EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRESERIE
De aarde, waar miljoenen soorten wezens leven.
Maar wat zou erbuiten kunnen leven?
Astronomen hebben duizenden planeten ontdekt...
...buiten ons zonnestelsel.
Ze geloven dat er biljoenen meer zijn.
Als er ook maar leven bestaat op een fractie van ze...
...dan moet het universum levend zijn.
Alle levende dingen hebben dezelfde behoeften:
zich voeden...
...voortplanten...
...en evolueren.
Door de wetten van leven op aarde toe te passen...
...op de rest van het universum...
...is het mogelijk om ons in te beelden wat voor leven er mogelijk is...
...op buitenaardse werelden.
LICK-OBSERVATORIUM CALIFORNIË, VS
Planeten buiten ons zonnestelsel staan bij astronomen bekend als exoplaneten.
Ze zijn allemaal miljarden kilometers van de aarde verwijderd.
En toch is het mogelijk om een vaag teken van leven te detecteren...
...in het licht van de sterren waar ze om draaien.
Elke ster zendt ons licht in allerlei kleuren.
NATALIE BATALHA ASTROFYSICUS
Als we dat licht opvangen...
...en door een instrument halen dat het licht in een regenboog verspreidt...
...en we daar goed naar kijken, vinden we de chemische vingerafdrukken...
...van de elementen in de atmosfeer van die ster.
Dit is zo'n regenboog van een verre ster die opgevangen is door een telescoop.
Zo'n 12 lichtjaar ver weg, de ster Tau Ceti.
We zien donkere lijnen van waterstof in de atmosfeer van de ster.
Hier beneden zien we drie karakteristieke lijnen van magnesium.
Dit is de atmosfeer van de ster...
...maar we willen licht opvangen...
...dat door de atmosfeer van een exoplaneet gaat...
...om de vingerafdruk daarvan op precies dezelfde wijze op te vangen.
In 2012 was dit soort vingerafdruk zichtbaar in ons eigen zonnestelsel.
Toen Venus de zon passeerde...
...was haar silhouet zichtbaar.
Heel even verscheen er een kleine halo: de atmosfeer van Venus.
Het is deze strook licht die astronomen zoeken.
Als ze de atmosfeer van verre exoplaneten kunnen analyseren...
...met zijn silhouet tegen verre sterren...
...vinden ze misschien bewijs van leven.
We hebben goed nagedacht over wat de tekens van leven zouden zijn.
Dus we zoeken, kijken rond wat er in de atmosfeer is...
...op zoek naar iets wat detecteerbaar is van lichtjaren ver weg.
Het leidt ons altijd naar hetzelfde gas:
zuurstof.
Vijftig tot zeventig procent van het zuurstof komt uit de zee...
...de longen van de aarde.
Het proces dat reuzenkelp laat groeien in de zee...
...en ook alle bossen op het land...
...heet fotosynthese.
Wat ik het interessantst vind aan fotosynthese...
...is het afvalproduct dat wordt weggegooid.
Dat is de zuurstof die in de atmosfeer komt.
We denken dat bijna alle zuurstof wordt geproduceerd door fotosynthese...
...door het leven hier op aarde.
En als je het in overvloed ziet...
...weet je dat de planeet een levende wereld is.
Onder de biljoenen werelden daarbuiten...
...hebben die met meer zuurstof een hogere kans om leven te herbergen.
Stel je een planeet voor die niet om één ster draait...
...maar om twee.
Dit is Eden.
Het licht van zijn tweelingsterren zorgt voor fotosynthese...
...wat zuurstof in de atmosfeer pompt...
...waardoor het leven kan gedijen.
Grazers voeden zich met laaggelegen schimmels...
...maar ze zijn constant alert op gevaar.
De boomlaag is de thuisbasis van roofdieren...
...perfect geëvolueerd om tussen de bomen te leven.
Wachtend op hun moment om toe te slaan.
Op de grond is de grazer in het voordeel. Hij is sneller in een achtervolging.
Maar het roofdier heeft een speciaal wapen ontwikkeld.
Ditmaal ontsnapt de grazer...
...en spaart het roofdier zijn energie.
Op elke planeet is energie kostbaar.
Sterrenlicht is een vrijwel oneindige bron.
Maar de kunst is om dat licht in leven te laten veranderen.
We zijn in een tropisch regenwoud.
Er zijn hier meer soorten planten en dieren dan waar ook ter wereld.
De bomen en planten absorberen energie van de zon.
ALEJANDRO RICO-GUEVARA EVOLUTIEBIOLOOG
Via fotosynthese zetten ze zonlicht om in glucose-energie, ofwel suiker.
