"Hindi na kailangan ang paniniwala sa sobrenatural na pinagmumulan ng kasamaan;
may lubos na kakayahan ang mga tao sa lahat ng uri ng kasamaan."
Ayos lang. Ayos lang.
Narinig mo ba 'yun?
Hindi! Hindi!
Hindi! Hindi! Hindi! Hindi!
MALIGAYANG PAGDATING SA GOLDEN VALLEY - EST 1877 1977 - ANG AMING IKA-100 TAON!
-Tama si Veronica. -Ano?
Wala man lang silang McDonald's dito.
-Diyos ko, bumalik na tayo! -Oo nga!
Kung aalis na tayo ngayon, makakabalik na tayo sa Los Angeles nang hapunan.
Alam kong hindi magugustuhan dito ng kapatid mo, pero sana magustuhan mo.
Kayong dalawa.
Alam ko kung gaano kahalaga ito para sa'yo.
Limang taon ka pa lang nasa US pero tagapamahala ka na agad.
-'Yan ako. -Malaki 'yun.
Mahalaga 'yun para sa atin.
Beto. Ayos lang tayo.
Talaga.
Mas maraming oras kaysa sa buhay.
Namnamin natin ang sandali.
Napakaikli ng buhay.
Ganoon namin sabihin 'yan dito.
Mas maganda 'yung sa akin.
BOTIKA NI NICO
TINDAHAN NG DAMIT
PANADERYA MEXICANA
SARIWANG PRODUKTO
ISTASYONG LOKAL BARBERO
KAINAN SA ROUTE 190
INGLES LAMANG
Nasa bahay na tayo.
Sasama ka ba?
MGA NANAY
HANGO SA MGA TUNAY NA PANGYAYARI...
Ah,
medyo iba sa mga larawan.
Matagal na siguro ang mga iyon.
Alam ko hindi masyadong magarbo, pero...
Ano nga 'yung kasabihan?
Huwag balewalain ang mga ibinigay sa'yo?
Ang ibihigay sa'yo?
Oo! 'Yan nga. Huwag balewalain ang mga ibinigay sa'yo.
Madali lang ayusin ang mga 'yan. Kaya ko 'yan gawin agad.
Pagtutulungan nating gawin.
Kailangan ng bagong pintura.
Ilang kasangkapan. Bago.
Ayos.
Mga larawan natin.
Sa palagay mo, relihiyoso sila?
May isa sa bawat pinto para 'di makapasok ang demonyo.
Perpektong lugar ito para sa pagsusulat.
Magiging mas maganda kaysa sa lumang sulok mo sa pahayagan.
Nag-aalala kang wala tayong sapat na lugar.
Mas nag-aalala akong wala tayong bakuna sa tetano.
Tara na, magtanghalian na tayo. Libutin natin ang bayan.
-Kumusta? -Kumusta?
-Magandang hapon, maligayang pagdating. -Salamat.
Hindi kayo tagarito, ano?
Hindi.
Pasensya na, hindi ako magaling mag-Espanyol.
Pero mukha kang...
Ayos lang. Ako nga pala si Anita.
Tingnan mo ito, Diana. Para sa kwarto ng bata.
-Kailangan pa ba natin ng dagdag na krus? -Sige na.
Mayroon akong ganito noong bata pa ako.
-Kumusta? Ikinagagalak kong makilala ka. -Masaya rin akong makilala ka.
-Ang ganda ng tindahan mo. -Salamat.
Titingnan ko lang kung mayroon akong tamang...
Ah, heto na.
Salamat.
Oh, heto.
-Salamat. -Walang anuman.
Bago kayo umalis...
Pwede ba akong magbigay ng basbas?
Para sa iyo at, sa bagong anak mo?
Oo, siyempre naman.
Aba Ginoong Marya. Napupuno ka ng grasya, ang Panginon ay sumasaiyo.
Bukod kang pinagpala sa babaeng lahat.
At pinagpala naman ang iyong anak na si Hesus.
Santa Maria, ina ng Diyos, ipanalangin mo kaming makasalanan,
ngayon at kung kami'y mamamatay.
Masaya akong makilala kayo.
Pwede maging magandang tumira sa bayang ito.
-Balik kayo, ha? -Oo naman.
Palagay ko magiging magandang simula ito para sa atin.
-Talaga? -Talaga.
Hindi ko alam kung bakit,
pero naaalala ko itong lugar kung saan ako lumaki.
Perpekto para simulan ang pamilya natin.
