EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRESERIE
Wie je ook bent, je hebt alleen jouw leven.
Maar in boeken heb je tig levens. En tig dingen.
Voor mij is het een vorm van ontzettend rijk zijn.
Misschien gaf ik daarom nooit om geld.
Want zodra je kunt lezen, ben je enorm rijk.
Ik bedoel, zo rijk dat als je altijd leest…
…je geen tijd hebt te denken aan iets nietigs als geld…
…terwijl lezen enorm is.
Is er volgens jou een verstikkende politieke correctheid?
Ze wil weten of er een verstikkende politieke correctheid is.
En mijn antwoord is dat ik goed kan ademen.
Waar zit ik?
We gaan nu van tafel naar tafel. Jij kiest een tafel.
Kijk waar je het beste zit.
Zet het hier. Hoe is dat? -Prima.
Maar 't eten is vreselijk.
BIBLIOTHEEKDIENSTEN
Lezen is een voorliefde. Dat geloof ik over lezen.
Het draait om smaak.
Als je opgroeit in een omgeving waar boeken beschikbaar zijn…
…omdat je ze thuis hebt, iemand je naar de bieb brengt…
…of er een schoolbibliotheek is…
…zullen sommigen het fijn vinden om te lezen en sommigen niet.
Ik geloof echt dat 't gewoon van smaak afhangt.
Toen ik leerde lezen, vond ik het ongelooflijk.
De wereld werd…
Ervoor was ik best gelukkig. Ik had een fijne jeugd.
Maar lezen was… Mijn wereld werd een miljard keer groter.
Dat was vroeger het punt van lezen. Nu niet meer.
Nu zeggen mensen altijd: 'Er zijn geen boeken over mensen zoals ik.
Ik zie mezelf niet in het boek.' Ik denk altijd:
zie ik mezelf in dit boek? En ik denk altijd: nee.
Ik bedoel, een boek hoort geen spiegel te zijn. Het moet een deur zijn.
Vind ik. Het kwam nooit in me op mezelf in een boek te zien.
Daar heb ik nooit aan gedacht.
Zelfs als kind dacht ik er nooit aan.
Zodra ik leerde lezen, hield ik ervan.
Er was vroeger een denkbeeldige figuur die 'de doorsnee lezer' werd genoemd.
Wat gebeurde daarmee? -Die is nu de doorsnee schrijver.
Vind je niet?
Ik denk dat mensen meer open stonden voor boeken.
Denk je dat dat zo is? Op een echte manier.
Ja, ik denk dat ze het niet erg vonden…
…en misschien zochten ze een alternatieve…
…wereld of universum of verbeeldingskracht.
Maar je hebt dit al eerder gezegd en het is waarachtiger dan ik dacht.
Veel lezers zijn op zoek naar een replica van hun leven.
Ja, zichzelf.
Ik denk dat de lezer op een bepaalde manier…
Ik ben de lezer van de boeken die ik schrijf.
Jij wel, maar de andere lezers niet. Dat probeer ik te zeggen.
Je andere lezers zijn jou niet.
Jawel.
Je zegt 'wij'. Dat heb je me ooit verteld: 'Fran, als je schrijft, zeg je 'jij'.'
Ik gaf je een tekst van me. Je suggestie was:
'Je zegt 'jij', maar je moet niet 'jij' zeggen.
Je moet 'wij' zeggen.' En ik zei: 'Waarom?'
Je zei: 'Dat nodigt de lezer uit.'
Ik zei: 'Maar dat wil ik niet.'
Ik zei: 'Ik bedoel 'jou'.'
Ik zei: 'Ik ben geen gastvrouw.'
'Ik ben geen gastvrouw. Ik ben aanklager.'
En jij bent gastvrouw. Je wilt ze binnenvragen.
Ja. -Ja.
Ik doe mijn best. Kom binnen. Weet je wel? Kom op.
Onlangs kocht ik een stenografie-woordenboek.
Als ik een bepaald soort boek zie, koop ik het als het kan.
