ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Όποιος κι αν είσαι, έχεις μόνο τη ζωή σου.
Μα στα βιβλία έχεις άπειρες ζωές. Άπειρα πράγματα.
Για μένα, είναι ένας τρόπος να είσαι πάμπλουτος.
Ίσως γι' αυτό δεν νοιάστηκα για λεφτά.
Γιατί μόλις μάθεις να διαβάζεις, είσαι απίστευτα πλούσιος.
Τόσο πλούσιος, που αν διαβάζεις συνέχεια,
δεν έχεις χρόνο να σκεφτείς τα λεφτά, τα ασήμαντα, ενώ το διάβασμα είναι τεράστιο.
Πιστεύετε ότι υπάρχει ασφυκτική πολιτική ορθότητα;
Θέλει να μάθει αν πιστεύω πως υπάρχει αποπνικτική πολιτική ορθότητα.
Κι η απάντησή μου είναι ότι αναπνέω μια χαρά.
Πού να καθίσω;
Θα πάμε από τραπέζι σε τραπέζι. Εσύ θα διαλέξεις.
Δες ποιο είναι το καλύτερο.
-Ελάτε εδώ. Πώς είναι; -Μια χαρά.
Το φαγητό είναι απαίσιο.
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ
Το διάβασμα είναι γεύση. Αυτό πιστεύω για το διάβασμα.
Είναι μια γεύση.
Αν μεγαλώσεις σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχουν βιβλία,
επειδή είναι στο σπίτι σου ή κάποιος σε πάει στη βιβλιοθήκη
ή υπάρχει βιβλιοθήκη στο σχολείο σου,
κάποιοι ίσως αγαπήσουν το διάβασμα και κάποιοι ίσως όχι.
Πραγματικά πιστεύω ότι είναι μια γεύση.
Μόλις έμαθα να διαβάζω, ήταν κάτι απίστευτο για μένα.
Ο κόσμος έγινε…
Κι ήμουν πολύ ευτυχισμένη. Είχα ευτυχισμένη παιδική ηλικία.
Αλλά το διάβασμα ήταν… Ο κόσμος μου έγινε ένα δισεκατομμύριο φορές μεγαλύτερος.
Αυτός ήταν ο σκοπός του διαβάσματος. Τώρα δεν είναι.
Τώρα λένε "Δεν υπάρχουν βιβλία για ανθρώπους σαν εμένα.
Δεν βλέπω τον εαυτό μου στο βιβλίο". Πάντα σκέφτομαι
"Είδα τον εαυτό μου στο βιβλίο;" Και πάντα λέω "Όχι".
Το βιβλίο δεν είναι καθρέφτης. Υποτίθεται ότι είναι πόρτα!
Ποτέ δεν μου πέρασε απ' το μυαλό ότι θα έβλεπα τον εαυτό μου σε ένα βιβλίο.
Ποτέ δεν το είχα σκεφτεί.
Και μικρή δεν μου πέρασε απ' το μυαλό.
Μόλις έμαθα να διαβάζω, το λάτρεψα.
ΤΟΝΙ ΜΟΡΙΣΟΝ
Υπήρχε ένα φανταστικό πρόσωπο που λεγόταν "κοινός αναγνώστης".
-Δεν ξέρω τι έγινε. -Το αντικατέστησε ο κοινός συγγραφέας.
Δεν νομίζεις;
Πιστεύω ότι ο κόσμος ήταν πιο ανοιχτός στα βιβλία.
Πιστεύεις ότι ισχύει; Εννοώ πραγματικά.
Νομίζω πως δεν τους πείραζε
και ίσως έψαχναν εναλλακτικό
κόσμο ή σύμπαν ή μια εναλλακτική φαντασία.
Μα το έχεις ξαναπεί και είναι πιο αληθινό απ' όσο νόμιζα.
Πολλοί αναγνώστες ψάχνουν ένα αντίγραφο της ζωής τους.
Ναι, τους ίδιους.
Ο αναγνώστης είναι κατά κάποιον τρόπο…
Εγώ είμαι ο αναγνώστης των βιβλίων που γράφω.
Εσύ ναι, μα οι άλλοι αναγνώστες όχι. Αυτό προσπαθώ να επισημάνω.
Οι άλλοι αναγνώστες δεν είναι εσύ.
Ναι, είναι.
Λες "εμείς". Μου το είπες κάποτε. "Φραν, όταν γράφεις, λες 'εσύ'".
Σου έδωσα κάτι που έγραψα. Είχες μία πρόταση.
"Λες 'εσύ' εδώ, αλλά δεν πρέπει να πεις 'εσύ'.
Πρέπει να πεις 'εμείς'".
Κι είπα "Γιατί;" Είπες "Αυτό προσκαλεί τον αναγνώστη".
