ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Δεν θα ασκηθεί δίωξη στον αστυνομικό Ντάρεν Γουίλσον
για τον θάνατο του Μάικλ Μπράουν.
Το πλήθος αυξάνει.
Αυξάνει και η ένταση.
Ωστόσο, η ειρήνη παραμένει
και η αστυνομία ελπίζει αυτό να συνεχιστεί.
Την Τρίτη μου έριξαν δακρυγόνα πρώτη φορά.
Μου ξανάριξαν,
αλλά η πρώτη φορά ήταν στο Φέργκιουσον.
Ήσουν στη μέση της πορείας.
Τι είδες;
Σίγουρα είδα πολλά.
Είδα μια κοινότητα βαθιά θλιμμένη
και με αγωνία.
Χέρια ψηλά! Μη ρίξεις!
Στους δρόμους φώναζαν "Χέρια ψηλά, μη ρίξεις",
επειδή μας είπαν
ότι ο Μπράουν είχε ψηλά τα χέρια όταν ο Γουίλσον του έριξε.
Βλέπουμε μια συστηματική αδικία.
Ο δρ Κινγκ είπε ότι οι πορείες είναι η γλώσσα του καταπιεσμένου.
Κουράστηκα. Βαρέθηκα.
ΜΗ ΡΙΞΕΙΣ
Χέρια ψηλά! Μη ρίξεις! Οι ζωές των μαύρων μετράνε!
Θα πάρουμε τις τωρινές διαμαρτυρίες,
που είναι όπως αυτές του παρελθόντος,
και θα τις αποκαλέσουμε ανάρμοστες, ανυπόμονες,
χωρίς να θυμόμαστε ακριβώς πώς τις μάθαμε.
Ο δρ Κινγκ δεν έλεγε να έχουμε πιο πολλά από άλλους.
Έλεγε να έχουμε όσα μας χρωστούσαν.
Μας αξίζουν όλα τα δικαιώματα που μας υποσχεθήκατε.
Όταν οι περιθωριοποιημένοι έχουμε το θράσος
να παλέψουμε απλώς για το δίκαιο,
μας λένε να περιμένουμε.
Περίμενε, μη βιάζεσαι.
Και ρωτάω τον κόσμο
"Πώς θέλετε να απαιτήσουμε τα δικαιώματά μας;"
Δεν θέλετε να κάνουμε πορείες στους δρόμους μας.
Δεν θέλετε να διακόπτουμε παιχνίδια φούτμπολ.
Δεν θέλετε να κλείνουμε την κυκλοφορία.
Να κλείνουμε αυτοκινητοδρόμους.
Να μην υπερασπιζόμαστε το δίκαιο,
να μη γονατίζουμε για τα δικαιώματά μας.
Δεν υπάρχει κυριολεκτικά αποδεκτή διαμαρτυρία,
αν είστε αποφασισμένοι πάντα να μας λέτε να περιμένουμε.
ΑΝΑΜΟΝΗ
Το 1863 ο πρόεδρος Λίνκολν υπογράφει τη Διακήρυξη Χειραφέτησης,
απελευθερώνει τους σκλάβους στον Νότο.
Το 1868 επικυρώνεται η 14η Τροπολογία.
Όλοι οι πολίτες των ΗΠΑ είναι ίσοι απέναντι στον νόμο.
Οπότε, τυπικά, οι μαύροι Αμερικανοί είναι πλέον κανονικοί πολίτες.
Αλλά δεν συμβαίνει αυτό στην πραγματικότητα.
Ως τη δεκαετία του '50, όταν μαύροι Αμερικανοί
ζητούσαν και απαιτούσαν τα δικαιώματά τους για δίκη υπό τη 14η Τροπολογία,
για ισότιμη προστασία, ουσιαστικά για κάθε πρόοδο,
τους έλεγαν να περιμένουν.
Να περιμένουν ως πότε;
ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ 1Η ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1863
Αν κάποιος σου υποσχεθεί κάτι
και 100 χρόνια αργότερα δεν έχει εκπληρώσει την υπόσχεσή του…
μπορεί να ταραχτείς λίγο.
Θέλουμε τα δικαιώματά μας.
Τα θέλουμε εδώ και τώρα.
ΑΙΘΟΥΣΑ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΜΑΥΡΩΝ
Πώς φτάσαμε εδώ, λοιπόν;
Να τι έγινε.
Οι νότιες κυβερνήσεις προσπαθούσαν να βρουν
πώς θα παρακάμψουν τη 14η Τροπολογία,
και η πιο επιτυχημένη προσπάθεια ήταν να πάρουν την ιδέα της ισότιμης προστασίας
και να τη μεταστρέψουν σε "χωριστά, αλλά ίσοι".
"Καλά, θα είμαστε ίσοι, αλλά θα είμαστε χωριστά".
Αντί να τηρήσει τους όρους της 14ης,
το Ανώτατο Δικαστήριο συμφωνεί με τις νότιες κυβερνήσεις.
Έτσι φτάνουμε στην εποχή του Τζιμ Κρόου.
ΜΑΥΡΟΙ
Βέβαια, δεν υπάρχει "χωριστά, αλλά ίσοι".
Ποτέ δεν υπήρξε αυτό,
αλλά αυτό επέτρεπε στους λευκούς Νότιους
να επιβάλλουν αυστηρό σύστημα φυλετικής τάξης, μια μορφή νόμιμου απαρτχάιντ.
ΠΛΕΣΙ ΕΝ. ΦΕΡΓΚΙΟΥΣΟΝ 1896
"ΧΩΡΙΣΤΑ, ΑΛΛΑ ΙΣΟΙ" (1896-1954)
Οι περιθωριοποιημένοι μαύροι ζούσαν σχεδόν όπως όταν ήταν σκλάβοι.
Δεν έτρωγαν στα ίδια εστιατόρια.
Δεν πήγαιναν στα ίδια σινεμά.
Ξενοδοχεία, τρένα, δημόσιοι χώροι αναμονής…
Πολλές καλές δουλειές ήταν σε εργοστάσια.
Οι μαύροι δεν μπορούσαν να δουλέψουν εκεί.
Οι μαύροι υποφέρουν από την οικονομική ανισότητα,
από τις λίγες ευκαιρίες
να εξασφαλίσουν δουλειά που θα τους βοηθήσει να επιβιώσουν.
Οι Νότιοι προσπαθούν να επαναφέρουν
την οπτική και τη δυναμική της δουλείας.
Ενισχύουν την ιδέα της φυλετικής διαφοράς.
Πολλοί λευκοί λένε το εξής:
και ο πιο ανόητος αγρότης στον κόσμο
ξέρει ότι αν έχει λευκές κότες και μαύρες κότες,
οι μαύρες τα πάνε καλύτερα αν είναι μόνες
και οι λευκές τα πάνε καλύτερα αν είναι αλλού.
Τα πάνε καλύτερα έτσι.
Ξέρουμε τα σημάδια του Κρόου.
Τους ψύκτες, τα μπάνια, τις πισίνες.
Οι συνέπειες ήταν ορατές παντού στις ΗΠΑ.
Δεν πιστεύω ότι πρέπει να καταπιέζονται,
αλλά μετακόμισα εδώ…
Ένας από τους κύριους λόγους ήταν ότι πρόκειται για λευκή κοινότητα.
Οι δεκαετίες με μόνιμη απειλή βίας,
με σχολεία που κατέρρεαν,
με λιγότερες ευκαιρίες εργασίας, λιγότερα δάνεια και σπίτια
σήμαιναν ότι οι μαύροι δεν μπορούσαν να αποκτήσουν πλούτο
ώστε να ανέβουν οικονομικά.
Αυτός ο τρόπος ζωής είναι κομμάτι μας.
Όσο προσπαθούν να μας επιβάλλουν να κάνουμε κάτι
τόσο μεγαλύτερη θα είναι η αντίδραση.
Ο διαχωρισμός δεν γινόταν μόνο στους ψύκτες νερού.
Ήταν κλουβί, και η λευκή Αμερική δεν είχε πρόθεση να δώσει το κλειδί.
Η 14η Τροπολογία είχε διαλυθεί, είχε καταστραφεί.
