην κυβέρνηση".
Η Πάουλι Μάρεϊ λέει ότι το όλο θέμα με το φύλο
μοιάζει πολύ μ' εκείνο της φυλής,
επειδή αφορά τα αναλλοίωτα χαρακτηριστικά που έχουν οι άνθρωποι
και δεν επηρεάζουν την ικανότητα να συνεισφέρουν στην κοινωνία,
κι αυτός ο ισχυρισμός υιοθετείται αυτούσιος
από τη Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ.
Νιώθω ότι στην Γκίνσμπεργκ αξίζει καλύτερη παρουσίαση απ' όση θα της δώσω.
Έχει γίνει λαϊκό και πολιτιστικό φαινόμενο.
Όποιος την παρουσιάσει, πρέπει να το κάνει…
"Είναι σαφές ότι ο βασικός σκοπός της 14ης Τροπολογίας
ήταν η εξάλειψη φυλετικών διακρίσεων...
ΡΟΥΘ ΜΠΕΪΝΤΕΡ ΓΚΙΝΣΜΠΕΡΓΚ 1973
επειδή το χρώμα του δέρματος δεν έχει σχέση με τις ικανότητες.
Παρομοίως, το φύλο, όπως και η φυλή, είναι ορατό, αναλλοίωτο χαρακτηριστικό
που δεν έχει απαραίτητα σχέση με την ικανότητα".
Η Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ ήταν μια εκπληκτική, αποφασισμένη Εβραία
από το Μπρούκλιν.
Πήγε στη νομική σχολή του Χάρβαρντ
ως μία από τις εννέα γυναίκες στη χρονιά της.
Όταν αποφοίτησε από τη νομική,
δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να βρει δικαστή στη χώρα
που θα της έδινε μια ευκαιρία, επειδή οι δικαστές
δεν προσλάμβαναν γυναίκες για βοηθούς.
Οπότε, αρχίζει να αναλαμβάνει υποθέσεις διάκρισης λόγω φύλου,
και όσα κάνει αναγκάζουν το Δικαστήριο να μελετήσει πιο προσεκτικά
τους νόμους με βάση το φύλο και το γένος.
"Οι περισσότεροι άντρες νομικοί
δεν συσχέτιζαν τη διάκριση, με την κακή έννοια της,
με τη συμπεριφορά στις γυναίκες.
Πίστευαν πραγματικά ότι οι γυναίκες είχαν το καλύτερο από κάθε κόσμο.
Η δυσκολία ήταν να εκπαιδευτούν οι δικαστές
ώστε να συνειδητοποιήσουν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά".
Τη δεκαετία του '70,
οι ενάγουσες Γυναικείων Δικαιωμάτων έφερναν τέτοιες υποθέσεις
σε δικαστήρια που είχαν κατά βάση άντρες.
Η Γκίνσμπεργκ είπε "Ξέρετε κάτι;
Για να έχω τη συμπάθεια και την προσοχή των δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου
πρέπει να δείξω κάποιον άλλον,
να τους πω μια άλλη ιστορία".
Επιλέγει άντρες ενάγοντες
στους οποίους είχαν γίνει διακρίσεις με βάση το φύλο.
ΦΡΟΝΤΙΕΡΟ ΕΝ. ΡΙΤΣΑΡΝΤΣΟΝ
Το 1973, στην υπόθεση Φροντιέρο κατά Ρίτσαρντσον,
η Σάρον Φροντιέρο ήταν στον στρατό
και δεν παίρνει επίδομα στέγασης για τον άντρα της
όπως παίρνουν οι άντρες αξιωματικοί.
Πηγαίνει στο γραφείο επιδομάτων και λέει "Πολύ παράξενο, παιδιά".
Εκείνοι λένε "Δεν είναι παράξενο, Σάρον".
Αν ήσουν σύζυγος άντρα μέλους της αεροπορίας,
έπαιρνες αυτόματα επίδομα εξαρτημένου μέλους.
Αν ήσουν άντρας παντρεμένος με αξιωματικό της αεροπορίας,
έπρεπε να αποδείξεις ότι εξαρτάσαι από τη σύζυγό σου.
Έτσι, ήταν άντρας που προκαλούσε έναν νόμο διάκρισης φύλου
και έλεγε ότι παραβιάζει την ισότιμη προστασία υπό τη 14η Τροπολογία.
Και κέρδισαν.
Ο δικαστής Μπρέναν γράφει την απόφαση του Δικαστηρίου
και ξεκινά μιλώντας για την ιστορία των αποφάσεων με βάση το φύλο.
"Όντως η θέση των γυναικών βελτιώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες.
Ωστόσο, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί
ότι οι γυναίκες ακόμα αντιμετωπίζουν διακρίσεις
στα εκπαιδευτικά μας ιδρύματα, στην αγορά εργασίας
και στην πολιτική αρένα.
Το έθνος μας έχει μακρά και θλιβερή ιστορία
διάκρισης φύλων.
Παραδοσιακά, οι διακρίσεις κατά των γυναικών
εκλογικεύονταν με συμπεριφορά ρομαντικού πατερναλισμού,
που δεν έβαζε τη γυναίκα σε βάθρο, αλλά σε κλουβί.
Με αυτές τις σκέψεις κατά νου,
καταλήγουμε ότι οι διαβαθμίσεις με βάση το φύλο,
όπως κι οι διαβαθμίσεις με βάση τη φυλή, την ιθαγένεια ή την εθνική προέλευση,
είναι εξ ορισμού ύποπτες".
Ο όρος Ισότιμης Προστασίας
επιτρέπει στους υποστηρικτές του να γυρίσουν τη χώρα
και να πουν "Δεν γίνεται να φέρεστε διαφορετικά σε άντρες και γυναίκες.
Στις πιο πολλές περιπτώσεις απαιτείται ισότιμη μεταχείριση".
Αυτή η ερμηνεία αλλάζει το πρόσωπο του νόμου
με πολύ δραματικό τρόπο.