Είπα "Μα δεν θέλω να προσκαλέσω τον αναγνώστη".
Είπα "Το εννοώ το 'εσύ'".
Είπα "Δεν είμαι οικοδέσποινα".
Είπα "Δεν είμαι οικοδέσποινα. Είμαι κατήγορος".
Εσύ είσαι οικοδέσποινα. Θες να τους προσκαλέσεις.
-Ναι. -Ναι.
Προσπαθώ πολύ σκληρά. Ελάτε! Καταλαβαίνεις; Ελάτε.
Πρόσφατα, αγόρασα ένα λεξικό στενογραφίας.
Αν δω ένα συγκεκριμένο βιβλίο, το αγοράζω.
Κι έχω δεκάδες λεξικά.
Δεν είχα ξαναδεί λεξικό στενογραφίας.
Το αγόρασα, όχι επειδή ξέρω στενογραφία, μα επειδή δεν έχω τέτοιο.
Μερικές φορές είσαι εδώ, κι αυτό ισχύει και για το Strand,
όπου αγοράζουν παλιά βιβλία και τα ξεπακετάρουν…
Έχω βρεθεί κι εδώ και στο Strand,
που όταν ρωτάω πόσο κάνει το βιβλίο, λένε
"Πού το βρήκατε αυτό; Δεν…" "Σερνόμουν κάτω απ' το τραπέζι".
"Δεν πρέπει να πηγαίνετε εκεί πίσω".
Μα όταν βρήκα το λεξικό στενογραφίας και το έφερα μπροστά,
η γυναίκα είπε "Το φαντάστηκα ότι θα το αγοράζατε".
Είναι διαφορετικά να είσαι σε βιβλιοπωλείο απ' το να παραγγέλνεις βιβλίο.
Εγώ δεν έχω υπολογιστή, αλλά ζητάω από φίλο "Μου αγοράζεις αυτό από Amazon;"
Μα πρέπει να γνωρίσω το βιβλίο, που δεν είναι το ίδιο.
Πας σε ένα βιβλιοπωλείο και λες "Τι είναι αυτό; Τι είναι εκείνο;"
Βρίσκεις πράγματα.
Θυμάμαι τα βιβλιοπωλεία με τα μεταχειρισμένα βιβλία στην 4η Λεωφόρο.
Και μάλλον άντεξαν όσο ζούσαν αυτοί οι τύποι.
-Δεν σου πουλούσαν ποτέ βιβλίο. -Ναι, το ξέρω.
Σκονισμένοι τύποι διάβαζαν σκονισμένα βιβλία.
Κάθονταν εκεί. Έμπαινες μέσα. Σε κοιτούσαν εκνευρισμένοι.
Έπαιρνες ένα βιβλίο. "Πόσο κάνει αυτό;"
Τώρα υπάρχει μόνο το Strand στην 4η Λεωφόρο. Τίποτα άλλο.
Αυτό το κτίριο αντιστέκεται από την άποψη… Ως κτίριο αντιστέκεται.
Ξέρω ότι πρόσφεραν στους ιδιοκτήτες του κτιρίου,
και ιδιοκτήτες του βιβλιοπωλείου, ένα τεράστιο ποσό.
Εκατομμύρια δολάρια.
Δεν βγάζεις εκατομμύρια δολάρια πουλώντας βιβλία,
κι ας τα πουλάς από το 1925.
Κι αρνήθηκαν να το πουλήσουν.
Ποτέ δεν έβγαζες μια περιουσία με βιβλιοπωλείο.
Ο κόσμος είχε βιβλιοπωλείο επειδή αγαπούσε τα βιβλία.
Έτσι, κάθε βιβλιοπωλείο είχε μια ιδιαίτερη ευαισθησία.
Κάποια βιβλιοπωλεία έπρεπε να τα ξέρεις.
Όχι επειδή ήταν παράνομα,
αλλά επειδή ήταν στον πέμπτο όροφο του κτιρίου.
Κάποιος έλεγε "Στον πέμπτο όροφο του κτιρίου στην 12η οδό,
υπάρχει κομμουνιστικό βιβλιοπωλείο".
Προφανώς, δεν ήταν ποτέ πολύ επικερδής επιχείρηση,
κι εγώ δεν ήμουν ποτέ κομμουνίστρια,
αλλά είπα "Θέλω να δω αυτά τα βιβλία".
Αγόρασα μερικά, γιατί δεν είχα κομμουνιστικά βιβλία.
Σκέφτηκα "Δεν έχω κομμουνιστικά βιβλία στο σπίτι".
Τα διάβαζα.
Γι' αυτό δεν πέτυχε ο κομμουνισμός. Δεν ήταν καλοί οι συγγραφείς.
Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΦΩΣ. Η ΙΔΙΑ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΓΙΑ ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΦΩΣ.
ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΙΟ ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
ΚΑΙ Η ΣΩΣΤΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΘΝΩΝ.
ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΕΙΝΑΙ ΦΤΙΑΓΜΕΝΟ ΑΠΟ ΙΣΤΟΡΙΕΣ, ΟΧΙ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ.
Ο κόσμος πρέπει να έχει βιβλία. Δεν…
Δεν μπορείς να τα χαρίζεις πια.
Έψαχνα τα βιβλία μου κάθε χρόνο,
αυτά που δεν ήθελα. Τα έπαιρνε ο καθένας.
Οποιαδήποτε σχολείο, οποιαδήποτε βιβλιοθήκη σε σχολείο.
Τώρα δεν τα παίρνει κανείς, γιατί καταλαμβάνουν χώρο.
Είμαι 100% ανίκανη να πετάξω ένα βιβλίο.
Ούτε εγώ μπορώ.
Δεν μπορώ να πετάξω ένα βιβλίο. Για μένα, είναι σαν να πετάς έναν άνθρωπο.
Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που προτιμώ να πετάξω, παρεμπιπτόντως.
Για μένα, ένα βιβλίο είναι ό,τι πιο κοντινό υπάρχει στον άνθρωπο
και δεν μπορώ να τα πετάξω.
Κάποιες φορές έχω δει ένα βιβλίο στα σκουπίδια και είναι τρομερό.
Ας είναι κριτικός που έχει γράψει άσχημα πράγματα για σένα. Δεν μπορώ να το δώσω.
Ας είναι άχρηστο, κάτι που δεν θα έπρεπε να γίνει βιβλίο.
Κι αυτό το καταλαβαίνω. Και γίνονται στοίβα.
Όποιος έρχεται, κοιτάει κι εγώ λέω…
Υπάρχουν συγκεκριμένες στοίβες. "Πάρε ό,τι θες. Παρακαλώ".
"Ενδιαφέρον αυτό". Σκέφτομαι "Δεν είναι, μα πάρ' το".
Διαβάζεις καινούριους, νέους συγγραφείς; Διαβάζεις πολύ;
Ναι. Διαβάζω πολύ. Ναι. Διαβάζω. Κυρίως διαβάζω.
Είμαι βιβλιοφάγος.
Πώς βρίσκεις βιβλίο να διαβάσεις;
Και στα καλά να επικεντρώνεσαι, υπάρχουν πιο πολλά απ' όσα μπορείς να διαβάσεις.
Πάντα είχα, αν και γίνεται όλο και πιο δύσκολο,
πολλούς φίλους μεγαλύτερους που λένε "Δεν το έχεις διαβάσει αυτό;"
Μου λένε και το διαβάζω.
Επίσης, έψαχνα σε βιβλιοπωλεία, αλλά είναι όλο και λιγότερα πια.
Το σκέφτομαι συνέχεια, κι αν κάποιος προτείνει ένα βιβλίο
και το βρω καλή πρόταση, το αγοράζω.
Αν κάποιος μου προτείνει βιβλία και δεν μου αρέσουν πολύ,
του κρατάω κακία.
Μια φορά, έβαλα τις φωνές σε κάποιον, τον πήρα και του έβαλα τις φωνές,
επειδή είχε γράψει κάτι κι ήταν ο λόγος που αγόρασα το βιβλίο.
Ήμουν σε βιβλιοπωλείο. Δεν ήξερα το βιβλίο.
Σημείωσε κάτι ένας εκπληκτικός συγγραφέας.
Αγόρασα το βιβλίο.
Διάβασα το βιβλίο. Ήταν απαίσιο.
Του τηλεφώνησα και του είπα "Πας καλά; Μόλις το διάβασα".
Λέει "Τον ξέρω τον τύπο".
Είπα "Την επόμενη φορά, πριν το κάνεις αυτό, τηλεφώνησέ μου.
Πες 'Φραν, θα δεις δυο λόγια μου σε ένα βιβλίο, μα δεν είναι καλό'".
Υπάρχουν βιβλία που τα συνιστούν ανεπιφύλακτα
και λένε "Ο τύπος είναι ιδιοφυΐα".
Κι αγοράζω το βιβλίο. Υποκύπτω στην πίεση.
Και μου λένε "Πώς σου φάνηκε; Τέλειο; Το διάβασες;"
Τότε το συνειδητοποιώ. Λέω "Διάβασα ένα κομμάτι".
"Τι; Δεν σου άρεσε;"
Είπα "Όχι. Ακόμη χειρότερα. Ξέχασα ότι το διάβαζα".
Αυτό είναι το χειρότερο.