Η ιδέα ότι είμαστε όλοι πολίτες,
ότι είμαστε όλοι ίσοι απέναντι στον νόμο
άρχισε να υποχωρεί, και υπήρχε η ιδέα ότι οι Αφροαμερικανοί
δεν έχουν δικαίωμα να περιμένουν ισότιμη μεταχείριση.
Οι μαύροι Αμερικανοί απογοητεύτηκαν
με την αποτυχία της υπόσχεσης της 14ης Τροπολογίας.
Η ιδέα της ισότητας, η ιδέα των δικαιωμάτων της 14ης
δεν πραγματοποιήθηκε.
Ήταν ανάγκη να πιέσουμε για τη 14η Τροπολογία.
ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΓΧΡΩΜΩΝ
Ο Θέργκουντ Μάρσαλ, απόγονος σκλάβου,
ο πρώτος μαύρος που υπηρετεί στο Ανώτατο Δικαστήριο,
ντύνεται με τη βοήθεια της γυναίκας του.
Ο Μάρσαλ είναι ζόρικος
και γεμάτος αυτοπεποίθηση. Ήταν αλαζόνας.
Εκπληκτικός άνθρωπος.
"Η 14η Τροπολογία και η μεγάλη ιδέα της για ισότητα απέναντι στον νόμο
σήμαινε μόνο όσα οι επόμενες γενιές
ήθελαν να σημαίνει.
Το απαραίτητο τώρα είναι μια νέα μορφή ακτιβισμού,
ακτιβισμού με επιδίωξη τη δικαιοσύνη".
Ο Μάρσαλ είναι από πολιτεία με διαχωρισμό,
αλλά τελικά γράφει ιστορία
ως ο πρώτος μαύρος δικαστής στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Το ταξίδι του βασίζεται, εν μέρει, σε παρακαταθήκη της Ανοικοδόμησης
και της 14ης Τροπολογίας,
στα μαύρα κολέγια.
Μεγάλωσε στη δυτική Βαλτιμόρη,
αλλά δεν μπορούσε να πάει στη Νομική του Μέριλαντ,
δεν δέχονταν μαύρους φοιτητές.
Έτσι κατέληξε ο Μάρσαλ στη Νομική του Χάουαρντ.
Υποπρύτανης στο Χάουαρντ ήταν κάποιος Τσαρλς Χάμιλτον Χιούστον,
ίσως ο πιο λαμπρός δικηγόρος του 20ού αιώνα.
Γίνεται μέντορας και βοηθάει μια ομάδα νεαρών μαύρων δικηγόρων.
Τους λέει συνεχώς
"Η δουλειά σας ως νέοι, μαύροι δικηγόροι είναι να αναζητείτε δικαιοσύνη".
Ο Χιούστον κι ο Μάρσαλ
θέλουν να εκθεμελιώσουν το "χωριστά, αλλά ίσοι".
Κερδίζουν πολλές υποθέσεις στο Ανώτατο Δικαστήριο.
ΜΑΡΕΪ ΕΝ. ΜΕΡΙΛΑΝΤ 1936
Προκαλούν τον διαχωρισμό στη Νομική Σχολή του Μισούρι
και κερδίζουν.
Δουλεύουν μέσα στο σύστημα,
προκαλούν τον διαχωρισμό στην ανώτερη εκπαίδευση.
Πανεπιστήμια, η Φαρμακευτική, η Νομική…
Αλλά συνεχώς έχουν στο μυαλό τους
να αμφισβητήσουν τον διαχωρισμό στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Αυτός είναι ο Λάρι. Αυτό είναι το σχολείο του.
Μεγάλα κτίρια, μεγάλοι χώροι.
Αυτός είναι ο Ταντ. Κι αυτός στο Κλαρκσντέιλ ζει.
Το σχολείο του Ταντ.
Έχει πάρα πολλούς μαθητές, είναι διαλυμένο.
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για να αμφισβητήσουν τον διαχωρισμό
ήταν η ιδέα ότι δεν υπήρχε κανένα πρόβλημα μ' αυτόν,
μόνο όσα ένιωθαν οι μαύροι.
Πολλοί εξακολουθούσαν να λένε
ότι οι μαύροι θέλουν να είναι με μαύρους
κι εμείς με τους δικούς μας.
Όσο είμαστε ίσοι, γιατί είναι κακό;
Ποιο είναι το κακό με τον διαχωρισμό;
Ο διαχωρισμός ήταν και είναι
τρόπος να πει η κοινωνία
ότι κάποιοι άνθρωποι είναι κατώτεροι.
Για να αποδείξει στο Δικαστήριο ότι το χωριστά δεν είναι ποτέ ίσα,
ο Μάρσαλ πρέπει να δείξει το συναισθηματικό βάρος του διαχωρισμού.
Κάνει το πείραμα με τις κούκλες.
Τη δεκαετία του '40, οι ψυχολόγοι Κένεθ και Μέιμι Κλαρκ
δείχνουν σε παιδιά δύο παρόμοιες κούκλες,
μόνο που η μία είναι λευκή κι η άλλη μαύρη.
Έκαναν μια απλή ερώτηση.
"Ποια κούκλα είναι κακή και ποια καλή;"
Τα πιο πολλά παιδιά, μαύρα και λευκά,
είπαν ότι η λευκή κούκλα είναι καλή και η μαύρη κακή.
Έτσι ένιωθαν τα παιδιά.
Τόσο γρήγορα και βαθιά εμποτίζει ο διαχωρισμός τον ρατσισμό
στο μυαλό των παιδιών.
Αυτά τα παιδιά θεωρούσαν τον εαυτό τους κατώτερο.
Αποδέχονταν την κατωτερότητα ως μέρος της πραγματικότητας.
Αυτό με έκανε, ακόμα και ως επιστήμονα…
να ταραχτώ.
Ο Μάρσαλ ισχυρίστηκε
ότι για να δείξεις την παραβίαση της 14ης Τροπολογίας,
χρειαζόσουν αποδείξεις της καταστροφικής επίδρασης του διαχωρισμού.
Ο Κένεθ και η Μέιμι Κλαρκ
έδειξαν ότι ο διαχωρισμός στέλνει μήνυμα κατωτερότητας.
Οι μαύροι μαθητές
εσωτερίκευαν το μήνυμα της λευκής υπεροχής.
Ο Μάρσαλ, και τώρα και η ομάδα του, θα προκαλέσουν τον διαχωρισμό
στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
ΜΠΡΑΟΥΝ ΕΝ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1952
"Κάθε διαχωρισμός που γίνεται
για νόμους τάξης ή φυλής
είναι εκ προοιμίου παραβίαση της 14ης Τροπολογίας".
Το Δικαστήριο είναι διατεθειμένο να δει το κοινωνικό νόημα των νόμων
που απαιτούν διαφορετικά σχολεία.
Τι σημαίνει να υπάρχουν μαύρα σχολεία;
Να υπάρχουν λευκά σχολεία;
Τι μήνυμα στέλνει αυτό;
Ο διαχωρισμός επηρέαζε την καρδιά και το μυαλό των μαύρων μαθητών
και υποβάθμιζε την ικανότητα να παίρνουν μέρος σε μια δημοκρατία.
Αν η απόφαση Ντρεντ Σκοτ είναι μνημειώδης
στην ιστορία του Δικαστηρίου,
η μοναδική πιο μνημειώδης είναι
η απόφαση στην υπόθεση Μπράουν.
"Η εκπαίδευση είναι ίσως η πιο σημαντική λειτουργία
στις τοπικές κυβερνήσεις.
Είναι η βάση της σωστής υπηκοότητας.
Τέτοια ευκαιρία είναι δικαίωμα
που πρέπει να είναι διαθέσιμο σε όλους με ίσους όρους.
Καταλήγουμε ότι στον τομέα της δημόσιας εκπαίδευσης,
το δόγμα του 'χωριστά, αλλά ίσοι' δεν έχει θέση.
Τα ξεχωριστά σχολεία είναι εξ ορισμού άνισα".
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ
ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Η απόφαση ξεκινά την κατάρρευση του νόμιμου διαχωρισμού στη χώρα.
Εδραιώνει τη δημοκρατία και την υπηκοότητα.
Η υπόθεση Μπράουν εναντίον του Υπουργείου Παιδείας είναι επανάσταση
κυρίως για τους μαύρους δικηγόρους.
