EEN NETFLIX-SERIE
hoe, wat, waar, waarom? wat, waar, waarom?
Ada Dapper, wetenschapper
ze komt erachter wat het antwoord is
hieronder, daarginds wetenschap is waar je maar kijkt
met Iggy Peck, architect
en Roza Rozeur, ingenieur
zoveel werk, samen staan we sterk een mysterie, raadsel, puzzel of missie
hypothesen getest en wonderen ontdekt
wetenschap is te gek
Ada Dapper, wetenschapper ze komt erachter wat het antwoord is
waar wetenschap is vormt zij een hypothese
ze verbindt de stippen wetenschapper Ada Dapper
De muzikant.
Zes, zeven, acht.
Ja, zo kan iedereen zitten. Goed ontworpen, Iggy.
Nu nog een grote entree van iemand.
Ik ben er.
Programma's en kaartjes klaar? Wanneer komt het publiek?
Normaal heb ik alle vragen.
Sorry. Sinds oudtante Rose me pianoles geeft…
…ben ik erg goed geworden.
Ik kan niet wachten op ons eerste zaterdagmiddagwoonkamerconcert.
Ik heb er zin in.
Ik vind het eng. En leuk. Maar vooral eng.
Alles is klaar.
Stoelen, kaartjes, programma en natuurlijk onze instrumenten.
M'n muziekbekers. Waar muziek wetenschap ontmoet.
En mijn boem-boem-blaster. Mooi, hè?
Net een flat van drums. Noem me Iggy Peck, drumarchitect.
Ik geef minder om lawaai en meer om ontwerp.
Hoi. -Hé, schat.
Dit is een puike piano. Hier kan ik een mooi springerige C op spelen.
Zo praat Roos over muziek.
Leuk dat dat oude ding wordt gebruikt. Vroeger zong jij serenades voor me.
nog steeds, schatje
Dit zette me aan het denken. Ik wil jammen op m'n oude bas.
Klinkt goed. Ik wil aardbeienjam.
Hij bedoelt een muzikale jam.
Als je ter plekke muziek verzint.
Dat is te gek maar ook teleurstellend.
Ik zal aardbeienjam pakken. -Tof. Bedankt.
Nog één uur, mensen.
Is je broer in een wekker veranderd? -Nee, hij is de toneelmanager.
Als ik eerst mag met m'n trucs. Ik ga een konijn uit deze hoed toveren.
Eén uur.
Eén uur? Hopelijk heb ik genoeg geoefend.
Dat duurt nog eeuwen.
Laten we ondertussen oefenen. -Ja, tegen m'n zenuwen.
Geen idee hoe dat werkt, maar mam zegt het.
Goed idee. Eerst de volgorde. -Niemand zei iets over orde.
De volgorde is wie als eerste, tweede en derde gaat.
We kunnen samen spelen.
Dan ziet het publiek ons unieke talent niet. Iggy, jij eerst.
Je boem-boem-blaster schudt ze wakker. -Maar iedereen is al wakker.
Het hoeft niet te luid, toch?
Misschien kan ik 'm gewoon laten zien. -Dan Ada's bekers.
DJ Bekers in het lab.
Dan speel ik.
Ik oefen al weken en ik ben heel goed.
Het voelt alsof m'n vingers over de toetsen dansen.
Alsof ik dans op het ivoor.
Zo, dus.
Waar is m'n talent heen? Roos is zo teleurgesteld als ze dit hoort.
We kunnen dit oplossen met de wetenschappelijke methode.
wetenschappelijke methode
er is een observatie
dus we beginnen met een vraag -doen onderzoek
vormen een hypothese -en testen met experimenten
wat ontdekken we?
we trekken een conclusie
schrijven alles op
en verspreiden de resultaten -dat is de wetenschappelijke methode
Eerst hebben we… -Een hippo-sissi-mist nodig.
Een hypothese. We bedenken een verklaring.
Ik heb er één. Kikkers.
Kikkers? -Vertel.
Toen ik ziek was, klonk ik gek. Mam zei dat ik een kikker in m'n keel had.
Misschien zitten er kikkers in de piano.
Dat testen we door erin te kijken.
Nee. Geen kikkers.
Alleen stof.
Of boosaardig feeënstof? Misschien wil een fee die muziek haat…
…ons concert stoppen door overal slecht feeënstof te strooien.