Ωστόσο, δεν αντιμετωπίζει όλες από τις πολλές καταστάσεις
στις οποίες άντρες και γυναίκες δεν είναι σε "ίδια κατάσταση".
Η ισότητα των γυναικών συνδέεται
με τη δυνατότητα της γυναίκας να ελέγχει το σώμα της.
Το δικαστήριο εκείνη την εποχή και επί δεκαετίες πριν,
δεν το βλέπει έτσι.
Για να αποκτήσουν αναπαραγωγικά δικαιώματα υπό τη 14η,
θα γυναίκες θα χρειαστούν νέα νομική στρατηγική.
ΜΠΑΚ ΕΝ. ΜΠΕΛ 1927
Η 14η Τροπολογία αναφέρεται ξανά και ξανά
σε πολλές υποθέσεις αναπαραγωγικών δικαιωμάτων.
ΚΑΡΙ ΜΠΑΚ ΕΜΜΑ ΜΠΑΚ 1924
Στην πιο διαβόητη, στην Μπακ κατά Μπελ,
η πολιτεία της Βιρτζίνια στειρώνει,
με άλλα λόγια περιδένει τις σάλπιγγες της Κάρι Μπακ.
Εκείνη λέει ότι της αρνούνται τα δικαιώματά της,
έγινε χωρίς τη συγκατάθεσή της.
Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφαίνεται,
στη συγκαταβατική ιδέα που δεν παλιώνει ποτέ,
ότι η αναπαραγωγή της γυναίκας είναι η μόνη της λειτουργία,
οπότε το κράτος έχει το δικαίωμα να τη διακυβερνά και να την ελέγχει.
Αυτό γίνεται όταν η Βιρτζίνια περνά τον Νόμο Φυλετικής Ακεραιότητας.
Είναι από το συμβούλιο Ευγονικής
και έχει σκοπό να διατηρήσει το καλύτερο της λευκής φυλής.
Απαγορεύει σε λευκούς να παντρεύονται ανθρώπους άλλων φυλών.
Είναι νόμος ευγονικής.
Ουσιαστικά, αν δεν ήσουν εύπορος, λευκός, έγγαμος, με περιουσία,
τότε είχες μάλλον προβληματικά γονίδια
σύμφωνα με την τότε ευγονική επιστήμη.
Αυτή πρότεινε να μη σου επιτρέπεται η αναπαραγωγή.
Ο διάσημος δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο Όλιβερ Γουέντελ Χολμς,
γράφει το συμπέρασμα στην υπόθεση Μπακ εν. Μπελ,
και λέει ότι η πολιτεία της Βιρτζίνια έχει απολύτως το δικαίωμα
να διατάξει τη στείρωση των διανοητικά ανάπηρων.
Και είναι τόσο ψυχρή απόφαση που σοκάρει.
"Τρεις γενιές ανόητων αρκούν".
Ακόμα και σήμερα ακούγεται σκληρό.
Δεν παραβιάζονται τα δικαιώματα της Κάρι Μπακ
και το Ανώτατο Δικαστήριο λέει ότι η πολιτεία μπορεί να το κάνει.
Δεν παραβιάζει τη 14η Τροπολογία.
Γιατί οι άντρες πιστεύουν ότι οι γυναίκες πρέπει να προστατεύονται;
Οι γυναίκες θεωρούνταν ιδιοκτησία.
Δεν προστατεύονται μόνες.
Μια καρέκλα δεν διώχνει κλέφτη.
Δικαιολογία βασισμένη στη βιολογία.
Βλέπουν τις γυναίκες ως μικρότερες, άρα πιο αδύναμες.
Αδύναμα μυαλά, ευαίσθητα σώματα.
Επί πολύ καιρό, η δουλειά εκτός σπιτιού ήταν βαριά.
Ο άντρας έλεγε ότι είναι πιο δυνατός και η συζήτηση τελείωνε.
Τη δεκαετία του '20, όμως, αυτό αρχίζει να αλλάζει. Γιατί;
Τεχνολογία.
Με την τεχνολογία, η δουλειά δεν βασίζεται στη δύναμη.
Η δικαιολογία για την κυριαρχία χάθηκε.
Δεν είναι περιουσία σου κάποια αν δουλεύει στην κλωστοϋφαντουργία.
Η καρέκλα δεν το κάνει αυτό.
Η Βιομηχανική Επανάσταση σημαίνει την έναρξης της ισότητας,
κι αυτό βολεύει, γιατί ο χρόνος περνά για όλους,
και δεν σταματάει.
Τηλέφωνα, γραφομηχανές, υπολογιστές.
Πολλοί μηχανικοί υπολογιστών ήταν γυναίκες.
Και η πιο σημαντική τεχνολογική πρόοδος
είναι η αντισύλληψη.
Πριν, οι γυναίκες αναμενόταν να κυοφορήσουν περίπου δέκα φορές.
Δέκα!
Ζαλίζομαι και μόνο που το σκέφτομαι.
Κάποιος να μου φέρει μια καρέκλα!
Καταλαβαίνετε γιατί όταν οι γυναίκες αποφασίζουν αν θα τεκνοποιήσουν,
ανοίγει ο δρόμος για την ισότητα.
ΓΚΡΙΣΓΟΥΟΛΝΤ ΕΝ. ΚΟΝΕΚΤΙΚΑΤ 1965
Στο Κονέκτικατ υπήρχε ένας νόμος
που απαγόρευε τη χρήση αντισύλληψης,
κι αυτός ο νόμος υπήρχε από τα τέλη του 19ου αιώνα.
Η Εστέλ Γκρίσγουολντ γίνεται Εκτελεστική Διευθύντρια
της Ένωσης Οικογενειακού Προγραμματισμού στο Κονέκτικατ,
και είναι ενεργητική και έτοιμη να παλέψει
για να καταργηθεί ο νόμος.
Ανοίγει κλινική αντισύλληψης
και αρχίζει αμέσως να μιλά για το θέμα.