ΚΟΝΣΤΑΝΣ ΜΠΕΪΚΕΡ ΜΟΤΛΙ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
ΠΑΟΥΛΙ ΜΑΡΕΪ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
Πίστευαν ότι μέσα στον νόμο υπάρχει πάντα η πιθανότητα
να ανακτηθούν όσα σήμαιναν η ισότιμη προστασία και η ιθαγένεια.
Το Δικαστήριο αρχίζει να αναγνωρίζει
ότι υπάρχει θεμελιώδης αντίθεση
ανάμεσα σε όσα έλεγε η 14η Τροπολογία και σε όσα έβλεπαν στο έθνος μας.
ΤΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΙ ΤΟΝ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ
Υπήρχαν λόγοι για να γιορτάσεις αλλά και για να ανησυχείς,
και η ανησυχία αποδείχτηκε βάσιμη.
Μετά την απόφαση Μπράουν, ο Νότος λέει "Ποτέ".
Η αντίδραση στην απόφαση ήταν μαζική αντίσταση.
Δεν το λέω εγώ έτσι, έτσι λέγεται, "Μαζική Αντίσταση".
Εσείς είστε η καρδιά και ο αλύγιστος πυρήνας της αντίστασης.
Θα πρέπει να σας υπολογίσουν.
Ήταν εκπληκτική στιγμή σ' αυτήν τη χώρα.
Ο κόσμος πρέπει να θυμάται ότι μια κομητεία στη Βιρτζίνια
έκλεισε τα δημόσια σχολεία επί πέντε χρόνια,
για να μην κάνει ενσωμάτωση.
Έχουμε την απόφαση του Δικαστηρίου κι έχουμε και πολιτείες
που αψηφούν την απόφαση.
ΚΟΛΕΓΙΑ ΜΟΝΟ ΜΕ ΛΕΥΚΟΥΣ
Τι κάνεις όταν ακόμα και μια απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου
δεν σου δίνει όσα σου χρωστάνε;
Περιμένεις;
Ονειρεύεσαι;
Ή ανεβάζεις τα μανίκια και διεκδικείς τα δικαιώματά σου,
έστω κι αν σου κοστίσει τη ζωή;
Η υπόθεση Μπράουν είπε ξεκάθαρα στους ανθρώπους
ότι πρέπει να παλέψουν.
Οι απλοί άνθρωποι αποφασίζουν να παίξουν έναν ρόλο.
Δημιουργείται ένα πολύ ισχυρό κίνημα στις επαρχίες.
Η απόφαση βγήκε το 1954.
Έναν χρόνο αργότερα ο Έμετ Τιλ, ένα 14χρονο αγόρι,
σκοτώνεται από λευκούς ενήλικες
επειδή, όπως είπαν, σφύριξε σε μια λευκή.
Πάνω από 10.000 άνθρωποι περνούν από το φέρετρό του
που η μητέρα του άφησε ανοιχτό,
ώστε, όπως είπε "Να δει ο κόσμος τι έκαναν στον γιο μου".
Είμαι η Ρόζα Παρκς. Ζω στο Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα.
Το 1955 η Ρόζα Παρκς αποφασίζει να μη δώσει τη θέση της στο λεωφορείο,
και ξεκινά το Κίνημα Ατομικών Δικαιωμάτων.
ΕΞΩ ΟΙ ΝΕΓΡΟΙ
Τα πράγματα δεν είναι εύκολα στις αρχές της δεκαετίας του '60,
και πρέπει να υπάρξει μια πρόοδος.
Όλοι ξέρουμε ποια είναι η Ρόζα Παρκς. Είναι ηρωίδα.
Αρνείται να πάει πίσω στο λεωφορείο.
Οι Outkast έχουν τραγούδι με το όνομά της.
Μετράς τα "αχά" και τα "ναι, ναι"
και τα υπόλοιπα είναι ιστορία, έτσι;
Δεν θα ήμουν εδώ αν ήταν έτσι.
Ανεβαίνει σε λεωφορείο, και ο οδηγός του
της ζητά να πάει πίσω πίσω.
Λέει "Εδώ είμαστε Αλαμπάμα.
Εδώ έχουμε νόμους, τους λέμε Τζιμ Κρόου".
Εκείνη λέει "Βαρέθηκα. Δεν θα σηκωθώ. Με τίποτα".
Αυτή η απλή σεισμική πράξη ανάβει τη φωτιά.
Όσοι είναι υπέρ να σηκωθούν όρθιοι.
Δραστηριοποιεί τους μαύρους κατοίκους εκεί
και ενισχύεται κίνημα για την κατάργηση των νόμων.
Η ίδια και ο άντρας της περιθωριοποιούνται.
Πάει στο Ντιτρόιτ, γίνεται γραμματέας
και θάβεται σε σωρό άδικων πολιτικών.
Λέει "Θα το ανατρέψω αυτό. Αν είναι ελεύθερες οι ψυχές μας,
θα είναι και τα σώματά μας".
Δρα με το ίδιο πάθος
που είχε στο λεωφορείο,
και, σίγουρα, η εντύπωση που αφήνει
είναι αιώνια.
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑ
Δεν ζήτησε να την ακολουθήσουμε.
Ζήτησε μόνο να κάνουμε το σωστό.
"Ο διαχωρισμός έχει διαλύσει τους μαύρους.
Ενίοτε είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις ποιες είναι βαθύτερες,
οι σωματικές ή οι ψυχικές πληγές.
Μόνο ένας μαύρος μπορεί να καταλάβει την κοινωνική απομόνωση
που επιβάλλει ο διαχωρισμός.
Κάθε αντιπαράθεση με τις απαγορεύσεις
είναι μια ακόμα συναισθηματική μάχη σε έναν ατελείωτο πόλεμο.
Θα συνεχίσουμε να επιμένουμε στην εφαρμογή του δικαίου,
επειδή η θέληση του Θεού και η κληρονομιά του έθνους μας
αντηχούν μέσω των διεκδικήσεών μας".
Αφού έγινε ηγέτης του Κινήματος Μποϊκοτάζ Λεωφορείων,
ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έγινε διάσημος
σε ηλικία μόλις 26 ετών.
Αλλά ακόμα και σε νεαρή ηλικία αφιερώνεται στον σκοπό.
Δώστε τους όσα τους χρωστάμε, όσα είναι θεόδοτα δικαιώματα,
όσα είναι συνταγματικά δικαιώματα.
Και το 1963 η αφοσίωσή του δοκιμάζεται
καθώς πρέπει να αλλάξει τη γνώμη ενός προέδρου.
Καλησπέρα, γερουσιαστή Τζον Φ. Κένεντι.
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ-ΡΟΖΑ ΠΑΡΚΣ 1955
ΠΡΟΕΔΡΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΕΝΕΝΤΙ
Θα ικανοποιηθώ μόνο όταν κάθε πολίτης
θα απολαμβάνει τα συνταγματικά δικαιώματα.
Μπορούμε και καλύτερα.
Όταν ο Τζον Κένεντι διεκδικούσε την προεδρία το 1960,
οι μαύροι άρχισαν να τον βλέπουν ως δικό τους υποψήφιο,
επειδή είχε δείξει συμπάθεια στο Κίνημα Ατομικών Δικαιωμάτων.
Και όταν έγιναν οι εκλογές
πήγαν μαζικά να τον ψηφίσουν.
Αλλά πολύ σύντομα αφού ανέλαβε,
άρχισε να κάνει πίσω.
Η ΕΣΣΔ έκανε πρόοδο στο διάστημα,
και όλοι αναρωτιούνται αν είμαστε πρώτοι στην επιστήμη.
Όποιος πολίτης των ΗΠΑ διαβάζει εφημερίδα
πρέπει να συμπεράνει
ότι οι ΗΠΑ δεν δίνουν πια την εικόνα
που έδιναν μία ή δύο δεκαετίες πριν.
Ο Τζον Κένεντι δεν ενδιαφερόταν τόσο για όσα συνέβαιναν
στο Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων.
Το ερώτημα μπροστά σε όλους μας είναι αν θα είναι ελεύθερη η επόμενη γενιά
ή αν θα πετύχουν οι κομουνιστές.
Αυτό είναι το θέμα.