Το "ξέχασα ότι το διάβαζα" είναι πολύ χειρότερο απ' το "το έκλεισα οργισμένη".
Δεν το έκλεισα οργισμένη. Το άφησα στην άκρη.
Χτύπησε το τηλέφωνο ή ήταν ώρα να φάω,
και το διάστημα εκείνο ξέχασα ότι το διάβαζα.
Το τμήμα γενεαλογίας;
Γενεαλογία, ναι.
Πότε ήρθε η οικογένειά σου; Υπάρχουν πολλά βιβλία.
"Ιταλοί προς Αμερική".
Το 1910. 1909.
Έχασα πού ήταν. Είχαν πολλούς…
-Έχει Νορβηγούς εδώ. Ποιος νοιάζεται; -Ποιος νοιάζεται;
Όσοι είναι κάτω από σαράντα δεν έχουν τίποτα.
Ούτε βιβλία ούτε αρχεία.
Τα έχουν στο μηχάνημα. Όλα είναι εκεί μέσα.
Όχι. Πού το είδα αυτό;
"Οικογένειες στο Μέιφλαουερ", 12 τόμοι.
Πάντα το φανταζόμουν σαν μικρό σκάφος.
-Ήταν πολύ μικρό. -Με μερικούς WASP.
Γι' αυτό δεν επιβιβάστηκε σε αυτό η οικογένειά μου.
Θα σκέφτηκαν "Πολύς κόσμος!
Ας περιμένουμε μερικές εκατοντάδες χρόνια
και πάμε τρίτη θέση στο νησί Έλις και στη Νέα Υόρκη".
Δεν ξέρω πώς…
-Εδώ. -Βρήκες τους Ιταλούς;
Ναι. "Ιταλοί προς Αμερική".
-Πού είσαι; -1893, 1895.
-Ξέρεις τι χρονιές ήρθαν; -Το 1910.
1903, 1904, 1905.
Φοβάμαι ότι ήρθατε πολύ πρόσφατα. Δεν το έγραψαν ακόμα.
Έτοιμο. Μου αρέσουν τα επιτραπέζια, κύριε.
Να ρωτήσω, νόμιζα ότι ψάχνατε για αρρώστιες και μεταδοτικές ασθένειες.
Δυστυχώς, κυρία μου, έχει αποδειχθεί επιστημονικά
ότι η έλλειψη νοημοσύνης κληρονομείται,
συνεπώς, είναι μεταδοτική τρόπον τινά.
Δεν θέλουμε άνθρωποι κάτω του μετρίου να αναμειχθούν με τους πολίτες μας.
Τι σύγχρονο όραμα.
-Ξέρεις την ταινία Χαμένα Όνειρα; -Ναι.
Ήταν πολύ καλή,
επειδή είχε πολλά για τους μετανάστες που δεν ήξερα.
Δεν ήξερα πόσο αυστηρά ήταν τα μέτρα για την είσοδο στο νησί Έλις.
Ωστόσο ήξερα ότι ο προπάππους μου,
όταν ήρθε από τη Ρωσία,
κρατήθηκε γιατί είχε επιπεφυκίτιδα.
Προφανώς κόλλησε στο υπέροχο πλοίο. Όχι το Μέιφλαουερ.
Ναι.
Δεν υπήρχε… Θεραπευόταν με αντιβιοτικά, αλλά τότε δεν υπήρχαν.
Οπότε του είπαν "Πρέπει να μπεις σε καραντίνα".
Ήξεραν ότι ήταν μεταδοτικό.
"Αν φύγει σε κάποιες μέρες, καλώς. Αν όχι, θα γυρίσεις πίσω".
Ναι.
Ευτυχώς έγινε καλά και τον άφησαν να μπει.
Άνθρωποι γύρισαν πίσω κι άλλαξε όλη τους η ζωή.
-Για επιπεφυκίτιδα, για παράδειγμα. -Ναι.
Κοίτα κάτω.
Κοίτα πάνω.
Κάτω.
Πάνω.
Διάφορα κύματα μεταναστών πέρασαν από την Κάτω Ανατολική Πλευρά του Μανχάταν.
Όχι μόνο Εβραίοι. Όπως ξέρετε, ήταν Ιταλοί και πολλοί άλλοι.
Τώρα, όμως, εκεί υπάρχει το λεγόμενο Μουσείο Tenement.
Το Μουσείο Tenement! Τι έχει;
Επιδημία φυματίωσης;
Τι βάζεις εκεί μέσα; Καταλαβαίνεις τι εννοώ;
Το Μουσείο Tenement. Το λαχταρούσε ο κόσμος; Δεν νομίζω.
Είχες μπανιέρα στην κουζίνα. Ναι, έλα τώρα.