En van woordenboeken heb ik er tientallen.
Ik had nooit steno-woordenboeken gezien.
Dus ik kocht het niet omdat ik steno ken, maar omdat ik er geen heb.
Soms ben je hier, en dit is ook zo bij de Strand…
…waar ze oude boeken kopen en uitpakken…
In beide winkels, deze en de Strand…
…als ik vraag hoeveel 't boek kost, zegt men:
'Waar vond je dit? Je mag niet…' 'Ik kroop onder die tafel.'
'Je mag daar niet heen.'
Maar toen ik het steno-woordenboek vond en naar de kassa bracht…
…zei de vrouw: 'Ik dacht al dat je dit zou kopen.'
In een boekwinkel zijn is heel anders dan een boek bestellen.
Ik heb geen computer, maar ik vraag een vriend: 'Kun je dit online bestellen?'
Maar ik moet het boek kennen, wat niet hetzelfde is.
In een boekwinkel denk je: wat is dit? Wat is dat?
Je vindt dingen.
Ik herinner me al die tweedehands boekwinkels aan Fourth Avenue…
En ze gingen vast even lang mee als die jongens…
…want ze verkochten je nooit een boek. Dat deden ze niet.
Stoffige jongens die stoffige boeken lazen.
Ze zaten daar. Je kwam binnen, ze keken geïrriteerd op. Weet je wel?
Je pakte dan een boek. 'Hoeveel kost deze?'
Nu is er alleen de Strand aan Fourth Avenue. Verder niks meer.
Dit gebouw is een stijfkop vanuit het oogpunt van… Een spijkerhuis.
Ik weet dat ze de eigenaars van dit gebouw…
…en van de boekhandel, een enorm bedrag boden.
Miljoenen dollars.
Je verdient geen miljoenen met boekverkoop…
…zelfs niet als je in 1925 begon.
En ze weigerden te verkopen.
Een boekwinkel bezitten is geen weg naar rijkdom.
Dus mensen hadden een boekwinkel omdat ze van boeken hielden.
En dus had elke boekwinkel een bepaalde gevoeligheid.
Je had boekwinkels die je moest kennen.
Niet omdat ze illegaal waren…
…maar omdat ze op de vijfde verdieping waren.
Iemand zei: 'Op de vijfde verdieping van dat gebouw aan 12th Street…
…is een communistische boekwinkel.'
Dit was nooit een lucratieve handel…
…en ik was nooit communist…
…maar ik dacht: ik wil die boeken bekijken.
Ik kocht er wat omdat ik geen communistische boeken had.
Ik dacht: ik heb geen communistische boeken thuis.
Dan las ik ze.
Daarom slaagde het communisme niet. Geen goede schrijvers.
INFORMATIE IS LICHT. INFORMATIE, OP ZICHZELF, OVER WAT DAN OOK, IS LICHT.
BOEKEN ZIJN DE GEKOESTERDE RIJKDOM VAN DE WERELD…
…EN DE GESCHIKTE ERFENIS VAN GENERATIES EN NATIES.
HET UNIVERSUM IS GEMAAKT VAN VERHALEN, NIET VAN ATOMEN.
Mensen moeten nog boeken hebben. Je kunt…
Eén ding over boeken: je kunt ze niet meer weggeven.
Ik nam altijd elk jaar m'n boeken door…
…degene die ik niet hoefde. Iedereen wilde ze.
Elke school, elke schoolbibliotheek.
Nu neemt niemand ze meer aan, want ze nemen ruimte in.
Ik ben absoluut niet in staat een boek weg te gooien.
Ik kan geen boek weggooien. Voor mij is het alsof je een mens weggooit.
Ik bedoel… Er zijn veel meer mensen die ik liever weggooi.
Voor mij komt een boek het dichtst in de buurt van een mens…
…dus kan ik ze niet weggooien.
Ik zie soms een boek in de vuilnisbak en dat is vreselijk.