Je kunt het zien en zelfs proeven.
Je kunt de energie van de zon proeven.
Planten werken als batterijen.
Ze slaan de energie van de zon op als glucose.
Herbivoren eten planten.
Carnivoren eten herbivoren.
Elke schakel in de voedselketen...
...is afhankelijk van de overdracht van deze energie.
En in dit bos...
...kan één dier er geen genoeg van krijgen.
De kolibrie.
Kolibries kunnen hun vleugels meer dan 100 keer per seconde bewegen.
Je voelt hoeveel energie ze gebruiken door er alleen maar te zijn.
Deze hectische activiteit...
...wordt aangedreven door glucoserijk nectar.
Dit apparaat lijkt van voren op een bloem...
...dus kolibries voeden zich ermee.
Daar heb je er een.
Hij gaat heen en weer. Kom op, je kunt het.
Nu drinkt hij.
Het apparaat meet de nectar die de vogel drinkt...
...en de zuurstof die hij inademt.
We berekenen de energie-inname van de nectar...
...en de energie-uitvoer van het zuurstof.
Zo kunnen we precies berekenen hoeveel energie de vogel verbruikt.
Een zwevende kolibrie verbruikt zuurstof in een ongelooflijk tempo:
tien keer sneller dan een Olympische sprinter.
Hoe meer zuurstof er in zijn cellen komt, hoe sneller hij glucose kan verbranden...
...waardoor de energie daarin vrijkomt.
Op aarde bestaat 21 procent van de atmosfeer uit zuurstof...
...wat de diversiteit van het leven om ons heen voedt.
ATMOSFERISCHE ZUURSTOF
Op Eden is er tien procent meer zuurstof dan op aarde.
Daardoor is het leven diverser...
...energieker...
...en concurrerender.
De zomer is het broedseizoen voor de grazers.
Ze zijn altijd bang voor roofdieren, dus zoeken ze nooit een partner.
In plaats daarvan produceren ze wormachtige kuit.
Ze moeten met elkaar fuseren...
...om een embryo te creëren.
Ze vormen ter bescherming een cocon.
De embryo's kunnen hangend boven de grond groeien.
Weg van roofdieren.
Hier op aarde speelt de dreiging van de dood een grote factor...
...in de evolutie van het leven.
Predatie is overal.
Elk organisme loopt het risico om door een ander opgegeten te worden.
DAVID REZNICK EVOLUTIEBIOLOOG
Ik ben geïnteresseerd in hoe predatie de voortplanting beïnvloedt.
ARIMA-VALLEI TRINIDAD
Hier komen ze binnen.
Deze rivier is perfect om guppy's te bestuderen...
...en hun voortplantingspatronen.
Hier is nog een mannetje.
Dit is een rustige omgeving.
Hier leven guppy's met slechts één andere soort vis.
Een vis die nauwelijks guppy's eet, of ze lastigvalt.
Ze kunnen zwemmen waar ze willen zonder risico dat ze worden opgegeten.
Mooi. Kijk eens aan. -Kijk eens aan.
Dit zijn vijf baby's die we zojuist gevangen hebben.
Ze lijken klein, maar ze zijn erg groot voor pasgeboren guppy's.
De guppy's hier investeren veel moeite in relatief weinig nakomelingen.
Stroomafwaarts is het een ander verhaal.
Deze kei is een natuurlijke barrière die de rivier scheidt.
Eronder schuilt gevaar.
Het leven van een guppy hier is als het leven van een voortvluchtige.
MARK CHARRAN EVOLUTIEBIOLOOG
Altijd op de vlucht. Als een guppy hier zwom...
...hield hij het nog geen seconde vol.
De enige verdediging die guppy's hebben, is veel nageslacht voortbrengen...
...in de hoop dat sommige het overleven tot ze volwassen zijn.
Ik heb twee baby's van waar de guppy's zonder roofdieren leven...
...en vier van hier, waar ze met roofdieren leven.
Het verschil in grootte is enorm. Die van hier zijn veel kleiner...
...dan die die ik boven de barrière ving.
Moeders hebben geen toekomstperspectief, wat ze ook doen.
De beste strategie hier is om veel kleine baby's te maken.
De guppy's hebben twee manieren om zich voort te planten ontwikkeld:
met een paar grote baby's...
...of veel kleine.
De beslissende factor is de dreiging van roofdieren.
Als je een prooi bent, sterf je jong, dus kun je maar beter snel leven.
Je kunt maar beter veel moeite doen voor baby's, anders sterf je uit.
Zo'n strategie zou op elke planeet gelden...
...waar de ene soort op de andere jaagt.
