NETFLIX ORİJİNAL KOMEDİ DİZİSİ
Bal.
Oralet.
Karamel.
Hoş geliyor, değil mi?
Biraz tatlı, içine belki limon atarsınız.
Ama yine de kulağa hoş gelen şeyler.
Yanında biraz bisküvi ile içebilirsiniz.
Ağzınızda dolandırıp mutlulukla yutabilirsiniz.
Peki ya size bu kelimelerin...
"Bal.
Oralet
ve karamelin, bir küfrün gizli şifresi olduğunu söylesem?
O kadar tabu ve görsel ki
gözümüzün önüne iğrenç bir şey gelmeden bu kelimeyi söyleyemeyiz.
Bu küfrü vücudumuzdan attığımız bir şeyle ifade ediyoruz.
Ballı Oralet Karamel.
Fena bir bok.
Hiçbir bok gelmedi. Kutlamadılar bile.
Bokumda bile değil.
En sevdiğim küfür, bok.
Sıçayım be!
Yani bok deyince aklıma sıçmak geliyor, değil mi?
Çok net.
Bu niye bir küfür ki?
Üç harfli bir kelime.
Dört harfli kaka kelimesiyle aynı anlama geliyor.
"Bir sürü boktan iş var." Kimse alınmaz.
Bir sürü boktan şey var.
Onlar bu şeyleri öğreniyorlar
ve onlar da istiyor.
BOK
Bok...
Kullanması çok kolay.
Diğer küfürlere ekleyebilirsiniz ve daha havalı, eğlenceli olur.
"Sikik bok, götlü bok."
-"Sıçtığım kahpe." -"Götü boklu."
"Şu siktiğim götü bokluya bakın."
"Fena bir bok. Lanet bok."
"Başın belada. Lanet bir bok?"
Kaka ve dışkının isyankâr abisinin çıkış noktası nedir?
BOKUN TARİHÇESİ
Kelimeler küfür olarak başlamaz. Sadece kelimedir.
Sonra birdenbire bu kelimeler
kültürün en derin yasaklarına ve kültürle ilgili konulara erişirler.
Kelimenin etimolojik tarihinde
bir gün birisi bunun küfür olduğuna karar vermiş.
Bu aptalca.
Muhtemelen bu kelime bir duygudan gelmiştir.
Biliyorum, akıllıca olan cevap Latince bir kökeni olması.
Latince bir kelimeden gelmesi, öyle boktan bir şey.
Shit, yani bok, Anglosakson bir kelime.
Birçok küfür gibi ilk başta ayıp değildi.
Dışkı anlamına geliyordu.
Orta çağ İngilizcesindeki tıbbi metinlerde
dışkı için shit kelimesi kullanılıyor.
Orta Çağ'da tuvalete gitmek ortak bir deneyimdi.
Kendi başınıza girip oturabileceğiniz bir odanız yoktu.
Açık alanlarda bulunan çoklu tuvaletler vardı.
Tanımadığınız insanlarla ya da ailecek
bu tuvaleti kullanıyordunuz.
Bu çok güzel. Hep birlikte oturup sıçma fikri.
Tuvalete gidip elimize telefonu alıp e-postalarımıza cevap veriyoruz,
ya da Instagram'a bakıyoruz.
Bunun yerine hep birlikte oturup
yanımızdaki insana hâl, hatır sorsak? "Selam, nasıl gidiyor?
İyi sıçıyor musun?" desek?
Birisi sıçarken gözlerine bakmak.
Tuvalet konusundaki utançlarımızı bence yerle bir edecek bir şey olabilir.
Starbucks tuvaletlerinde daha az sıra olur.
Sıçayım böyle fikre.
TUVALET
Bokun nereden geldiği konusunda harika bir hikâye var.
Bu bir halk etimolojisi.
Eskiden Atlantik üzerinden bok gönderilirmiş.
Shit kelimesinin de "Taşıma Sırasında Yüksekte Kalmak"tan geldiği söyleniyor.
Hikâyelere göre 1800'lü yıllarda
Atlantik Okyanusu'ndan dışkı gübre gönderiliyormuş.
