NETFLIX — ORYGINALNY SERIAL KOMEDIOWY
Słodka.
Herbata.
I tort.
Brzmi nieźle, co?
Może ciut za słodko, może warto dodać cytryny.
Ale i tak miło to słyszeć. Brzmi przyjemnie.
Jak coś, co z rozkoszą wkładamy do ust,
a potem przełykamy z szerokim uśmiechem.
A gdybym powiedział, że te słowa…
„słodka…
herbata…
i tort”
to tajny szyfr,
za którym skrywa się tak odstręczający wulgaryzm,
że większości z nas na sam jego dźwięk staje przed oczami obrzydliwa…
funkcja organizmu, którą opisuje się tym wulgaryzmem?
Słodka herbata i tort.
Dobre gówno.
Gówno dostałam. Nawet żadnych życzeń.
Mam to w dupie.
Mój ulubiony wulgaryzm to „shit”.
O w dupę!
Kiedy myślę o słowie „shit”, myślę o kupie. Wiadomo.
Dlaczego to jest wulgaryzm?
To czteroliterowe słowo,
które oznacza dokładnie to samo, co czteroliterowe słowo „crap”.
„Mam kupę roboty” nikogo nie razi.
Robimy w pytę rzeczy.
Oni się o tym dowiadują i chcą naszych w pytę rzeczy.
Słowo „shit” jest banalne w użyciu.
Można je dodać do każdego innego wulgaryzmu,
żeby brzmiał fajniej.
„Ale pojebane gówno”. „Zryte gówno”.
- „Chujowe gówno”. - „Patrz, jaki dupek”.
„Zajebiście”. „Przejebane!”
„Masz kłopoty. Masz przejebane”.
Skąd wywodzi się starszy, zbuntowany brat „kupy”?
HISTORIA „SHIT”
Na początku każdy wulgaryzm
jest zwykłym słowem.
A potem nagle zaczynają dotykać…
sfery głębokiego tabu danej kultury
i wyjątkowo drażliwych dla niej obszarów.
W pewnym momencie historii tego słowa ktoś uznał,
że to jest wulgaryzm.
To głupie.
„Shit” pewnie pochodzi od emocji.
Mądra odpowiedź pewnie jest taka,
że „shit” wywodzi się od jakiegoś łacińskiego rdzenia.
Jakieś takie bzdury.
„Shit” to anglosaskie słowo.
Na początku nie było niecenzuralne.
Tak mówiło się na odchody.
Mamy angielskie teksty medyczne ze średniowiecza,
które w kontekście wydalania używają słowa „shit”.
W średniowieczu wyjście do toalety było doświadczeniem grupowym.
Nie było pomieszczeń, w których siada się w pojedynkę.
Istniały wygódki z wieloma stanowiskami.
Czasem dzieliło się je z nieznajomymi,
a czasem z całą rodziną.
To piękne.
Gromadzimy się wszyscy razem i sramy.
Społeczeństwo byłoby o wiele lepsze,
gdybyśmy po wejściu do łazienki nie wyciągali komórki,
żeby odpowiadać na e-maile i wrzucać coś na Instagrama,
tylko siadali obok drugiego człowieka i mówili: „Co u ciebie? Jak ci się żyje?”.
Gdybyśmy patrzyli sobie w oczy podczas srania,
pozbylibyśmy się piętna, które sprawia,
że w toalecie się wstydzimy.
Poza tym w Starbucksie byłyby mniejsze kolejki.
Co za bzdury.
SRACZ
Istnieje ciekawa teoria o słowie „shit”.
Według etymologii ludowej pochodzi ono z czasów,
kiedy transportowano odchody przez Atlantyk.
„Shit” ma być akronimem słów „ładować wysoko w transporcie”.
Historia głosi, że w XIX wieku przewożono przez Atlantyk nawóz zwierzęcy.
Powiadam wam, kiedyś to ja będę płacił,
żeby ktoś woził przez ocean moje odchody.
Trzeba go było trzymać wysoko, bo gdyby był w ładowni,
metan i ciepło doprowadziłyby do zapłonu.
Kogo ja oszukuję?
Ciągle wierzę w głupią, romantyczną wizję życia na morzu.
Wolność, przygoda, skarby.
Prawda jest taka, że w życiu pewne jest tylko g…
Kiepska ta historyjka.
Sam mógłbym wymyślić lepszą.
Serio.
Zanim wrócimy do historii „shit”,
przyjrzyjmy się dokonaniom jego wielkiego propagatora.
Aktor Isiah Whitlock zasłynął dzięki serialowi Prawo ulicy,
w którym używał słowa „shit”, jak nikt inny nie potrafił.
„Shit” stało się ważną częścią mojej kariery.
Nie planowałem tego.
Mówił: „Cholera…”.
