NETFLIX DİZİSİ
Nasıl, ne, nerede, neden? Ne, nerede, neden?
Bilim İnsanı Ada Arı
Cevabı bulacak
Burada, şurada
Bilim baktığın her yerde
Mimar Iggy Peck
Ve mühendis Rosie Revere ile
Yapacak çok şey var Sen de yardım et
Gizem, bulmaca, yapboz veya görev
Çözecek mucizeler Test edecek hipotezler var
Yok bilim gibisi
Bilim İnsanı Ada Arı
Cevabı bulacak
Nereye baksa bilim Hipotez kuruyor
Noktaları birleştiriyor Çünkü o, Bilim İnsanı Ada Arı
Müziğe Bakış.
Altı, yedi, sekiz.
Bu kadar sandalye seyircilere yeter. Güzel tasarım.
Tek gereken birinin büyük bir giriş yapması.
Geldim!
Program, yiyecek, biletler hazır mı? Ne zaman gelirler?
Soruları genelde ben sorarım.
Pardon, Büyük Hala Rose'la piyano dersi aldığım için çok geliştim.
İlk, cumartesi akşamı salon resitalimizi iple çekiyorum!
-Ben de heyecanlıyım. -Gergin ve heyecanlıyım. Daha çok gergin.
Sandalye, bilet, program ve enstrümanlarımız.
Müzik beherlerim. Müziğin bilimle buluşması.
Bum Bum Patlatıcım. Güzel değil mi?
Davuldan gökdelen gibi. Bana davul mimarı Iggy Peck deyin.
Bana göre önemli olan gürültü değil, tasarım.
-Selam. -Günaydın.
Piyano çok şık Bay ve Bayan Arı.
Çok hoş, zıp zıp do çalar kesin. Büyük Halam Rose müzikten böyle bahseder.
Eski piyanonun kullanılması güzel. Eskiden bana serenat yapardın.
Hâlâ yapıyorum bebeğim
Konserle aklıma geldi,
garajdan eski bas gitarımı çıkarıp cumartesi sabahı konseri verebiliriz.
Süper olur. Benimki çilekli olsun, ekmekle.
Babam konser dedi Iggy.
Eğlencesine, doğaçlama müzik yapalım, dedi.
Müthişmiş aynı zamanda üzücü de.
-Sana çilekli reçel getireyim. -Güzel, teşekkürler.
Bir saat millet. Bir saat.
-Abin çalar saate mi dönüştü? -Hayır, sahne menajeri olmaya söz verdi.
Gösteriyi sihir şovuyla açma şartıyla.
Bu şapkadan tavşan çıkaracağım.
Bir saat.
Bir saat mi? Olamaz, umarım yeterince çalışmışımdır.
Bir saatte çok var.
-Beklerken prova yapalım. -Gerginliği atabilirim.
Nasıl olur bilmiyorum ama annem hep böyle der.
-Süper fikir. Önce sıralama gerek. -Sıraya girmekten bahsedilmedi.
Sıralamadan kastım kimin hangi sırada çalacağı.
Birlikte çalabiliriz.
O zaman seyirciler yeteneğimizi göremez. Iggy, ilk sen.
-Bum Bum Patlatıcın seyircileri uyandırır. -Herkes zaten uyanık olacak.
Çok gürültülü olmak zorun değil.
-Belki sadece gösteri yapabilirim. -Sonra Ada müzik beherlerini çalar.
DJ Beher laboratuvarda.
Sonra ben çalarım.
Haftalardır pratik yapıyorum ve çok iyiyim.
Çaldığımda parmaklarım tuşlarda dans eder sanki.
Piyona tuşları üzerinde sekerim.
Böyle.
Yeteneklerim nereye gitti? Rose hala beni dinleyince çok üzülecek.
Bilim yardım eder.
Bu sorunu bilimsel yöntemle çözebiliriz.
Bilimsel yöntem.
Bir gözlemimiz var
Bir soruyla başlayacağız
-Araştırma yap -Hipotez çıkar
Deneylerle test et
Ne bulduk?
