EEN NETFLIX-SERIE
hoe, wat, waar, waarom? wat, waar, waarom?
Ada Dapper, wetenschapper
ze komt erachter wat het antwoord is
hieronder, daarginds wetenschap is waar je maar kijkt
met Iggy Peck, architect
en Roza Rozeur, ingenieur
zoveel werk, samen staan we sterk een mysterie, raadsel, puzzel of missie
hypothesen getest en wonderen ontdekt
wetenschap is te gek
Ada Dapper, wetenschapper ze komt erachter wat het antwoord is
waar wetenschap is vormt zij een hypothese
ze verbindt de stippen wetenschapper Ada Dapper
Het familierecept.
Hoi, mam. -Hé, zin in pannenkoeken?
Kun je ze perfect rond maken?
We zullen zien.
Bah. -Waarom zoenen mensen?
Dat bedoel ik. -Vraag het aan je moeder. Ik ga werken.
Benieuwd wat je plan voor vanavond is.
Het wordt vast goed. -M'n plan voor vanavond?
Ada, Arthur, helpen jullie?
Ik pak de eieren. -Ik de ontbijtgranen.
Hé, er zitten hartsnoepjes in de doos.
De eieren hebben hartjesogen.
En de kat gaf me pioenen, m'n favoriete bloemen. Bedankt, Mooshu.
Hartjesogen? Hartsnoepjes?
Pioenen? O, nee. Ik ben onze trouwdag vergeten.
Mam, de pannenkoeken.
Dat is geen perfecte cirkel.
Zie je wat je hebt gemaakt? -Een puinhoop?
Een eenhoorn. In de wetenschap heet dit een gelukje.
Als je per ongeluk iets beters maakt dan gepland.
Wat leuk. Maar onze trouwdag vergeten is geen gelukje.
Op je trouwdag toon je je liefde. En ik vergat 'm.
En ik ben te druk om een plan te maken. -Geen zorgen. Ik verzin wel iets.
Wat denken jullie?
Ik denk dat ik van deze eenhoornpannenkoek hou.
Over de trouwdag van m'n ouders? -O, ja. Ik weet niks, helaas.
Ik ook niet. We willen helpen, maar mijn ouders wonen niet samen.
Dus trouwdagen zijn niet m'n sterke punt. -Tijd voor een brainstorm.
brainstorm
zeg wat je denkt geen idee is slecht
brainstorm
vind je vrienden en hoe, wat, waarom
brainstorm
onze fantasie wordt een mooie creatie
bij een brainstorm
Ik heb een idee. We maken alles in huis rood.
De kleur van liefde.
Prima, maar ook de kleur van Mars. Pap houdt van Mars.
Maar dan is alles voor altijd rood. De meubels…
En mam, pap, Arthur en ik.
En ik ben graag zwart. -Ik weet iets.
Je moeder vliegt op een draak naar je vaders boekwinkel…
…met een gave harp om een liefdeslied te zingen.
Pap houdt van instrumenten…
…maar waar vinden we een draak met een harp?
Uitstekend punt. -Een huis van chocolade voor je vader dan?
Chocoladeachtige fantastisch-heid.
Dat is het. -Echt? Een chocoladehuis?
Nee, dat duurt veel te lang en kost veel te veel chocolade.
Kan er te veel chocolade zijn? -Nee.
Ik bedoelde dat pap op speciale dagen altijd z'n chocoladeverrassing bakt.
Nu bakken wij 'm.
Tof. -Geweldig idee.
Geweldig idee om die taart te bakken.
Er is één probleempje. Alleen pap kent het familierecept.
Het is nooit opgeschreven.
Echt? -Goede poging.
Hé, we kunnen het in het lab uitzoeken. Bakken is wetenschap.
Mam zegt dat koken kunst is en bakken wetenschap.
En zij is chef-kok.
Terwijl jullie het recept uitzoeken, zoek ik een cadeau. Voor het geval dat.
Geen zorgen. We kunnen het.
Wat zou ik zonder m'n wetenschapper doen? -Geen cadeau hebben, wat slecht is.
Lab laden.
Als ik pap help, zegt hij dat de taart zoet, zacht en hoog moet zijn.
Suiker en chocolade voor zoet. Voor zacht…
Kussens.
Nee. Boter. En om 'm hoog te maken…
Bouwstenen.
Bakpoeder.
Dat mag ook. -En smaakt beter.
En strooisel voor erop.
Nu nog ei en meel om het een geheel te maken.
Ik denk dat ik een cadeau heb gevonden.
O, mam.
Een stropdas?
Ik denk dat hij die al heeft. -Omdat die van hem is.
Goed, ik zoek na m'n werk verder.
Dit moet echt lukken.
Hij is klaar.
Een toren van taart.
