NETFLIX DİZİSİ
Nasıl, ne, nerede, neden? Ne, nerede, neden?
Bilim İnsanı Ada Arı
Cevabı bulacak
Burada, şurada
Bilim baktığın her yerde
Mimar Iggy Peck
Ve mühendis Rosie Revere ile
Yapacak çok şey var Sen de yardım et
Gizem, bulmaca, yapboz veya görev
Çözecek mucizeler Test edecek hipotezler var
Yok bilim gibisi
Bilim İnsanı Ada Arı
Cevabı bulacak
Nereye baksa bilim Hipotez kuruyor
Noktaları birleştiriyor Çünkü o, Bilim İnsanı Ada Arı
Özel Bir Kek
-Selam. -Günaydın. Pankeke hazır mısın?
Çember şeklinde yapabilir misin?
Göreceğiz.
-İğrenç. -İnsanlar niye öpüşür?
-Bence de. -Annenize sorun. İşe gitmeliyim.
Akşam planların için sabırsızlanıyorum.
-Güzel olacağına eminim. -Akşam planlarım mı?
Ada, Arthur; mısır gevreği, yumurta.
-Yumurtaları alırım. -Ben de mısır gevreğini.
Mısır gevreği içinde kalp şeklinde şeker var.
Yumurtalarda kalpten gözler.
Kedi de bana şakayık verdi. En sevdiğim çiçek. Sağ ol.
Kalpten göz. Kalp şekilli şeker.
Şakayık! Olamaz, yıl dönümümüzü unuttum.
Anne, pankekler.
Bu, tam çember değil.
Anne, ne yaptın biliyor musun?
Dağınıklık.
Tek boynuzlu at. Bilimde buna mutlu kaza denir.
Bir şeye uğraşırken yanlışlıkla daha iyisini yapmak.
Çok güzel, yıl dönümümüzü unutmak mutlu kaza değil.
Yıl dönümlerinde sevgi gösterilir. Bense unuttum.
Şimdi plan yapamam. İşte büyük projem var.
Merak etme anne, yardım ederim.
Ne düşünüyorsunuz?
Bu tek boynuzlu pankeke bayıldığımı düşünüyorum!
-Anne, babamın yıl dönümü hakkında. -Doğru ya, maalesef bir fikrim yok.
Benim de. Her konuda yardım ederiz ama benimkiler birlikte yaşamıyor.
-Yıl dönümleri uzmanlık alanım değil. -Beyin fırtınası gerek.
Beyin fırtınası
Her fikrini ortaya at Kötü fikir yoktur
Beyin fırtınası
Dostlarını topla Nasıl, ne, neden, cevapla
Beyin fırtınası
Hayal güçlerimiz Yepyeni şeyler yaratsın
Beyin fırtınası Beyin fırtınası yaptığımızda
Buldum! Evi, tüm eşyaları kırmızı yapabiliriz.
Aşkın rengi.
Tabii, bir de Mars'ın rengi. Babam Mars'a bayılır.
Ama her şey daima kırmızı olur.
Mobilyalar.
Annem, babam, Arthur ve ben. Ben siyah olmayı seviyorum.
Bir fikrim var.
Annen, babanın kitapçısına ejderha üzerinde
elinde yeni bir arpla, aşk şarkısı söyleyerek uçar.
Babam her enstrümana bayılır
ama bu kadar kısa sürede arplı ejderhayı nereden bulacağız?
Çok doğru.
Baban için çikolatadan ev yapsak?
Çikolatalı bir muhteşemlik olur. Vay canına.
-İşte bu. -Cidden mi? Çikolatadan ev mi yapacağız?
Hayır, çok zaman alır ve çok çikolata gerekir.
-Çikolatanın çok gelmesi mümkün mü? -Değil.
Demek istediğim şu,
babam özel günlerde daima çikolatalı sürpriz pasta yapar.
Ona bundan yapacağız.
-Süper. -Müthiş bir fikir.
Çikolatalı sürpriz pastasından yapma fikrine bayıldım. Bir sorun var.
O sadece babanın bildiği eski aile tarifi. Kimse yazmamış.
-Cidden mi? -İyi deneme.
Durun, tarifi laboratuvarda çözeriz.
Hamur işi bilimdir.
Annem hep der ki yemek yapmak sanat, hamur işi bilimdir. Annem şef, bilir.
Peki, siz tarifi bulmaya çalışırken
ben de her ihtimale karşı yedek hediye bulayım.