Zelfs een criticus die slecht over je schreef, kan ik niet weggeven.
Ook al is het troep dat nooit een boek had moeten zijn…
…die krijg ik ook, en die stapelen zich op.
Dus iedereen die langskomt kijkt altijd en ik zeg altijd…
…bij bepaalde stapels boeken: 'Neem mee. Alle die je wilt.'
'Dit lijkt interessant.' Ik denk: nee, maar neem mee.
Lees je veel nieuwe, jonge schrijvers? Lees je veel?
Ja. Ik lees veel. Mijn voornaamste bezigheid is lezen.
Ik ben een boekenwurm.
Hoe kom je op de boeken die je leest, wetende…
…dat zelfs als je alleen de goede neemt, er meer zijn dan je kunt lezen.
Ik heb altijd, hoewel het steeds lastiger wordt…
…veel oudere vrienden die zeggen: 'Wat? Heb je dit niet gelezen? '
Zij noemen ze en ik lees ze.
Ik keek ook altijd rond in boekwinkels, maar die zijn er steeds minder.
Ik denk er constant aan en als iemand een boek aanbeveelt…
…en ik denk dat dat boek goed is, koop ik het.
Als iemand me boeken aanbeveelt en ik vind ze maar niks…
…dan verwijt ik het degene die ze aanbeveelt.
Ik schreeuwde eens tegen iemand, belde op en schreeuwde tegen hem…
…omdat een citaat van hem stond op een boek dat ik kocht.
Ik was in een winkel. Kende het boek niet.
Ik zie een citaat van een geweldige auteur.
Ik kocht het boek.
Ik las het boek. Het was een vreselijk boek.
Ik heb hem gebeld. Ik zei: 'Wat is er mis met jou? Ik heb dit net gelezen. '
Hij zei: 'Tja, ik ken de schrijver.'
Ik zei: 'De volgende keer dat je dit doet, bel je mij eerst.
Dan zeg je: "Mijn citaat staat op een boek, maar geen goed boek."'
Er zijn boeken, vooral zeer aanbevolen boeken…
…waarvan iedereen zegt: 'Wat een genie.'
Dan koop ik het boek. Ik geef toe aan de druk.
Men vraagt: 'Was het niet super? Heb je het gelezen?'
Dan besef ik: 'Ik heb het deels gelezen.'
'Wat? Vond je 't niks?'
Ik zeg: 'Nee. Erger nog. Ik vergat dat ik het aan het lezen was.'
Dat is het allerergste.
'Ik vergat dat ik het las' is veel erger dan 'ik sloeg het boos dicht.'
Ik sloeg het niet boos dicht. Ik legde 't weg.
De telefoon ging of het was etenstijd of zo…
…en in die periode vergat ik dat ik het las.
Is dit de genealogie-sectie? -Dit is genealogie.
Wanneer kwam je familie hier? Er zijn meerdere boeken.
Italians to America.
1910. 1909.
Nu weet ik niet meer waar ze waren. Er waren…
Hier zijn Noren. -Wie interesseert dat?
Mensen van onder de veertig hebben geen spullen.
Ze hebben niks. Geen boeken of platen.
Ze hebben het op de machine. Alles staat erop.
Nee. Waar heb ik het gezien?
Mayflower Families, 12 delen.
Ik zag altijd een kleine boot voor me.
Hij was heel klein. -Met een paar WASPs erop.
Daarom ging mijn familie vast niet mee.
Ze dachten: te vol.
Laten we een paar honderd jaar wachten…
…en als tussendekpassagiers naar New York gaan.'
Hier. Hoe heb ik…
Hier. -Heb je de Italianen?
Ja. Italians to America.
Waar zit je? -1893, 1895.
Weet je in welke jaren ze kwamen? -1910, zou ik zeggen.
1903, 1904, '05.
Ik ben bang dat je hier te kort geleden kwam. Ze hebben het nog niet opgeschreven.
Klaar. Ik hou van tafelspellen.