Για μένα, αυτό είναι…
Δεν ξέρω. Φαίνεται παράλογο.
Δεν προσπαθώ να αποτρέψω τον κόσμο να πάει.
Δεν είναι καλό οι νέοι που δεν ξέρουν για τις πολυκατοικίες να πάνε να το δουν;
Πώς μεγάλωσαν οι μετανάστες. Οι παππούδες μου, οι γονείς μου.
Υπάρχουν πολλά καλά μυθιστορήματα και βιβλία για την εποχή αυτή
και θα αποκτήσεις πιο πλούσια εικόνα, έστω και χωρίς φωτογραφίες.
Το μουσείο είναι καλό, γιατί το κοιτάνε.
Όταν βλέπεις κάτι, νιώθεις πιο άνετα
απ' το να διαβάζεις κάτι.
Αλλά το Μουσείο Tenement δεν είναι πολυκατοικία.
Κάποιος που δεν θα διάβαζες;
Αποκαλύφθηκε ότι ο Χένρι Ροθ έκανε σεξ με την αδερφή του.
Ήταν τρομερό.
Όχι, θα τον διάβαζα.
Φυσικά, δεν διαβάζεις κάποιον με τον ίδιο τρόπο.
Βέβαια ο Χένρι Ροθ δεν ήταν γαλήνιος, δεν έγραφε βουκολική ποίηση πριν.
Ξέρω, όταν διαβάζω έναν συγγραφέα, ακόμη και συγγραφείς μυθιστορημάτων,
πως ο κόσμος δεν σκέφτεται χωρίς λόγο όσα σκέφτεται.
Δεν έλεγα "Μα πίστευα ότι ήταν πολύ γλυκός ο Χένρι Ροθ".
Δεν το έλεγα πριν αυτό. Είναι, όμως, σπουδαίος συγγραφέας.
Δεν θα σταματούσα να τον διαβάζω.
Αν ζούσε, μπορεί να μην του μιλούσα.
Αλλά είναι νεκρός,
και πρέπει να τον διαβάσεις.
Ο Τζέιμς Λεβίν είναι ένας σπουδαίος καλλιτέχνης. Ένας σπουδαίος καλλιτέχνης.
Δεν λέω ότι δεν πιστεύω αυτές τις κατηγορίες.
Έστω ότι είναι αληθινές…
Ήταν κάποιος με δουλειά. Διευθυντής της Μητροπολιτικής Όπερας.
Ναι, πρέπει να τον απολύσουν. Το καταλαβαίνω.
Δεν χρειάζεται, όμως, να αφαιρέσουν τις ηχογραφήσεις του… Γιατί;
Αυτό δεν το καταλαβαίνω.
Η ιδέα ήταν ότι θα βγάλει λεφτά από αυτό;
Είναι σπουδαίες. Είναι σπουδαίος καλλιτέχνης.
Το να απολύεις ανθρώπους από τις δουλειές τους…
Πρέπει να γίνεται αν κάνουν φρικτά πράγματα.
Ιδίως αν κάνουν τέτοια πράγματα.
Αλλά το να μην διαβάζεις τα βιβλία τους, να μην ακούς τη μουσική τους…
Μου φαίνεται…
ανούσιο.
Λένε "Δεν μπορείς να ακούσεις τις ηχογραφήσεις χωρίς να το σκεφτείς".
Εγώ λέω "Εσύ όχι, εγώ ναι".
Όταν ήμουν πολύ μικρή, επτά ή οκτώ ετών,
η μητέρα μου μού αγόρασε αυτό.
Αυτό το βιβλίο. Το Six Little Cooks.
Δεν το πίστευα ότι θα το είχα δικό μου.
Ακόμη ξαφνιάζομαι.
Γιατί, όπως βλέπετε, είναι πολύ όμορφο.
Επίσης, δημοσιεύτηκε το 1900, νομίζω.
Δεν το πίστευα ότι μου ανήκε κάτι που έδειχνε τόσο σημαντικό.
Μου φαινόταν σημαντικό,
γιατί ήταν κάτι που είχε θέση σε μουσείο ή βιβλιοθήκη.
Το λατρεύω,
κι αν πάθαινε κάτι, θα μου ράγιζε η καρδιά.
Είναι ένα βιβλίο σε άριστη κατάσταση και ανήκε σε μια επτάχρονη.
Τόσο πολύ πρόσεχα πάντα τα βιβλία.
Θυμάμαι κάποτε, όταν ήμουν περίπου στην ίδια ηλικία,
διάβαζα ένα βιβλίο με τη Νάνσι Ντρου και μου έπεσε.
Το σήκωσα και το φίλησα.
Και η μητέρα μου είπε "Τι κάνεις;"
Είπα "Αν σου πέσει ένα βιβλίο, πρέπει να το φιλήσεις".
