POKONAĆ STRACH
Ogromny wpływ na moje obecne życie
ma to, że w dzieciństwie bałem się wielu rzeczy.
Jaki był twój największy lęk?
Bałem się wszystkiego.
Byłem jednym z najmłodszych dzieci w okolicy.
Inni często się nade mną znęcali.
Dorastałem w dość trudnych warunkach,
ale lubię stawiać czoła
własnym ograniczeniom.
Niewielu ludzi tego doświadczyło.
Trudno tu dotrzeć
i trudno tu przetrwać.
Będziemy po tym chodzić.
Serio?
- Widać szczeliny, prawda? - Tak.
Chyba łatwo stamtąd spaść.
Nie wydaje się całkiem bezpieczne.
Nie wygląda to jak coś, w czym czułbym się pewnie.
Będę szczery.
W pięciu wcześniejszych wyprawach
podążałem za badaczami
w przerażające miejsca.
A to co?!
Szaleństwo!
Skała!
Warto było to zrobić, żeby odkryć cuda Ziemi.
Ale nie raz umierałem ze strachu.
Kiedy widzę dziką przyrodę,
niczym niezmąconą naturę,
wtedy się denerwuję,
bo po prostu jej nie rozumiem.
DWAYNE FIELDS BADACZ, POLARNIK
To jest mój następny krok.
Idę w nieznane, próbując pokonać własny strach.
Tym razem nie chodzi o poznawanie świata,
chodzi o poznawanie siebie.
Zimno tu.
Mój pierwszy lodowiec.
Z całą pewnością.
GDZIEŚ NA ISLANDII
Nigdy nie chodziłem po takim lodzie.
- To jest popękane. - Tak.
Stoję pośrodku niczego,
a Dwayne mówi, że musimy wyznaczyć kierunek za pomocą lodu
i znaleźć ocean,
bez map, bez telefonu
w jednym z najbardziej ekstremalnych miejsc na planecie.
Dlaczego wybrałeś ten kierunek?
Tam widać mały strumyczek.
Lód delikatnie się topi
i wpływa do tych małych kanalików.
Płynie w kierunku oceanu.
Rozumiem. Woda spływa z lodowca najkrótszą drogą.
Dwayne ma mnie zmotywować,
a ja muszę mu na to pozwolić.
Szaleństwo.
Czekaj.
Może zejdziemy i rzucimy na to okiem.
Dobra, słuchaj.
Najpierw ty zejdziesz…
…a kiedy uda ci się wrócić, z radością sam zejdę.
Jeśli ja zejdę, a ty zostaniesz tu sam,
- to koniec. - Pewnie tak.
Więc zostajesz ze mną.
Groty lodowe jak ta są zupełnie nieprzewidywalne.
Mogą mieć głębokość 15 metrów albo nawet 300.
Można to sprawdzić jedynie schodząc w dół.
Chodźmy.
Jak się czujesz?
Sam dobrze wiesz. Jestem przerażony.
Powolutku.
Świetnie.
Dobra robota.
Im niżej, tym głośniej.
Widzę, że zaczynasz ufać linie.
Nie bardzo mam wybór, co?
Lepiej, żeby nie zawiodła.
Odepnij się i zrelaksuj.
To całkowicie bezpieczne.
- Powiedział z pewnością w głosie. - Tak mówię.
Słyszałeś to pęknięcie?
Tak.
Tu wszystko bezustannie się rusza.
Połowa ludzkości powiedziałaby,
że tak wyglądają ich koszmary. Schodzisz do środowiska,
które bezustannie się rusza i zmienia.
W dodatku wypełnia je woda. Zwariowałeś?
Każdy by o to spytał.
Połowa z nas tak myśli.
- Dasz radę zejść niżej? - Chyba żartujesz.
Teraz popatrz w dół.
Niesamowite, prawda?
Ta grota ciągnie się w nieskończoność.
Chyba nie mamy dość liny, żeby tam zejść.
Szaleństwo.
Zwisanie nad bezdenną przepaścią niezupełnie jest moim hobby,
ale jakkolwiek straszne… jest to też wyzwalające.
Halo!
Jestem Will!
Will chce wiedzieć,
jak wydostać się z tej dziczy.
Ponoć sekretem są drobne wskazówki.
Jak myślisz, którędy musimy iść?
Wyobraźcie sobie, jak wygląda praca rybaka…
na pustyni!
PARK NARODOWY LENÇÓIS MARANHENSES BRAZYLIA
Chyba potrzebna im pomoc, prawda?
Zbrojnik
nie jest zwyczajną rybą.
Może przetrwać na lądzie!
A kiedy potrzebna mu woda…
Nie daje za wygraną.
Rybacy nie odnaleźliby wody w ten sposób…
ale mogą podążać za rybą.
Pięknie!