Bir sonuca varalım
Hepsini yazıp Sonuçları çıkaralım
Bilimsel yöntem işte budur
Başlangıç için bize…
Hiposisimiz.
Hipotez gerek. Bir açıklama düşüneceğiz.
Bir hipotezim var. Kurbağa.
-Kurbağa mı? -Devam et.
Hastalandığımda sesim tuhaftı ve annem boğazıma kurbağa kaçtı dedi.
Yani belki piyanoya kurbağa kaçmıştır.
İçine bakıp hipotezini test edelim.
Hayır, kurbağa yok.
Sadece toz.
Ya da manyak bir peri tozu.
Belki müzikten nefret eden bir peri
her yere kötü peri tozu serpip resitali durdurmaya çalışmıştır.
İlginç bir teori. Test edelim.
Toz kalmadı. Hadi Rosie, bir şey çal.
Manyak peri tozu değilmiş. Çok emindim.
Belki parmaklarımdandır. Büyük Hala Rose gevşetmemi söyler.
Bu olmalı. Parmaklarını ısıtmadın.
O zaman güzelce çalıştıralım.
Parmaklarım son derece formda.
Her şeyi denedik. Sorunu görebilsek çözebiliriz.
Beni burada bırakıp resitali çevremde yapın.
Hadi Rosie, bilim insanları pes etmez, biz kararlıyız.
Titrek Jöleler geldi.
Titrek Jöleler niye titriyor?
Daha önemlisi bu ses ne ve neden yükseliyor?
Tek boynuzlu dinozor bu!
Gizlenin!
Bence tek boynuzlu dinozor değil. Babanız garajda bas gitarını ısıtıyor.
Baban bas gitarıyla tek boynuzlu dinozor sesi mi çıkarıyor?
Ya da babamın bas gitarının sesi Titrek Jöleyi titretti.
Bunu görmeliyiz.
-Merhaba. -Selam.
Babamın bas gitarı Titrek Jöleyi titretiyor.
Böyle bir şey okuyup Büyük Keşif ve İcat Defteri'me not aldım.
Hadi.
Nereye? Epeydir çalmıyorum ama o kadar kötü değilim.
Laboratuvarı kuruyorum.
Notlarım burada.
Ses minik hava moleküllerini ittirerek ses dalgalarına çevirir.
Güzel numara.
Minik olduklarından dalgaları göremeyiz.
Ama babamın gitarı öyle gürültülü ki ses dalgaları titrek jöleyi titretiyor.
Böyle!
Keşke Rosie'nin çalışını da görebilsek.
Neden bu kadar kötü olduğunu anlardık.
-Kusura bakma. -Doğru söylüyorsun.
Iggy, sen bir dâhisin.
-Öyle mi? -Kabullen.
Yani öyleyim tabii!
Neden ki?
Belki Rosie'nin çalışını görebiliriz. Bir osiloskopla.
Tabii, osiyoloskospla.
Yani, osilo… Yok, böyle değil.
Osiloskop. Sesi monitörde çizgilerle gösteren bir cihaz.
-Basitçe tasarlarım, yaparız. -Bunu şeyle yapabiliriz… Düşüneyim,
eski bir akıllı telefon, TV, şemsiye
ve üç jelibon.
-Jelibon ne için? -Ağzıma atmak için.
İşe koyulalım!
Harika iş çıkardınız. Osiloskopu çalıştıralım.
Tamam Rosie, hazır olunca başla.
Gösteriye 10 dakika!
-Ne? Bu buraya nasıl girdi? -Çabuk.
Osiloskop çalışıyor.
Ama müziğin böyle mi görünmesi gerek?
Çok alakasız.
Baba, ilginç bir şey çal.
Şanslısın, göbek adım ilginçtir.
Bu daha müzikal görünüyor.
Çünkü akort edilmiş.
Kavisli çizgilerin örüntü izlemesinden anlaşılır.
Çok süper.
Şimdi sen Rosie.
Bu iki ses çok farklı görünüyor.