Είπε "Ποιος σου το είπε;"
Αυτό μας το είπαν στη συναγωγή.
Αν σου πέσει το προσευχητάρι, πώς το λένε, πρέπει να το φιλήσεις.
Και η μητέρα μου είπε "Ναι. Όχι όλα τα βιβλία".
Από τα πρώτα πράγματα που έγραψες ήταν για το περιοδικό Interview.
Κι αφού έγραφες εκεί για καιρό…
I Cover the Waterfront λεγόταν…
Όχι, η πρώτη μου στήλη για το Interview λεγόταν The Best of the Worst,
κι ήταν κριτική για ταινίες.
Έκανα κριτική ούτε καν για ταινίες β' διαλογής,
και ήταν της εταιρείας American International Pictures,
που εξειδικευόταν σε ταινίες τις οποίες λάτρευα.
Τις προέβαλαν στη Νέα Υόρκη για τους διανομείς.
Και τις έβλεπα. Έγραφα τη στήλη αυτή κάνα δυο χρόνια.
Και μετά άρχισα την I Cover the Waterfront,
που ήταν πιο καθολική.
Έγραφα για όλα, όχι μόνο για ταινίες.
-Σου είπα ότι είχα αυτό το βιβλίο. -Ποιο βιβλίο;
Όσα έγραψες για το Interview τη δεκαετία του '70.
-Έχει τις κριτικές μου για τις ταινίες. -Ακριβώς.
-The Best of the Worst. -Ακριβώς.
-Οι ταινίες της AIP. -Ναι.
Και δεν τις προέβαλαν στη Νέα Υόρκη. Ίσως στην 42η οδό.
Τις προέβαλαν στη Νέα Υόρκη για όσους είχαν ντράιβ ιν.
Διότι εκεί κυρίως έπαιζαν.
Έκαναν προβολές, όπως στο 1600 Broadway.
-Θυμάσαι την αίθουσα προβολών; -Υπέροχη.
-Πολύ βρόμικη. -Και μπήκα στη λίστα της AIP.
Για να βλέπω τις ταινίες. Γι' αυτές έγραφα κυρίως.
Ήταν πιο ευχάριστο να γράφεις γι' αυτές.
Διότι δεν με ενδιέφερε να γίνω κριτικός.
Ήθελα να γράφω για κάτι ευχάριστο.
-Αυτές ήταν. -Απίστευτες.
Κι εσύ έκανες τέτοια ταινία.
-Ενάντια στη Βία. -Έγραψα κριτική γι' αυτή.
-Την είδες; -Όχι.
Το θυμάμαι, διότι όταν έμαθα πρόσφατα
ότι έκανες το Ενάντια στη Βία, είπα "Έγραψα κριτική γι' αυτή. Το θυμάμαι".
Δεν ήξερα ότι ήταν δική σου.
Ναι;
Θα μας πείτε για την εμπειρία
από το περιοδικό Interview και τον Άντι Γουόρχολ;
Ειλικρινά δεν ξέρω τι να πω. Πάνε πολλά χρόνια από τότε.
Ήμουν πολύ νέα όταν άρχισα να δουλεύω για το Interview. Είκοσι.
Και έγραφα για το Interview 11 χρόνια. Πολλά χρόνια.
Δεν τα πήγα ποτέ καλά με τον Άντι.
Ούτε ο Άντι μαζί μου.
Τα πήγε καλύτερα αφότου πέθανε.
Πώς το ξέρω; Πούλησα όλα τα έργα του δύο εβδομάδες πριν πεθάνει.
Τα πούλησα για να πληρώσω τη συντήρηση στο διαμέρισμά μου.
Οπότε δεν παίρνω μόνο κακές μεσιτικές αποφάσεις.
Και ειλικρινά, πιστεύω ότι γι' αυτό πέθανε ο Άντι.
Σίγουρα σκέφτηκε
"Λοιπόν!"
Μόλις πέθανε, οι τιμές ανέβηκαν.
Δεν υπάρχει τίποτα πιο εμβληματικό για την αλλαγή στη Νέα Υόρκη
από το γεγονός πως αυτό που ήταν ανοιχτό όλο το 24ωρο,
το μεγάλο περίπτερο με τις εφημερίδες στο Κολόμπους Σερκλ
έγινε κατάστημα ενοικίασης ποδηλάτων.
Η όψη της Νέας Υόρκης άλλαξε εντελώς.
Με άλλα λόγια, η Νέα Υόρκη ήταν πλημμυρισμένη από χαρτί εφημερίδων.
-Ναι. -Ήταν σε υδρορροές, κάδους.
Θυμάσαι το μέρος στην Τάιμς Σκουέρ με όλες τις εφημερίδες;
Όλη η πόλη ήταν γεμάτη γιατί ο κόσμος τις πετούσε.