Βγαίνει και μοιράζει φυλλάδια.
"Θέλετε διάφραγμα ή αντισυλληπτικά;
Υπάρχουν εδώ".
Συμβουλεύουμε, διανέμουμε, παραβιάζουμε τον νόμο.
Προσπαθεί να συλληφθεί, ουσιαστικά.
Είναι προφανές ότι ο νόμος είναι ανεφάρμοστος.
Συνεχίζουμε,
ίσως παράνομα,
αλλά συνεχίζουμε το πρόγραμμα εκπαίδευσης και πληροφόρησης.
Λίγες μέρες αργότερα τα καταφέρνει,
και η υπόθεση πηγαίνει στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Υποστηρίζουμε ότι η μεροληπτική φύση των νόμων
συνιστά στέρηση των δικαιωμάτων ενάντια στην παραβίαση της ιδιωτικής ζωής
μέσα στη γαμήλια σχέση.
Το Δικαστήριο, με τον Γουίλιαμ Ντάγκλας να γράφει για την πλειοψηφία,
επικεντρώνεται στη λογική της ιδιωτικότητας του γάμου.
"Θα επιτρέπαμε στην αστυνομία να ψάξει την ιερή γαμήλια κρεβατοκάμαρα
για ενδείξεις αντισυλληπτικών;"
Αυτή η εικόνα, του Μεγάλου Αδελφού στην κρεβατοκάμαρα,
ήταν το κίνητρο να πει το Δικαστήριο στην πολιτεία ότι απαγορεύεται.
Η γέννηση του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή.
Ο δικαστής Ντάγκλας έχει γράψει πιο πολλά βιβλία, έχει ταξιδέψει,
έχει περπατήσει πιο πολύ από άλλους.
Έχει παντρευτεί και πιο πολλές φορές.
Η σύζυγός του είναι η Κάθλιν Χέφερναν.
Όταν παντρεύτηκαν, εκείνη ήταν 23 ετών κι εκείνος 67.
Είναι ο τέταρτος γάμος του,
οι τρεις τελευταίοι ήταν με μικρότερή του.
Βουλευτές μίλησαν με οργή γι' αυτό.
Εκείνος απαντά ότι η προσωπική του ζωή είναι δική του υπόθεση.
Δεν προκαλεί έκπληξη που ο Ντάγκλας
ασχολήθηκε τότε με την ιδιωτικότητα στον έγγαμο βίο.
Νομίζω ότι ήταν στον τρίτο γάμο. Οπότε, πιστεύει στην ιδιωτικότητα.
Σίγουρα ξέρει πολλά γι' αυτό.
Το πρόβλημα για τον Ντάγκλας είναι ότι
πουθενά στο σύνταγμα αυτή η κατανόηση
του δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής δεν απαριθμείται.
Ο Ντάγκλας αρχίζει να το σκέφτεται
και λέει ότι η ιδιωτική ζωή πρέπει να είναι μέρος του συντάγματος,
αλλιώς τα άλλα συνταγματικά δικαιώματα δεν έχουν λογική.
Η 3η Τροπολογία, που απαγορεύει κατάληψη του σπιτιού από στρατιώτες,
δεν έχει λογική, εκτός αν περιμένεις
τα άτομα να έχουν ιδιωτικότητα μέσα στα σπίτια τους.
Έτσι, το Ανώτατο Δικαστήριο συνδέει το δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής
με τον Νόμο της Διεξαγωγής Δίκης της 14ης.
Αυτό είναι σημαντικό, επειδή οι υποστηρικτές των Γυναικείων Δικαιωμάτων
πάλευαν, και θα συνεχίσουν να παλεύουν, γι' αυτό.
Και η νέα ιδέα της ιδιωτικής ζωής θα εφαρμοστεί με εντελώς νέο τρόπο.
ΓΚΡΙΣΓΟΥΟΛΝΤ ΕΝ. ΚΟΝΕΚΤΙΚΑΤ 1965
ΡΟ ΕΝ. ΓΟΥΕΪΝΤ 1973
Πρώτη, με αριθμό 70-18, είναι η υπόθεση Ρο κατά Γουέιντ.
Νόρμα Τζιν Μακόρβι.
Πάει στον γιατρό για έκτρωση,
και της λέει ότι δεν γίνεται στο Τέξας.
Είναι παράνομο. Είναι έγκλημα.
Αναλαμβάνει δικηγόρος την υπόθεση,
μηνύει το Τέξας για παραβίαση του δικαιώματος ιδιωτικότητας
με βάση τη 14η Τροπολογία.
Το δικαστήριο έχει αποφανθεί
ότι για να σημαίνει κάτι η ιδιωτικότητα
πρέπει να είναι δικαίωμα του καθενός να αποφασίζει μόνος του.
Η Ρο υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα στην έκτρωση
κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Το Ανώτατο Δικαστήριο είδε τη σύγκρουση
ανάμεσα στον έλεγχο της γυναίκας στις αποφάσεις αναπαραγωγή της
και στα δικαιώματα του εμβρύου.
Το έμβρυο δεν μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματά του,
οπότε τα προστατεύει η πολιτεία.
Δεν ζητάμε να αποφασιστεί ότι η έκτρωση είναι καλή.
Θέλουμε να στηρίξουμε την απόφαση
ότι το αν μια συγκεκριμένη γυναίκα
θα συνεχίσει να κυοφορεί ή θα κάνει έκτρωση
είναι απόφαση που πρέπει να παρθεί από την ίδια.
Καλησπέρα. Με απόφαση ορόσημο,
το Ανώτατο Δικαστήριο σήμερα νομιμοποίησε τις εκτρώσεις.
Η πλειοψηφία είπε ότι η απόφαση έκτρωσης
ανήκει στη γυναίκα και στον γιατρό, όχι στην κυβέρνηση.
ΑΡΘΡΟ 14
Η ιδέα της Ελευθερίας είναι υπεράνω όλων.
ΖΩΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ
Δεν είναι ότι στη 14η Τροπολογία
περιλαμβάνεται εμφανώς το δικαίωμα στην έκτρωση.
Είναι ότι γίνεται μια διαδικασία σε εξέλιξη.
Η λογική της ιδιωτικής ζωής που ανακοινώθηκε αρχικά στην Γκρίσγουολντ
επεκτείνεται.
Το Ανώτατο Δικαστήριο ουσιαστικά λέει "Δεν ξέρω πότε ξεκινά η ζωή".
Λέει ότι κανείς δεν μπορεί να το ξέρει.
Το Δικαστήριο ουσιαστικά λέει
"Έχεις δικαίωμα ιδιωτικότητας στις αρχές της εγκυμοσύνης.
Τότε ελέγχεις το σώμα σου,
αλλά αργότερα στην εγκυμοσύνη
το κράτος μπορεί να ελέγξει το σώμα σου, αν το επιλέξει".
Πηγαίνεις από την αντισύλληψη στα παντρεμένα ζευγάρια
στο δικαίωμα να αποφασίσεις αν θα κάνεις έκτρωση ή όχι.
Τα πράγματα αποκαλύπτονται ένα βήμα τη φορά.
Δεν μοιάζει προφανής δρόμος,
αλλά αυτή είναι η διαδικασία του συνταγματικού δικαίου.
Είναι εκπληκτικό γεγονός.
Πιστεύω ότι η 22η Ιανουαρίου 1973 θα είναι μια ιστορική ημέρα.
ΨΩΜΙ ΚΑΙ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑ
Ο συνδυασμός της πρόσβασης στην αντισύλληψη και στην έκτρωση
αλλάζει τη ζωή της γυναίκας.
Στην περίοδο μετά την Γκρίσγουολντ και Ρο,
περισσότερες γυναίκες αποφοιτούν από κολέγια,
περισσότερες κάνουν μεταπτυχιακά
και περισσότερες αρχίζουν να δουλεύουν.
ΨΗΦΟΣ
Ο έλεγχος στην αναπαραγωγή είναι απόλυτα απαραίτητος
στις γυναίκες που παίρνουν μέρος στην οικονομική ζωή του έθνους
ως ισότιμοι πολίτες.
Πήγαμε από κυβέρνηση
που έλεγχε κάθε πτυχή της ζωής της γυναίκας
σε κυβέρνηση που προστατεύει την ελευθερία της γυναίκας.
Όλες οι γυναίκες, όμως, καρπώνονται αυτά τα οφέλη;
Οι μαύρες γυναίκες δεν έπρεπε να κάνουν πορείες μαζί με τις λευκές.
ΚΙΝΗΜΑ ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΩΝ 1919
Αν κάνεις πορεία μαζί μας, πρέπει να είσαι στην ουρά της πορείας.
Το κίνημα των σουφραζετών ουσιαστικά δίνει προτεραιότητα στο φύλο,
δεν βλέπει το ερώτημα της φυλής εξίσου καθαρά
και δεν έχει την προθυμία να ενώσει αυτά τα δύο προβλήματα.
Θα πούμε αργότερα για το δικό σας θέμα.
Ας κερδίσουμε το δικό μας και βλέπουμε.
Το δικό σας ζήτημα μας εμποδίζει.
Παίρνει πολύ χρόνο.
Δεν θα καταφέρουμε τίποτα αν σκεφτόμαστε τα δικά σας προβλήματα.
Οι μαύρες ζουν στη διασταύρωση,
όπως λέμε,
του προβλήματος του φύλου και του προβλήματος της φυλής.
Η διατομεακότητα δεν είναι νέα ιδέα,
αλλά η διαμόρφωσή της μας δόθηκε από μια μαύρη νομικό,
την Κίμπερλι Κρένσο.
Δεν είναι τυχαίο
ότι τώρα το μαθαίνει πολύς κόσμος,
επειδή δημιουργήθηκε από μαύρη.
Η διατομεακότητα ήρθε αμέσως από υπόθεση που διάβασα χρόνια πριν,
όταν Αφροαμερικανές προσπαθούσαν να υποβάλουν μήνυση
ισχυριζόμενες διάκριση στην εργασία.
Το επιχείρημά τους απορρίφθηκε από το δικαστήριο που το άκουσε,
επειδή και Αφροαμερικανοί άντρες προσλαμβάνονταν και προάγονταν,
και λευκές γυναίκες το ίδιο.
Οπότε, δεν αποδεικνυόταν διάκριση φυλής,
επειδή η εταιρεία φερόταν καλά στους μαύρους, απλώς μόνο στους άντρες.
Δεν αποδεικνυόταν διάκριση με βάση το φύλο,
επειδή η εταιρεία προσλάμβανε και προήγαγε γυναίκες, αν και μόνο λευκές.
Το πρόβλημα ήταν ότι οι μαύρες γυναίκες δεν μπορούσαν να ισχυριστούν κάτι,
καθώς το δικαστήριο
δεν έβλεπε ότι ο συσχετισμός ρατσισμού και σεξισμού
πολλές φορές δημιουργούσε διαφορετική εμπειρία για τις μαύρες.
Δεν καταπιέζομαι απλώς διπλά,
δεν είναι μόνο επί δύο.
Είναι ότι σ' αυτήν τη διασταύρωση
υπάρχουν συγκεκριμένα στερεότυπα, τρόποι και δυσκολίες
που αντιμετωπίζουν μόνο οι μαύρες.
Όταν η Σερένα παθιάζεται σε αγώνα τένις
ή η Μισέλ Ομπάμα βγάζει έναν λόγο όλο πάθος,
μας λένε "οργισμένες μαύρες".
Άνθρωποι που έχουν δύο ή περισσότερες καταπιεσμένες ταυτότητες…
Οι Ινδιάνες έχουν το ίδιο, οι Ασιάτισσες το ίδιο,
οι ισπανόφωνες το ίδιο.