Pochodzę z South Bend w Indianie. Moja rodzina jest z Tennessee.
Mamy więc Południe i Środkowy Zachód.
Ja połączyłem ich wpływy i wymyśliłem…
Cholera.
…które pierwszy raz zrobiłem
w filmie Spike’a Lee, 25. godzina.
Robiłem to też w Prawie ulicy. Wtedy stało się hitem.
„Shit” Isiaha Whitlocka to jak „fuck” Samuela L. Jacksona.
W świecie wulgaryzmów stanowią złoty duet XXI wieku.
No to jedziemy.
Zrobię najdłuższe „shit” na świecie.
Cholera…
10 MINUT PÓŹNIEJ
PO 22 MINUTACH TO NIE KONIEC
DLACZEGO PRZEKLINAMY?
Nauka wykazała, że mówienie „shit”
może być prawie tak zbawienne jak samo sranie.
Pewne badania wykazały,
że kiedy przeklinamy, czujemy się lepiej.
Kiedy coś nas boli i przeklinamy, próg bólu staje się wyższy.
Nawet osoby, które nie używają wulgaryzmów,
zazwyczaj oscylują na krawędzi przeklinania.
Co prawda mówią, że z jakiegoś powodu nie mogą przeklinać,
ale swobodnie używają takich słów,
jak „kurczę”, „kurka” czy „holender”, a to wszystko eufemizmy wulgaryzmów.
Działają w ten sam sposób.
Wiele osób uważa, że przeklinanie jest wyzwalające.
Że pomaga wyrzucić z siebie tłumione emocje.
Na przykład kobiety przy porodzie.
Kiedy wypychasz człowieka ze swojego ciała przez pochwę,
nie chcesz mówić 90 słów.
Nie chcesz mówić: „O mój Boże, prę…”.
Nie. Mówisz: „Kurwa!”.
I przesz.
Dobra.
- Zrobimy eksperyment, dobrze? - Jasne.
Jest lodowata?
Naukowcy proszą, żeby włożyć rękę do lodowatej wody,
i każą albo powtarzać bez końca jakiś wulgaryzm,
albo mówić coś neutralnego.
Okazuje się, że kiedy przeklinamy, wytrzymujemy w wodzie o 50% dłużej.
Dobra.
NIE MOŻE PRZEKLINAĆ
No więc…
Kurwa jebana mać!
O ja cię!
Cholera.
Co?
Cholera.
NIE MOŻE PRZEKLINAĆ
Ja pierdolę.
Kurwa.
A, B, C, D, E…
PO OKOŁO 28 MINUTACH
Cholera.
Cholera!
Do jasnej…
Cholera.
…anielki.
Jakoś nie chcę mówić „pizda”. „Pizda” mi tu nie pomoże.
Nie dam rady.
To tyle.
Koniec. Wystarczy.
Kurwa.
- Ile sekund? - Dwie minuty i 20 sekund.
Nieźle.
Okropnie chciałam przeklinać.
Kiedy przeklinałam, czułam się jak w transie.
To siła wulgaryzmów. Ważna sprawa.
Pomaga nam znieść ból.
Przeklinanie ma siłę.
Dzięki, kurwa, Bogu, że możemy przeklinać.
Eksperyment stawia ciekawe pytania o to, dlaczego przeklinamy,
ale także o to, jak to robimy.
Aby zrozumieć relację między mózgiem a wulgaryzmami,
przyjrzyjmy się przypadkowi XIX-wiecznego pracownika kolei
nazwiskiem Phineas Gage.
Przez „G”.
„Gage”.
Phineas Gage miał kłaść tory w okolicy Cavendish w stanie Vermont.
No proszę, ale mam szczęście! Kolejny dzień i kolejna dziura.
Podobno zapomniał zasypać otworu.
W wyniku wybuchu metrowy pręt przeleciał przez jego czaszkę na wylot
i wylądował 25 metrów dalej.
Lekarze nie mogli uwierzyć, że Gage od razu po wypadku mógł mówić.
Powiem wam… Cholera!
Do ciężkiej cholery!
Ale wszyscy, którzy go znali, mówili, że kompletnie się zmienił.
Że nie był już Gage’em.
Cholera!
Zaczął używać wulgarnego języka i stał się agresywniejszy.
Trudno było mu znaleźć pracę.
Kurwa mać!
W dużym stopniu stracił też zdolność mówienia.
Ale kiedy starał się znaleźć słowa, zaczynał przeklinać.
Pręt przebił płat czołowy mózgu.
Uszkodził tym samym części mózgu
odpowiedzialne za planowanie i rozumowanie społeczne.
Właśnie tych części mózgu używamy,
kiedy chcemy hamować impulsy.
Traktowano to jako przemianę z porządnego faceta w dupka.
Cholera!
Jak więc używamy słowa „shit”?