W każdym terenie możliwa jest nawigacja,
nawet w najbardziej jałowym.
Trzeba tylko wiedzieć,
jakich wskazówek szukać.
Popatrz na to.
To tylko ptak, Dwayne.
To one pomogą nam wydostać się z lodowca.
Na lodzie nie mają pożywienia.
Ptaki muszą znaleźć wodę, żeby znaleźć jedzenie…
i czegoś takiego jeszcze nie widzieliśmy.
Cała ta woda spływa z lodowca?
Tak.
Jeśli będziemy szli za nią,
zaprowadzi nas do morza.
I co to dla nas oznacza?
Gdybyśmy się zgubili,
tam łatwiej kogoś znaleźć.
Jasne.
- Tam jest też jedzenie. - Co teraz?
Teraz szukam miejsca,
w którym rozpoczniemy spływ kajakowy.
Szukamy miejsca na kajak.
- Tak. - I to na pewno nie jest tu.
Tu jest niebezpiecznie.
Ale w dole
jest pewnie o wiele spokojniej.
Pływanie kajakiem po takiej rzece może wyglądać strasznie…
ale to ważny krok,
ponieważ pewność siebie potrzebna do poruszania się w nieznanym
to esencja pracy badacza.
Zaczniemy od znalezienia spokojnego miejsca na wodowanie.
Tak „spokojnego”, że potrzebuję wodoodpornego kombinezonu.
Dobrze, tak trzymać.
Jasne.
Wyjmę teraz kajak.
Kiedy mówiłeś o tym wcześniej,
inaczej sobie to wyobrażałem.
Jak?
Myślałem, że to będzie prawdziwy kajak.
To tylko gumowy pontonik.
No tak.
W porządku.
Teraz spuścimy go do wody.
- A mówiąc „my”… - Masz na myśli mnie?
- Ty go spuścisz. - Jasne.
- Przygotuj się. - Dobra.
- Przejmij ciężar. - Mam go.
Dalej…
Idealnie. Przez chwilę tu zostanie.
- W porządku? - Tak.
- Ty tam zejdziesz. - Dobrze.
- Trzymaj się blisko ziemi. - Blisko ziemi.
Dawaj, Will.
Mówiłem już,
że nie jestem najlepszym pływakiem na świecie?
Nie chcę znaleźć się pod wodą.
Już czuć, jaka jest zimna. Ta woda pochodzi bezpośrednio z lodowca.
- Pływałeś kiedyś kajakiem? - Nie.
To mój pierwszy raz.
- Nigdy? - Nie.
Trzymaj się z lewej…
…bo kiedy zmienisz stronę,
- zmieni się twój środek ciężkości. - Rozumiem.
Ta wirująca brązowa woda oznacza, że wpływamy w silny prąd.
Prąd wzbił cały osad z dna.
Wpłyniemy w niego.
Wiosłuj.
Świetnie. Wiosłujemy dalej.
Wiosłuj.
Teraz płyniemy z prądem.
Świetnie.
- To wir wodny. - Dokładnie.
Jeśli jest niewielki, oznacza, że blisko powierzchni jest skała.
Wiosłuj.
Widzisz kształt „V”?
To oznacza, że woda opływa dwie skały.
Spróbujemy przepłynąć środkiem.
Utrzymaj równowagę. Świetnie.
Spokojnie i powoli.
- Co się dzieje? - To kipiel.
Widać z powierzchni, gdzie nurt bulgocze.
Nie przewrócimy się.
Przepływamy. A teraz następny.
Nie wiosłuj na fali, bo nas wciągnie.
Świetnie.
Wiosłuj, wpływamy na skałę.
- O Jezu. - W porządku. Możemy się zatrzymać.
- To było ciut wymagające. - Było.
Odrobinę wymagające.
Nie było łatwo, ale udało nam się.
Czuję przez rękawicę, jak zimna jest woda.
Kiedy zmarzną ci ręce, rób tak,
żeby wróciło krążenie.
To naprawdę działa.
- Czujesz nagły dopływ krwi do palców. - Tak.
Dobra rada.
Nauczyłem się tego w Arktyce.
- Kiedy byłeś w Arktyce? - Tak.
Nigdy nie słyszałem tego od czarnoskórej osoby.
To prawda.
Byłem na biegunie północnym. Wędrowałem przez pustynie.
Płynąłem kajakiem przez morza.
W każdej podróży uczymy się czegoś nowego.
Twoje dokonania są dla mnie bardzo ważne.
Dzięki. To wiele dla mnie znaczy.
Podziwiam badaczy.
Chcę być w waszym klubie.
Nie muszę udawać, że coś lata wokół mojej twarzy.
- Nie muszę udawać. - Nie wychodzi ci to.
Próbuję zrobić twardziela.
- Widzę. - Chcę pokazać…
Chyba jednego wyplułeś
- przed chwilą. - Wiem.