Δεν βιώνουν μόνο το σύνολο της καταπίεσης,
αλλά βιώνουν και διάφορα είδη καταπίεσης.
Αν κάποιος έχει πιο πολλές από αυτές τις δύο ταυτότητες,
ας πούμε μια μαύρη διεμφυλική γυναίκα,
τα πολλαπλά συστήματα διασταυρώνονται στη ζωή της
και δημιουργούν μια ιδιαίτερη καταπίεση.
Εγώ προσωπικά έχω δύο προβλήματα,
δηλαδή δύο ενσωματωμένα προβλήματα.
Πρέπει πάντα να με απασχολεί, όχι θεωρητικά,
αλλά θα πρέπει να εμπλέκομαι
και να ανησυχώ απαραίτητα για τη φυλετική απελευθέρωση.
Εμένα προσωπικά πρέπει να με απασχολεί και η σεξουαλική απελευθέρωση,
καθώς τα δύο, όπως λέω συχνά, υπάρχουν σ' εμένα.
Τα δύο υπάρχουν σε κάθε άτομο
που είναι γυναίκα και μέλος καταπιεσμένης ομάδας
ή μειονότητας.
Η Πάουλι Μάρεϊ είναι η επιτομή της διατομεακότητας.
Αναγνώρισε ότι οι μαύρες γυναίκες αντιμετωπίζουν διάκριση λόγω φυλής,
αλλά και διάκριση λόγω φύλου.
Πάλεψε για τα δικαιώματά τους
σε εποχή που ο κόσμος δεν έβλεπε τις μαύρες,
και πάλευε με τη δική της σεξουαλική ταυτότητα.
Στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής της αποζητούσε θεραπεία με τεστοστερόνη,
αναρωτώμενη αν ήταν
"Ένα πείραμα της φύσης, ένα κορίτσι που έπρεπε να είναι αγόρι".
Συνειδητοποίησε ότι οι διακρίσεις φυλής και φύλου
είναι νομικά ίδιες,
και οι δύο παραβιάζουν τον νόμο Ισότιμης Προστασίας της 14ης.
Μοιάζουμε πιο πολύ απ' όσο νομίζουμε.
Σε καταλαβαίνουμε, Πάουλι Μάρεϊ. Σε καταλαβαίνουμε.
ΚΙΝΗΜΑ ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΩΝ 1919
ΚΙΝΗΜΑ ΑΠΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΔΕΚΑΕΤΙΑ '70
Το Κίνημα Γυναικείων Δικαιωμάτων εμφανίστηκε δυναμικά.
Πολλές Αφροαμερικανίδες
και Μεξικανές και Ασιάτισσες και Ινδιάνες,
σε διαφορετικές οργανώσεις ατομικών δικαιωμάτων,
πιέζουν να θεωρηθεί το φύλο
σημαντικό χαρακτηριστικό στον ακτιβισμό για τα ατομικά δικαιώματα.
Φαίνεται να συμβαίνει κάτι πολύ συναρπαστικό.
Τα στερεότυπα που κρατούσαν τις γυναίκες
στο σπίτι, μακριά από τη δημόσια ζωή,
οι ίδιες πιέζουν να καταργηθούν.
Μπορείς να είσαι σύζυγος, μητέρα, ερωμένη κάποιου.
Μπορείς να είσαι τα πάντα, αλλά όχι κάποια.
Θέλουμε τον έλεγχο του σώματός μας και της μοίρας μας.
Υπάρχει ένα κίνημα στις ΗΠΑ
που ανέρχεται ως δεύτερο κύμα φεμινισμού.
Μαύρες, Ισπανόφωνες, Ασιάτισσες και Ινδιάνες
έχουμε λόγο να αντιταχτούμε στους νόμους
ώστε να εξαλειφθούν.
Δεν μπορούμε να διαφωνήσουμε για προτεραιότητες.
Πρέπει να παλέψουμε για όλα αυτά,
όχι για κάποια.
Τη δεκαετία του '70, καθώς το Γυναικείο Κίνημα ενισχύεται,
αρχίζει να λέει την ιστορία μιας Αμερικής όπου άντρες και γυναίκες είναι ίσοι.
Και αν και οι γυναίκες έχουν κερδίσει κάποια πράγματα υπό τη 14η,
ο καλύτερος τρόπος να τα επιβεβαιώσουν είναι με την επικύρωση νέας τροπολογίας
που θα βάλει επίσημα την ισότητα των δύο φύλων στο σύνταγμα.
Το πρόβλημα είναι ότι ποτέ δεν υπήρξε
θεμελιώδης δέσμευση για την ισότητα των φύλων
εγγράφως στο σύνταγμα.
Είμαστε τα θετά παιδιά της 14ης Τροπολογίας.
Οπότε, χρειαζόμαστε το δικό μας σπίτι.
ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΙΣΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 1970
Ελπίζουμε ότι αυτή, η 50ή επέτειος νίκης της ψήφου,
θα σημάνει το τέλος της μακρόχρονης εκστρατείας
για τη χειραφέτηση των γυναικών με δράση της κυβέρνησης.
Πλέον έχουμε 10 εκατομμύρια γυναίκες
να στηρίζουν αυτό το μέτρο στο Κογκρέσο.
Δέκα εκατομμύρια γυναίκες που ενώθηκαν μέσω των οργανώσεών τους.
Το Εθνικό Γυναικείο Κόμμα ζητά η 26η Τροπολογία
να εγγυάται ισότιμα δικαιώματα σύμφωνα με τον νόμο.
Η Τροπολογία αυτή θα κάνει τις γυναίκες νόμιμα ανθρώπους για πρώτη φορά.
Χρειαζόμαστε δική μας Τροπολογία.
Μια στιγμή στην οποία η κοινωνία θα ενωθεί ξανά,
όπως έκανε, υποθετικά, κατά τη 14η Τροπολογία,
για να πει ότι οι γυναίκες αποκλείστηκαν λανθασμένα
από τις προστασίες ίσης ιθαγένειας.