Interessant. Laten we dat testen.
Zo. Geen stof meer. Speel iets, Roza.
Toch geen slecht feeënstof, dus. Ik dacht het echt.
Misschien zijn het m'n vingers? Van Roos moet ik ze opwarmen.
Dat is het vast. Ze zijn nog niet warm. -We moeten ze een goede training geven.
M'n vingers zijn in topvorm.
Ik heb alles geprobeerd. Konden we maar zien wat er mis is.
Doe het concert maar om mij heen.
Wetenschappers geven niet op, we zijn top.
Hier komt de wiebelpudding.
Waarom wiebelt de pudding?
En wat is dat geluid en waarom wordt het harder?
Het is een eenhoornosaurus.
Zoek dekking.
Dat lijkt me geen eenhoornosaurus. Het is je vader die z'n bas opwarmt.
Kan hij z'n bas als een eenhoornosaurus laten klinken? Tof.
Of paps bas liet de wiebelpudding wiebelen. Dat moeten we zien.
Hallo. -Hé, pap.
Het geluid laat de wiebelpudding wiebelen.
Ik las hierover in m'n Boek van ontdekkingen en uitvindingen.
Kom op.
Waar gaan jullie heen? Het was toch niet zo slecht?
Lab laden.
M'n aantekeningen.
Geluid verplaatst luchtmoleculen. Dat maakt ze geluidsgolven.
Toffe truc.
Meestal zijn ze te klein om te zien.
Maar de bas is zo luid dat de geluidsgolf de pudding zo hard raakt dat-ie wiebelt.
Zo.
Jammer dat Roza's geluid onzichtbaar is. Anders zagen we waarom het zo slecht is.
Sorry, Roza. -Hé, het is waar.
Iggy, je bent geniaal.
Echt? -Accepteer het.
Ik bedoel, dat ben ik.
Waarom?
Omdat we haar muziek wel kunnen zien. Met een oscilloscoop.
Ja, een o-silico-knoop.
Ik bedoel, een o-sil-o… Dat klopt niet.
Een oscilloscoop laat geluid als een lijn op een monitor zien.
Ik ontwerp er één.
Dat kunnen we maken met… Even denken. Een oude smartphone, een tv, een paraplu…
En drie snoepjes.
Waar zijn die voor? -M'n mond.
Aan de slag.
Geweldig werk. Tijd om de oscilloscoop te testen.
Oké, Roza. Ik ben er klaar voor. -Nog tien minuten.
Wat? Hoe komt die hier?
We moeten opschieten. -De oscilloscoop doet het.
Maar hoort muziek er zo uit te zien?
Het is zo beverig.
Pap, speel iets funky's.
Heb jij even geluk. Funky is echt m'n ding.
Dat ziet er muzikaler uit. -Het betekent dat hij zuiver is.
Je ziet het aan het patroon dat de lijnen volgen.
Dat is zo cool. -Nu jij, Roza.
Dat ziet er heel anders uit.
De funky muziek maakt vloeiende lijnen en de piano lijnen met pieken.
De vloeiende lijn is zuiver.
Dan betekent Roza's lijn dat de piano ontstemd is.
Zo oogt het en zo klinkt het.
Hoera, het ligt niet aan m'n talent.
Dit kunnen we oplossen. We draaien de snaren aan…
…tot hij zuiver klinkt. Mag ik een C?
Da's beter. Speel iets.
Hoera. -Ik kan het weer.
Het publiek is er. Nul minuten, mensen.
Het is showtime.
Cool.
Ja.
Leuk.
Dames en heren, we hebben iets aangepast.
We spelen niet solo, maar als groep.
Zo losten we een probleem op. En zo werken we het beste. Samen.
Snel, pak wat toast. -Waarom?
Omdat het tijd is om te jammen.
Maar niet te hard.
Hé. Te gek. -Leuk.
Laten we een andere wetenschapper ontmoeten. Kom op.
Ik ben Susan Miziker.
Ik ben dr. Avila. We zijn allebei audioloog.
We komen vertellen hoe het oor werkt en hoe je geluidsgolven hoort.
Mensen komen bij ons als er iets met hun gehoor is.
We meten hoe mensen horen.
Of je gefluister hoort…
Hoi. Hoe is het?