Nie ma niczego…
…co sprawiałoby mi taką przyjemność.
Coś jest w tym niebie nad głową.
To jest idealny sposób na spędzenie życia.
Wszystko jest nowe.
Przez cały czas czujesz lekki niepokój.
- To dobrze. - Czuję lekki niepokój
- cały czas. - Musisz go przezwyciężyć.
Jest rwąca woda, klify,
miejsca, które wymagają wykorzystania umiejętności.
Wykorzystuję ciebie.
Tak, uczę cię nawigacji.
Ale będziesz sam to potrafił
następnym razem.
Kiedy odkryłeś…
…że chcesz zostać badaczem?
Wiązało się to z ważnym wydarzeniem w moim życiu.
Mało brakowało,
a zostałbym zastrzelony.
Facet chciał mnie zabić.
Wycelował i nacisnął spust.
Przeładował i nacisnął drugi raz.
Cudownym zbiegiem okoliczności broń dwa razy się zacięła.
Przeżyłem, ale to mnie zmieniło.
Postanowiłem, że nadam
większy sens swojemu życiu.
I tak zostałem badaczem.
Dla badaczy takich jak Dwayne
strach może być najlepszą motywacją.
ATOL BAA, MALEDIWY
Albo tylko przeszkodą, z którą muszą sobie poradzić.
Płyniemy do zatoki.
Może spotkamy diabły morskie.
DOKTOR DIVA AMON BADACZ, BIOLOG MORSKI
SIDEY AHMED DZIAŁACZ NA RZECZ OCHRONY PRZYRODY
Kilka razy w roku, kiedy warunki są sprzyjające,
setki diabłów morskich zbierają się w tej zatoce
i żerują stadnie.
Zawsze chciałam to zobaczyć.
Czy to będzie przytłaczające już pod wodą?
Będzie.
Kiedy jest ich zbyt wiele, mogą cię uderzyć.
- Czy to boli? - I to bardzo.
Jasne.
Utrzymuj dwumetrowy dystans i będzie dobrze.
Długo czekały na ten moment.
Odpływanie od łódki jest jedną z najbardziej stresujących chwil.
Nie ma się pojęcia, z czym trzeba będzie się zmierzyć.
Czuję niebezpieczeństwo…
bo jest tu tak wiele zwierząt w tak małym miejscu.
Wtedy naprawdę
czuje się strach.
Diabły morskie ważą ponad 400 kilo.
To jakby uderzyła cię ciężarówka.
Czuje się mieszankę wielu emocji.
Strach…
ale też zachwyt nad potęgą i pięknem
tych wspaniałych zwierząt.
O mój Boże.
Niesamowite.
Mogłoby się wydawać, że strach jest nierozerwalnie związany z pracą badaczy.
Nauczyłem się, że trzeba współpracować ze strachem,
nie walczyć z nim.
Po prostu to tu zostawimy.
Wspinałeś się kiedyś?
W Filadelfii?
Pewno.
Mamy tam wielu wspinaczy.
To chyba będzie najlepsze miejsce.
- To miejsce? - Najlepsze, jakie widzieliśmy.
- Możesz iść przodem. - Zaczniemy…
Będę cię asekurował z dołu. Ruszaj.
Masz tu mnóstwo uchwytów
i miejsca na stopy. Ja cię podtrzymam.
- Trzymasz? - Tak. Wskakuj.
Świetnie.
Jest tam półka skalna.
- Widzisz ją? - Tak.
Wstrzymaj się. Wchodzę.
Nie wiedziałem, czemu ja pierwszy,
ale już rozumiem.
- Jak to wygląda? - Nieźle.
- Tak? - Nie najgorzej.
Więc…
kluczem jest przewidywanie.
Owady w oczach nie pomagają.
Raczej nie.
Ta część rzeki nosi nazwę Kanion Studlagil.
Odkryto go zaledwie kilka lat temu.
I, o ile mi wiadomo, nikt wcześniej nie robił tu spływu.
Więc teraz czeka nas nowa ziemia.
Co widzisz, patrząc na tę rzekę?
Zdaje się przyspieszać…
…po lewej stronie,
a dalej jakby zawracała…
…płynąc wolno po prawej.
Wydaje się bardziej rwąca, więc tutaj nurt przyspiesza.
Oczywiście.
Patrząc na prawą stronę,
chyba nie chcemy tam płynąć.
- Może być płytsza. - Tak.
- Może tam być więcej kamieni. - Rozumiem.
- Możemy utknąć. - Tak.
Ale tam, gdzie woda płynie szybciej…
czy tam może być kolejny wodospad?
To zawsze może się zdarzyć.
To może jednak chcemy płynąć prawą stroną?
Nie, płyniemy na lewo.
Mamy drugą łódź? Gdybym się z tobą nie zgodził
i chciałbym płynąć…
Takie rzeki są nieprzewidywalne.