Yazın bir kenara.
Bir gün okyanustan karşıya bok göndermenin bedeli bana kalacak.
Yükseğe konulması gerekiyormuş, eğer altta kalırsa
metan gazı ve sıcaklık alev almasına sebep olurmuş.
Kimi kandırıyorum ki? Okyanusta bir hayat fikrinin romantizmine takılıp kaldım.
Özgürlük, macera, ganimet.
Ama bu hayatta garanti olan tek şey...
Saçma bir hikâyeymiş.
Ben bile daha iyisini yazardım.
Lanet olsun.
Bokun tarihine devam etmeden önce
bu kelimenin duayeninin başarılarına bir göz atalım.
Aktör Isaiah Whitlock bu kelimeyle ün saldı.
Kimse bu kelimeyi kullanamıyorken The Wire dizisinde kullandı.
Bu kelime kariyerimin büyük bir parçası oldu.
Böyle olmasını planlamamıştım.
"Sıçayım." diyor.
Ben South Bend, Indiana'da doğdum. Ailem Tennessee'de.
Güney ve Orta batı bir arada.
Ben de bir araya getirdim.
Ortaya bu çıktı.
Sıçayım.
Spike Lee'nin 25. Saat filminde yapmaya başladım.
The Wire'da yaptım. O dizide patladı.
Isaiah Whitlock'un "sıçayım"ı Samuel L. Jackson'ın "siktir"e eşit.
Bu ikiliye 21. yüzyıl için "Ebony and Ivory" diyebiliriz.
Tamam, başlıyoruz.
Dünyanın en uzun "Sıçayım"ını yapacağım.
Sıçayım...
10 DAKİKA SONRA
22. DAKİKA
NİYE KÜFREDİYORUZ? BİLİMSEL AÇIKLAMA
Bilim için "Sıçayım." küfrünü etmek
neredeyse sıçmak kadar güzel hissettirebilir.
Bazı bilimsel araştırmalara göre küfrettiğinizde
daha iyi hissedersiniz.
Acı çekerken küfrederseniz acı eşiğiniz yükselir.
Küfretmeyen insanlar var. Hiçbir şekilde kullanmıyorlar.
Ama buna yaklaşıyorlar diyebiliriz.
"Şu sebepten küfretmiyorum." diyen insanlar vardır
ama çok rahatça şöyle derler.
Seveyim, sayayım gibi şeyler söylerler. Bunlar küfürlerin yerine geçen laflardır.
Hepsi küfür fonksiyonu içerir.
Birçok insan küfretmenin rahatlatıcı olduğunu düşünür.
Duygularınız içinizde biriktiğinde yararlı olabilirler.
Doğum yapan kadınları düşünün.
Vajinanızdan, vücudunuzdan bir insan çıkardığınız anda
bir sürü, 90 tane kelime söylemek istemezsiniz.
"Aman Tanrım, ben şu anda..."
Hayır. "Siktir!" dersiniz.
Ve bebek çıkar.
Tamam.
Bir deney yapacağız. Var mısın?
Tamam, yapalım. Buz mu?
Bilim insanları sizden elinizi buz dolu bir kovaya sokmanızı ister.
İki seçeneğiniz var. Ya istediğiniz sıklıkta küfredebilirsiniz
ya da nötr bir şey söylersiniz.
Sonuçlara göre küfrettiğiniz sırada elinizi %50 daha uzun süre tutabilirsiniz.
KÜFREDEMEZ
Peki.
Yani…
Ananı sikeyim, sürtük.
Ne aptalım.
Sıçayım.
Ne?
Sıçayım.
KÜFREDEMEZ
Orospu çocuğu.
Siktir.
A, B, C, D, E…
YAKLAŞIK 28 DAKİKA
Sıçayım.
Sıçayım!
Sizi...
Bok.
...seveyim.
Nedense "Amcık." demek istemiyorum. Bana yardımcı olmayacak.
Yapamıyorum!
Yeter.
Yeter, buraya kadar.
Siktir.
-Kaç saniye? -İki dakika 20 saniye.
Gerçekmiş.