-Merak etme, hallederiz. -Küçük bilim insanım olmasa ne yapardım?
Yıl dönümü hediyen olmazdı, bu da kötü olurdu.
Laboratuvarı kuruyorum.
Babam dedi ki
çikolatalı sürpriz pasta tatlı, yumuşak ve uzun olmalıymış.
Şeker ve çikolata tatlı yapar. Yumuşaklık için bize…
Yastık gerek.
Hayır, tereyağı. Uzunluk için de…
Tuğla!
Kabartma tozu.
-O da olur. -Tadı daha güzel olur.
Son olarak üstüne şekerleme.
Eksik olan tek şey birlikte tutması için yumurta ve un.
Sanırım bir hediye buldum.
Anne.
Kravat mı?
-O kravattan var bence. -Bence o, babamın.
Tamam, biraz iş yapıp tekrar ararım.
Umarım başarırız.
Oldu.
-Pastadan kule. -Babamın pastası bu kadar uzun olmaz.
Sakın düşürme.
Sallanıyor, bakamayacağım.
Bakalım olmuş mu?
-Eğilin! -Dikkat!
Her yerim pasta oldu.
Tarifi gözden geçirmeliyiz.
Kabartma tozu pastayı yüksek yapıyorsa belki fazla kaçmıştır.
Tahminime göre bu sefer
çok daha azı yeter.
Güzel görünüyor.
Çok güzel.
Mükemmel.
Mükemmel değil.
Çöktü. Umut ve hayallerimizin çökmesi gibi.
Annem anca babamda olan bir kravat buluyorsa
bari pes edelim.
Annemin babamı ne kadar sevdiğini göstermek istedim, başaramadım.
Çözemeyiz de.
Ada Arı, yıl dönümlerinden anlamıyor olabilirim
ama pes etmemeyi bilirim, senin gibi.
Evet, tek gereken denemeye devam etmek.
Haklısın, biz bilim insanıyız, pes etmeyiz.
-Bu önemli bir mesele. -Keşke nerede yanlış yaptığımızı bilsek.
Pardon.
Rosie, bu yaptığın şey… Ne yapacağımızı buldum.
Şunu izleyin.
Böyle yaptım, güzel mi?
Evet, kimyasal tepkimeyi gösteriyor. Seyredin.
-Bu sefer taşmadı. -Aynen.
Babamın dediği diğer şeyi unuttum.
"İki kez ölç, bir kez pişir." Hamur işi bilimdir, değil mi?
Pastayı müthiş yapacak doğru kimyasal tepkime lazım.
Malzemelerimiz doğruydu ama miktarı yanlıştı.
Hadi, baştan deneyelim. Çabuk, babam yakında geliyor.
Tamam, tüm malzemeleri koyduk.
Üstelik sevgi. Babam daha da tat verir der.
Umarım işe yarar.
-Gerçek bir pastaya benziyor. -Uzun ama fazla uzun değil.
Yumuşak ama çökmedi.
-Leziz. -Enfes.
Çikolatalı ve tatlı.
-Yaşasın! -Yaşasın!
Durun, dinleyin.
Neden kıtır kıtır?
Şekerleme mi? Babamın pastasının içinde şekerleme olmaz.
Dışında olması gerek. Tam bir felaket bu.
Şekerlemeler asla felaket olmaz.
Ama babamın pastası değil. Mükemmel değil, baştan yapalım.
Olmaz, babam yakında gelir. Annem güzel bir hediye bulmuştur.
Bu nasıl? Samanyolu'nu çizdim.
Orion Takımyıldızı, Büyükayı, Kutup Yıldızı burada.
Haklısınız, yıldızın patlaması gibi.
Karman çormanlıktan da öte. Pasta ne durumda?
Şekerlemeleri yanlışlıkla içine koyduk, babamın pastası olmadı.
Hayır, sizin sürpriz pastanız. Hem pasta hem de sürpriz yaptınız.
Bence mutlu bir kazaya benziyor.
-Onlara bayılırım. -Tek boynuzlu pankekim gibi.
-Hadi, masaya koyalım. -Peki.
Yardım ederiz.
Sonra eve gitmeliyiz, başarırsın Ada.
Teşekkürler.
-Burada ne varmış? -Lütfen oturun Sayın Baba.
Yani Sayın Arı.
Yıl dönümümüz kutlu olsun!
Bu akşam sana… Trampet alalım lütfen.
-Babanın çikolatalı sürpriz pastası var. -Cidden mi? Tarif hiç yazılmadı bile.