Ένα δισεκατομμύριο εφημερίδες. Κάθε μέρα τις πετούσαν.
Ήταν στις υδρορροές.
Όλοι οι σκουπιδοτενεκέδες ήταν γεμάτοι εφημερίδες.
Όλα τα καθίσματα στο μετρό είχαν εφημερίδες. Ήταν στο πάτωμα.
Σπάνια πια βλέπεις κόσμο να διαβάζει εφημερίδες στο μετρό.
Παλιά διάβαζαν όλοι.
Και βλέπεις ανθρώπους να διαβάζουν βιβλία στο μετρό.
Όχι ένα εκατομμύριο ανθρώπους, αλλά βλέπεις κάποιους.
Και είναι κυρίως νέοι.
Είναι κυρίως 20άρηδες.
Ρώτησα τον εκδότη μου, που έχει παιδιά σε αυτήν την ηλικία,
"Τα παιδιά σου διαβάζουν βιβλία στο Kindle, πώς το λένε;"
Και είπε "Όχι. Τα παιδιά μου διαβάζουν βιβλία".
Είπε "Αυτοί που διαβάζουν κυρίως…"
Υπάρχει κάτι όχι Kindle, κάπως αλλιώς λέγεται.
Είπε ότι αυτοί είναι κυρίως στα σαράντα και στα πενήντα.
Δεν ξέρω ακριβώς…
Προσπαθώ να βλέπω τι διαβάζει ο κόσμος.
Είναι πολύ σημαντικό για μένα.
Τι διαβάζεις;
Αλλά κάθε βιβλίο, ακόμη κι αν δω ένα και πω "Ποιος θα το διάβαζε αυτό;"
Ωραία. Είναι βιβλίο.
Εμπρός, διάβασέ το.
Χαίρετε. Αγοράζουν βιβλία εδώ;
Σ' αυτό το περίπτερο; Όχι.
Όχι. Σίγουρα όχι. Είναι δίκαιο να φέρεις βιβλίο στην Τάιμς Σκουέρ;
-Δεν είναι δίκαιο για τα βιβλία. -Ναι.
Δεν τους πέφτει λόγος.
Είναι επιζήμιο.
Αφού δεν πουλάς βιβλία, που είμαι σίγουρη, γιατί είσαι εδώ;
Πουλάς τα μπλουζάκια;
-Πουλάμε πολλές τσάντες. Πουλάμε βιβλία. -Ναι.
Υπέροχο βιβλίο. Το αγοράζω για τα παιδιά.
Πολύ καλό βιβλίο.
Κυρίες και κύριοι, υποδεχτείτε τη Φραν Λίμποβιτς!
Metropolitan Life και Social Studies. Ποιο κυκλοφόρησε πρώτο;
-Metropolitan Life. -Μετά το Social Studies.
Μια άκρως διασκεδαστική συλλογή από χιουμοριστικά δοκίμια. Και τα δύο.
Και πόσες φορές έχουν επανεκδοθεί με τη μία ή την άλλη μορφή;
-Τέσσερις ή πέντε φορές. -Τέσσερις ή πέντε φορές.
-Τώρα έβγαλες παιδικό βιβλίο. Το πρώτο. -Ακριβώς.
Θα γράψεις κάτι καινούριο;
-Αυτό. -Το βιβλίο με το πάντα;
-Ναι. -Ναι, μα είναι για παιδιά.
-Γράφω μυθιστόρημα. -Και πριν από έξι χρόνια έγραφες.
-Όταν μιλήσαμε τότε… -Όχι.
Έπρεπε να γράψω, αλλά δέκα χρόνια ήμουν μουτρωμένη.
-Δέκα χρόνια ήσουν μουτρωμένη; -Ναι.
Και κατάφερες κάτι από αυτά που ήθελες;
Τώρα μου φεύγουν τα μούτρα.
-Υποφέρεις από… -Ναι.
Εντάξει.
Η δημόσια βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης έχει μαγνητάκι με απόφθεγμά σου.
-Μισό απόφθεγμα. -Μισό απόφθεγμα.
Το μισό απόφθεγμα είναι "Σκέψου προτού μιλήσεις.
Διάβασε προτού σκεφτείς". Το υπόλοιπο;
Το υπόλοιπο απόφθεγμα, απ' ό,τι θυμάμαι, γιατί είναι πολύ παλιό…
Είναι κάτι που έγραψα για το Newsweek το 1978.
Λοιπόν, το Newsweek του 1978 ήταν πολύ σημαντική έκδοση.
Κι είχαν μια στήλη στην τελευταία σελίδα που λεγόταν My Turn.