O kadar küfretmek istedim ki.
Küfrettikçe transa girmiş gibiydim.
Küfretmenin gücü, önemli.
Acıya karşı koymamızı sağlıyor.
Küfretmek güçlüdür.
İyi ki küfredebiliyoruz, sıçayım!
Buz deneyi küfür konusunda ilginç sorular doğurdu.
Nasıl küfrettiğimiz konusunda da.
Beyin ve küfür arasındaki ilişkiyi anlamak için
Phineas Gage adında 19. yüzyılda yaşamış
bir tren yolu işçisinin vakasını incelemeliyiz.
G ile yazılıyor.
Gage.
Phineas Gage ,Cavendish, Vermont yakınlarında tren yolu diziyordu.
Ne kadar şanslıyım, yeni bir gün, yeni bir delik.
Efsaneye göre deliği kapatmayı unutmuştu.
Alev aldı ve bir metre uzunluğundaki demir çubuk
kafasını delip geçti.
Çubuk tam 25 metre uzağa düştü.
Doktorlar, kazanın hemen ardından konuşabilmesine şaşkın kalmıştı.
"Sıçayım." diyorum.
Kocaman bir bok sıçayım!
Onu tanıyan herkes tavırlarının değiştiğini söylüyordu.
Eski Gage değildi.
Sıçayım!
Daha kaba konuşmaya başladı, kişiliği daha agresifleşti.
İş bulması da zorlaştı.
Sıçtığım bok!
Ayrıca konuşabilme yeteneğini çoğunlukla kaybetmişti.
Ama bir kelime bulamadığı zaman küfrediyordu.
Çubuk ön lobunu delmişti.
Bu hasar beynin mantıklı, sorumlu düşünme
ve sosyal muhakeme yapan yerine gelmişti.
Dürtülerimizi önlemek istediğimizde
sık sık kullandığımız kısımlar.
Bu vaka şu sonucu doğurdu.
İyi bir insandan pisliğin tekine dönüşebilirsiniz.
Sıçayım!
Bok kelimesini nasıl kullanıyoruz?
Ben bu küfrü heyecan olarak kullanmıyorum.
Çünkü benim günlük konuşmama girmiş.
Bu küfrü kullanırken
"Sıçtığımının şeylerini almalıyım." ya da "Şu boklarla uğraşmalıyım." diyorum.
Laf ederken "Siktir!" derim.
"Bok" ve "siktir" yer değiştirebilir ama "siktir" küfrü daha güçlü.
Beynimde söylemek istediğim cümleleri oluştururken
uygun bir seçim yapıyorum.
"Bok" sanki hazırlıksız yakalanmak gibi.
Son derece yararlı olabilir.
Bu küfrün büyük hayranıyım.
Fena bir bok yığını.
Diyelim ki bir restorana gittim.
"Sıçtığımın menüsündeki yeni şeyleri deneyeyim." diyorum.
"Önce bir deneyeyim."
Garsonu çağırıp "Sıçtığım sipariş bu mu?" diyorum.
"Çünkü bu önceki gibi değil."
Garson "Sen ne bok anlatıyorsun?" diyor. "Sıçtığımın siparişi." diyorum.
O da "Sıçayım." diyor.
Sıçayım...
30 DAKİKA CİVARI
KOMİK BOK?
Komedi dünyasında bu küfrün etrafındaki espriler
zekâ ve kültür seviyenize göre değişir.
"Sıçtığım." derken dışkıdan bahsediyorsanız...
Kültürsüz mü sayılır? Duruma göre değişir.
Yani, bok esprilerinin ucuz ve dandik olduğunu söyleyemezsiniz.
Harika olabilir.
Osurçtum.
-O ne demek? -Osurmaya çalıştım, bok geldi.
Osurçtum.
Sahneye çıkıp kadın özgürlükleri konusunda konuşuyorum.
Onlar bunu duymak istemiyor.
"Tur otobüsüne ilk kim sıçtı?" diyorum. Gülmekten ölüyorlar.
Tuvalet mizahı çok sofistike olabilir.
Bence kendince bir yolculuğu var.