-Bu benim çikolatalı sürpriz pastam değil -Biliyordum.
Daha da iyisi.
-Cidden mi? -Evet, içe konulan şekerleme, dahice.
Kızın kendini aştı. Yine.
Mutlu bir kazaydı. Ayrıca özel bir malzeme koydum.
Sevgimi.
Tadını alabiliyorum.
Aldığım en leziz yıl dönümü hediyesi. Teşekkürler.
Öpüşün, izin veriyorum. Bu seferlik.
Vay be, patlayan bir yıldız.
Şey olacaktı…
Boş ver, evet. Tam olarak o.
Bir fikrim var.
Başka bir bilim insanıyla tanışalım. Gelin.
Selam, ben Lasheeda Perry, pasta şefiyim.
Bugünkü konumuz
kabartma tozunun hamur işinde, özellikle de kurabiyelerde
ne kadar özel bir rol oynadığı.
Leziz.
Pasta şefi olarak hep şunu düşünürüz. "Bu malzemeyi bu malzemeyle karıştırırsam
nasıl bir tepkime alırım?"
Bugün size kabartma tozunun ne yaptığını göstereceğim.
-Çikolata parçalı kurabiye yapalım mı? -Evet.
Kabartma tozu yıllardır kullanılır
çünkü hamur işinin mayalanmasına yardım eder.
Mayalamak hamur işinizin kabarmasıdır.
Süpermiş.
Farklı tariflerle oynadım, kabartma tozunu az koydum,
sonra çok koydum. Bambaşka ürünler elde ettim.
Sayacımız çaldı.
Burada kabartma tozlu çikolata parçacıklı kurabiye var.
Burada da kabartma tozsuz.
En bariz farksa rengi.
Bunlar altın renginde.
Burada, ortası hâlâ çok solgun.
Yayılması da farklı.
Kabartma tozlu olanların kenarı kalın
ve daha bütün. Öte tarafta daha biçimsiz kenarlar var.
Kendi çaplarında takılıyorlar.
Eğlenceli kısma geldik.
Pasta şefi olmanın en sevdiğim yönü bu, tadına bakmak.
Çok güzel.
İlginç bir bilgi.
Kabartma tozu sadece kurabiye gibi hamur işlerinde kullanılmaz,
yangın tüplerinde de kullanılır.
Süper değil miydi? Bilim gibisi yok.
Bahçe Partisi.
Rosie'nin Yedinci Kuralı. İyi şans için daima üç kez çal.
-Selam. -Selam.
Selam Ada, Rosie.
Hadi bahçe partisini başlatalım.
O konuda…
-Bahçe ve partilere bayılırım. -Bence…
Çok heyecanlıyım, tüm öğleni güzeller güzeli bahçende…
-Amanın. -Kabak aşkına.
Bunu söylemeye çalışıyorum. Sizi bahçe partisine çağırdım ama bakın.
Peki.
Bu bitkiler üzgün mü?
-Uykuları mı var? -Şu an pek sağlıklı değiller.
Bitkilere babam bakardı, taşındığı için bakamıyor.
Belki gülmeleri gerek. Annem gülmek en iyi ilaçtır der.
Patatesler niye hep kuşkucudur?
Çünkü soyulmaktan korkarlar.
Güzeldi Rosie.
Cidden mi? Bir yaprak bile kımıldamadı mı? Seyirci zor.
-Selam, kimler aç? -Haşlanmış yumurta.
Leziz, sağ olun.
Bugün ne yapacaksınız çocuklar? Planı anlatın.
Bahçe partisi yapacaktık ama…
Aynen, bu bahçe, parti havası vermiyor, değil mi?
Pek vermiyor.
Ama bu yumurtalar yumurtastik.
Yumurta ya.
Sevmene sevindim, kafe menüsüne koyacağım. Bu biberiyeyle daha leziz olurdu
ama bitkilere yatkın değilim.
O zaman bitkilere doğru yatın.
Hayır, bitkilere yatkın olmak bitkilerden anlamak demektir.
Daha mantıklı.
Keşke daha iyi olsaydım. Kafe işletip bu sene okulda sınıf annesi olunca
vaktim yok.
Keşke bir tuşla bitkilerimle ilgilenebilsem.
Kişin sayacı. Gitmeliyim.
Annem bitkilerden anlamasa da bu bahçeyi sever.
-Keşke güzelleştirebilsem. -Biz bilim insanıyız.
-En iyi dostunuz. Yardım ederiz. -Yanındayız.