Mag ik vragen, ik dacht dat u op zoek was naar kwalen en besmettelijke ziektes.
Helaas is het wetenschappelijk bewezen, mevrouw…
…dat gebrek aan intelligentie erfelijk is…
…en dus in zekere zin besmettelijk.
We willen voorkomen dat ondergemiddelde mensen zich mengen met onze burgers.
Wat een moderne visie.
Ken je de film Golden Door? -Ja.
Ik vond hem echt heel goed…
…want veel dingen over immigranten wist ik niet.
Ik wist niet hoe streng de doorgang tot Ellis Island was.
Hoewel ik wel wist dat mijn overgrootvader…
…toen hij hier uit Rusland kwam…
…werd vastgehouden omdat hij bindvliesontsteking had.
Die hij op natuurlijk kreeg op die fijne boot. Niet de Mayflower.
Er was geen… Je geneest het met antibiotica, die er nog niet waren.
Dus zeiden ze tegen hem: 'Je moet in quarantaine.'
Ze wisten dat het besmettelijk was.
'Als 't over zoveel dagen weg is, prima. Anders ga je terug. '
Ja.
Gelukkig was hij in orde en lieten ze hem binnen.
Anderen moesten terug en hun hele leven veranderde.
Voor dingen als oogontsteking. -Ja.
Kijk omlaag.
Kijk omhoog.
Omlaag.
Omhoog.
Er kwamen meerdere immigrantengolven door de Lower East Side.
Niet alleen de joden. Het waren de Italianen en vele anderen.
Maar in de Lower East Side heb je het Tenement Museum.
Het huurkazernemuseum. Wat heb je daar?
Een tuberculose-epidemie?
Wat zet je erin? Snap je me?
Het Tenement Museum. Willen mensen dat? Ik denk het niet.
Je had vroeger een bad in de keuken. Ja, kom op.
Ik bedoel, dit vind ik…
Ik weet het niet. Het lijkt absurd.
Ik wil mensen niet overhalen niet te gaan.
Is het niet goed dat jonge mensen die dit niet weten het gaan zien?
Hoe immigranten, mijn grootouders en ouders, opgroeiden.
Er zijn zoveel goede romans en boeken over die tijdperken geschreven door mensen…
…waardoor je een veel duidelijker beeld zou krijgen, ook al zijn er geen foto's.
Het Tenement Museum is leuk omdat ze het zien.
Ergens naar kijken is voor mensen duidelijk makkelijker…
…dan iets lezen.
Maar een huurkazerne-museum is geen huurkazerne.
Is er iemand die je niet zou lezen?
Het is ontdekt dat Henry Roth seks had met zijn zus…
…en dat was vreselijk.
Maar ik zou hem toch lezen.
Natuurlijk lees je 't niet op dezelfde manier.
Maar Henry Roth was daarvoor ook geen serene schrijver van pastorale poëzie.
Ik weet dat als ik een schrijver lees, zelfs fictieschrijvers…
…dat wat mensen denken niet uit het niets komt.
Dus ik dacht niet van: Henry Roth, hij leek zo lief.
Dat dacht ik daarvoor niet. Maar hij is een goede schrijver.
Ik zou hem blijven lezen.
Als hij nog leefde, zou ik niet met hem praten.
Maar hij is dood…
…en je zou hem moeten blijven lezen.
Bijvoorbeeld James Levine, een geweldige artiest. Geweldig…
Ik zeg niet dat ik de beschuldigingen niet geloof.
Stel dat ze 100% waar zijn…
Hij is iemand die een baan had als dirigent van de Metropolitan Opera.
Ze moesten hem ontslaan. Dat begrijp ik.
Maar ze hoeven zijn opnames niet te verwijderen uit de… Waarom?
Dat begrijp ik niet.
Was het idee dat hij er geld voor zou krijgen?
Ze zijn nog steeds geweldig. Hij is een topartiest.
Mensen ontslaan van hun werk waar ze…
Dat moet gewoon als ze vreselijke dingen doen.