Bazı insanlar burun kıvırıp ucuz ve bayağı bulabiliyor.
New Yorker dergisi seviyesinde olabilir.
Hepsi içeriğe bağlı.
BOKTAN DURUM
"Bok" küfürler içinde ayrı bir sınıfa sahip.
Eğlenceli küfürler "siktir", "amcık" ya da "göt"ün aksine,
"bok" kimsenin istemeyeceği bir şey.
"Bok" nasıl bir küfür oldu?
Rönesans dönemindeki shit kelimesine eş diğer kelimeler beray
ve bescumber kelimeleri.
Bunlar bokun saçılması anlamına gelen kelimeler.
Şiddetli tuvalet yapma anlamında.
Ama neden küfür olmadıkları aşikâr.
Etkili değiller.
"Bok" küfrünün gidebileceği yerler sözcük olarak sınırlı.
Çünkü bir atık ürün anlamında.
Genelde güzel olmayan şeylerle bağlantılı kullanılıyor.
Bu kelime uzun bir süre boyunca ahlaksız olarak görülmedi.
Özellikle bokla ilgilenen biriyle konuşmuyorsanız
muhtemelen bu kelimeyi kullanmazdınız.
Çiftçi ya da avukat olabilir.
Ama başkalarının boklarından uzaklaştığımız zaman
bu kelimeden de kendimizi uzaklaştırdık.
Yüzlerce yıl boyunca bundan bahsetmedik.
Bu kelimeden niye bu kadar uzun süre kaçtık?
Muhtemelen arıtma tesisatının gelişmesiyle birlikte.
Rönesans zamanında insanlar zenginleşti.
Daha fazla odalı evler inşa edilmeye başlandı.
Bu da günümüzdeki mahremiyet olgusunu oluşturdu.
Mahremiyet olgusu oluşmaya başlayınca
bazı işlerin yalnız yapılması gerektiği düşünüldü.
Etrafında insanlar varken dışkı yapmak tabu olmaya başladı.
Böylece "bok" kelimesi bir küfür hâline geldi.
1930'lu yıllarda
bok suratlı, bok kafalı ve tavuk boku gibi terimler
günlük sözlüğümüze girmeye başladı.
Elbette sonsuz farklı şekilde kullanılabilir.
Bu kelime kültür ve argomuzda geniş bir yer edindi.
Özellikle de son 50 yılda "bok" çok yol kat etti.
Diğer küfürler arasında gerçekten önemli bir yere geldi.
Söylendiğinde dikkat çekecek kadar sert sayılan bir küfür.
Ama çok da sert değil.
Bu yüzden önde kalmıyor diyebiliriz.
BOK
YAKLAŞIK 42 DAKİKA
TWISTED SANSÜRLEME
Twisted Sister grubunun baş solisti Dee Snider,
kolsuz tişört ve makyaj yaparak
meclisin önüne çıktı ve 1985'te sanatsal konuşmayı savundu.
The Parents Music Resource Center,
eş kurucusu Tipper Gore önderliğinde çocukların ahlaksız söz içeren müziklere
erişimini engellemeyi amaç edindi.
Bu konu üzerinde görüşlerimi bildirmeye geldim.
"Cinsellik ya da rahatsız edici içeriğe sahip olan
ses kayıtlarının paketlerinin üzerine
alıcıları uyarmak amacıyla
bir etiket konulması konusu."
Duruşmaların sonucu?
Ebeveyn Denetimi etiketleri.
Hız kazanmıştı.
Siyahi Kültürü'nün gelişmesiyle birlikte
Tipper Gore ve bir sürü kişi bunu
Ebeveyn Denetimi etiketiyle önlemeye çalıştılar.
Ebeveyn Denetimi etiketleri benim için ırkçılıktı.
Arkadaşlarım için de. Irkçılık olduğunu düşündük
çünkü 80'lerde çıkmıştı ve hip-hop müzik etkin bir güç olmaya başlamıştı.
Mahalle dipleri müziği değildi.
"Bu bir yanlış anlaşılma. Burada bir fırsat kaçıyor.