Nie używam „shit” jako wykrzyknika,
bo przeniknęło już do mojego zwykłego słownictwa.
Zazwyczaj używam go w zdaniach typu „Muszę kupić jakiś szajs”
albo „Muszę podrzucić jakiś szajs”.
Przeklinając, używam słowa „fuck”.
„Shit” i „fuck” zwykle są wymienne, ale „fuck” jest mocniejsze.
Kiedy układam w głowie zdania,
pewnie dokonuję odpowiednich wyborów.
„Shit” to wulgaryzm małego kalibru.
Ale jest też bardzo efektywny.
Jestem wielkim fanem.
PARK JURAJSKI
Wielka sterta gówna.
Powiedzmy, że idę do restauracji.
Mówię wtedy: „Wiesz co? Zjadłabym jakiś nowy szajs.
Mogę spróbować tego szajsu?”.
Wołam kelnera i mówię: „To jest ten szajs, który zamawiałam?
Bo nie smakuje jak tamten szajs”.
Kelner mówi: „Jaki szajs?”.
Ja na to: „Szajs, który zamówiłam”.
A on: „O cholera”.
JAKIEŚ 30 MINUT PÓŹNIEJ
ZABAWNY SZAJS?
W świecie komedii żarty z użyciem słowa „shit”
różnią się w zależności od tego, czy mają być intelektualne
i czy używa się słowa „shit” w znaczeniu kału.
Czy to humor niskich lotów? Zależy, odkąd mierzyć.
Nie można generalizować i powiedzieć,
że żarty o gównie są niskich lotów.
Bywają błyskotliwe.
Popuściłem.
NADCHODZI POLLY
- Słucham? - Chciałem pierdnąć i się zesrałem.
Wyszłam na scenę
i zaczęłam mówić o wyzwoleniu kobiet i tak dalej.
Dzieciaki miały to gdzieś.
Więc pytam: „Kto pierwszy srał w autobusie?”.
Pękały ze śmiechu.
Kloaczny humor bywa wyrafinowany.
Myślę, że wychodzi poza ramy humoru,
który ludzie nisko cenią, jakby był niski i prosty.
Bywa godny New Yorkera.
Wszystko zależy od kontekstu.
POSRANA SPRAWA
„Shit” to wulgaryzm jedyny w swoim rodzaju.
W przeciwieństwie do atrakcyjnych słów, jak „pierdolić”, „pizda” czy „dupa”,
„gówno” to coś, czego nikt nie chce.
Jak „shit” stało się wulgaryzmem?
W renesansie istniały pokrewne słowa, „beray” i „bescumber”.
Oznaczały one spryskiwanie czegoś odchodami,
czyli gwałtowną defekację.
Ale od razu widać, że nie nadają się na wulgaryzmy.
Nie są dynamiczne.
„Shit” ma nieco bardziej ograniczone pole semantyczne.
Jako że wiąże się z odchodami,
zwykle odnosi się do rzeczy, które nie są najlepsze.
Przez bardzo długi czas było to niewinne słowo.
Raczej nie używało się go na co dzień,
chyba że w rozmowie z kimś, kto zajmuje się gównem,
na przykład z rolnikiem albo prawnikiem. Ha, ha, ha.
Ale oddalając się od cudzego gówna,
odeszliśmy też od samego słowa.
Przez setki lat staraliśmy się go nie wspominać.
Ale dlaczego na tak długo uciekliśmy od „dwójki”?
Najprawdopodobniej przez wynalezienie kanalizacji.
W renesansie staliśmy się bogatsi.
Zaczęliśmy budować domy z większą liczbą pomieszczeń.
To dało początek współczesnemu pojęciu prywatności.
Kiedy wykształciła się ta koncepcja
i uznaliśmy, że pewne czynności należy wykonywać na osobności,
a nie przy innych,
powstało tabu wokół wydalania.
W efekcie słowo „shit” stało się wulgaryzmem.
W latach 30. pojawiły się nowe złożenia z „shit”,
takie jak „shitfaced”, „shithead” oraz „chickenshit”.
Ale kielich użyć i form tego słowa jest przeobfity
i „shit” stało się ważną częścią kultury i slangu.
Przeszło długą drogę, zwłaszcza w ostatnich 50 latach.
Ma wyśmienitą pozycję w świecie przekleństw.
Jest na tyle wulgarne, że ludzie traktują je poważnie,
ale nie tak wulgarne…
żeby nie chcieli go używać.
PLUS MINUS 42 MINUTY PÓŹNIEJ
NIKCZEMNA CENZURA
Dee Snider, wokalista zespołu Twisted Sister,
zeznawał w Kongresie w podkoszulku i z lakierem we włosach
w obronie wolności artystycznej w 1985 roku.