Είναι αντίθετο με τις βαθύτερες δεσμεύσεις της αμερικανικής υπηκοότητας,
πρέπει να διορθωθεί.
Η ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΕΛΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΚΟΓΚΡΕΣΟ ΠΡΟΣ ΨΗΦΙΣΗ-1971
Αυτή είναι η στιγμή που άντρες και γυναίκες
θα γίνουν ίσοι στη μεγαλοσύνη των ΗΠΑ.
Παίρνει ως αφετηρία
πολλά απ' αυτά που έλεγε η 14η Τροπολογία,
αλλά από τη σκοπιά της ισότητας,
και επαναλαμβάνει ότι οι γυναίκες είναι ισότιμες κατά τον νόμο.
Οπότε, εκσυγχρονίζει κάπως το φυλετικό πλαίσιο της 14ης
και το εφαρμόζει και στις γυναίκες.
Η Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων επικυρώνεται από το Κογκρέσο
και στέλνεται στις πολιτείες, για να υιοθετηθεί από τα δύο τρίτα τους,
απαραίτητο για τροποποίηση του συντάγματος.
Ως τώρα 23 πολιτείες
έχουν επικυρώσει την Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων.
Πρέπει να την επικυρώσουν 38 πριν γίνει νόμος.
ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ!
Έτσι, η Τροπολογία ERA γυρίζει τη χώρα.
Οι γυναίκες οργανώνονται.
Δεν πρέπει να μας εμποδίσει ο φόβος.
Η Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων εκπροσωπεί το υψηλότερο ιδανικό:
την αναγνώριση της αξίας κάθε ατόμου.
Κάθε γυναίκας όπως και κάθε άντρα.
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΠΟ 30 ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ 38-1973
Η Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων
ήρθε δύο βήματα πιο κοντά στο να γίνει μέρος του συντάγματος.
Επικυρώθηκε από το Όρεγκον και από τη Μινεσότα.
Η Τροπολογία πέρασε…
Μαντέψτε. Πηγαίνει πολύ καλά.
Το Μέιν ενέκρινε την Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων.
Θα γίνει μέρος του συντάγματος
αν την επικυρώσουν άλλες επτά.
Και φτάνουμε στις τελευταίες πολιτείες
και στις αντιδράσεις.
Να σας θυμίσω τι έπαθε ο Αδάμ
όταν επέτρεψε στην Εύα να τον πείσει να φάει το μήλο.
Έχουμε μια πολύ καλή χώρα.
Γιατί πρέπει συνεχώς κάτι να διορθώνουμε;
Έχω εδώ πίσω μια 16χρονη κόρη.
Δεν θέλω να πάει στον στρατό.
Καθώς η Τροπολογία ενισχύεται,
όσοι είναι αντίθετοι λένε άλλα για την ισότητα των γυναικών
που βρίσκουν αντίκρυσμα σε πολλούς Αμερικανούς
Και το πιο αποτελεσματικό;
Αυτήν τη νέα ιστορία δεν τη λένε μόνο άντρες.
Τη λένε και γυναίκες.
Είναι μια αντίδραση στην οποία ηγείται, τουλάχιστον επιφανειακά, μια γυναίκα.
Δεν φερόμαστε ισότιμα στους άλλους,
και θα ήταν πολύ άδικο να τους φερόμαστε ισότιμα.
Ενάντια στη μάχη για ίσα δικαιώματα
είναι μια νοικοκυρά από το Ιλινόις, η Φίλις Σλάφλι.
Φίλις Σλάφλι από το Ιλινόις.
Η Φίλις Σάφλι.
Η Φίλις Σλάφλι.
Ξέχνα το.
Θα την πω Κακιά Φίλις.
Οι νόμοι της χώρας έδωσαν εξαιρετική θέση
στην παντρεμένη.
Έχει το νόμιμο δικαίωμα να τη συντηρεί ο σύζυγός της.
Η Φίλις Σλάφλι φαίνεται να εκφράζει δεκαετίες και αιώνες
της ιδέας ότι είμαστε καλύτερα προστατευμένες.
Οι Αμερικανίδες είναι οι πιο τυχεροί άνθρωποι που έχουν υπάρξει.
Παντρεύονται και ο νόμος λέει
ότι ο σύζυγος συντηρεί τη σύζυγο.
Η Τροπολογία αυτή δεν δίνει στη γυναίκα κανένα δικαίωμα,
καμία ευκαιρία που δεν έχει τώρα.
Η Φίλις.
Εναντιούμενη στην Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων
λέει ότι δεν θέλουν αυτό οι γυναίκες,
σίγουρα όχι όλες.
Δεν τις πείραζε ο ρόλος των φύλων.
Ήταν ευχαριστημένες
και η Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων ήταν κατά της οικογένειας,
κατά των παραδοσιακών ρόλων.
Τα γράμματα και οι κλήσεις είναι κυρίως
από μεγαλύτερες, συντηρητικές γυναίκες.
Θέλω τα παιδιά να θαυμάζουν τον μπαμπά τους.
Να ξέρουν ότι είναι αρχηγός του σπιτιού,
ότι μας προστατεύει.
Γι' αυτό τον έχουμε,
τον παντρεύτηκα για προστασία.
Πολλές λένε ότι θα γίνουν υπερβολικά ίσες.
Δεν το θέλουν.
Προσπαθούν να τη σταματήσουν
στις πολιτείες που η Τροπολογία
δεν έχει εγκριθεί ακόμα.
Πιστεύω ότι μια τροπολογία
μπορεί να κάνει τις γυναίκες να χάσουν διακρίσεις υπέρ τους
που είναι σωστές.
Οι Ρεπουμπλικανοί απέσυραν τη στήριξή τους
στις διακηρύξεις τους στις εκλογές του 1980.
Οι πολιτικοί άνεμοι είχαν αλλάξει
και, στην τελική, δεν εγκρίθηκε, υπολείπονταν τρεις πολιτείες.