Vooral de dingen waar hij van beschuldigd werd.
Maar mensen hun boeken niet meer lezen of hun muziek luisteren of…
Dat lijkt me zinloos.
Mensen zeggen: 'Je kunt er nu niet meer naar luisteren zonder daaraan te denken.'
Ik denk: jij niet, maar ik wel.
Toen ik heel jong was, zeven of acht jaar…
…kocht mijn moeder dit voor me.
Dit boek heet Six Little Cooks.
Ik kon niet geloven dat ik dit zou bezitten.
Ik ben er nog steeds ondersteboven van.
Want zoals je ziet, is het heel mooi. Het is prachtig.
Maar het is ook gepubliceerd in 1900, volgens mij.
Ik kon niet geloven dat ik iets had wat er zo belangrijk uitzag.
Ik vond het er belangrijk uitzien…
…want het leek iets uit een museum of bibliotheek.
Dus ik ben dol op dit boek en als er iets mee gebeurde, zou ik er kapot van zijn.
Dit is een boek in uitstekende staat, van een zevenjarige.
Zo voorzichtig ben ik altijd geweest met boeken.
Ik weet nog dat ik ooit, toen ik ongeveer even oud was…
…een Nancy Drew-boek las, en ik liet het vallen…
…raapte het op en kuste het.
En mijn moeder zei 'Wat doe je?'
Ik zei: 'Als je een boek laat vallen, moet je 't kussen.'
Ze zei: 'Wie heeft je dat verteld?'
Dat zeiden ze in de synagoge.
Als je het gebedenboek liet vallen, hoe het ook heet, moet je 't kussen.
M'n moeder zei: 'Ja. Niet elk boek.'
Als een van de eerste dingen schreef je een column voor Interview magazine…
…en nadat je dat een tijd deed…
…I Cover the Waterfront heette de…
Nee, mijn eerste column in Interview heette The Best of the Worst…
…een filmrecensiecolumn.
Maar ik beoordeelde nog niet eens B-films…
…en meestal gemaakt door American International Pictures…
…dat zich specialiseerde in een filmsoort waar ik dol op was.
Ze screenden ze in New York voor distributeurs.
Ik keek die films. Ik deed die column een paar jaar.
Toen begon ik met I cover the Waterfront…
…die wat meer algemeen was.
Ik schreef over alles, niet alleen films.
Ik zei toch dat ik dat boek had. -Welk boek?
Alles wat je schreef in Interview in de jaren 70.
Mijn filmrecensies staan erin. -Dat klopt. Ja.
The Best of the Worst. -Ja, precies.
Al die AIP-films, weet je nog? -Ja.
Ze draaiden ze nooit in New York. Misschien op 42nd Street.
Ze screenden ze in New York voor mensen met drive-ins.
Want daar draaiden ze toen vooral.
Ze vertoonden ze op Broadway 1600.
Weet je die filmzaal nog? -Geweldige zaal.
Zo vies. -En ik stond op de AIP-lijst.
Zodat ik de films kon kijken. En ik begon daar vooral over te schrijven.
Ze waren leuker om over te schrijven.
Want ik wilde geen criticus zijn.
Ik wilde iets leuks vinden om over te schrijven.
Dat waren ze. -Ze waren ongelooflijk.
Maar jij hebt zo'n film gemaakt.
Boxcar Bertha. -Die ik reviewde.
Zag je dat? -Nee.
Ik weet het zeker, want toen ik laatst ontdekte…
…dat jij Boxcar Bertha maakte, zei ik: 'Die heb ik beoordeeld.'
Maar ik wist nooit dat jij hem maakte.
Ja?
Hoe was je ervaring met schrijven voor Interview magazine en Andy Warhol?
Ik weet niet wat ik hierover moet zeggen. Het was erg lang geleden.
Ik was heel jong toen ik voor Interview begon. Ik was 20.
En ik heb zo'n 11 jaar voor Interview geschreven. Best lang.