Cidden mi? Sağ olun. Ne yapacağız?
Önce bu bahçeyi çok yakından incelemeliyiz.
Bir gözlem yaptım. Yapraklar sarkmış ve sararmış.
Buradaki bitkiler daha da sarkmış ve sararmış.
Gölgedeki bitkiler güneştekilere göre daha sarkmış. Muhteşem.
-Pardon, kuru toprak beni hapşırtır. -Süper gözlem Iggy.
Toprak kuruysa bitkiler yakın zamanda sulanmamıştır.
Bir hipotez çıkardık.
Hiposentezlere bayılırım.
Hipotezmiza mı?
Bu kelime niye böyle zor?
Yardım edeyim.
Bir hipotez çıkardım
-Bu -Gözlem
-Bu anlama mı -Geliyor?
Yanlış veya doğru Cevabı bulalım
Doğru olmayabilir Ama bu teoriyi
Çözeceğiz
Bir tahmin Testimizi geçebilir mi?
Evet, hipotez bu demektir
Bir hipotez çıkardım
Ne kadar doğru hadi bulalım
Hadi!
Hipotezimize göre bitkilerin sağlıklı olması için güneş ve su lazım.
Test edelim. Laboratuvarı kuruyorum.
Deneğimiz hazır.
Güneşi ver Rosie. Ya da bilimsel açıdan doğru olacaksak
ışığı güneş ışığına benzeyen özel ampulü ver.
Sararması azalıyor.
Yeşilleşiyor.
-Yani yeşeriyor. -Güneş sayesinde mi?
Elimde büyük güç var.
Hipotezimizin ilk kısmını kanıtladık. Bitkilere güneş gerek.
Ada, güneş çok ağır.
Acaba gerçek Güneş kaç kilodur?
Ada!
Doğru ya, ampulü bırakabilirsin.
Şimdi ikinci teste.
Iggy, yağmuru ver.
Bilimsel açıdan kesin konuşacaksak bir kova…
Aman!
…su.
Tüh, pardon.
Önemli değil, yağmura ve su birikintilerine bayılırım. Evet!
Sarkmaları geçti.
Hipotezimizin ikinci kısmını kanıtladık.
Bitkilere su gerek. Şimdi bulgularımızı bahçeye taşıyalım.
Önce bitkiler güneş görsün diye şemsiyeyi çekelim.
Ve sulayalım.
Güzel inişti.
İşe yaradı, bastır güneş.
Şimdi tek gereken biraz bundan.
Hapşırmıyorum, yani toprak artık kuru değil.
Hadi küçük bitkicikler. Başarabilirsiniz.
Onlara güneş ışığı ve su verdik, niye hâlâ sarkıklar?
-Ne kaçırıyoruz? -Belki daha çok espri. Yapayım.
Hangi bitki bakmakta ustadır?
Kabak.
Anladınız mı? Ka-bak.
Bu da güzeldi.
Bitkiler katılmıyor. Daha çok çalışırım.
Bize bitki uzmanı gerek. Keşke tanısaydık.
-Bir bitki uzmanı tanıyorum. -Öyle mi?
Selam baba.
Iggster, n'aber oğlum?
Bak bak, üç silahşor buradaymış.
-Selam. -Selam.
Bahçeye bakıyoruz, tanıdığım en iyi bitki uzmanı sensin.
Su ve güneş verdik, hâlâ hasta gibiler. Yardım et.
Sakin olun. Yardım edeceğim. Bitki dansı yaptınız mı?
Bitki dansı mı?
Şapşalca kıvırma.
Evet!
-İşe yaramadı. -Biliyorum.
Sizi gevşetmek istedim. Biraz ciddiydiniz.
Size gübre gerek.
Güb… ne?
Gübre. Bitkilerin vitaminidir. Güçlü ve sağlıklı olmak için alırsınız.
-Evet. -Tabii.
Bitkilere de vitamin gerekir, topraktan alırlar.
Gübre sayesinde sağlıklı kalırlar.
-Süper. -Tabii.
Kendi gübrenizi yapabilirsiniz.
Bol besinli doğal şeyler lazım. Anlatayım mı?
-Lütfen. -Evet.
Kesinlikle.
Harika, doğal malzemeler
ezilip cıvık bir toprak olduğunda
gübreniz hazırdır.
Şimdi tek gereken toprağa serpmek.
-Sağ olun. -Süpersiniz.
Lafı olmaz.
Sağ ol baba.
Gübre cıvık ve biraz iğrenç.
Bayıldım.