Ο Κένεντι κυρίως ασχολήθηκε με τον Ψυχρό Πόλεμο.
Είδε το Κίνημα Ατομικών Δικαιωμάτων ως εμπόδιο
στις ΗΠΑ κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Τα δύο πρώτα χρόνια της θητείας του
έγιναν ελάχιστα.
Οι μαύροι πίστευαν ότι εκείνοι τον έκαναν να εκλεγεί
και ήθελαν ο Κένεντι να ξεπληρώσει το χρέος του.
Ήρθε η ώρα ο πρόεδρος των ΗΠΑ
να υπογράψει εκτελεστική εντολή
που θα απαγορεύει τον διαχωρισμό ή θα τον κηρύττει αντισυνταγματικό
με βάση τη 14η Τροπολογία του συντάγματος.
Πάνω από δέκα χρόνια μετά την απόφαση Μπράουν,
τα περισσότερα παιδιά μαύρων σχολείων που διαχωρίζονταν κατά την εποχή Μπράουν
πήγαιναν ακόμα σε ξεχωριστά σχολεία.
Οπότε, έγινε προφανές ότι ήταν μια εξελισσόμενη πάλη.
Καθώς το έθνος πλησίαζε στο 1963,
πολύς κόσμος συνειδητοποίησε ότι είχε περάσει ένας αιώνας
αφότου ο Λίνκολν εξέδωσε τη Διακήρυξη Χειραφέτησης.
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ήθελε ο Κένεντι
να εκδώσει δεύτερη Διακήρυξη Χειραφέτησης
που θα έκανε παράνομο τον διαχωρισμό σε όλη τη χώρα.
Μπορούσε, με μια απλή υπογραφή,
να επανορθώσει για την άρνηση των προστασιών της 14ης Τροπολογίας.
Παίζει τον ρόλο που ο Φρέντερικ Ντάγκλας
έπαιξε τον 19ο αιώνα.
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ λέει
"Δεν ζείτε με τα υψηλότερα ιδανικά σας".
Ομολογώ ότι ο πρόεδρος Κένεντι δεν έχει κάνει αρκετά.
Πρέπει να του θυμίσουμε ότι εμείς τον εκλέξαμε.
Ο δρ Κινγκ ήθελε να θυμίσει στους Αμερικανούς
ότι τα είχαμε ξαναπεί αυτά και είχαμε αποτύχει,
οπότε τώρα ήταν ώρα να τα πούμε ξανά και να τα καταφέρουμε.
Το 1962 ο δρ Κινγκ δίνει ένα προσχέδιο της δεύτερης Διακήρυξης Χειραφέτησης
για να υπογράφει ο πρόεδρος.
Ο Κένεντι αρνείται να το υπογράψει.
Με πολλούς τρόπους, του φαινόταν υπερβολικό.
Δεν προσπαθούσε απαραίτητα να είναι σαν τον Λίνκολν.
Υπάρχει παρότρυνση να περιμένεις,
να μη βιάζεσαι στην πάλη για αλλαγή.
Ο Κινγκ πιστεύει ότι η αναμονή είναι επικίνδυνη.
Έχει δει, έχει νιώσει τις συναισθηματικές και ψυχολογικές συνέπειες του διαχωρισμού.
Της οικονομικής ανισότητας.
Των περιορισμένων ευκαιριών.
Κάθε μέρα που καθυστερεί,
κάθε μέρα που οι ακτιβιστές καθυστερούν,
είναι μέρα που υποφέρουν οι μαύροι.
ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΑΩ ΣΧΟΛΕΙΟ
Γιατί συνεχίζεται ο διαχωρισμός αφού κρίνεται παράνομος;
Γιατί δεν σταματούν οι ρατσιστές; Κάτι άλλο θα υπάρχει.
Είναι ο τρόπος που κάποιοι λευκοί βλέπουν τότε τους μαύρους.
Τους βλέπουν ως κοινωνικό στίγμα.
Θα σας εξηγήσω με τον κανόνα της μίας σταγόνας.
Στο κοινωνικό σύστημα του Τζιμ Κρόου,
μία σταγόνα μαύρου αίματος έκανε κάποιον μαύρο.
Τι σημαίνει αυτό;
Ότι τα λευκά παιδιά μεγάλωσαν σκεπτόμενα ότι αν αγγίξουν μαύρο,
θα γίνουν μαύρα.
Άρα, οι λευκοί προτιμούσαν να ρίξουν οξύ σε μια πισίνα
παρά να αφήσουν να μπουν μαύρα παιδιά.
Σκεφτείτε το. Προτιμούν να μολύνουν την πισίνα
παρά να συνυπάρξουν με κάποιον μολυσματικό.
Αυτό σημαίνει η μία σταγόνα.
Στην ουσία σημαίνει ότι το να είσαι μαύρος είναι μίασμα.
Οι λευκοί αρνούνται την ένωση,
φοβούνται μη μολυνθούν.
Αυτά έχει η προκατάληψη.
Μας κάνει να πιστεύουμε κάτι εντελώς ψεύτικο,
ότι το να είσαι μαύρος είναι ασθένεια,
για να μη δούμε την ασθένεια
από την οποία υποφέρει η κοινωνία.
Τον ρατσισμό.
Αυτός είναι η ασθένεια.
Τι;
ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΘΑΡΡΟΣ! Ο ΓΟΥΑΛΑΣ ΤΟ ΕΧΕΙ! ΕΣΥ;
Ένα από τα πρόσωπα της αντίστασης στην ενσωμάτωση
είναι ο κυβερνήτης Τζορτζ Γουάλας.
Προτίθεται να επιτεθεί στη 14η για να διατηρήσει τη λευκή υπεροχή.
Ο κυβερνήτης Γουάλας
χαιρετά τα πλήθη.
Ο Τζορτζ Γουάλας ήταν κλασικός λαϊκιστής της Αλαμπάμα,
που σήμαινε ότι στήριζε τον αδύναμο,
αρκεί ο αδύναμος να ήταν λευκός.
Ο Νότος αιφνιδιάστηκε
από αρπακτικά και ομοσπονδιακούς στρατιώτες
ώστε να περάσει η διαβόητη και παράνομη 14η Τροπολογία.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι γενικά ο Νότος
είχε μια προσέγγιση απέναντι στη 14η
που συνοψίζεται ως εξής:
η κυβέρνηση δεν μπορεί να λέει στις πολιτείες τι να κάνουν.
Αυτό το άκουσα δεκάδες φορές μεγαλώνοντας.
Η 14η Τροπολογία ήταν απάτη. Δεν υιοθετήθηκε νόμιμα.
Δεν χρειάζεται να τηρηθεί.
Και λέω διαχωρισμός τώρα,
διαχωρισμός αύριο
και διαχωρισμός για πάντα!
Οι εντολές ενσωμάτωσης παραβιάζουν τα δικαιώματα της πολιτείας.
Και τράβηξε ένα όριο.
Δεν θα υπάκουε
στις εντολές να ενσωματωθούν τα σχολεία.
Είπε ότι αν κάποιος μαύρος ήθελε να πάει σε πανεπιστήμιο στην Αλαμπάμα,
θα στεκόταν στην πόρτα και θα τον εμπόδιζε.
Χιλιάδες μαύροι κάνουν ουρά για να εγγραφούν για να ψηφίσουν.
Οι διοργανωτές του Κινγκ πολέμησαν συνεχή λευκή εχθρότητα.
Εκφοβίζετε αυτούς τους ανθρώπους
κάνοντάς τους να σταθούν στη βροχή.
Θα εγγραφούμε στους καταλόγους,
γιατί ως πολίτες των ΗΠΑ
έχουμε το δικαίωμα.
Η μη βίαιη συμπεριφορά προκαλεί αναστάτωση.
Όταν σου επιτεθεί κάποιος, δέχεσαι τα χτυπήματα.
Σχεδιάζεις τη δράση σου ώστε να σου επιτεθούν αυτοί που θέλεις.
Η δύναμη της μη βίας προέρχεται από την αντιμετώπιση της αδικίας.
Αυτό αυξάνει την αντίφαση.
Εσύ προσπαθείς για την αλλαγή
κι εκείνοι προσπαθούν να αντισταθούν.