Parents Music Resource Center, współzałożone przez Tipper Gore,
miało na celu zwiększenie kontroli
nad dostępem dzieci do muzyki, której tekst uznawano za nieprzyzwoity.
Wezwano mnie tutaj, żebym wyraził opinię, cytuję:
„na temat zawartości pewnych nagrań muzycznych
i propozycji, aby opakowania albumów
zawierały oznaczenia ostrzegające ewentualnych nabywców
o nieprzyzwoitych i innych potencjalnie rażących treściach”.
Co przyniosły przesłuchania?
Naklejki z ostrzeżeniami o treści.
Czarna kultura nabrała rozpędu i wytworzyła siłę,
którą Tipper Gore i inni chcieli zatrzymać za pomocą naklejek z ostrzeżeniami.
Dla mnie i dla moich znajomych naklejki te były rasistowskie.
Sądziliśmy tak, bo pojawiły się w latach 80.,
kiedy hip-hop w końcu stał się siłą komercyjną.
Wyszedł z podziemia.
To było nieporozumienie.
Zaprzepaszczono szansę, by porozmawiać o przyszłości kultury.
Konserwatyści chcieli zdyskredytować osoby o odmiennych poglądach,
wytykając im wulgarność języka.
Tak jakby wulgarny język
dowodził braku wykształcenia czy inteligencji.
To był strach przed kulturą młodych i czarną kulturą.
To właśnie przyzwoitość, polityka i kontrola porządku
podtrzymują istnienie rasizmu.
Wszystko to, co przerażało rodziców i Tipper Gore,
stanowiło dla dzieciaków tym większą zachętę.
To było jak ogłoszenie o promocji.
„Stary, to ma naklejkę z ostrzeżeniem!”
Wkurzało mnie, gdy ktoś kupował coś bez nich.
Że świat mógłby wyglądać inaczej.
Ciągnęło mnie do płyt, na których były ostrzeżenia.
Pamiętam płytę Word of Mouf Ludacrisa,
z grafiką ust ułożonych jak do robienia loda.
To było hiperseksualne, a na okładce było ostrzeżenie.
A ja: „Cholera jasna”.
Cenzura to nic dobrego.
Kto decyduje, co jest przekleństwem?
Kto mówi: „To słowo jest najgorsze”?
I tak dochodzimy do tradycji, która od dawna kształtuję naszą kulturę.
To transformatywna siła angielszczyzny Afroamerykanów.
Po raz kolejny wiele zawdzięczamy czarnej kulturze,
która zamieniła językowe sedesy w trony.
„Shit” przestało być czymś,
czego nie chcemy widywać i za wszelką cenę unikamy,
i stało się… dobrym gównem.
Począwszy od lat 70. i 80., zaczął funkcjonować nowy slang,
w którym słowo „shit” staje się wszechobecne.
Wyobraź sobie, że obrażano cię słowem tak często,
że ono już nic nie znaczy.
Szukasz wręcz sposobów, aby pokazać,
że to coś strasznego, czym jesteś nazywany,
powinno być czymś pożądanym.
Kiedy nazywamy coś „the shit”,
z „the” dodanym dla rozróżnienia,
to najwyższy komplement.
Bierzemy to negatywne słowo i je odwracamy.
Gdyby ktoś nazwał mnie „the shit”,
powiedziałabym: „Dziękuję, że to dostrzegasz”.
Moim zdaniem to była przemiana profanum w sacrum.
Słowo „bad” znaczyło tylko „zły”, dopóki nie użył go Michael Jackson.
„Fat” miało negatywne konotacje, póki nie zmieniło się w „phat”.
„Shit” to dobre gówno. Być dobrym gównem to jest coś.
Ale być gównem to już gówniana sprawa.
Łapiecie?
Jest taka piosenka.
Moim zdaniem jest niezwykle romantyczna.
Idzie tak:
„Jesteś gównem, a ja stoję w nim po kolana”.
To powinno być słowo jak słowo.
To zwykłe słowo.
Nikt, kto używał słowa „shit” 100 lat czy 200 lat temu,
nie pomyślałby,
że „to gówno jest przepyszne” może znaczyć coś dobrego.
Słowo „shit” jest parędziesiąt lat za słowem „crap”.
Jeśli uważasz, że słowa „crap” możesz użyć zawsze i wszędzie,
to samo czeka „shit”.
Nieważne, czy masz przez kogoś gówniany dzień,
czy może po prostu srasz,
pamiętaj, że wobec gówna wszyscy jesteśmy równi.
Ludzie wszystkich ras, religii i wyznań,
królowie i biedacy,
wszyscy srają!
JAKIEŚ 56 MINUT PÓŹNIEJ, PEWNIE WIĘCEJ
Koniec.
Dzwońcie do księgi rekordów Guinnessa.
To koniec. Mam dość.
Napisy: Juliusz P. Braun