Ano sa tingin mo ang ibig sabihin ni Aling Anita,
sa "Pwedeng maging magandang tumira sa bayang ito?"
-Ganoon niya ba sinabi 'yun? -Hindi.
Pero ba't niya sinabing, "Pwede?"
Bakit hindi, "Magandang lugar ito para sa..."
-Ano 'yun? -Baka coyote lang.
Masasanay ka rin sa buhay probinsya.
Beto. May tao sa labas.
Mahal ko, unang gabi natin ito sa bagong bahay.
Makakarinig ka ng mga bagong tunog.
Tara!
Labas!
-Kumusta? Magandang hapon. -Mabuti.
-Ako si Roberto. -Ernesto. Ikinagagalak kong makilala ka.
Ikinagagalak kong makilala ka, Ernesto.
Kape?
Sige, bakit hindi?
Salamat.
Ang sarap.
"Thomas" talaga ang tawag sa'kin.
-Pasensya na, nabasa ko kasi... -Ayos lang. Sanay na ako.
Maganda, ha?
Mabuti naman at ayos kayo.
-Oo, oo. -Talaga?
Kumusta ang bahay? Alam ko may kailangang ayusin...
Hindi, maganda siya.
-Seryoso. -Talaga?
Pakisabi kay G. Quill salamat sa pagpapatira niya sa amin dito.
Para sa lahat, talaga.
Maglakad tayo.
Ang ganda, 'di ba?
Oo.
Paganda nang paganda ang bukid taun-taon. Hulog ng langit ang 'yang mga agrokemikal.
Nakilala mo na si Ernesto. Asawa niya, si Marisol, at Hector. Makakatulong mo sila.
-Kumusta? -Magandang hapon.
-Ikinagagalak kong makilala kayo. -Ganoon din sa'yo.
Ako nang bahala sa mga pinadadalhan natin,
-habang pinangangasiwaan mo sila. -Sige.
-Matagal ka na ba sa bansa? -Dumating ako noong 25 ako.
Ligal?
Pasensya na. Hindi ako dapat nangingialam.
-Ikaw ba? -Ipinanganak ako sa Los Angeles.
-Pati ang asawa ko. -Talaga? Ang...
'Yung mga magulang ko, dumating dito noong dekada 40. Manggagawang bukid sila.
-Ah, kaya pala. -Ano 'yun?
Kung ba't napakagaling ng Ingles mo!
Hindi ko masabi nang maayos ang S-H-I-P.
Palaging "sheep" ang lumalabas.
-O mas malala pa. -O mas malala pa.
Mabuti at nandito ka. Oo.
Palagay ko mas magugustuhan pa nilang makatrabaho...
Ang tunay na Mexicano.
Nakakakilabot, ano?
Ayos lang naman.
Ipinagpalit mo ang LA para sa kili-kili ng California.
Nasisante ako at magkakaanak na kami. Para namang may iba pa akong pagpipilian.
Ang sabihin mo, sinisante ka kasi magkakaanak ka na.
Dapat nilabanan mo 'yun!
Sa totoo lang, ayos din naman, eh.
Ilang buwan na lang manganganak na ako at makakapagsulat na rin ako.
Alam mo na ba kung tungkol saan ang isusulat mo?
Hindi.
Pero maiisip ko rin. Tungkol sa mahalagang bagay.
-Kumusta si Mama? -Alam mo na, si Mama pa rin.
-Hindi pa rin kayo nag-uusap? -Hindi.
Ganoon din ang ginawa niya noong mabuntis ka.
'Di umimik nang ilang linggo, mahihimasmasan din 'yun.
Ayaw ko nang makipag-away sa kanya dahil kay Beto,
o sa pagbabayad niya sa kurso ko sa pamamahayag
para lang maging asawa ako ng mahirap na magsasaka.
Gusto lang niyang makatulong. Iniisip niya ang makakabuti sa'yo.
-Veronica! -Alam mong sinasabi ko.
Para sa kanya, mas mabuti ang maputing anak at asawang naka-kurbata papasok.
Kung tutulong siya, tinuruan niya dapat tayong mag-Espanyol.
"Ayaw niyo naman magkaroon ng punto gaya ng Lola niyo, 'di ba?"
Masama na ngang...
Masamang ano?
-Tatawagan ulit kita. -Sige. Nandito lang ako.
UNYON NG MGA MIGRANTENG MAGSASAKA
"BANAYAD NA KAMATAYAN" UNYON NG MGA MIGRANTENG MAGSASAKA
ANG KATOTOHANAN TUNGKOL SA MGA PESTISIDYO
Hoy.