Η ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΥΓΧΑΝΕΙ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ 1982
Ο αγώνας για την επικύρωση της Τροπολογίας
έληξε χτες μετά από δέκα χρόνια.
Υποστηρικτές της Τροπολογίας Ίσων Δικαιωμάτων πήγαν στον Λευκό Οίκο
για να θρηνήσουν τον χαμό της.
Εκπληκτική νίκη ενάντια σε κάθε πιθανότητα!
Και το μέλλον της τροπολογίας ERA;
Η ERA δεν έχει μέλλον.
ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ
Συνέπεια της αποτυχίας επικύρωσης
είναι ότι έχουμε ακόμα έγγραφο
που δεν λέει ότι άντρες και γυναίκες πολίτες
είναι απόλυτα ίσοι.
Μας εξηγείτε τη σύνδεση
ανάμεσα στο θέμα των εκτρώσεων και στην ERA;
Καταρχάς, όλοι όσοι πίεζαν για την ERA και για τις εκτρώσεις
είναι κατά 98% οι ίδιοι άνθρωποι.
Είμαι αισιόδοξος για τις ΗΠΑ.
Να πω πως νιώθω ότι η Αμερική
τη δεκαετία του '80, ειδικά αυτήν τη δεκαετία…
ΤΖΕΡΙ ΦΑΛΓΟΥΕΛ ΤΗΛΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ
βιώνει μια ηθική και πνευματική αναγέννηση.
Τη δεκαετία του '80 τα πράγματα μοιάζουν δυσοίωνα.
Ανεβαίνει στην εξουσία η νέα δεξιά
με την εκλογή του Ρίγκαν το 1980.
Υπάρχει ισχυρό κίνημα αντίδρασης.
Η νέα δεξιά καταφέρνει πολλά
στο να καταργήσει κάποια από τα δικαιώματα
που απαιτήθηκαν τη δεκαετία του '60 και του '70.
Το θέμα αποκτά δυναμική.
Εκατό χιλιάδες διαδηλωτές σε όλη την Ουάσινγκτον
έκαναν τη μεγαλύτερη πορεία κατά των εκτρώσεων στις ΗΠΑ.
Ο αριθμός των περιορισμών των εκτρώσεων πολλαπλασιάστηκε τα τελευταία 25 χρόνια.
Σε κάποιες πολιτείες, είχε απομείνει μόνο μία κλινική εκτρώσεων,
αφήνοντας τις γυναίκες σε αγροτικές περιοχές
χωρίς καμία βοήθεια.
Πολλοί από όσους κάνουν εκτρώσεις δεν κάνουν μόνο αυτό,
είναι και υπεύθυνοι της πρωτοβάθμιας υγείας των γυναικών.
Όταν κλείνει μια κλινική αμβλώσεων,
δεν χάνουν μόνο τη συγκεκριμένη υπηρεσία.
Χάνουν βασικές υπηρεσίες υγείας.
Και πέρασαν πολλοί νόμοι
που δυσκολεύουν τους γιατρούς εκτρώσεων,
τους κάνουν πιο ακριβούς,
και το σχέδιο είναι, βάσει νόμου, να πάψουν ουσιαστικά να υπάρχουν.
ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΙΣ ΕΚΤΡΩΣΕΙΣ
Έχω δύο κόρες και οι κόρες μου
γνωρίζουν καλά όσα γίνονται γύρω τους.
Έχουν πολιτική συνείδηση λόγω της δουλειάς μου.
Το να μπορώ να προσπαθώ να προσφέρω κάποιες λύσεις,
λίγη αισιοδοξία, με δυσκολεύει πολύ.
Αλλά τους λέω κάθε μέρα
ότι κάθε μέρα θα πολεμάω.
Δεν ξέρω τι θα γίνει, τι επιφυλάσσει το μέλλον,
αλλά κάθε μέρα θα παλεύω για σας
και για κάθε κορίτσι στις ΗΠΑ.
ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ
"Είναι στην ιστορία μας.
Θλιβερό κομμάτι της ιστορίας, αλλά αναμφίβολα κομμάτι της.
Η 14η Τροπολογία,
αυτή η σπουδαία τροπολογία που άλλαξε τόσα πολλά στο έθνος,
δεν είχε την άμεση πρόθεση
να αλλάξει τη θέση της γυναίκας.
Επέτρεψε να υπάρχει σύστημα όπου οι γυναίκες δεν ψήφιζαν.
Δεν είχαν αξιώματα.
Ως έγγαμες, δεν μπορούσαν να έχουν ιδιωτική περιουσία.
Υποστηρίζω την Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων
γι' αυτόν τον λόγο.
Έχω μια κόρη και μια εγγονή.
Ξέρω τι ήταν η ιστορία.
Θα ήθελα οι νομοθέτες της χώρας και όλων των πολιτειών
να ξεσηκωθούν και να πουν ότι ξέρουν τι ιστορία ήταν.
Θέλουμε να ανακοινώσουμε
ότι γυναίκες και άντρες είναι ισότιμοι στον νόμο.
Θα ήθελα να γίνεται έτσι αυτή η δήλωση στο σύνταγμα των ΗΠΑ".
ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ
Ως Αμερικανοί περιμένουμε
συνεχή πρόοδο.
Να φεύγουν τα κακά και να έρχονται νέα.
Αλλά τα τελευταία 100 χρόνια μάς έδειξαν
είναι οι μάχες παίρνουν νέες μορφές,
πάνε προς άλλες κατευθύνσεις.
Έρχεται αντίδραση, γίνεται πρόοδος.
Είναι μια χαώδης κατάσταση που αλλάζει και εξελίσσεται συνεχώς.
Για μένα η μάχη είναι εξίσου έντονη όπως ήταν και 100 χρόνια πριν.
Είναι απλώς διαφορετική.
Να μη σκεφτόμαστε τα δικαστήρια
ως τους λευκούς ιππότες στα άλογα που έρχονται να σώσουν τις γυναίκες.