Bay Arı, ilginç müzik yumuşak, piyano sesi, çarpık çizgiler çıkarıyor.
Yumuşak çizgi, gitar akortlu demek.
Yani bu çarpık çizgiler piyanonun akortu bozuk demek.
-Öyle görünüyor, sesten de anlaşılıyor. -Yaşasın, benden veya yeteneğimden değil.
Çözebiliriz.
Piyano akort olana dek kabloları doğru miktarda sıkmalıyız.
Zıp zıp do ver.
Olmuştur. Bir şey çal.
-Yaşasın! -Döndüm!
Seyirciler geldi. Vakit geldi millet.
Gösteri zamanı!
Süper.
Evet.
Güzel.
Hanımlar, beyler; son dakika değişikliği oldu.
Tek çalmak yerine grup olarak çalacağız.
Bugün büyük bir sorunu böyle çözdük. En iyi böyle çalışıyoruz. Birlikte.
-Ekmeği getirelim. -Niye?
Reçel gibi bir konser vakti.
Çok gürültülü değil.
-İşte bu! -Evet!
-Tamam! -Evet!
Bir fikrim var. Başka bir bilim insanıyla tanışalım. Hadi.
-Selam, ben Susan Miziker. -Ben de Doktor Avila. Odioloji doktoruyuz.
Kulak nasıl çalışır ve ses dalgalarını
nasıl duyarız onu konuşacağız.
İnsanlar işitmeyle ilgili sorun çekince bize gelir.
Nasıl duyduklarını ölçeriz.
Fısıltıları duyabilir misiniz? Selam, nasılsın?
Veya gürültülü sesleri!
Ben konuşurken ses giderek…
-Kulağıma ulaşır. -Buraya.
Kulak, sesi kulak zarına gönderir.
Kulak zarı, ses dalgasıyla titrer.
Sonra kulak zarı arkasındaki küçük kemikler
bu titreşimi iç kulağa gönderir.
Kulak salyangozu buradadır.
Kulak salyangozu çok özeldir
çünkü ses titreşimlerini beyne gönderilen sinyallere çevirir.
Böylece beyin ne duyduğunu anlar.
İlginç bir bilgi!
Kulak kiri aslında faydalıdır.
Sizi toz partikülleri, bakteri ve mantar enfeksiyonundan korur.
-Hatta böceklerin kulağa girmesinden. -İğrenç.
Süper değil miydi? Bilim gibisi yok.
Yağmurlu Bir Gün.
Birkaç renkle bu tek boynuzlu at resmi tamam.
Tek boynuzlu atlar renge bayılır!
-Dans pisti neredeyse hazır. -Parti şapkaları simlendi.
Tüh.
Mooshu, sen de simlendin.
Şimdi parmağıma yapıştı.
Simi parmağımdan neden alamıyorum?
-Neden Dosyası için bir soru. -Müthiş soru.
Bir sorum var. Bahçemize gökkuşağı mı çarptı?
Parti veriyoruz…
Galaksiler Arası Tek Boynuzlu At Günü!
Duymadım, gökkuşağındaki her renk ve konfeti olmak zorunda mı?
Galaksiler Arası Tek Boynuzlu At Günü'nün ilk kuralı renktir.
Konfeti, Rosie'nin hayattaki ilk kuralıdır.
Bugünün ikinci kuralı dışarı tek boynuzlu at pikniği yapmak.
Üçüncü kuralı da
tek boynuzlu at dansı yapmalısın,
adı da Tek Boynuzlu At Tepinmesi!
-Hey. -Aman.
Eğlenceliydi.
Sen de gel Arthur.
Evet, tek boynuzlu atlar, insanlara bayılır.
Ne kadar çok o kadar iyi. Temel matematik.
Olabilir. Yağmur yağmadan tenis antrenmanı yapacağım.
Mantıklı, yakalanmak istemezsin.
Yağmur mu?
Şu bulutlara bakın.
Her bulut yağmur bulutu değildir. Değil mi?
-Evet ama bunlar öyle. -Nereden anladın?
Bunlar nimbostratus bulutu.