Hoy? Hoy!
Hoy!
Sino namang gagawa noon?
'Di natin alam kung gaano na katagal 'yan nandoon.
Kaya hindi masyadong nakakatakot ang mata
na nakasabit sa puno kung matagal nang nandoon?
Baka mga batang nagkakatuwaan lang o inilagay ng mga dating may-ari.
May alam ka sa mga dating may-ari?
Wala.
Ipagtanong natin sa salu-salo sa katapusan ng linggo.
-Kailangan ba talaga nating pumunta doon? -Oo kailangan.
Pagkakataon natin 'yun para makilala ang ibang pamilya rito.
Ayos.
Kaunting kwentuhan. Sa Espanyol.
Paborito ko.
Mga binibini, nandito na ang paborito ninyong agua fresca.
Magsaya kayo. Bagong gawa 'yan.
Hindi lang niya nasira 'yung lugar, umabot pati sa mga bariles!
Nakakita ka na ba ng lasing na coyote?
Kumusta si Marisol?
Mabuti...
Sabi ng doktor kailangang mahiga sa kama sa klinika hanggang lumabas ang bata.
Nasasabik ka na siguro.
Gusto ko ng kwintas mo.
Salamat. Regalo ito.
-Regalo? -Mula kay Anita, para proteksyon.
Ang ganda ng damit mo.
Itong damit ko? Salamat!
Bago lang ito. Nakuha ko bago kami bumiyahe.
Naisip ko kailangan ko ng manipis at maluwag.
At tingnan niyo, may mga bulsa!
Mukhang mahal.
Pasensya na. Hindi ko maintindihan.
'Yung mga magulang ko kasi napaparusahan sa paaralan sa pagsasalita ng Espanyol.
Kaya hindi nila kami tinuruan.
Kawawang puting bata.
-Rosa, tama na. -Biro lang 'yun.
Maganda ang damit mo.
Salamat.
Panganay?
Oo.
May anak ka ba?
Wala pa, pero sana, balang araw.
-Gusto sana namin ni Beto kahit dalawa. -Mas marami, mas masaya.
Sa kalusugan ng pamilya mo.
Eh, ikaw, Rosa? Gusto mo pa ba ng dagdag na anak?
Dati, oo, pero...
wala na, eh.
Pasensya na.
Pero, salamat sa Diyos...
May Jaimito naman kami.
Masuswerte tayo.
Pumunta ka roon.
Nasaan ang mga pinsan mo? Mga kaibigan?
Wala ba?
Narinig mo ba...
Nasaan si Juana?
-Hindi naman sa nangtsitsismis ako... -Hindi ka nangtsitsismis?
Hoy! Kelan ako nakipagtsismisan?
Aba, parang...
Agua fresca? Gawa ko 'yan.
-Subukan mo. -Sige.
-Talaga? -Masarap siya.
Salamat. May basket ako ng pasalubong para sa inyo.
-Padadalhan ko kayo. -Salamat.
Walang anuman.
Alam ko mahirap. Hindi mo alam ang wika at iba pang bagay, pero...
Ayos lang 'yun. Matututunan mo rin pagtagal-tagal.
-Maniwala ka. -Salamat.
Sige.
Mukhang masaya namang araw ito.
Kasi mga kaibigan mo sila.
Mga kaibigan natin.
Sinubukan mo pa sana nang kaunti.
Pinagtawanan nila ako at tinawag na dayo.
Ano?
-Kailan? -Kasi...
Ngayon ko lang naranasang maging tagalabas.
Oo. Masasanay ka rin.
-Anita? -Magandang umaga, Diana.
Ano'ng ginagawa mo rito?
Kumusta ang pakiramdam mo?
Dinalhan kita nito.
Maganda, pero hindi ko matatanggap.
Napakahalaga para sa mga bagong ina na maging protektado.
Binibigyan ko nito ang lahat ng buntis.
Kilala mo 'yung babaeng nauna sa aming tumira rito?
Si Teresa. Bakit mo naitanong?
Marami kasi siyang naiwang gamit dito. Mga larawan, talaarawan, laruan.
-Ipapadala ko kung alam mo ang address. -Huwag na.
Sige, pwede ka nang umalis. May gagawin pa ako.
Kunin mo itong kwintas. Kailangan mo ng proteksyon.
Pakiusap, umalis ka na.
Proteksyon.