Αν νοιάζεσαι για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα,
οι περισσότεροι νόμοι κατά των αμβλώσεων
είναι από περιοριστικές πολιτείες.
Χρειάστηκε να πάω σε δικαστή
για να αποφασίσει εκείνος αν ήμουν αρκετά ώριμη για να κάνω έκτρωση.
Το δικαίωμά μου στην έκτρωση εξαρτιόταν από την άποψη άλλου για μένα
και για το μέλλον μου.
Ήταν μια μακρά, εξαντλητική διαδικασία και ακόμα πιο γελοία,
επειδή δεν απαιτήθηκε όταν έκανα την κόρη μου στα 15.
Γιατί δεν εστιάζουμε περισσότερο
στο να είναι γυναίκες υποψήφιες σε πολιτειακό επίπεδο;
Θα πρέπει να φροντίζουμε αυτοί οι περιοριστικοί νόμοι
να μη βγαίνουν από τους νομοθέτες εξαρχής.
Ναι σημαίνει ναι, όχι σημαίνει όχι!
Το Me Too λέει ότι όσα νομοθετήθηκαν…
ΑΝ ΣΕ ΕΧΟΥΝ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΕΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΓΡΑΨΕ "ME TOO"
είναι ανεπαρκή.
Ποτέ δεν είναι σωστό να μην υπάρχει συναίνεση.
Το Me Too έδωσε κάλυψη σε πολλούς
να βγουν και να πουν "Δεν είναι σωστό".
Σταματήστε τη βία, σταματήστε τον βιασμό!
Το Me Too τραβά την προσοχή στην αποτυχία του νόμου
και απαιτεί λύσεις, αλλά εκτός του νόμου.
Το Me Too συμβαίνει όλο στον κόσμο των κοινωνικών δικτύων.
Δεν συμβαίνει καθόλου στον νόμο.
Γιατί δεν φωνάζουν οι άντρες ώστε να έχουν οι γυναίκες ίσα δικαιώματα;
Επειδή και οι άντρες έζησαν στην πατριαρχία.
Σαν να λες "Μου δίνεις λίγη από τη δύναμή σου;"
Αυτό ζητάμε από τους άντρες.
"Δεν ξέρω αν θέλω.
Δεν ξέρω αν θέλω να τη μοιραστώ.
Τι θα την κάνεις;"
Ελπίζω να επαναβεβαιώσω και να καθησυχάσω τους άντρες
ότι όταν αποκτήσουμε δύναμη,
θα βελτιώσουμε τα πάντα.
-Δικό της το σώμα, δική της η επιλογή! -Δικό μου το σώμα, δική μου η επιλογή!
Αν δεν μπορείς να ελέγξεις το σώμα σου από έξω προς τα μέσα,
δεν μπορείς να το ελέγξεις κι από μέσα προς τα έξω,
δεν μπορείς να ελέγξεις τη ζωή σου.
Είναι γυναικεία πορεία.
Και αυτή η γυναικεία πορεία αντιπροσωπεύει την υπόσχεση του φεμινισμού,
του διατομεακού φεμινισμού που μας περιλαμβάνει όλες
και μας ζητά να λάβουμε όλες μέρος στην αντίσταση κατά του ρατσισμού,
κατά της ισλαμοφοβίας, κατά του αντισημιτισμού,
κατά του μισογυνισμού.
Στέκομαι εδώ μπροστά σας ως περήφανη μουσουλμάνα Αμερικανίδα,
ως περήφανη Παλαιστίνια-Αμερικανίδα.
Αν θέλετε να μάθετε
αν ακολουθείτε τον σωστό δρόμο,
ακολουθήστε τις μαύρες γυναίκες, αδέλφια.
Εμείς ξέρουμε πού πρέπει να πάμε, ξέρουμε πού είναι η δικαιοσύνη,
επειδή όταν πολεμάμε εμείς για δικαιοσύνη,
πολεμάμε ώστε να υπάρχει για όλους, για όλες τις κοινότητές μας.
Η Βιρτζίνια έγινε σήμερα η σημαντική 38η πολιτεία
που επικύρωσε την Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων του 1972
που απαγορεύει τις διακρίσεις με βάση το φύλο.
Το να ξέρω πως όσο ζω
οι γυναίκες θα περιληφθούν στο σύνταγμα
θα ήταν μια περήφανη στιγμή.
Ήταν μια μεγάλη μάχη, μια μάχη δεκαετιών για την ERA.
Ξέρω πολλές απ' αυτές, κάποιες ηλικιωμένες πια,
που πάλεψαν γι' αυτό, και βλέπουν οι κόποι τους να αποδίδουν.
Αυτό θα ήταν πανέμορφο και συναρπαστικό.
Και είναι επίσης δώρο που κάνουμε στις γενεές γυναικών που θα έρθουν.
Το να μπει η τροπολογία για την ισότητα στο σύνταγμα
θα είναι ένα εκπληκτικό βήμα προόδου στην εθνική ιστορία ισότητας.
Είναι η φυσική εξέλιξη της 14ης,
επειδή τελικά οι γυναίκες δεν ζητούν να ελέγχουν η μία την άλλη,
σίγουρα όχι να ελέγχουν τους άντρες,
απλώς ζητούν να έχουν τον έλεγχο της δικής τους ζωής.
Η αντίσταση πολλών Αμερικανών στην ισότητα των γυναικών
καθορίζεται, εν μέρει, από τους παραδοσιακούς ρόλους του γάμου,
από την ιδέα ότι ο σύζυγος θα καθορίσει τη ζωή της γυναίκας.
Καθώς οι γυναίκες κέρδισαν δικαιώματα, η ιδέα μας για τον γάμο άλλαξε,
και συνεχίζει να αλλάζει.
Η επέκταση του ορισμού του γάμου οδηγεί σε μια ακόμα μάχη της 14ης,
μάχη που δείχνει ότι η 14η μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερη δύναμη ενσωμάτωσης,
ακόμα και αγάπης.
Υποτιτλισμός: Μαριλένα Τζοβάνη