Paps taart is nooit zo hoog.
Niet laten vallen. -Hij wiebelt. Wat eng.
Zou hij gaar zijn?
Bukken. -Pas op.
Ik zit onder de taart.
Dat recept moet anders.
Bakpoeder maakt 'm hoog, dus misschien zat er te veel in.
Ik schat zo in dat we exact…
…veel minder nodig hebben.
Hij ziet er goed uit. -Heel goed.
Perfect.
Hij is niet perfect. -Hij zakt in. Zoals onze dromen.
Als een das van pap mams enige idee is…
…is dit zinloos.
Mam kan pap haar liefde niet tonen omdat ik heb gefaald.
En het is niet te fixen.
Ada, ik weet niet veel van trouwdagen, maar wel van niet opgeven, en jij ook.
Ja. We blijven het proberen.
Dat is zo. Wetenschappers geven niet op.
Dit is te belangrijk. -Wist ik maar wat we fout deden.
Oeps. Sorry.
Roza, wat jij net deed… Ik weet de oplossing.
Kijk.
Dat deed ik. Is dat goed?
Het laat de chemische reactie zien. Kijk.
Nu stroomt-ie niet over. -Precies.
Ik vergat wat pap nog meer zegt.
'Twee keer meten, één keer bakken.'
Bakken is wetenschap, hè?
Voor perfecte taart moet de reactie kloppen.
De ingrediënten klopten, de hoeveelheden niet.
We doen nog een poging. Snel. Pap komt zo thuis.
Oké, alle ingrediënten zitten erin. En liefde.
Volgens pap maakt dat 'm extra zoet. Hopelijk werkt het.
Het lijkt echt een taart. -Hoog, maar niet te hoog.
Zacht, maar niet ingezakt.
Jammie. -Lekker.
En chocoladeachtig en zoet.
Hoera.
Wacht, luister.
Waarom is-ie krokant?
Strooisel? Dat zit niet in paps chocoladeverrassing.
Het strooisel hoort erop. Dit is een ramp.
Strooisel is nooit een ramp.
Maar het is niet paps taart. We moeten 'm opnieuw maken.
Kan niet. Pap komt zo thuis. Zou mam een goed cadeau hebben?
Hoe is dit? Ik heb de Melkweg geschilderd. De Orionarm, de Grote Beer, de Poolster.
Je hebt gelijk. Het lijkt een ontplofte ster.
Het is een zooi. Hoe gaat het met de taart?
Er zit strooisel in dus het is niet paps chocoladeverrassing.
Nee, maar wel jouw verrassing. Het is taart met een verrassing.
Klinkt als een gelukje.
Fijne dingen. -Ja. Zoals m'n eenhoornpannenkoek.
Laten we 'm op tafel zetten. -Wij helpen wel.
Dan moeten we naar huis. Je kunt het, Ada. -Bedankt.
Wat hebben we hier?
Ga zitten, meneer pap.
Ik bedoel, meneer Dapper. -Fijne trouwdag.
Vanavond hebben we voor jou… Tromgeroffel, graag.
Paps chocoladeverrassing.
Echt? Maar dat recept is niet opgeschreven.
Dit is niet hoe ik 'm maak.
Ik wist het.
Hij is nog beter.
Echt? -Ja. Strooisel in de taart? Geniaal.
Je dochter overtreft zichzelf weer.
Het was een gelukje. En er is een speciaal ingrediënt.
Liefde.
Ik kan het proeven.
Dit is m'n lekkerste trouwdagcadeau ooit. Bedankt.
Ik sta de kus toe. Voor deze keer.
Wauw. Een exploderende ster. -Nou, eigenlijk is het…
Laat maar. Yep. Dat is het inderdaad.
Laten we een andere wetenschapper ontmoeten. Kom op.
Ik ben Lasheeda Perry, banketbakker.
Ik ga vertellen…
…over de wetenschappelijke rol van baksoda in gebak.
Vooral in koekjes.
Jammie.
Als banketbakker denk ik altijd:
welke reactie geeft dit ingrediënt in combinatie met dat ingrediënt?
Ik wil laten zien wat baksoda met gebak doet.
Zullen we onze koekjes maken? -Graag.
Baksoda wordt al jaren gebruikt omdat die je gebak helpt gisten.
Gisten betekent dat je baksel rijst.
Cool.
Als je de ene keer een beetje baksoda pakt…
…en de andere keer veel, is het resultaat anders.
Dat is de timer.
Hier staan chocolatechipkoekjes met baksoda.
En hier staan koekjes zonder baksoda.
Het zichtbaarste verschil is de kleur.
Deze zijn mooi goudbruin. Hier is het midden vrij bleek.
De spreiding is ook anders.
Die met baksoda heeft een mooie, dikke rand.