Nimbo… ne dedin?
Nimbostratus. Alçakta, grilerdir ve gökyüzü boyunca yayılır.
Ortaya çıkmaları şu anlama gelir, bolca…
Yağmur! Çabuk, toparlanın!
-Her şey parti için hâlâ uygun gibi. -Ne? Yağmurda parti yapamayız.
Niye? Tek boynuzlu atlar hakkında az bilinen bir gerçek,
yağmura bayılırlar.
-Ben bayılıyorum. -Nesi sevilmez?
Havadaki nem, bulut oluşturuyor.
O da yağmura dönüşüyor, muhteşem.
Ama eşyalarımız ıslanır. Biz de!
Belki yağmurda ıslanmadan parti yapmanın bir yolu vardır.
-Beyin fırtınası yapmalıyız. -Yağmur fırtınası beyin fırtınası.
Beyin fırtınası
Her fikrini ortaya at Kötü fikir yoktur
Beyin fırtınası
Dostlarını topla Nasıl, ne, neden, cevapla
Beyin fırtınası
Hayal güçlerimiz Yepyeni şeyler yaratsın
Beyin fırtınası Beyin fırtınası yaptığımızda
Yağmur savar makinesi yapsak?
Güzel.
Ama onu kurmak zaman alabilir
ve Galaksiler Arası Tek Boynuzlu At Günü biter.
Hepsi boşa gider.
Başka bir şey lazım.
Şemsiyelerden çadır kurabiliriz.
Şemsiyeler arasındaki boşluklar ne olacak?
Çok delikli.
Ama büyük bir şemsiye çadırı kurabiliriz.
Daha az delikli. Yağmur üzerimize yağmaz.
Ama yağmur yanlardan girebilir.
-Evet. -Doğru.
Üzerimizi örtecek bir şey lazım.
-Kulübe gibi mi? -Evet.
-O işe yarar, hemen inşa edeyim. -Yavaş ol Rosie.
İnşa etmeye hemen başlayamayız. Önce tasarlamalıyız.
Düşünmeli, plan yapıp çizmeliyiz.
Haklısın. Çok heyecanlanıp kendimi kaybettim.
Bu yönünü seviyoruz.
Kare kulübe. Tek Boynuzlu At Tepinmesi'ne yetsin.
Dik çatılı. Çok beğenirim.
Bu nasıl?
-Bayıldım. -Müthiş.
Şimdi inşa edebilir miyim?
-Evet. -Evet.
Evet!
Yağmurluklarımızı giyelim de.
İnanılmaz!
-Yağmur kulübemiz tamam. -Bayıldım, test edelim!
-Islak zemin için dans pisti var. -Piknik battaniyemiz.
Piknik yapabiliriz.
Müthiş, duvarları test edelim, bakalım şeye dayanıklılar mı…
Tek Boynuzlu At Tepinmesine!
Duvarlar devriliyor.
Çabuk, çıkın. Yürüyün tek boynuzlu atlar!
-Olamaz. -Eyvah.
-Kötü haber, yeni kulübe lazım. -İyi haber var mı?
Su birikintileri!
Barakamız için ne gerektiğini biliyorum.
Çarpı şeklinde kirişler koymalıyız. Böyle.
Bunlara çapraz kiriş denir. Duvarları tutarlar.
Oyuncak evimi yaparken halam öğretti.
-Evet! -Evet!
Çapraz kiriş ve havalı düz çatıyla tamamlandı.
Tasarıma bayıldım.
Ben de. Deneyelim.
-Önce piknik. -Şu ana dek güzel. Geniş ve kuru.
Sırada Tek Boynuzlu At Tepinmesi dansı.
Evet!
Hadi.
Duvarlar devrilmedi.
Çatı yıkılıyor.
-Kıpırdayamıyorum! -Iggy!
Tüh, işe yarayacak sanmıştım.
-Ben de. -Kuruyup bir düşünelim.
İki kulübe yaptık ama ikisi de işe yaramadı.
Bunu çözmezsek Galaksiler Arası Tek Boynuzlu At Günü'nü kaçıracağız.