Ο δρ Κινγκ έλεγε συχνά
ότι πολλοί ήθελαν να επαναφέρει την τάξη,
επειδή η κοινωνική ανυπακοή φέρνει χάος,
αλλά πρέπει τελικά να δημιουργήσουμε μια κρίση.
Διαφορετικά όσοι έχουν προνόμια θα συνεχίσουν απρόσκοπτα,
λες και δεν υπάρχει αδικία στον κόσμο.
Με τρεις τρόπους αντιμετωπίζεται η αδικία.
Να την αποδεχτείς δουλικά,
να αντισταθείς με όπλα
ή να αντισταθείς χωρίς βία.
Θεέ μου.
Ο Ράστιν ήταν ένας πολύπλευρος άνθρωπος.
Ο Κινγκ σχηματίζει έναν συνασπισμό.
Συνδέεται με άλλους ακτιβιστές, όπως ο Ράστιν.
Ο Μπάγιαρντ ήταν ειρηνιστής
και ένας από τους ηγετικούς διανοούμενους
της περιόδου του Κινήματος Ατομικών Δικαιωμάτων.
Όλοι βασιζόμαστε στο σώμα και στο πνεύμα μας.
Αυτά τα ρισκάρεις όταν κάθε τι άλλο αποτύχει.
Μάλλον δεν έχετε ξανακούσει τον Μπάγιαρντ Ράστιν.
Όχι μόνο δούλευε με τον Κινγκ,
αλλά αυτός πρότεινε στον δρα Κινγκ την ιδέα της μη βίαιης αντίστασης.
Γιατί δεν τον ξέρουμε, λοιπόν;
Επειδή ήταν ανοικτά γκέι
σε εποχή που το να είσαι γκέι θεωρούνταν ψυχική νόσος και έγκλημα.
Ωθήθηκε στις παρυφές κινήματος στο οποίο αφιέρωσε τη ζωή του.
Ο Μπάγιαρντ είπε "Χρειαζόμαστε σε κάθε κοινότητα
μια ομάδα αγγελικών ταραξιών.
Μόνο όπλο είναι το σώμα μας,
να το βάλουμε σε σημεία που θα ανακόψει τα γρανάζια".
Ο Ράστιν ήταν αγγελικός ταραχοποιός.
Το 1963 είναι μια πολύ σημαντική χρονιά,
για όλη τη χώρα και για όλο τον κόσμο.
Ο Κινγκ τότε δέχεται μεγάλη αντίσταση,
του λένε ότι πιέζει πολύ, ότι βιάζεται πολύ.
Η ιδέα είναι ότι το παρατραβάει και βιάζεται,
αλλά πάνε 100 χρόνια από τη Διακήρυξη Χειραφέτησης.
Αυτό είναι μια αντιπαράθεση που τον αποπροσανατολίζει.
Για να βάλει το κίνημα στον σωστό δρόμο,
πρέπει να υπάρξει δράση κι από την κυβέρνηση.
Θέλει μια κατάσταση στην οποία να πρέπει να ανταποκριθεί ο Κένεντι.
Να δημιουργήσει κρίση
πηγαίνοντας εκεί όπου υπάρχει μεγάλος διαχωρισμός.
ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΜΠΕΡΜΙΓΧΑΜ
Η πόλη του Μπέρμιγχαμ βοηθά τους πολίτες με πολλούς τρόπους.
Κανείς δεν είναι πάνω από την αστυνομία.
Το αστυνομικό σώμα του Μπουλ Κόνορ είχε φήμη ότι ήταν πολύ βάναυσο.
Ο σκύλος δεν θα σταματήσει πριν εκπληρώσει το καθήκον του.
Με έσυραν στη φυλακή τον Αύγουστο.
Το φόρεμά μου σκίστηκε επειδή με τραβούσαν πολύ δυνατά.
Το Μπέρμιγχαμ αποκαλείται το Γιοχάνεσμπουργκ των ΗΠΑ.
Μαύροι και λευκοί πρέπει να είναι χωριστά!
Αφήστε την αστυνομία, γι' αυτό την προσλάβατε.
Οι μαύροι δεν έβρισκαν δουλειά σε μαγαζιά του κέντρου.
Οι μαύροι ήταν θύματα βίας πολύ συχνά.
Η ζωή στο Μπέρμιγχαμ, για μένα, είναι κόλαση.
Το Μπέρμιγχαμ αποκαλείται "Βόμβα-χαμ".
Γίνονται πολλές επιθέσεις με δυναμίτη σε μαύρες οικογένειες,
σε ακτιβιστές.
Σε κάθε μαύρο που οι λευκοί Νότιοι πιστεύουν ότι πέρασε τα όρια.
"Κάποιες παιδικές μου αναμνήσεις
είναι οι ήχοι της έκρηξης δυναμίτη.
Η τρομοκρατία είναι μέρος της ιστορίας μας.
Δεν μας είναι κάτι άγνωστο".
Ο Μπουλ Κόνορ
έβγαινε συχνά στο ραδιόφωνο και δήλωνε
"Νέγροι μετακόμισαν σε λευκή γειτονιά.
Να περιμένουμε αιματοχυσία απόψε".
Και υπήρχε σίγουρα αιματοχυσία.
Οι μαύρες κοινότητες γνωρίζουν καλά την εσωτερική τρομοκρατία.
Ιστορικά, όταν πιέζαμε για αλλαγή,
ακολουθούσε βία.
Αυτό ήταν απόλυτα ξεκάθαρο στο "Βόμβα-χαμ".
Η ΚΚΚ έβαζε βόμβες σε σπίτια και εκκλησίες
για να τρομοκρατήσει μαύρους που μιλούσαν για τα ατομικά δικαιώματα.
Και καμία κυβερνητική αρχή,
ούτε η αστυνομία, ούτε ο στρατός, ούτε η εθνοφρουρά τους σταμάτησε.
Οι τρομοκράτες ενθαρρύνονταν
από νομικό σύστημα που παραβλέπει την ύπαρξή τους.
"Το Μπέρμιγχαμ είναι σύμβολο σκληρής αντίστασης στην ενσωμάτωση.
Αν κάνουμε πρόοδο στο Μπέρμιγχαμ
και καταρρίψουμε τα τείχη του διαχωρισμού,
αυτό θα δείξει σε όλο τον Νότο
ότι δεν μπορεί πλέον να αντιστέκεται στην ενσωμάτωση".
ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟ ΜΠΕΡΜΙΓΧΑΜ
Προχωρήστε.
Στις διαδηλώσεις στο Μπέρμιγχαμ,
ο Μπουλ Κόνορ έκανε συλλήψεις, έβαζε κόσμο στη φυλακή,
αλλά οι διαδηλώσεις δεν συγκέντρωναν την απαραίτητη δημοσιότητα
ώστε να λάβει ο Κένεντι το μήνυμα.
Οπότε, σχεδόν από απόγνωση,
αποφασίζει να μπει ο ίδιος φυλακή.
Ηγείται της πορείας,
συλλαμβάνεται
και πλέον ανησυχεί
ότι η εκστρατεία στο Μπέρμιγχαμ ίσως αποτύχει.
ΔΙΑΔΗΛΩΤΕΣ ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ
Διαβάζει μια απάντηση στην εκστρατεία από λευκούς θρησκευτικούς ηγέτες,
κι αυτό τον ταράζει πολύ.
Πίστευε ότι οι θρησκευτικοί ηγέτες
θα ήταν ένα από τα στηρίγματά του.
"Ζητούμε από λευκούς και μαύρους
να τηρήσουν τις αξίες του νόμου και της τάξης και την κοινή λογική.
Αναγνωρίζουμε την ανυπομονησία
όσων νιώθουν ότι οι ελπίδες τους πραγματοποιούνται αργά,
αλλά αυτές οι διαδηλώσεις
είναι ασύνετες και πρόωρες".
Οι κληρικοί γράφουν αυτό το γράμμα
πιστεύοντας ότι δεν θα λάβουν μεγάλη ανταπόκριση.
Αντ' αυτού, λαμβάνουν ένα εμβληματικό μήνυμα απαίτησης δικαιοσύνης,
γραμμένο μέσα στη φυλακή.
"Αγαπητοί μου συνάδελφοι κληρικοί,
ενώ βρίσκομαι στη φυλακή του Μπέρμιγχαμ
άκουσα την πρόσφατη δήλωσή σας
όπου αποκαλείτε τις παρούσες δράσεις μου ασύνετες και πρόωρες".