Hij is gelijkmatiger vergeleken met deze ruwe rand.
Die doet gewoon z'n eigen ding.
Dit is het leukste.
Dit is het beste aan banketbakker zijn. Ik mag proeven.
Heel lekker.
Leuk feitje.
Baksoda zit niet alleen in gebak zoals koekjes…
…maar ook in brandblussers.
Cool, hè? Wetenschap is te gek.
Het tuinfeest.
Roza-regel zeven. Drie keer aanbellen brengt geluk.
Hoi, Iggy. -Ha, Ada en Roza.
Tijd om te tuinfeesten.
Ja, daarover…
Ik hou van tuinen en feesten. -Ik denk niet…
Ik heb zin om de hele middag in je mooie…
Jeetje. -Lieve grutjes.
Dat wilde ik dus zeggen. Een tuinfeest is leuk, maar kijk dan.
Zijn die planten sip?
Of moe? -Ze zijn gewoon niet zo gezond.
Pap verzorgde ze, maar hij woont hier niet meer.
Misschien moeten ze lachen. Mam noemt lachen het beste medicijn.
Wat geeft aardappels stress? Als ze in de puree zitten.
Goeie, Roza.
Geen wiebelend blaadje. Kritisch, hoor.
Hé, wie heeft er honger? -Gevuld ei.
Jammie. Bedankt.
Vertel, wat zijn jullie allemaal van plan? -We wilden een tuinfeest houden, maar…
Ja, erg feestelijk is de tuin niet, hè?
Niet echt.
Maar deze eieren zijn ei-tstekend.
Snap je?
Fijn dat ze lekker zijn. Ze komen op het menu.
Met rozemarijn zijn ze beter, maar ik heb geen groene vingers.
Groene vingers zijn voor ogers en elfen.
Wie groene vingers heeft, kan goed tuinieren.
Dat is logischer. -Kon ik maar tuinieren.
Maar ik ben te druk met het eethuis en met klassenmoeder zijn.
Kon ik ze maar met een druk op de knop verzorgen.
Dat is de quiche. Moet gaan.
Mam houdt wel van de tuin. Kon ik 'm maar mooi maken.
We zijn wetenschappers en vrienden, dus we helpen je.
We steunen je. -Echt? Bedankt. Dus wat nu?
Eerst moeten we de tuin goed onder de loep nemen.
Ik heb een observatie. Het blad is slap en geel.
Hier zijn ze nog slapper en geler.
In de schaduw zijn ze slapper dan in de zon. Fascinerend.
Sorry. Van droog zand moet ik niezen. -Goede observatie.
Droog zand, dus ze krijgen geen water. We hebben een hypothese.
Ik ben dol op hymoposethes…
Hypothestimiza?
Waarom is dat woord zo moeilijk? -Ik help wel.
ik heb een hypothese
is die -observatie
zo te -verklaren?
goed of fout we gaan zien wat het antwoord is.
misschien is het fout we zoeken uit
of deze theorie wel sluit
een slimme gok kan die tegen de test op?
ja, dat is een hypothese
ik heb een hypothese
we gaan zien of-ie klopt
kom op
Onze hypothese is dat planten zonlicht en water nodig hebben.
Laten we dat testen. Lab laden.
Ons studieobject is klaar. Geef me wat zon.
Of om accuraat te zijn…
…licht van een tuinlamp die de zon nabootst.
Hij wordt minder gelig en meer groenerig.
Groen, bedoel ik. -Alleen door de zon?
Ik ben zo machtig.
Het eerste deel is bewezen. Planten hebben zon nodig.
Ada, de zon is heel zwaar.
Hoe zwaar zou de echte zon zijn?
O, ja. Laat maar zakken, Roza.
Door met test twee.
Iggy, laat de regen los. Of om precies te zijn, een emmer met…
Jeetje.
Water.
Oeps. Sorry.
Niet erg. Ik ben gek op regen. En op regenplassen.
Hij hangt niet meer.
Dus is deel twee bewezen. Planten hebben water nodig.
Naar de tuin met onze bevindingen.
Eerst zetten we de parasol uit de zon. -En geven we ze water.
Mooie landing.
Het werkt. Hup, zon.
Nu alleen hier nog een beetje van.
Hé, ik nies niet. De grond is niet meer droog.
Kom op, plantjes. Jullie kunnen het.
Ze hebben zonlicht en water. Waarom hangen ze nog?
Wat missen we? -Grappen. Ik weet er één.
Welke groente kan het beste voetballen?
Een spitskool.
Snap je? Als spits?
Weer een goede.
Van de planten moet ik m'n grappen bijschaven.
Ik wou dat we een plantenexpert kenden.
Wacht. Ik ken er één. -Echt?
Hoi, pap. -Hé, Iggster. Alles goed?