Kültürün gittiği yolda bir iletişim olmalı." dedim.
Muhafazakâr kitleler küfürlü sözler olduğunu göstererek
bu şarkıları söyleyenleri etkisiz kılmaya çalıştılar.
Kaba bir dilin eğitimsizlik ya da zekâ yoksunluğu olduğu
hissini vermek istediler.
Genç kültürü ve Siyahi Kültürü'nden korktukları içindi.
Irkçılığı sorumluluk, politika ve asayiş ile örterek
bir çeşit savunma oluşturmak istediler.
Bunlar ebeveynleri ve Tipper Gore'u korkuttu.
Ama bunun sonucunda çocuklar daha da ilgi gösterdi.
Süper indirim etiketi gibi oldu.
"Bunda Ebeveyn Denetimi etiketi var."
Etiketsiz olanları alanları sevmezdim.
Ne olabileceğini merak ederdim.
Üzerinde Ebeveyn Denetimi etiketi olan CD'leri almaya yönelmiştim.
Ludacris'in Word of Mouf albümü vardı. Kapağında bir ağız çizimi vardı.
Cinsellik içerikliydi ve Ebeveyn Denetimi etiketi vardı.
Ben de "Harika!" dedim.
Sansür benim için iyi bir şey değil. Kötü olduğuna kim karar veriyor?
Kim dedi "Bu kötü bir kelime." diye?
Bu da bizi nesillerce saygı duyduğumuz, kültürümüze şekil veren geleneğe getirdi.
Afrikalı Amerikalı ağzından İngilizcenin dönüştürme gücü.
Yine Siyahi Kültürü'ne çok borçluyuz.
Dilsel tuvaletleri alıp tahtlara çevirmeyi başardılar.
"Shit kelimesi
duymaktan ya da söylemekten çekindiğimiz bir şeyden çıkıp
the shit kavramına dönüştü.
1970'ler ve 80'lerde bu küfür
farklı bir şekil aldı ve her yerde kullanılmaya başlandı.
Çok kötü bir şey size o kadar çok söylenmiş ki
bir anlam ifade etmiyor artık.
Hatta o kötü sözü öyle bir hâle getiriyorsunuz ki
insanlar olmak istedikleri şey olarak ifade ediyorlar.
İngilizcede the shit farklı bir şey ifade etmeye başladı.
İyi ve kötü arasındaki fark. Mükemmel demek.
Olumsuz bir şeyi tersine çevirmek gibi.
Birisi bunu bu şekilde kullanırsa
"Teşekkürler, farkında olmana sevindim." derim.
Bence bu kullanım bir küfrü alıp kutsal bir şey yapmak.
Bad kelimesi kötü demekti, ta ki Michael Jackson kullanana dek.
Fat kelimesi olumsuz bir şeydi, F harfi PH ile değiştirilene kadar.
"Bok" boktur.
Eğer the shit olarak yazılırsa en iyisidir.
Boktan olabilirsiniz ama o zaman önemsizsiniz demektir.
Anladınız mı?
Bir şarkı sözü var.
Benim için çok romantik bir şey.
Diyor ki...
"Bu bok sensin ve sana hastayım."
Bence bu sadece bir kelime.
Normal bir kelime.
Bundan 100, 200 yıl önce bu kelimeyi kullanan kimse
olumlu bir anlamda kullanılacağını hayal edememişti.
"Bok" küfrü "pislik"in birkaç yıl gerisinde.
Eğer pislik diyebiliyorsanız, "bok" kelimesi de oraya doğru gidecektir.
Birilerinin boklarıyla uğraşmaktan bıkmış da olsanız,
ya da kendiniz sıçıyorsanız,
bunun büyük bir eşitleyici olduğunu unutmayın.
Irk, din ya da mezhep fark etmeksizin,
kral ya da köylü,
herkes sıçar!
YAKLAŞIK 56 DAKİKA SONRA MUHTEMELEN DAHA UZUN
İşte bu.
Guinness Rekorlar Kitabı'nı arayın.
İşte bu. Benden bu kadar.
Alt yazı çevirmeni: Gökay Örsel