Ξεκινά να γράφει σε χαρτί τουαλέτας,
στις άκρες εφημερίδων.
Ο δεσμοφύλακας δεν του έδινε χαρτί
για να γράψει το γράμμα.
Δεν είχε βιβλία για να βασιστεί, έπρεπε να βασιστεί στη μνήμη του.
"Εδώ και χρόνια ακούω τη λέξη 'περίμενε'.
Ηχεί στα αφτιά κάθε μαύρου με διαπεραστική οικειότητα.
Όταν το όνομά σας γίνει 'νέγρος',
το μεσαίο σας όνομα 'μικρός', όσο κι αν είστε,
και το επώνυμό σας γίνει 'Τζον',
όταν στη γυναίκα και στη μητέρα σας δεν δίνεται ο τίτλος τιμής 'κυρία',
τότε θα καταλάβετε γιατί είναι δύσκολο να περιμένουμε.
Αυτή η αναμονή…
σχεδόν πάντα σήμαινε 'ποτέ'".
Ο νέγρος δεν μπορεί να μιλήσει με όρους
μικρότερους της πλήρους ενσωμάτωσης.
Σ' αυτό το γράμμα ο δρ Κινγκ λέει
για τον κίνδυνο του "λευκού μετριοπαθή".
Ο λευκός μετριοπαθής
είναι πιο επικίνδυνος από την Κου Κλουξ Κλαν,
επειδή ο λευκός μετριοπαθής
είναι αυτός που σου λέει να περιμένεις.
Η σταδιακή προσέγγιση έχει αφεθεί προς το παρόν.
Έχουμε θέμα. Το ξέρουμε.
Ήρθε πολύ γρήγορα.
Οι φιλελεύθεροι αγαπούν το "περίμενε".
Επειδή το να πεις "όχι" σε κάνει ρατσιστή.
Αν πεις "περίμενε" ακούγεσαι υπομονετικός, λογικός, προσεκτικός.
Γράφει αυτό το γράμμα προς τον πρόεδρο Κένεντι
και προς όποιον άλλον πιστεύει ότι είναι ηθικά δίκαιο
να λέει να περιμένεις για τα δικαιώματά σου.
"Κάποια στιγμή αυτήν τη βδομάδα
θα βρεθούμε με τους μαύρους ηγέτες,
τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και άλλους.
Θα τους πούμε γι' αυτά που προσπαθούμε να κάνουμε".
"Το πρόβλημα με τον Κινγκ είναι ότι όλοι τον θεωρούν δικό τους.
Όλοι λένε ότι αυτοί τον έβαλαν εκεί που είναι
και πρέπει να τον περιβάλλουν.
Ο Κινγκ είναι τόσο της μόδας τώρα
που θα ήθελα πρώτα να δω κυβερνήτες ή δημάρχους του Νότου πρώτα".
Είναι πολιτικός, τον ενδιαφέρει να διατηρήσει την πολιτική δύναμη.
Είναι κι ο λευκός μετριοπαθής που επηρεάζει περισσότερο.
Αν εκείνος πειστεί πως όσα κάνει ο Κινγκ είναι σωστά,
ο Κινγκ θα έχει πετύχει μια τεράστια νίκη.
Το γράμμα του Κινγκ είναι δυνατό.
Απαιτεί δράση,
και θα στηρίξει αυτά τα λόγια με ριζοσπαστική νέα στρατηγική.
Κάτι που κανείς, ούτε καν ο πρόεδρος, δεν μπορεί να αγνοήσει.
"Δεν ήμουν θαρραλέο παιδί.
Δεν έμπλεκα σε καβγάδες.
Έκανα επίθεση μόνο σε προβλήματα μαθηματικών.
Αυτό δεν είχε να κάνει με το θάρρος.
Ήθελα να έχω το όνειρο μιας καλύτερης μέρας".
Τότε υπήρχαν κάποιοι έφηβοι
που ήθελαν να πάρουν μέρος στις διαδηλώσεις.
Είναι παιδιά.
Υπό κανονικές συνθήκες
ο Κινγκ θα τη θεωρούσε πολύ επικίνδυνη στρατηγική.
Αν κάποιο τραυματιζόταν σοβαρά; Μπορεί κάποιο να σκοτωνόταν.
Ήταν, όμως, μέτρο απελπισίας τότε.
Έπρεπε να κάνει μια νίκη, όχι μόνο για τον ίδιο,
αλλά και γι' αυτά τα νέα παιδιά.
Η Παιδική Σταυροφορία ξεκίνησε στις 2 Μαΐου 1963.
Κάποια παιδιά ήταν μόλις επτά ετών.
Συνέλαβαν εκατοντάδες παιδιά.
Τα στέλνουν στη φυλακή με τα ίδια σχολικά λεωφορεία
που τα έπαιρναν το πρωί.
Αποφάσισαν ότι παρά τον κίνδυνο,
θα έπαιρναν μέρος σε μη βίαιη αντίσταση.
Ήξεραν τι ρίσκαραν και αποφάσισαν ότι άξιζε.
Έβγαιναν από εκκλησίες, διαδήλωναν στους δρόμους,
ήταν χαρούμενα.
Ο Μπουλ Κόνορ δεν χάρηκε.
Είδε τα παιδιά ως παράσιτα τα οποία ήθελε να ξεφορτωθεί.
Ο Κόνορ αποφάσισε να φέρει τα σκυλιά και τις πυροσβεστικές αντλίες.
Έφηβοι και παιδιά.
Σώματα τσακισμένα.
Τα έσπρωχνε μακριά το νερό από πυροσβεστική μάνικα.
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ήταν άσος στις δημόσιες σχέσεις,
και ήξερε ότι η βία των λευκών…
μαζί με τη μη βία των μαύρων
θα ανάγκαζε μεγάλο αριθμό λευκών στην Αμερική να κοιτάξουν στον καθρέπτη.
Αυτήν ακριβώς την αντίδραση ήθελαν να προκαλέσουν ο Μάρτιν και οι άλλοι.
Ο κόσμος σοκαρίστηκε.
Ήταν μεγάλη ντροπή για τις ΗΠΑ.
Σίγουρα δεν είχε αυτόν τον σκοπό η 14η Τροπολογία.
Δεν ήταν αυτό το Αμερικανικό Όνειρο.
Το θέαμα έλεγε κάτι πολύ σημαντικό
για το ποιος ήθελε να σώσει τη χώρα,
ποιος προσπαθούσε να δώσει αξία στη 14η.
Ποιος στεκόταν εμπόδιο.
Τα πρωτοσέλιδα σε όλο τον κόσμο
είχαν φωτογραφίες της αστυνομίας να επιτίθεται σε νέους, σε παιδιά.
Έκανε την ιδεολογία του Ψυχρού Πολέμου να μοιάζει γελοία.
Λέμε ότι, σε αντίθεση με την ΕΣΣΔ, είμαστε έθνος ελευθερίας.
Εδώ κάποιοι απαιτούσαν πραγματική ελευθερία
και τους επιτέθηκε η αστυνομία.
Αυτός που κρατά στο χέρι του
τη δύναμη να εκπληρώσει το Αμερικανικό Όνειρο
είναι κάποιος λευκός.
Η κυβέρνηση Κένεντι έβλεπε τι γινόταν στους δρόμους
και κατάλαβε ότι δεν είχε δώσει σημασία
στον πραγματικό φυλετικό διχασμό.
Κάποιοι μιλούσαν με τον πρόεδρο μέσα στον Λευκό Οίκο,
του έλεγαν ότι ήταν απαράδεκτο.
Πριν από αυτές τις διαδηλώσεις, μόνο το 5% των Αμερικανών
πίστευε ότι τα ατομικά δικαιώματα ήταν το πιο σημαντικό
στις ΗΠΑ.
Μετά, το 50% πιστεύει ότι τα ατομικά δικαιώματα
ήταν το πιο σημαντικό.
Να προσθέσω ότι είναι μια από τις πιο σπουδαίες φωνές.
Ο δρ Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Σημαντικό ρόλο στη στρατηγική του
παίζει η τηλεόραση ως μέσο που αναπτύσσεται.