En ik kon nooit met Andy opschieten.
Andy ook niet met mij.
Hij doet het veel beter sinds zijn dood.
Hoe ik dit weet? Ik verkocht al mijn Warhols twee weken voor zijn dood.
Ik heb ze verkocht voor het onderhoud van mijn appartement.
Dus ik neem niet alleen slechte vastgoedbeslissingen.
En ik denk eigenlijk dat Andy daarom is overleden.
Weet je? Hij dacht vast:
oké.
Want zodra hij stierf, stegen de prijzen.
Voor mij is er niets symbolischer voor de verandering in New York…
…dan het feit dat de plek die vroeger de hele nacht open was, 24 uur per dag…
…de grote kiosk bij Columbus Circle die altijd open was…
…nu fietsen verhuurt.
De aanblik van New York is totaal veranderd.
Anders gezegd, New York was overspoeld met krantenpapier.
Het zat in de goten, de vuilnisbakken.
Weet je die plek op Times Square nog met alle kranten?
De stad was overspoeld met kranten omdat men ze weggooide.
Miljarden kranten. Elke dag gooiden ze ze weg.
Ze lagen in de goot.
Alle vuilnisbakken zaten vol met kranten.
Op alle stoelen in de metro lagen kranten, op de grond.
En je ziet zelden nog mensen die kranten lezen in de metro.
En dat was vroeger… Dat was alles.
En je ziet mensen wel boeken lezen in de metro.
Geen miljoen mensen, maar sommige mensen doen het…
…en die zijn meestal jong.
Het zijn vooral twintigers.
Ik vroeg mijn redacteur, met kinderen van die leeftijd:
'Lezen je kinderen boeken op een Kindle of hoe je het ook noemt?'
En hij zei: 'Nee. Mijn kinderen lezen boeken.'
Hij zei: 'De Kindle-lezers zijn vooral…'
Er is iets anders dan een Kindle. Hoe het ook heet.
Hij zei dat die mensen vooral in de veertig en vijftig zijn.
Ik bedoel, ik zie niet altijd…
Ik kijk altijd welke boeken mensen lezen.
Dat is heel belangrijk voor me.
Wat lees je?
Maar elk boek… Zelfs als ik naar het boek kijk en ik denk: wie leest dat nou?
Ach. Het is een boek.
Toe maar, lees maar.
Hoi. Kopen jullie hier boeken?
Bij deze kiosk? Nee.
Nee. Vast niet. Is het eerlijk om een boek mee naar Times Square te nemen?
Dat is niet eerlijk voor de boeken. -Ja.
Ze hebben geen keuze. -Het is schadelijk.
DENK VOOR JE SPREEKT. LEES VOOR JE DENKT.
Als je geen boeken verkoopt, wat doe je dan?
Verkoop je de T-shirts?
We verkopen veel tassen. Ook wel boeken. -Ja.
Dit is een geweldig boek. Ik koop het voor kinderen.
Het is erg goed.
Dames en heren, een applaus voor Fran Lebowitz.
Metropolitan Life en Social Studies, welk kwam eerst?
Metropolitan Life. -Toen Social Studies.
Een enorm vermakelijke verzameling humoristische essays. Allebei.
En hoe vaak zijn ze opnieuw gepubliceerd?
In verschillende vormen, denk ik vier of vijf keer.
Nu heb je een kinderboek. Voor het eerst. -Klopt.
Ga je ooit iets nieuws schrijven?
Dit is nieuw. -Het pandaboek?
Ja. -Ja, maar voor kinderen.
Ik schrijf een roman. -Zes jaar geleden ook al.
Toen we je spraken zes… -Nee.
Ik had een roman moeten schrijven, maar nam tien jaar vrij om te mokken.
Tien jaar vrij om te mokken? -Ja.
En heb je daarmee alles bereikt wat je wilde?
Ik ben bijna klaar.
Heb je last van… -Ja.
Oké.
De bibliotheek in New York…
…heeft een koelkastmagneet met jouw citaat.