Of harde geluiden.
Als ik praat, reist het geluid helemaal naar…
Mijn oor. -Daar.
Daar gaat het geluid naar het trommelvlies.
Het trommelvlies trilt door de geluidsgolf.
De botjes achter het trommelvlies…
…sturen die trilling naar het binnenoor.
Daar zit het slakkenhuis. Dat is erg speciaal…
…omdat het de trillingen in seintjes voor de hersens verandert…
…zodat je hersens weten wat je hoort.
Leuk feitje.
Oorsmeer is goed voor je.
Het beschermt je tegen stof, bacteriën en schimmelinfecties.
Zelfs tegen insecten in je oor. -Vies.
Cool, hè? Wetenschap is te gek.
Een regenachtige dag.
Nog een paar kleuren, dan is dit eenhoornschilderij af.
Eenhoorns zijn gek op kleur.
De dansvloer is bijna klaar.
En de mutsen hebben bijna genoeg glitter. Oeps.
Mooshu, nu ben je een glitterkat.
Nu zit het aan m'n vinger.
Waarom krijg je glitter nooit van je vinger?
Deze gaat in het 'waarom'-dossier. -Goede vraag.
Vraagje. Waarom is de tuin een en al regenboog?
We houden een feest voor…
Intergalactische eenhoorndag.
Nooit van gehoord. Zijn alle kleuren echt nodig? En confetti?
De kleuren zijn verplicht op intergalactische eenhoorndag.
De confetti is Roza-regel één in het leven.
Regel twee van eenhoorndag is dat je een eenhoornpicknick houdt.
En regel drie is dat je een eenhoorndans doet.
De Eenhoorn-stamp.
Dat was leuk.
Doe mee, Arthur.
Ja. Eenhoorns houden van mensen.
Meer zielen, meer vreugde. Dat is simpele wiskunde.
Misschien. Eerst tennissen voor het gaat regenen.
Logisch. Je wilt niet spelen in de…
Regen?
Moet je die wolken zien. -Niet alle wolken zijn regenwolken.
Klopt. Maar die wel. -Hoe weet je dat?
Dat zijn nimbostratuswolken.
Nimbo-watte?
Nimbostratus. Ze vormen een dicht grijs wolkendek.
Als die verschijnen, krijg je meestal veel…
…regen. Snel, inpakken.
Alles is nog heel voor het feest.
Welk feest? Het kan niet in de regen. -Zegt wie? Leuk feitje over eenhoorns.
Ze zijn dol op regen. Ik wel tenminste.
Regen is te gek.
Het vocht in de lucht vormt wolken.
Het verandert in regen. Dat is toch geweldig?
Maar ons spul wordt nat en wij ook.
Misschien kunnen we het doen zonder nat te worden. Brainstorm-tijd.
Een regenstorm-brainstorm.
brainstorm
zeg wat je denkt geen idee is slecht
brainstorm
vind je vrienden en hoe, wat, waarom
brainstorm
onze fantasie wordt een mooie creatie
bij een brainstorm
Wat als we een regenwegmachine maken?
Tof. Maar die krijgen we niet af voor intergalactische eenhoorndag om is.
Dan is dit voor niets.
Dus zoeken we iets anders. Een tent van paraplu's?
Maar de ruimte tussen de paraplu's dan? -Te veel gaten.
Maar we kunnen een grote paraplu-tent maken.
Minder gaten, zodat er geen regen op ons valt.
Er kan regen naar binnen waaien.
Klopt. -Dat is waar.
We zoeken iets dat ons bedekt. -Zoals een schuur?
Dat kan. Ik ga meteen bouwen. -Niet zo snel.
We kunnen nog niet bouwen. We moeten eerst ontwerpen.
Erover nadenken, een plan maken, het uittekenen.
Klopt. Ik vond het zo leuk dat ik overhaast deed.
Dat vinden we zo leuk aan je.
Een vierkante schuur? Ruimte voor de Eenhoorn-stamp.
Met een schuin dak. Die vind ik mooi.
Hoe is dit?
Geweldig. -Mooi.
Mag ik het nu bouwen?
Eerst een regenjas aan.
Geweldig. -De regenschuur is af.
Geweldig. Tijd om te testen.
Een dansvloer tegen de natte grond. -En een picknickkleed.