Κάποιοι ρίσκαραν
εκδίδοντας δοκίμια, εφημερίδες, βγάζοντας λόγους για τη δικαιοσύνη,
για τις δυσκολίες μετάδοσης του μηνύματος.
Τώρα, για πρώτη φορά, οι Αμερικανοί παίρνουν το μήνυμα άμεσα
στο σαλόνι τους.
Καμία κοινωνική επανάσταση δεν είναι καθαρή και τακτοποιημένη πάντα.
Βλέπουν στις ειδήσεις τι παθαίνουν οι μαύροι Αμερικανοί,
βλέπουν την αδικία στην ίδια τους τη χώρα.
Πρέπει να σταματήσει.
Κανείς δεν ενσαρκώνει πιο πολύ την αδικία
από τον κυβερνήτη της Αλαμπάμα, τον Τζορτζ Γουάλας.
Το πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα στο Τασκαλούσα
φρουρείται στενά από την αστυνομία.
Υποσχέθηκε στην καμπάνια του να σταθεί ο ίδιος στην πόρτα
για να μην επιτρέψει την ενσωμάτωση στο τελευταίο λευκό ίδρυμα.
Δικαστική εντολή απαιτούσε ο Τζορτζ Γουάλας
να επιτρέψει σε μαύρους να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο αυτό.
Ο Γουάλας ήταν αποφασισμένος να το πολεμήσει αυτό.
Ο Γουάλας θέλει να ξεκαθαρίσει στον Κένεντι και στην κυβέρνηση
ότι θα αντισταθούν με όποιο μέσο έχουν στη διάθεσή τους.
Κάποιος έπρεπε να υποχωρήσει.
Ως κυβερνήτης της πολιτείας της Αλαμπάμα,
κρίνω ότι είναι καθήκον μου να σταθώ μπροστά σας
εκπροσωπώντας τα δικαιώματα και την αυτοκυριαρχία της πολιτείας,
για να αποκηρύξω και να απαγορεύσω αυτήν την παράνομη δράση
της κυβέρνησης.
Ο Γουάλας αρνούνταν όλα όσα σήμαινε η Αμερική.
Αρνούνταν τα δικαιώματα των μαύρων φοιτητών σε ισότιμη προστασία
που εγγυούνταν η 14η
και περιλάμβανε τη δυνατότητα να πηγαίνουν σε σχολή της επιλογής τους.
"Δεν ήταν μόνο μια ζεστή μέρα,
ήταν μια επικίνδυνη μέρα.
Κανείς δεν ήξερε τι μπορεί να συμβεί.
Δεν ήθελα να τρυπώσω.
Δεν ήθελα να μπω από την πίσω πόρτα.
Αν ο Γουάλας στεκόταν στην πόρτα,
είχα κάθε δικαίωμα να τον αντιμετωπίσω και να μπω στη σχολή".
Ο Κένεντι ακόμα τότε δεν είχε ταυτιστεί
με το Κίνημα Ατομικών Δικαιωμάτων.
Το να βλέπει έναν κυβερνητικό αξιωματούχο
να περιορίζει τόσο ενεργά τους μαύρους
τον έπεισε ότι πρέπει να παρέμβει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Ο Κένεντι σ' εκείνη τη φάση αναγνωρίζει ότι ο Γουάλας το παράκανε.
Τα στρατεύματα της Εθνοφρουράς έφτασαν το απόγευμα.
Ο πρόεδρος Κένεντι καλεί την Εθνοφρουρά της Αλαμπάμα
να υποχρεώσει τον Γουάλας να κάνει ενσωμάτωση στο πανεπιστήμιο.
Ο στρατηγός μιλά με τον κυβερνήτη
ως εκπρόσωπος της κεντρικής κυβέρνησης.
Ο Γουάλας ήξερε ότι ηττήθηκε.
Η κεντρική κυβέρνηση θα επικρατούσε.
Αυτή είναι η στιγμή που ο κυβερνήτης Γουάλας της Αλαμπάμα
φεύγει από την πόρτα του πανεπιστημίου.
Εγκατέλειψε τη μάχη, έφυγε.
Οι δύο φοιτητές γράφτηκαν.
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΑΜΑ, 1963
Ο Κένεντι αποφάσισε να βγει στην τηλεόραση το ίδιο βράδυ.
Είχε επιφοίτηση.
Κατάλαβε ότι εκείνη ήταν η στιγμή που έπρεπε να δράσει.
Διάγγελμα του Προέδρου των ΗΠΑ,
ζωντανά από την Ουάσινγκτον.
Καλησπέρα, συμπολίτες μου.
"Αυτό το έθνος ιδρύθηκε από άντρες από πολλά έθνη και προελεύσεις.
Ιδρύθηκε με την αρχή πως όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι".
Όταν τον σκέφτομαι,
τον παραλληλίζω με τον τρόπο που ο Λίνκολν τελικά ανταποκρίθηκε
στο ηθικό ζήτημα του Εμφυλίου.
Και στις δύο περιπτώσεις έχεις έναν πρόεδρο που είναι απρόθυμος
να αντιμετωπίσει τις ηθικές συνέπειες όσων συμβαίνουν,
που τελικά πείθεται ότι πρέπει να καταλάβει τι γίνεται γύρω του.
"Πέρασαν εκατό χρόνια καθυστέρησης
από την απελευθέρωση των δούλων.
Ωστόσο, οι απόγονοί τους, τα εγγόνια τους, δεν είναι πλήρως ελεύθερα".
Δεν έχουν απελευθερωθεί ακόμα από τα δεσμά της αδικίας.
Δεν έχουν απελευθερωθεί από την κοινωνική και την οικονομική καταπίεση.
Αυτό το έθνος, με όλες τις προσδοκίες του,
θα είναι απόλυτα ελεύθερο όταν όλοι οι πολίτες είναι ελεύθεροι.
Συμπολίτες μου Αμερικανοί, είναι κάτι που αντιμετωπίζουμε όλοι.
Η φράση "συμπολίτες μου Αμερικανοί",
την οποία επαναλαμβάνει ξανά και ξανά λες και κάνει κήρυγμα,
είναι ο λόγος που ο Κινγκ επικαλέστηκε τη 14η εξαρχής.
Ο Κένεντι ζητά από τους προνομιούχους
να αναγνωρίσουν την ανθρώπινη υπόσταση και την ιθαγένεια
όσων είχαν σκούρο δέρμα.
Να τους φέρεστε όπως θέλετε να σας φέρονται.
"Ποιος ανάμεσά μας θα δεχόταν να αλλάξει χρώμα το δέρμα του
και να βρεθεί στη θέση του;
Ποιος θα ήταν ικανοποιημένος με συμβουλές για υπομονή και καθυστέρηση;"
"Με δεδομένα όλα αυτά που περνούσαν οι μαύροι,
είναι ώρα να μην περιμένετε άλλο".
Οπότε, ζητώ από το Κογκρέσο να θεσπίσει νόμο.
Έκανε επιτέλους αυτό που του είχε ζητήσει ο Μάρτιν
στην επέτειο της Διακήρυξης της Χειραφέτησης,
όταν δεν ανακοίνωνε τότε νόμο για τα Ατομικά Δικαιώματα.
Από τους πιο σημαντικούς λόγους
που έχει δώσει Αμερικανός πρόεδρος μετά τον Λίνκολν.
"Ήρθε η ώρα αυτό το έθνος να εκπληρώσει την υπόσχεσή του".
Ο Κινγκ θα πρέπει να εξεπλάγη όταν άκουσε τον λόγο,
επειδή ήταν κάτι που ο Κένεντι είχε πιεστεί να κάνει
από το κίνημα που ήταν σε εξέλιξη στον Νότο.
Οπότε, ζητώ από το Κογκρέσο να θεσπίσει νόμο
που θα δώσει σε όλους το δικαίωμα
σε υπηρεσίες ανοιχτές στο κοινό.
Ξενοδοχεία, εστιατόρια, θέατρα, καταστήματα και παρόμοιες εγκαταστάσεις.
Μου φαίνεται ένα βασικό δικαίωμα.
Το νομοσχέδιο Ατομικών Δικαιωμάτων χρησιμοποιούσε τη 14η Τροπολογία
για να περάσει νόμο που έδινε ισότιμη πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες.