Καλούσαν και κάποιον διαφορετικό για να γράψει.
Μετά το πρώτο μου βιβλίο το 1978, με κάλεσαν να το κάνω.
Οι γονείς μου δεν το πίστευαν. Είπαν
"Το ζήτησαν από εσένα;"
Οι γονείς μου έπαιρναν το Newsweek. Πολλοί Εβραίοι δεν έπαιρναν το Time,
διότι ήταν ιδιοκτήτης ο Χένρι Λους, γνωστός αντισημίτης.
Το Life το έπαιρναν. Για κάποιον λόγο, τους είχε διαφύγει αυτό.
Έπαιρναν το Newsweek.
Το Newsweek είχε μια στήλη κι είπα "Θα γράψω εγώ".
"Τι εννοείς; Εσύ;"
Τους ήταν αδιανόητο.
Έγραψα κάτι για εφήβους.
Ήταν κάτι διαφορετικό. Έδινα κατευθύνσεις για εφήβους.
Διάφορα πράγματα που πρέπει να κάνουν.
Νομίζω ότι το πρωτότυπο απόφθεγμα ήταν…
"Σκέψου προτού μιλήσεις. Διάβασε προτού σκεφτείς.
Θα έχεις κάτι να σκεφτείς που δεν επινόησες εσύ.
Συνετή κίνηση σε οποιαδήποτε ηλικία, μα ειδικά στα 17,
όταν κινδυνεύεις να καταλήξεις σε εκνευριστικά συμπεράσματα".
ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΤΟΝΙ ΜΟΡΙΣΟΝ
Το μέρος όπου βρισκόμαστε, το Players Club,
αγοράστηκε από τον Έντουιν Μπουθ που ήταν ηθοποιός,
και κάποια στιγμή το άνοιξε.
Κι όταν πέθανε, άφησε το κτίριο στο Players Club.
Ο αδερφός του, όμως,
ήταν ο Τζον Γουίλκς Μπουθ.
Ο αδερφός του σκότωσε τον Αβραάμ Λίνκολν.
Υπάρχει μια επιστολή επάνω…
Όχι η ίδια η επιστολή, αλλά αντίγραφό της,
που έγραψε σε μια εφημερίδα.
Απευθύνεται στους "συμπολίτες μου".
Ζητάει συγγνώμη για τον αδερφό του.
Διάβαζα την επιστολή και σκεφτόμουν
"Ξέρω πολλούς που παραπονιούνται για τα αδέρφια τους".
Σχεδόν όλοι όσοι έχουν αδέρφια, παραπονιούνται γι' αυτά.
Όταν διάβασα την επιστολή, όμως, σκέφτηκα
"Ό,τι αδέρφι κι αν έχεις…"
Μπορείς να πεις στον εαυτό σου "Ναι, ο αδερφός μου δεν με ξεπληρώνει ποτέ"
ή "Η αδερφή μου κουτσομπολεύει"…
Μπορείς, όμως, πάντα να πεις στον εαυτό σου
"Τουλάχιστον ο αδερφός μου δεν σκότωσε τον Αβραάμ Λίνκολν".
Σίγουρα κι ο Έντουιν Μπουθ άκουγε άλλους να παραπονιούνται για τα αδέρφια τους,
μέχρι τον φόνο του Λίνκολν.
Είμαι σίγουρη ότι μετά, αν κάποιος έλεγε "Ο αδερφός μου δανείστηκε…"
θα έλεγαν "Σουτ. Ο αδερφός του σκότωσε τον Λίνκολν".
"Ας μην το αναφέρουμε".
Πάντα υπάρχουν άνθρωποι με χειρότερα προβλήματα απ' τα δικά σου.
-Ωραία. -Τελειώσαμε;
Μάλιστα.
Συνέχισε να τραβάς.
Έτσι. Προχώρα.
Στ' αριστερά.
Ναι. Άλλη μια γέφυρα.
Εντάξει. Έφτασες.
Κι αυτός, ο πώς τον λένε, που θα έκανε εθνική οδό στο Μανχάταν;
Ο Ρόμπερτ Μόουζες. Αυτός έφτιαξε αυτό. Δική του ιδέα ήταν.
-Όλο αυτό… -Έπρεπε να μείνει στις μικρογραφίες.
Ο Ρόμπερτ Μόουζες, αν και δεν το ήξερε, ήταν γνωστός ως μινιατουρίστας.
Πήγα στη διεθνή έκθεση, μα δεν το είδα αυτό.
Είχε τόσο πολλά απίστευτα θεάματα,
που ποιος θα είχε χρόνο να δει αυτό;
Δεν το πιστεύω ότι είναι ακόμη εδώ.
Εντάξει. Ναι.
Υποτιτλισμός: Μάρθα Σιαμέτη