We kunnen picknicken.
Tof. Nu nog testen of de muren tegen… -De Eenhoorn-stamp kunnen.
De muren storten in.
Snel. Uit de weg. Huppelen, eenhoorns, huppelen.
Jeetje. -Oef.
Slecht nieuws. Dat moet opnieuw. -Is er goed nieuws?
Plassen.
Ik weet wat we nodig hebben.
We leggen de balken in een X-vorm. Zo.
Kruisbalken. Die steunen de muren. Van m'n oudtante Roos geleerd.
Nu met kruisbalken en een chic plat dak.
Ik vind het prachtig. -Ik ook. Tijd om te testen.
Eerst de picknick. -Dat lukt wel. Ruim en droog.
Dan de Eenhoorn-stamp.
Kom op.
De muren zijn niet ingestort.
Het dak valt.
Kan niet bewegen. -Iggy.
Boe, ik dacht dat dat zou lukken.
Ik ook. -Laten we ons afdrogen en nadenken.
Beide schuurtjes werkten niet.
Als we het niet maken, missen we intergalactische eenhoorndag.
We zijn toch wetenschappers?
Klopt.
Geven wetenschappers op?
Nee. -Want we zijn top.
Top. Ja.
Weet ik niet, hoor. -Jawel.
Laten we onze fouten evalueren.
Dat is het betere werk.
Lab laden. -Te gek.
We hebben de schuurtjes nagemaakt. Eens kijken.
Bij mij zakten de muren in.
Bij mij de muren niet, maar het dak wel.
Waarom zakten Roza's muren niet in?
Door de kruisbalken. Maar waarom zakte het dak in?
Roza's dak was plat…
…dus de regen bleef liggen. Doordat dat zwaar werd, zakte het in.
Het schuine dak was niet alleen cool. Het water liep eraf.
Ik denk dat ik de stippen heb verbonden. Beide schuurtjes hadden voors en tegens.
Laten we een schuur maken met Roza's sterke muren…
…en Iggy's waterbestendige dak.
Dat vind ik goed. -Ik ook. Snel, zodat er nog tijd is voor…
Intergalactische eenhoorndag. -Kom op.
Te gek.
Ja. -Tijd om te testen.
Perfect voor een picknick. -Nu het moment van de waarheid.
De Eenhoorn-stamp.
De muren vallen niet om.
Het dak blijft zitten. -Tof.
Top. Nu dit nog afmaken.
O, nee. Je schilderij is uitgelopen.
Dit is nog mooier. Eenhoorns houden van mengkleuren.
Nog magischer.
Hé, tof schuurtje.
Wil je binnenkomen?
Goed. -Je krijgt een feestmuts.
Een voor jou, Mooshu.
Ada, geef je de regenboogglitter door?
Dit is heerlijk. Het is vast regenboogglitterseizoen.
Ik wil wel wat… sprankelend regenboogsap.
Regenboogsap is zo verfrissend.
Mooshu wil ook.
Nu is het tijd voor…
De Eenhoorn-stamp.
Laten we een andere wetenschapper ontmoeten. Kom op.
Ik ben Eletrice Harris, een architect.
Ik laat een huis zien dat ik heb ontworpen.
Kom op.
Elk gebouw dat je ziet, is door een architect ontworpen.
Of het nu een ziekenhuis, school, bieb of jouw huis is.
Voor elke structuur die we ontwerpen, maken we plannen.
Dit noem je blauwdrukken.
Op de blauwdruk zie je de muren, de ramen en de deuren.
We geven zelfs aan waar de wc komt.
Net als wij hebben gebouwen een skelet. We noemen dat het geraamte.
Een van de belangrijkste dingen is dat een gebouw tegen de elementen kan.
De regen, de wind, stormen.
Twee belangrijke onderdelen om een gebouw sterk te maken…
…zijn de horizontale balken en de verticale pijlers.
Zo ziet een deuropening eruit in het plan, en zo in het geraamte.
Dit is de dwarsbalk en dit de deurposten.
Hier is een deur die af is.
Je kunt je voorstellen dat de balk erboven hangt en de posten ernaast staan.
Leuk feitje.
Ooit was er architectuur op de Spelen. Je moest een sportgebouw ontwerpen.
Cool, hè? Wetenschap is te gek.