Vitaminlerinizi alma vakti.
Başardık.
-Fıstık gibi. -Fıstık mı? Nerede?
Heveslenme, fıstık yok.
-Bahçe muhteşem. -Çünkü sağlıklı.
-Annemin hep güzel bir bahçesi olacak. -Yapacağı tek şey sulayıp beslemek.
Başka şey de mi var?
Bitkiler insanlar gibidir. Düzenli sulanıp beslenmeli.
Anladım. Ben de düzenli sulanıp beslenmeliyim.
Kafamda daha güzeldi.
Annemin vakti yok. Ne dedi hatırlıyor musunuz?
Evet, tamam. Bahçeyi sağlıklı tutmayı bildiğimize göre
bakmasını kolaylaştırmanın yolunu bulmalıyız.
Beyin fırtınası yapalım. Asla besin, su
veya güneş ışığı istemeyen yeni bir bitki türü bulsak?
-Hiçbir şey yapması gerekmez. -Ama yanlışlıkla zombi bitki yaratırsak?
Ben çok isterim ama Iggy'nin annesi istemeyebilir.
Iggy'nin annesinin oğlu, yani ben de.
Daha az zombili bir fikir var mı?
Buldum. Bahçe cücelerinden rica edebiliriz.
Ama çok yerler.
Annem zaten hem kafe hem benim için yemek yapıyor.
Cüceler fazla gelir.
Ona çok kolay bir şey lazım.
-Sihirli bir kelime gibi. -Veya tuş.
Durun, Iggy'nin annesi bir tuşa basıp bahçesine bakmayı istedi.
Belki bir tuşla bitkileri sulayıp gübreleyen bir düzenek kurabiliriz.
-Tamam, hazır. -Iggy, bu, müthiş bir tasarım! Kurarım!
Ve tamam.
Bu şey de ne böyle?
Adı Bitki Yatkınlaştırıcı!
Bitkileri senin yerine sulayıp gübreliyor. Açmak için bu tuşa basman yeter.
İşte buna vaktim var.
Üçünüz sayesinde bitkilere yatkınım ve bahçem yeşil.
Muhteşem!
Gittiğim en güzel bahçe partisi bu.
Bu da içtiğim en güzel çilekli smoothie.
Güzel, sağlıklı bahçemin çilekleriyle yapıldı.
Yeni bir tatlı menüsü yapıyorum. Çilekli pasta olabilir.
-Evet. -Leziz.
-Selam. -Baba.
Eskiz defterini getirdim. Bunu hep unutuyor.
Bilmez miyim? Smoothie iç, bahçenin tadını çıkar.
Müthiş görünüyor. Sizden bahçe önerisi alayım.
En iyi öneri bende. Bitkileri güldürmelisiniz.
Koca Ayak bahçenizden geçerse ne olur?
-Takılır. Ayağı kocaman ya. -Güzel tahmin.
Ezer.
Koca Ayak'ın koca ayakları her şeyi ezip geçer.
Bir fikrim var, başka bir bilim insanıyla tanışalım. Hadi.
Selam, adım Rory Aronson, robot mühendisiyim.
Bugün çiftçi robotumla bahçeme nasıl baktığımı göstereceğim.
Bunun adı Farmbot.
Farmbot tohum eker,
sular, fotoğraf çeker
ve otları yolar.
Bahçenize bakar, bitki yetiştirir.
Böylece arka bahçenizde taze sebzeniz olur.
Bir Farmbot'umuz NASA'da.
Uzayda nasıl besin yetiştireceğimizi araştırıyorlar.
Mars'a astronot göndermek,
onlar için gıda yetiştirmek istiyorlar. Böylece astronotların çok vaktini almadan
yemek yiyip yaşayabilirler.
Farmbot'ın beyni burada.
Kaslara, motorlara hareket etmesini ve bahçede doğru yere gidip
her şeye bakmasını söyleyen küçük bilgisayar bu.
Telefonla gideceği yeri, ne kadar sulayacağını seçiyorsun.
Sonra program kurup unutabilirsiniz.
Domatesler olgunlaşınca
Farmbot mesaj gönderip "Domatesler hazır.
-Salata yap." der. -Leziz.
İlginç bir bilgi.
Tohumlar yetişeceği sıcaklık konusunda çok seçicidir.
Hatta ıspanak tohumu sadece toprak 15
ile 20 santigrat derece arasındaysa yetişir.
Süper değil miydi? Bilim gibisi yok.
Alt yazı çevirmeni: Ömür Gencer