LAGNAT BUKID
KLINIKANG PAANAKAN HILAGANG-KANLURAN
Pakiramdam ko may mga nakikita ako.
Medyo malabo.
-May pamumulikat pa rin ako. -May pantal ba?
Wala.
Ayos. Sige, ang magandang balita ay maayos ang bata.
'Yung pamumulikat dala siguro ng lakas ng pagbagsak.
Dito ka muna buong magdamag. Bilang pag-iingat.
Buti na lang nagkakilala tayo.
Mas gusto kong gawin iyon sa naka-iskedyul nating check-up.
Salamat.
-Kumusta, Diana? -Ito si Carol, ang panggabi nating nars.
At makikilala mo si Molly bukas para sa pang-umagang rilyebo,
at iyon ang buong team.
Tatlo lang kayo?
Alam ko hindi ganito ang kinasanayan mo sa lungsod,
pero aalagaan ka namin nang mabuti.
Kung mararamdaman mong lumalala ang sintomas mo,
dapat ipaalam mo kay Carol kaagad.
Titingnan ka niya kada ilang oras,
pero inaasahan kong makakauwi ka na bukas.
Pahinga ka na. Magkita tayo sa isang linggo.
At kung may kailangan ka, ipaalam mo sa akin.
Sige.
Mayroon ba kayong nahihilang kama?
Naku, wala. Hindi namin pinapayagang mamalagi ang mga bisita.
-Talaga? -Patakaran ng klinika, pasensya na.
Pero maaga namang nagsisimula ang oras ng bisita.
-Dito lang ako. -Matutulog ka sa upuan magdamag?
Ayos lang, mahal. Matutulog lang din naman ako.
Magpahinga ka na, may trabaho ka pa.
Sige na! Umuwi ka na.
Sige.
Babalik ako agad bukas ng umaga.
Pahinga ka, mahal ko.
-Mahal kita. -Mahal kita.
Gusto ko lang ipaalam sa iyo na maayos ang bata.
-Ayos lang ako. Ayos lang ang lahat. -Mukha namang... ayos nga.
-Tatawagan ulit kita bukas. Mahal kita. -Mahal din kita. Paalam.
Carol?
-Ayos ka lang? -Hindi.
Marisol, gusto mo bang tumawag ako ng doktor?
Pasensya na, hindi ko maintindihan.
Ano?
-Diana, ano... -May masamang nangyayari sa kanya.
Ako na ang bahala kay Gng. Hernandez. Kailangan mong humiga.
Kailangan mong magpahinga. Matulog ka na, ako na rito.
Gng. Hernandez. G. Hernandez, kailangan mong kumalma.
Ayos lang.
Handa ka na ba?
Kumusta ang pakiramdam mo?
Kumusta, Mirasol?
Kumusta?
Diana, asawa ko.
Ikinagagalak kong makilala ka.
Hindi ko alam kung naaalala mo, pero nasa kwarto mo ako kagabi.
Mukha kang sobrang nasasaktan.
Pasensya na, hindi ko maintindihan.
Sabi niya, ayos ka lang ba? May nangyari ba kagabi?
Hindi, ayos lang ako. Wala akong naaalala masyado kagabi.
Matapang ang gamot.
Unang anak mo?
Oo.
Ako pangalawa na.
Gusto ko pa ng isa.
Gng. Hernandez, oras na...
Salamat, Molly.
O, sige na...
-Alagaan mo nang mabuti ang sarili mo. -Ikaw rin.
Paalam.
Ikinagagalak kong... makilala ka.
Ikinagagalak ko rin.
Kagabi sumisigaw siya ng, "Ang Sumpa."
Ano 'yun?
Ang sumpa.
Kailangan ko ng ligo at pizza.
May napansin ka ba?
Napakalinis ng bahay?
-Tingnan mo ikaw. -Sa inyong lingkod.
At itong isang ito.
Galing ito sa bodega.
Palagay ko pagmamay-ari ito ng babaeng nakatira rito dati.
Oo, tiningnan ko nga. Mukhang interesado talaga siya sa bayang ito.
Napakaraming pananaliksik.
Siguro manunulat din siya.
At...
MAGPAKATATAG SA GITNA NG UNOS
"Magpakatatag sa gitna ng unos."
Matalinhaga, ano?
May isa pa akong ipapakita sa'yo.
-Ano? -Halika na, dali.
Ingat lang.
Dahan-dahan.
-Sige. Sige. -Ayos na? Sige.
Hindi ako nakatulog, pero sa tingin ko sulit naman.
Sige, heto na.