Op Eden zijn de grazers geëvolueerd om zich snel voort te planten.
Ze produceren zo veel mogelijk nageslacht, zo snel mogelijk...
...om het overleven van het soort te garanderen.
Maar in het bos zijn ze nooit echt veilig.
Nu de zomer ten einde komt, groeien de schimmels oranje fruit...
...wat grazers aantrekt.
Sporen in het fruit verspreiden een infectie.
Als de roofdieren nu aanvallen...
...vluchten besmette grazers niet.
Ze zijn hun angstinstinct kwijt.
Een makkelijke maaltijd...
...maar een giftige.
De schimmels hebben de grazers gebruikt om de roofdieren te infecteren en te doden.
GROTE SLENK TANZANIA
Zulke complexe relaties tussen soorten bestaan op aarde...
...maar ze zijn niet alle zo dodelijk.
De Hadza zijn jagers-verzamelaars die van het land leven.
Ik ben Palango.
Als man is het mijn taak om te jagen.
PALANGO JAGER
Ik draag altijd een pijl en boog...
...ter bescherming...
...want in de bush...
...zijn er veel gevaarlijke dieren.
Eén calorierijk soort voedsel wordt boven alles verkozen:
honing.
Maar verse honing vinden is lastig.
De bijen verplaatsen hun nesten van seizoen tot seizoen.
Daarom schakelen de Hadza hulp in.
Honingspeurders zijn heel slimme vogels.
Ze weten waar honing is en ze brengen je erheen.
Ze slaakt een speciale kreet...
...en ik fluit terug.
Als ik haar volg, leidt ze me direct naar de honing.
De honingspeurder doet haar naam eer aan.
Ze heeft ze naar een bijennest in een baobabboom geleid.
De jagers hebben de vogel nodig om de bijen te vinden.
En de vogel heeft de jagers nodig om bij de honing te komen.
De honingspeurders brengen ons naar de bijen.
Maar de bijen zijn agressief.
Ze heeft onze hulp nodig.
Een baobabboom beklimmen...
...is erg moeilijk en gevaarlijk.
Op een dag viel ik.
We gebruiken rook om de bijen dronken te maken...
...en ze uit het nest jagen.
Het risico is het waard.
Verse, rijke honing.
Palango zorgt dat de vogel haar deel krijgt.
Het is een win-winsituatie.
De complexe relatie tussen soorten...
...staat bekend als symbiose.
Hoe rijker het ecosysteem, hoe complexer de relatie.
Op Eden is er een dodelijke driehoekssymbiose ontstaan.
Gevormd rondom de schimmels.
Eerst voeden ze de grazers.
Dan besmetten ze ze...
...om de roofdieren te vergiftigen.
Dit doen de schimmels om hun volgende generatie te laten groeien...
...die zich voedt met de karkassen van dode roofdieren.
Op aarde spelen schimmels een cruciale, maar onzichtbare rol...
...in het leven van elk bos.
Achter de schermen.
ROTHIEMURCHUS-BOS SCHOTLAND
De meesten denken dat het eerste complexe leven op onze planeet...
...iets als insecten waren, of dinosaurussen.
TOM CROWTHER ECOLOGIST
Maar honderden miljoenen jaren daarvoor...
...waren de eerste complexe, meercellige organismen deze dingen:
schimmels.
We kennen minstens 140.000 soorten.
Dat is waarschijnlijk minder dan tien procent van 't daadwerkelijke aantal.
Er zijn waarschijnlijk duizenden verschillende schimmels...
...alleen al in dit bos.
Hier staan drie paddenstoelen...
...en je kunt ze overal door het bos verspreid zien.
Maar het mooie is dat deze paddenstoelen het topje van de ijsberg zijn.
Als we onder de grond kijken...
...zitten de meeste schimmels in deze kleine draden...
...die door de hele grond lopen.
Dit heet het mycelium. Het verbindt alle paddenstoelen in dit gebied.
Er kunnen tientallen kilometers van deze microscopische schimmels...
...door de hele bodem verspreid zijn.
De boom heeft die vezels nodig om te overleven.
Want hij kan koolstof uit de atmosfeer halen...
...en het levert die koolstof aan de schimmel.
De schimmels hebben toegang tot stikstof en fosfor uit de bodem...
...die ze ze in ruil voor die koolstof geven.
Het is dus een mutualisme die beide organismen ten goede komt.
Misschien is het meest bijzondere...
...aan dit mycelium-systeem hoe verbonden het is.
De schimmels die aan de wortels van deze boom zitten...
...zitten ook aan de wortels van die boom, en die boom daar...