Ελπίζω κάθε Αμερικανός, όπου κι αν μένει,
να κοιτάξει καλά τη συνείδησή του.
Για πρώτη φορά παρουσιάζει την ανάγκη τα ατομικά δικαιώματα να είναι ηθικό θέμα.
Ο Κινγκ κατάφερε
να αποκτήσει τη δέσμευση της κυβέρνησης Κένεντι.
ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ ΚΕΝΕΝΤΙ 1963
ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ
Αναπτύσσεται μια δυναμική και ο Κινγκ τη συμβολίζει.
Γίνονται διαδηλώσεις στο Σικάγο,
γίνονται διαδηλώσεις στο Σαν Φρανσίσκο Μπέι,
γίνονται διαδηλώσεις στη Νέα Υόρκη.
Η πορεία στην Ουάσινγκτον ήταν η κορύφωση.
Ήμουν μόλις 19 ετών.
Αποφάσισα ότι ήθελα να πάω στην πορεία.
Μεγάλωσα σε μια πόλη στο Νέο Μεξικό, με λίγους μαύρους,
και ξαφνικά είδα πιο πολλούς μαύρους από όσους είχα δει ποτέ.
Είχα την αίσθηση ότι συνέβαινε κάτι πολύ ιδιαίτερο.
Οι περισσότεροι που άκουγαν για τον λόγο που έβγαλε στην Ουάσινγκτον
νόμιζαν ότι είχε σχέση
με το πώς θα μεγαλώσουν τα παιδιά
και πώς θέλουμε να είναι όλοι γνωστοί.
"Όχι από το χρώμα του δέρματος, αλλά από τον χαρακτήρα".
Και μάλλον έχουν ξεχάσει εντελώς το πρώτο κομμάτι της ομιλίας.
Πριν από 100 χρόνια
ένας σπουδαίος Αμερικανός, στου οποίου τη συμβολική σκιά στεκόμαστε σήμερα,
υπέγραψε τη Διακήρυξη της Χειραφέτησης.
Αλλά εκατό χρόνια αργότερα,
ο μαύρος ακόμα δεν είναι ελεύθερος.
Όπως πολλοί εκεί,
νόμιζα ότι ήταν για την πρόταση των ατομικών δικαιωμάτων του Κένεντι.
Ο Κινγκ, όμως, λέει ότι το θέμα είναι πολύ μεγαλύτερο.
"Η Αμερική έχει δώσει στον μαύρο ακάλυπτη επιταγή.
Επιγραφή που επέστρεψε με ένδειξη 'ανεπαρκές κεφάλαιο'".
Αλλά αρνούμαστε να πιστέψουμε ότι η τράπεζα του δικαίου χρεοκόπησε.
Περιμέναμε την υπόσχεση
της Διακήρυξης της Χειραφέτησης να πραγματοποιηθεί.
Περιμένουμε η 14η Τροπολογία να υλοποιηθεί.
Εκατό χρόνια υπομονής είναι αρκετά.
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ ΙΣΟΤΙΜΙΑ ΤΩΡΑ!
"Τώρα είναι η ώρα να υλοποιήσουμε τις υποσχέσεις της δημοκρατίας".
Κάποιοι λένε "Γιατί δεν περιμένετε;"
Ή "Κάποια στιγμή όλα θα αλλάξουν".
Δεν γίνεται.
Είναι η "άγρια αναγκαιότητα" του τώρα.
ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ
ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ
Τώρα είναι η ώρα.
Ο δρ Κινγκ καταλάβαινε ότι δεν θα αντέχαμε πολύ ακόμα,
η ώρα της υπομονής και της ησυχίας είχε περάσει.
Τώρα είναι η ώρα.
Το "περίμενε" σημαίνει "ποτέ".
Σημαίνει σχεδόν πάντα "ποτέ".
Το "περίμενε" συναντά κι άλλο "περίμενε", κι άλλο, κι άλλο,
μέχρι που πεθαίνεις χωρίς να δεις τα δικαιώματα
για τα οποία πάλευες.
Τώρα είναι η ώρα.
Ήταν ριζοσπαστικό στην επιμονή του για πραγματική αλλαγή τώρα.
"Θα ήταν μοιραίο για το έθνος να παραβλέψει την αναγκαιότητα".
ΟΙ ΖΩΕΣ ΤΩΝ ΜΑΥΡΩΝ ΜΕΤΡΑΝΕ
Ήταν η υπόσχεση ισότιμης προστασίας από τον νόμο.
Ήταν η υπόσχεση να γίνει ό,τι ήταν αναγκαίο
για να γίνει πραγματικότητα
ακριβώς αυτό που η 14η Τροπολογία
είχε εισάγει.
Ήταν δικαιώματα που υπήρχαν ήδη.
Δεν ήταν νέα αιτήματα.
Δεν ζητούσαμε χάρη.
Ήταν η πραγματοποίηση υπόσχεσης
που είναι η βάση για τη νέα αμερικανική κοινωνία.
Ο Κινγκ είπε "Δεν θα ξεκουράζεστε, ούτε εγώ ξεκουράζομαι.
Κανείς δεν θα κοιμάται.
Κανείς δεν κοιμάται μέχρι να επιλυθεί αυτό".
ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΩ
"Η αναμονή βάζει τα παιδιά σε κίνδυνο.
Βάζει τους γονείς σε κίνδυνο.
Βάζει την κοινότητα σε κίνδυνο.
Βάζει τη δουλειά σε κίνδυνο.
Βάζει τη δυνατότητά μου να αναπνέω την ανάσα της ζωής σε κίνδυνο.
Δεν έχω χρόνο για αναμονή".
"Η νέα δύναμη του Κινήματος
δεν θα εξαφανιστεί.
Είμαστε έτοιμοι να υποφέρουμε όπου πρέπει και να ρισκάρουμε τη ζωή μας
για να δούμε την αλήθεια μας.
Ίσως αυτό σημαίνει φυλακή.
Ίσως να σημαίνει και σωματικό θάνατο.
Αλλά αν πρέπει να πεθάνει κάποιος για να απελευθερώσει τα παιδιά του
από τον μόνιμο πνευματικό θάνατο,
τότε τίποτα δεν είναι πιο λυτρωτικό".
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ πριν από 20 λεπτά πέθανε.
"Οι μαύροι έμαθαν τη δύναμή τους
και θα την απελευθερώνουν ξανά και ξανά.
Ξέφυγαν από την απελπισία.
Βρήκαν δύναμη στην πάλη,
και είτε ζήσουν είτε πεθάνουν,
ποτέ δεν θα συρθούν ούτε θα υποχωρήσουν ξανά".
Ο Νόμος Ατομικών Δικαιωμάτων του 1964
είναι μια δυνατή απάντηση στην απαίτηση για εφαρμογή της 14ης Τροπολογίας.
Δεν είναι το τέλος της μάχης, αλλά είναι σημείο αναφοράς
στη μεγάλη πορεία προς την πλήρη υπηκοότητα.
Μας θυμίζει ότι ο χρόνος να απαιτήσεις δικαιοσύνη
είναι πάντα τώρα.
ΤΩΡΑ!
Όπως μας έμαθε ο δρ Κινγκ και πολλοί άλλοι μέσα στην ιστορία,
η διαμαρτυρία δημιουργεί την πίεση
για να περάσει η πολιτική.
Όταν θα σταματήσει να είναι στις ειδήσεις,
πρέπει να ενωθούμε.
Να ξεπεράσουμε την πολιτική,
να οργανωθούμε στις κοινότητές μας.
Όταν αρνούμαστε να περιμένουμε,
όταν πολεμάμε τον εφησυχασμό,
δείτε τι καταφέρνουμε όλοι μαζί.
Δείτε ποιους άλλους μπορεί να εμπνεύσουμε για να απαιτήσουν ισότητα.
Θέλω ελευθερία και ισότητα για όλους,
και μια καταπιεσμένη ομάδα στις ΗΠΑ σήμερα είναι οι γυναίκες.
Θέλουμε τον έλεγχο στο σώμα μας
και ίσες ευκαιρίες.
Θέλουμε η 14η Τροπολογία να εφαρμοστεί στις γυναίκες.
Υποτιτλισμός: Μαριλένα Τζοβάνη