Buksan mo ang mga mata mo.
Gusto ko may maganda ka namang uuwian.
Higit pa sa maganda ito.
At tingnan mo.
Kaunting linis lang, parang bago na.
Kakaiba ba?
Gagamitin ang kahon de musika na para sa ibang bata?
Nakuha mo sa kusina 'yan, akala ko nagustuhan mo.
Napakalambing naman, pero akala ko bibili tayo ng bago para sa anak natin.
Sige.
Kung anong gusto mo.
Ipamigay na lang natin ito kasama noong ibang gamit.
IPAMIGAY
Binabasa mo pa rin 'yan?
-Akala ko araw ng paglilinis ngayon. -Alam ko, alam ko.
Pero inipon ni Teresa ang lahat ng interesanteng artikulong ito.
Maraming tungkol sa mga maysakit na manggagawa.
Tinatawag na "lagnat bukid."
Baka hindi lang siya hiyang sa bukid.
Hindi ba tayong lahat?
-Maganda itong isiwalat. -Kay Teresa?
Sa mga manggagawang bukid.
Buweno,
huwag kang masyadong magtagal dito sa labas, napakainit.
Ayos ka lang?
Ayos ka lang, mahal?
Oo.
PANTAL SA BABAE
-Kailangan ko ang tulong mo. -Halika.
Para sa iyo.
Ang bait mo naman.
Pero hindi 'yan ang kailangan ko.
Alam mo ba kung ano ang mga pestisidyo?
Bago lang sila. Ginagamit 'yun ng mga magsasaka sa mga pananim.
Pero walang sapat na patunay na ligtas silang gamitin ng tao.
Araw-araw nakalantad ang mga manggagawa sa bukid dito.
-Saan mo nakuha ang lahat ng ito? -Kay Teresa!
Kaya niya naiwan ang lahat ng gamit niya. Natuklasan niya 'yan at nawala siya.
Lahat ng tao rito pinagkakatiwalaan ka. Nakikinig sila sa'yo.
Kailangan ko ng tulong mo para balaan ang mga tao tungkol dito.
-Gaano katagal nang nasa iyo ito? -Ano?
Hindi, teka. Hindi ito sumpa. Totoo ito.
Totoo ang sumpa, Diana.
Tama na 'yang kalokohan sa salamangka!
Ipinakikita ko sa'yo ang patunay sa nangyayari rito.
Kung pestisidyo ang dahilan,
bakit mayroon kang ganitong pantal?
Hindi kita nakikitang nagtatrabaho sa bukid.
Kailan ka nalantad sa mga kemikal na ito?
Ligtas, nasa bahay. Nagkakalkal ng mga gamit ni Teresa?
Pwede maupo ka nga? Inihanda ko itong tanghalian para sa atin.
Hindi. Beto, hindi ka nakikinig sa akin.
Naririnig kita. Hindi ko lang alam kung anong gusto mong gawin ko.
Kailangan mong sabihin kina G. Quill at Tomas.
Kailangang itigil ang paggamit sa mga pestisidyong ito.
Diana, kararating lang natin dito.
Gusto mong dalhin ko sa mga amo ko ang mga lumang pulyeto
at hilinging baguhin nila ang operasyon?
Alam ko hindi normal, pero magtiwala ka sa akin.
Nagkakasakit ang lahat dahil sa pestisidyong ito.
Wala akong sakit.
Wala akong nakikitang maysakit sa bukid.
Bakit mo ginagawa ito?
Anong ibig mong sabihin? Sinusubukan ko lang naman tumulong.
Hindi ito para sa libro mo?
Gusto ko lang namang ligtas tayo.
Ikaw ang nagdala sa atin dito tapos ngayon mapapahamak tayo
dahil wala kang gustong gawin.
Ngayon kinaladkad kita rito!
Siguro dapat nakinig ka na lang sa nanay mo,
at dapat hindi ka na lang sumama sa akin, isang hamak na magsasaka!
Pambihira ka naman.
Ito ang unang beses na nakita kitang may ganito.
Matagal na kitang kinukulit na mag-aral ng Espanyol.
Tapos ngayon biglang gusto mo nang matutong magsalita?
Para magamit mo laban sa akin?
'Wag mo akong awayin dahil 'di ako marunong!
Ngayong nagsisimula na akong mag-aral, masama na sa'yo?
Inaaway ba kita na hindi ka marunong ng katutubong wika?
Marunong ka ba ng Nahuatl? Alam mo ba ang wika ng lolo't lola mo?