Biz bilim insanı değil miyiz?
-Evet. -Evet.
-Bilim insanları pes eder mi? -Hayır.
Çünkü biz kararlıyız!
Kararlıyız! Evet!
-Ben öyle miyim bilmiyorum. -Öylesin!
Ters giden şeyi bulup çözmenin yolunu bulalım.
Hey, işte şimdi anladığım dilden konuşuyorsun.
-Laboratuvarı kuruyorum. -Süper!
Evet.
Tamam, kulübeleri tekrar yaptık. Kontrol edelim.
-Benimkinde duvarlar çöktü. -Evet.
Benimkinde duvarlar dayandı ama çatı çöktü.
Rosie'nin duvarları neden çökmedi?
Belki çapraz kirişten dolayı. Çatı neden çöktü?
Rosie'nin çatısı düzdü.
Tüm yağmur tepede toplandı, sonra ağırlaşıp çöktü.
Eğri çatı havalı tasarımdan fazlasıydı. Suyun akmasını sağladı.
Sanırım noktaları birleştirdim.
İki kulübede de çalışan ve çalışmayan noktalar var.
Dayanıklı olması için Rosie'nin duvarlarını kullansak
ve suyun akması için Iggy'nin çatısını kullansak?
Sevdim.
-Ben de. Hemen şeyin tadını çıkaralım… -Galaksiler Arası Tek Boynuzlu At Gününün!
-Evet. -Hadi!
Muhteşem!
-Evet. -Hadi deneyelim.
Piknik için birebir.
Ve şimdi büyük an.
Tek Boynuzlu At Tepinmesi!
Duvarlar devrilmiyor.
-Çatı da sağlam. -Vay canına!
Güzel, kurulumu bitirelim.
Olamaz Rosie.
Yağmur, resmini bozmuş.
Daha güzel olmuş. Tek boynuzlu atlar renklerin karışmasına bayılır.
Daha sihirli.
Kulübe süpermiş.
Gelmek ister misin?
-Tabii. -Sana parti şapkası lazım.
Sana da bir tane Mooshu.
Ada, gökkuşağı simini uzatır mısın lütfen?
Bu gökkuşağı simleri enfes. Tam mevsimi olmalı.
Simli gökkuşağı suyu alabilirim.
Simli gökkuşağı suyu çok ferahlatıcı. Mooshu da istiyor.
Şimdi bence sıra…
Tek Boynuzlu At tepinmesinde!
Bir fikrim var. Başka bir bilim insanıyla tanışalım. Hadi.
Selam, ben Eletrice Harris, mimarım. Bugün tasarladığım bir evi göstereceğim.
Hadi!
Girdiğiniz her binayı veya yapıyı bir mimar tasarlamıştır.
Hastane, okul, kütüphane veya eviniz olabilir.
Yani tasarladığımız her yapı için planlar çıkarırız.
Bunlara taslak adı verilir.
Taslaklarda duvarlar, pencereler,
kapılar görünür.
Klozetin yerini bile koyarız.
Vücudumuzda nasıl iskelet varsa binalarda da aynısı olmalı.
Buna iskelet çerçevesi deriz.
Yapı veya ev inşa ederken en önemli noktalardan biri
belli unsurlara dayanmasıdır.
Yağmura, rüzgâra, fırtınalara.
Bu yüzden bir yapıyı sağlam kılan önemli iki yapısal bileşen
yatay hâldeki kirişler
ve dikey sütunlardır.
Planda kapılar böyle görünür.
Çerçevesi de böyle görünür.
Bu, kiriş; bunlar da kapı için direklerimiz.
Kapının tamamlanmış hâli.
Ve kirişin tepeden geçtiğini, direklerin yanlarda olduğunu
düşünebilirsiniz.
İlginç bir bilgi!
Mimarlık, Olimpiyat'taydı.
Yarışmacıların spor temalı yapı tasarlaması gerekiyordu.
Süper değil miydi? Bilim gibisi yok.
Alt yazı çevirmeni: Ömür Gencer