Alle drie de musketiers zijn er.
Hoi. -Hallo.
We willen mams tuin helpen en jij bent plantenexpert.
Na zon en water zijn ze nog ziek.
Rustig. Ik zal helpen. Heb je de plantendans gedaan?
De plantendans?
De gekke wiebel.
Nog niets. -Weet ik.
Dat was om jullie minder ernstig te maken.
Je hebt compost nodig.
Com-wat?
Het is vitamine voor planten. Vitaminen houden jullie gezond.
Zeker.
Planten halen hun vitaminen uit de grond. Compost helpt daarbij.
Tof. -Natuurlijk.
Je kunt het maken van natuurlijk spul met voedingsstoffen. Wil je een uitleg?
Graag.
Absoluut.
Mooi. Als de ingrediënten op een kleverige modder lijken…
…heb je compost. Dat strooi je over de grond.
Bedankt. -U bent te gek.
Graag gedaan. -Bedankt, pap.
Compost is zompig en vrij smerig.
Ik vind het geweldig.
Vitamine-tijd, plantjes.
Het is gelukt.
Muizen-mieters.
Muizen? Waar? -Geen zorgen. Geen muizen.
De tuin is mieters. -Omdat-ie gezond is.
Nu heeft mam haar mooie tuin.
Ze moet 'm alleen verzorgen. -Nog meer werk?
Planten zijn als mensen. Je moet ze regelmatig voeden.
Snap ik. Ik moet ook vaak gevoed worden.
Dat kwam er gek uit.
Daar heeft mam geen tijd voor. Dat zei ze.
O, ja. Goed, wij weten nu hoe je een tuin gezond maakt.
We moeten zorgen dat ze het simpel kan bijhouden. Brainstorm?
Wat als we een nieuwe plant maken die geen voeding, water of zon hoeft?
Dan hoeft ze niets te doen.
Wat als we per ongeluk zombieplanten maken?
Lijkt mij te gek, maar Iggy's moeder niet.
Iggy's moeders zoon, mij, ook niet. Is er een minder zombieachtig idee?
We laten het door tuinkabouters doen.
Maar die eten veel.
Mam moet al genoeg voor mij en het eethuis koken…
…zonder tuinkabouters erbij. Het moet echt simpel zijn.
Een toverwoord?
Of een knop?
Wacht. Ze zei dat ze wou dat het met een druk op de knop kon.
Kunnen we iets bouwen wat de planten verzorgt…
…met een druk op de knop?
Oké, klaar.
Plant-astisch ontwerp. Ik bouw het.
En klaar.
Wauw, wat is dat voor ding?
De Groene Tovervinger. Die geeft de planten water en compost.
Je zet 'm met een druk op de knop aan.
Dat lukt me wel. Nu heb ik eindelijk groene vingers en een groene tuin.
Fantastisch.
Dit is het beste tuinfeest ooit.
Dit is de lekkerste smoothie ooit.
Met verse aardbeien uit m'n gezonde tuin.
Ik wil nieuwe desserts maken. Aardbeiencake, misschien?
Ja. -Jammie.
Hé, knul. -Pa.
Je had je tekenblok weer vergeten.
Alweer? Hé, kom van de tuin genieten.
Prachtig. Misschien moeten jullie mij tips geven.
Mijn toptip? Laat planten lachen.
Wat krijg je als Bigfoot door je tuin loopt?
Stompen? Omdat hij stampt?
Bijna goed.
Puree.
Omdat Bigfoots grote poten alles fijnstampen.
Laten we een andere wetenschapper ontmoeten. Kom op.
Ik ben Rory Aronson. Ik ben robotica-ingenieur…
…en ik laat zien hoe een robot m'n tuin verzorgt.
Dit is de Farmbot.
Farmbot plant zaden…
…geeft water, maakt foto's en wiedt onkruid…
…om je tuin te verzorgen zodat jij verse groente in je tuin hebt.
Er werkt een Farmbot bij NASA.
Ze doen onderzoek naar het kweken van groente in de ruimte.
Ze willen astronauten naar Mars sturen…
…en eten kweken waarop ze kunnen overleven…
…zonder er veel aan te hoeven doen.
Hier zit het brein van Farmbot.
Deze computer zegt de spieren, de motors, dat ze moeten bewegen…
…om alles op de juiste plek te verzorgen.
Op je telefoon typ je in waar hij heen moet met water.
Maak een planning, en klaar.
Als de tomaten rijp zijn, stuurt Farmbot je een bericht.
'Tijd voor salade.'
Leuk feitje.
Zaden zijn kieskeurig over hun groeitemperatuur.
Spinazie groeit bijvoorbeeld alleen in grond tussen de 15 en 20 graden.
Cool, hè? Wetenschap is te gek.