Pinagtawanan ba kita dahil 'di mo alam?
Hindi ito tungkol sa'yo.
Para sa taong napakamahabagin sa mga tao at kultura niya,
inaasahan kong maninindigan ka at poprotektahan sila.
Kung ayaw mo, ako na lang.
Sige. Heto na naman tayo.
Dumating ang puting tagapagtanggol para sa'ming mahihirap at abang magsasaka.
Pasensya na. Teka lang.
Pareho tayong nababahala.
Malaking pagbabago ito para sa ating dalawa.
Ako ang unang tao sa pamilya namin na naging tagapamahala.
Kailangan kong galingan dito.
Pano ang mga manggagawa?
Kailangan mo silang protektahan.
Ako ang gagawa.
Ano 'yan?
Galing ito sa bukid namin.
Sabi ng tatay ko, totoong magsasaka lang daw ang kayang magpatubo ng celery.
Celery ang is a sa may pinakamatagal na oras ng pagtubo.
Maselan at mahina ito,
at natatakot ang mga magsasaka sa paghahanap ng mas mabilis na ruta.
Pero...
para makuha ang lutong na 'yun,
kailangan ng pasensya
at tiwala.
Ginamitan mo ba ako ng simbolismo?
Gusto lang kitang makausap sa sarili mong termino.
Ah...
Ayos ka lang?
Hindi ko alam. Ah...
Diyos ko. Umupo ka. Umupo ka, mahal.
Mag-iskedyul tayo ng mga pagsusuri sa'yo.
-Ano ito? -Baka wala lang.
-Pamamantal lang. -At kung hindi?
Narinig ko may mga pantal din ang mga mangagawa sa bayan.
'Di ko matalakay ang kasaysayan ng pasyente.
Nagbabasa ako ng mga artikulo sa pestisidyo.
Sa tingin mo dahil 'yun doon? Tingin ng mga lokal sumpa raw ito.
Alam mo, noong kadarating ko pa lang sa Golden Valley...
May nakita akong kondisyon.
Nagsimulang dumaing ang mga pasyente ng 'di karaniwang sintomas.
Mga bigla-biglang pagkahilo, panghihina at kawalan ng pokus,
tuloy-tuloy na ubo, halusinasyon,
at nagkakaroon sila ng pamamantal sa mga katawan nila.
Sa tingin ninyo may ganoon ako?
Ayos lang ba ako? Ligtas ba ang anak ko?
Hindi talaga ako ispiritwal.
Pero may mga bagay talagang hindi maipaliwanag ng siyensiya.
Sana may mas maayos akong sagot para sa'yo,
pero marami sa mga tagarito ang napapanatag ng dasal.
Imumungkahi ko rin sa'yo iyon.
Seryoso ka ba?
Naagapan natin ang pantal.
Mag-iiskedyul ako ng oras mo para maisagawa natin ang mga pagsusuri.
May mga nagkasakit ba dahil sa pestisidyo?
Hindi, wala sa atin. 'Yung mga babae lang.
Ano?
Anong sabi ng doktor?
Pumupunta kami kay Aling Anita. Inililigtas niya kami.
Sino'ng nagliligtas sa inyo?
Pinag-uusapan namin si Anita.
'Yung bruhang 'yun.
'Wag mong sabihing naniniwala ka rin doon.
Nangyayari lang 'yun sa kababaihan.
Impormasyon, ano'ng maitutulong ko?
Ano ang numero ng opisina ng klerk ng Golden County?
Sandali lang.
NANGYARI RIN SA IBANG BAYAN
Magsara ka pag-alis mo.
DAMI NG PANGANGANAK SA GOLDEN VALLEY
NANGYAYARI ITO SA MGA BABAENG BUNTIS
ARBINGTON, CA 1968-'76 DAMI NG PANGANGANAK
IBANG BAYAN??? ARBINGTON
PUTING HISPANIKO
BUMUTI ANG DAMI NG PANGANGANAK NG HISPANIKO SA HULING 5 TAON
SUSURIIN ANG MGA BAG BAGO KA UMALIS
APELYIDO - F 097-010117
TALA NG KAMATAYAN 1971 GOLDEN COUNTY TALA NG KAMATAYAN 1973 GOLDEN COUNTY
TALA NG KAMATAYAN 1974 GOLDEN COUNTY
REHISTRO
OKT 11 TERESA FLORES HUNYO 11, 1955
Patay na si Teresa.
Alam ko kakatwa ito, pero sa tingin ko may ipinapakita siya sa akin.