...en die zijn vervolgens ook verbonden met hun buren...
...via hetzelfde mycelium-systeem dat van boom tot boom gaat.
Het mycelium-netwerk is als een circuit van draden en knooppunten...
...waar informatie doorheen kan stromen.
En daarmee kunnen schimmels het bos onderhouden.
Als er een stervende boom is...
...kan het meer voedingsstoffen aan die boom toewijzen...
...zodat die boom het beter doet, en daardoor...
...het beter gaat met het schimmelsysteem.
En mocht er een verstoring in een deel van het netwerk zijn...
...onttrekt het voedingsstoffen...
...zodat het de impact van die verstoring minimaliseert.
Het zijn deze onzichtbare ecosysteem-technici...
...die het hele systeem functionerend en gezond houden.
Dit systeem staat bekend als het Wood Wide Web.
Het klinkt als een grap.
Maar het werkt niet zo anders dan het internet.
Want het houdt alle organismen in het bos met elkaar verbonden.
Dit proces vindt plaats...
...over de gehele wereld, in elk ecosysteem dat we ons kunnen voorstellen.
Dus als er een weelderig ecosysteem op een buitenaardse planeet is...
...wed ik dat het ondersteund wordt door een enorm mycelium-systeem.
Het leven in de bossen van Eden is een wisselwerking...
...tussen schimmels, grazers en roofdieren.
Maar er zijn grotere, hemelse krachten in het spel.
Eden heeft sterkere seizoenen dan op aarde.
Grotere schommelingen van licht en warmte van zijn tweelingsterren.
De winter nadert.
De overgebleven roofdieren migreren...
...en volgen het licht.
De overgebleven grazers sterven.
Het is elke winter hetzelfde.
Niets groeit in het donkere bos...
...behalve de embryo's in hun cocons.
Net als het seizoen begint te veranderen...
...komen de grazers uit...
...wachtend op de terugkeer van de tweelingsterren.
Op aarde doet het leven hetzelfde.
Het gebruikt de seizoenen als een klok.
Het is hoogzomer...
...de langste dag van het jaar.
YELLOW BREECHES-RIVIER PENNSYLVANIA, VS
Er zijn veel vliegvissers rond deze tijd...
...want dit is de periode dat de vissen bijten.
Er is voedsel in overvloed in de rivier.
ALLISON CAMP BIOLOOG
Daarmee bedoel ik vooral deze jongens: haften.
We denken dat haften vooral over het land vliegen...
...maar ze brengen het grootste deel van hun levenscyclus door...
...op de bodem van de rivier, waar ze groeien.
Het bouwt zich op naar die ene keer in het jaar waar ze tevoorschijn komen.
De Yellow Breeches-rivier...
...voedt de Susquehanna.
Onder deze wateren...
...zijn miljoenen haften klaar voor de start.
En als de zon ondergaat, komen ze...
...massaal tevoorschijn.
Er zijn gewoon zoveel insecten die uit het niets lijken te komen.
Het voelt bijna als een buitenaardse invasie.
Haften leven hooguit twee dagen.
In die tijd moeten ze een partner vinden om hun genen door te geven.
Ze hebben één kans, en als ze die missen, is het einde verhaal voor die haft.
Na de paring...
...gaan de vrouwtjes weer naar de rivier om hun eitjes te leggen...
...en vervolgens te sterven.
Elk wit stipje is een haft...
...die succesvol haar eitjes in het water heeft gelegd.
Ze drijven daar met duizenden, honderdduizenden.
Ze zijn de volgende generatie begonnen...
...die dit volgend jaar opnieuw doet...
...tijdens dit precies getimede evenement.
Het ritme van de seizoenen wordt altijd bepaald...
...door de kanteling van een planeet naar zijn ster.
De aarde staat onder een hoek van 23.5 graden.
Op Eden is die hoek 40 graden.
Er verspreidt zich meer licht over het oppervlak van de planeet.
En meer licht betekent meer leven.
Het is lente en er is eten.
Maar de nieuwe grazers moeten zo snel mogelijk groeien...
...voor de roofdieren terugkeren...
...en de levenscyclus zich herhaalt.
Wonderlijke wezens...
...gevoed door glucose...
...aangedreven door zuurstof...
...gevoed door sterrenlicht.
Wat waar is op Eden kan waar zijn in het hele universum...
...dat al het leven afhankelijk is van een energiestroom.
Hoe zou het leven zich aanpassen op een andere wereld?
Bewoond door intelligente wezens.
Intelligent genoeg om een nieuwe thuishaven te creëren...
...tussen de sterren.
Ondertiteld door: Joey Meeuwisse