Een half citaat. -Een half.
Het halve citaat is: 'Denk voor je spreekt.
Lees voor je denkt.' Wat is de rest?
De rest van het citaat, wat ik me herinner, want het is heel oud…
Het is iets wat ik heb geschreven voor Newsweek in 1978.
Oké, Newsweek in 1978 was trouwens een belangrijk blad.
En op de achterpagina stond een rubriek, My Turn…
TIPS VOOR TIENERS
…die ze steeds een andere persoon zouden laten schrijven.
Nadat m'n eerste boek uitkwam in 1978, vroegen ze mij.
Mijn ouders konden het niet geloven: 'Ze vroegen jou?'
Mijn ouders kregen Newsweek omdat veel Joden geen Time lazen…
…omdat Time eigendom was van Henry Luce, een bekende antisemiet.
Ze kregen Life, omdat dit hen om de een of andere reden ontging.
Maar ze hadden Newsweek.
Newsweek had deze rubriek en ik zei: 'Ik doe het.'
'Hoezo? Jij?'
Dit was ondenkbaar voor hen.
Ik schreef iets over tieners…
…en het ging over verschillende tips voor tieners.
Verschillende dingen die ze moeten doen.
En volgens mij was het originele citaat:
'Denk voor je spreekt. Lees voor je denkt.
Zo heb je iets om over na te denken wat je niet zelf hebt bedacht.
Een verstandige zet op elke leeftijd, maar vooral op je 17e…
…als je het grootste gevaar loopt vervelende conclusies te trekken.'
TER NAGEDACHTENIS AAN TONI MORRISON
De plek waar we nu zijn, de Players Club…
…werd gekocht door Edwin Booth, een acteur…
…die op 'n gegeven moment de Players Club begon.
En toen hij stierf, liet hij het gebouw na aan de Club.
Maar zijn broer…
…was John Wilkes Booth.
Dus zijn broer vermoordde Abraham Lincoln.
En er ligt een brief boven…
Niet de echte brief, maar een kopie ervan…
…die hij aan een krant schreef.
Hij is gericht aan 'mijn medeburgers' of zo…
…en hij biedt excuses aan voor de broer.
Ik las deze brief en dacht bij mezelf:
ik ken veel mensen die klagen over hun broer of zus.
Bijna iedereen met broers en zussen klaagt over hen.
Maar toen ik die brief las, dacht ik:
wat voor broer of zus je ook hebt…
…je kunt tegen jezelf zeggen: 'Ja, mijn broer betaalt me nooit terug…'
…of: 'Mijn zus roddelt', of…
Maar je kunt altijd tegen jezelf zeggen:
'Mijn broer heeft Abraham Lincoln niet vermoord.'
Edwin Booth luisterde vast ook naar vrienden die klaagden over broers…
…tot z'n broer Lincoln vermoordde.
Daarna, als mensen zeiden: 'Mijn broer heeft van me geleend…'
…zei men vast: 'Sst. Z'n broer heeft Lincoln vermoord.'
'Hier praten we niet over.'
Dus er zijn altijd mensen met ergere problemen dan jij.
Goed. -Zijn we klaar?
Goed, ik zie het.
Ga je gang. Blijf filmen.
Daar ga je. Ga door.
Naar links.
Ja. Dat is nog een brug.
Oké. Het is gelukt.
Hoe zit 't met dinges die een snelweg door Manhattan zou leggen?
Robert Moses. Die heeft dit gebouwd. Het was zijn idee.
Dit hele ding… -Moses had het bij modellen moeten houden.
Zonder dat Robert Moses het wist, werkte hij 't best als miniaturist.
Ik zag dit niet op de wereldtentoonstelling.
De wereldtentoonstelling was zo vol met ongelooflijke attracties…
…wie zou hier nu tijd voor hebben of er maar van weten?
Ongelofelijk dat dit hier nog steeds is.
Ondertiteld door: Yvonne Conradi