Lason ang mga pestisidyong ito sa mga nagdadalang-tao.
Nagpunta ako sa opisina ng klerk. Hindi nag-aanak ang mga Hispaniko rito!
Mag-isip ka, Beto!
Nasaan ang lahat ng Mexicanong sanggol?
Nakilala natin si Jaime,
at 'yun na! Siya lang.
Kinausap ko si Ernesto tungkol diyan. Sabi niya sumpa raw ito.
Nangyari ito sa karatig na bayan, sa Arbington.
Tinawagan ko ang paanakan nila.
Ano namang akala mong sasabihin nila sa'yo?
Umaayos ang tala ng Arbington sa nakaraang ilang taon.
Paano kung natuklasan nila ang problema?
Paano kung mapatunayan nating tama silang lahat?
Na isa itong sumpa.
May paraan para malaman natin.
'Di ako makapaniwalang ginagawa ko ito.
-Tapos na. -Sige.
Kailangan mong matulog dito.
At makikita natin sa umaga.
Subukan mong huwag isipin.
Talagang nababaliw ka na.
Beto! Sunog!
Ano'ng ginagawa...
Ikaw.
Ikaw ang may gawa nito! Ibinalik mo si Teresa.
Diana. Ibaba mo ang kutsilyo.
Para ito sa proteksyon mo. Kailangan mo ng tagapangalaga.
Lumayo ka sa akin!
Ano'ng ginawa mo?
Ibaba mo ang kutsilyo.
-Gusto ko lang makatulong. -Huwag.
Mahal. Mahal ko, tumingin ka sa akin.
Ibaba mo ang kutsilyo.
Nagdurugo ka.
Anong kailangan mo sa akin?
Huwag! Huwag!
Huwag!
Pumirma ka rito, Gng. Hernandez.
Hindi ko maintindihan!
BAWAL NA AKSES
Kailangan mong pumirma para sa bata.
Paki tawagan si Rafael! Tawagan niyo ang asawa ko!
Sinusubukan namin, pero walang sagot. Marisol, makinig ka sa akin.
Makinig ka. Gusto kitang tulungan.
Walang pirma. Walang doktor. Nasa panganib ang bata.
Maaari siyang mamatay. Mamatay.
Walang pirma. Maaaring pareho kayong mamatay.
Pareho, parehong mamamatay. Pirma na!
Sige.
Salamat. Mabuti. Mabuti.
Mabuti?
-Diana? Bakit gising ka? -Natatakot ako.
-Anong nangyayari? -Mukhang lumalala ang mga sintomas.
Masama na ang pantal.
Nagdedeliryo na ako.
Sinabi mo ba sa nars?
Hindi.
May nakita ako ngayong gabi.
Sumisigaw sa sakit si Marisol
at pinilit siyang pumirma ni Nars Carol.
Ano 'yun?
Hindi ko alam.
Pero kailangan mo pumunta sa Arbington bukas pagtapos ng trabaho.
Kailangan personal mong makausap ang doktor
at tanungin siya kung anong alam niya sa pestisidyo.
Dapat protektahan natin ang anak natin.
Unang beses kong marinig ang 'di pagkakapareho ng populasyon dito.
Nakakita na ba kayo ng mga buntis na may ganitong sintomas?
Hindi sa panunungkulan ko, nauna pa sa akin ito.
Maaari mo bang hanapin?
Sa kasamaang palad, hindi iniwan ng nauna sa akin ang mga tala ng pasyente.
Ibibigay ko sa'yo ang kontak niya.
Pwede bang makitawag?
Anong problema, Beto?
Ano?
Diyos ko.
PAHINTULOT SA ISTERILISASYON
PASYENTE - GABRIELA ORTIZ INSTITUTION GOLDEN VALLEY MATERNITY CLINIC
PAHINTULOT SA ISTERILISASYON
Una mo?
Oo.
May mga anak ka ba?
Wala pa.
Pero balang araw.
Sana.
Gusto namin ni Beto kahit dalawa.
Mas marami, mas masaya.
PASYENTE - ROSA KASARIAN B - BLG NG ANAK 1
Para sa kalusugan ng pamilya ninyo.
At ikaw, Rosa?
Plano mo pa bang magkaanak?
Dati. Pero, wala na.
Pasensya na.
May Jamieto naman kami.
Isa kami sa mapapalad.
Wala akong maalala sa nangyari kagabi.
Masyadong matapang ang gamot.
Unang anak mo?
Oo.