Ale podejrzewam, że Will nauczy się tego tylko,
jeśli sam przejmie ster.
Oby był na to gotowy.
Sprawy przybierają poważny obrót.
Ja mam nas przeprowadzić przez kolejną część rzeki.
Oby był ubezpieczony.
Możemy ruszać?
- Ruszajmy. - Jasne.
Płyniemy w dół, prawda?
- Tak. - Aż tam.
Dobrze.
Trochę się boję.
Krzycz, co widzisz.
Po lewej stronie…
…to wir wodny.
Dawaj.
Będziemy trzymać się środka.
Widzę kształt litery „V”.
Musimy skierować dziób w jej czubek.
Dobrze.
Robi się ostro.
Widzę, jak woda się pieni
z prawej strony, w kierunku środka.
Powiosłuj trochę, bo płyniemy zbyt wolno.
Chcemy przyspieszyć do prędkości wody.
Duża fala.
Trochę nami potrzęsło.
Wszystko w porządku. Proszę zachować spokój.
Musisz się uspokoić.
Pewnie.
Przed nami kolejne fale.
Z której strony mają nas uderzyć?
Chcemy ustawić się w ten sposób, więc na pierwszą.
Na godzinę pierwszą.
Nie wiosłuj.
Nie przewrócimy się.
Dobra robota.
Tak trzymaj!
Świetnie.
To było wspaniałe.
- Przybyli, zobaczyli… - Zwyciężyli.
…zwyciężyliśmy.
Mamy te umiejętności.
Zapamiętam to do końca życia.
Świetnie sobie poradziłeś. To był twój pierwszy spływ,
a dotarliśmy tu bez przewrotki.
To było fantastyczne.
Zawrócę teraz.
Super.
Ta chwila zasługuje na toast.
Trzymaj ją.
Wciskaj.
- Spokojnie. - Dawaj dalej.
Wystarczy.
Idealnie.
Kiedy tu przybyłem,
wszystko wydawało się nieznane, a nawet niebezpieczne.
Teraz to rozumiem.
Nie miałem pojęcia, że jestem do tego zdolny.
Ale udało się.
Ja, dzieciak z zachodniej Filadelfii, który nie znosi wody.
Dotarliśmy aż do oceanu.
Jesteśmy na miejscu.
To może nie wydawać się dużym osiągnięciem,
ale dla mnie takim było.
Nie zabiłeś mnie.
Jeszcze żyję!
Prawie.
Teraz rozumiem, co znaczy płynąć z prądem.
Wiesz co,
ładnie to ująłeś.
Popatrz na to miejsce.
To było coś, prawda?
Stary!
Cieszę się, że tu jestem
i że przetrwałem.
Czasem myślałem: „Idziemy pod wodę”.
Ale udało się.
Dla mnie liczy się przyjazd tu, zjednoczenie z naturą
i sprawdzenie samego siebie.
Nie chodzi o popisywanie się siłą i umiejętnościami,
ale przeniesienie doświadczeń, które tu zdobyłem
na inne wyzwania w życiu.
Dla mnie to jest najważniejsze.
Ale kiedy zaczynasz taką przygodę,
nigdy nie wiesz, czy dobrze się skończy.
Choć może ty masz taką pewność.
- Zawsze wierzę, że się uda. - Naprawdę?
Tu nawet nie chodzi o sukces wyprawy.
Może to brzmi banalnie,
ale chodzi o podróż.
Szczerze, chodzi o zdobycie nowego doświadczenia.
Trzeba próbować.
Sam przyznaj, że ten moment
to najlepsza część wyprawy.
Masz rację.
Teraz kiedy o tym mówisz…
przyjeżdżając, miałem mieszane uczucia.
Mogłeś być zawiedziony.
To prawda.
Czekaj. Słyszysz to?
Przylatują. Świetne wyczucie czasu.
To była długa i trudna podróż.
W pewnym sensie zajęła mi 52 lata.
Mój cel był prosty.
Wyjść ze strefy komfortu,
połączyć się z planetą
i może zainspirować innych do tego samego.
Badacze zabrali mnie
na krańce Ziemi i jeszcze dalej.
Pokazali mi, że nasz świat jest pełen cudów.
Istnieją ukryte siły, których nie widzimy i nie rozumiemy.
Wejście w nieznane może być przerażające.
Ale czasem jedynym dobrym wyjściem
jest pójście z prądem.
Trzeba porzucić strach.
A kiedy pozwolisz sobie
odzyskać łączność z naszą planetą…
zobaczysz, że jej cuda są bezkresne.
To mi się podoba!
Tak!
A to dopiero początek.
Witamy na Ziemi, Willu Smith.
Czas pozwiedzać.
WITAMY NA ZIEMI
Napisy: Hanna Szulik