Pangalawa ko na.
Gusto ko pa.
PASYENTE - TERESA FLORES KASARIAN B - BLG NG ANAK 0
PUMANAW. MGA KOMPLIKASYON SA LIGATION
Pasensya na.
Anak ko.
Bakit ako nasa operating room?
Pinakialaman mo ang hindi dapat.
Dapat naniwala ka na lang din doon sa kalokohang sumpa katulad ng iba.
-Kapag mayroong epidemya... -Hindi!
...obligasyon kong gamutin.
Tumigil ka!
Halimaw ka!
Hindi mo pwedeng gawin ito!
Sa kasamaang palad, nag-labor ka
at namatay ka dahil sa mga komplikasyon sa panganganak.
Pero may magandang balita.
Kaya kong iligtas ang sanggol.
Sabihin mo lang sa akin kung may pinagsabihan ka pang iba tungkol dito.
-Carol! Nasaan siya? -Parating na siya.
Kasalanan niyang dinala niya sila rito. Kunin mo ang gas.
Hindi. Hindi!
Tulong! Tulong!
Tumigil ka na! Tigil. Tigil na.
Pakiusap, huwag mong gawin ito.
Huwag mong gawin ito. Huwag mong sasaktan ang anak ko.
Huwag!
Ayos ka lang? Tara na. Halika na, umalis na tayo rito. Tara.
Bilis, tara na.
-Ayos lang. Ayos lang. -Sige.
Hindi!
Bakit hindi mo na lang inumin ang gamot mo at huwag kang makialam?
Gamot?
'Yung agua fresca?
Hindi 'yung mga pestisidyo.
Nilalason mo kami.
Hindi kusang pupunta sa klinika ang mga babae.
Kailangan ng dahilan.
Pantal,
kaunting sakit sa ulo.
Tama si Doktor Bell. Hindi niyo kayang tustusan ang mga bata.
Tulungan niyo ako!
Beto. Ayos ka lang.
Ayos lang 'yan. Dito ka lang, dito ka lang sa akin.
Huwag kang bibigay. Huwag kang bibigay! Ayos lang, ayos lang.
Ayos lang, ayos lang.
May bisita ka.
-Nandito ka! -Ang ganda mo.
-Ano ang mga ito? -Galing kay Mama.
Gusto niya siya ang magbigay, pero hindi na siya makapaghintay.
Darating na siya bukas.
Kilala mo naman siya.
Kumusta, pogi.
Munting Jose.
Napakaamo. Gusto ko ang pulseras niya.
Huwag mong tanggalin.
Ito na ba 'yun?
MGA NANAY, MAGPAKATATAG SA GITNA NG UNOS NI DIANA
Magpakatatag sa gitna ng unos.
Paalala 'yan na ipaglaban ang tama, gaano man ito nakakatakot.
-Sino 'yan? Sino 'yan? -Kumusta?
Sino 'yan, anak?
Alagaan ninyo ang anak ko.
Huwag kang mag-alala. Aalagaan ka namin. Okay?
Kailangan lang namin ng pirma mo rito, ha?
Oo, mabuti, salamat. Mabuti. Mabuti.
Hinga.
Sa buong ika-20 siglo,
mahigit 64,000 babae at lalaki ang sapilitang inisterilisa
sa Estados Unidos dahil sa Pambansang Kilusan sa Pagpapabuti ng Lahi.
Itinulak nila ang kanilang rasistang adyenda sa paghihigpit sa mga
karapatan sa reproduksyon ng mga itinuturing na 'di angkop ang genetiko.
Noong 1975, isang grupo ng mga imigranteng Mexicanong babae
ang naglunsad ng malakihang kaso laban sa ospital sa Los Angeles
kung saan sila inisterilisa nang wala ang kanilang pahintulot.
Hindi naging matagumpay ang kaso.
Kamakailan, muling umusbong ang kasanayang ito sa pampublikong pansin
sa isang ICE Detention Center sa Georgia.
Ang paratang, Pederal na pasilidad ito...
MAGSALITA
...nagpapadala sila ng mga imigranteng babaeng nasa poder at pangangalaga nila,
sa doktor na nagtanggal ng kanilang mga reproductive organ
nang walang medikal na dahilan at wala ang kanilang pahintulot.
Sa panahong ginagawa ang pelikulang ito noong 2020,
wala pa rin sa mga biktima ang nakakuha ng katarungan.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni: Erika Ivene Columna
Mapanlikhang Superbisor: Maribeth Pierce