SERIAL NETFLIX
Jak? Co? Gdzie? Dlaczego?
Ada Bambini, naukowczyni
Dowie się, jaka jest odpowiedź
Pod tym
Tam
Nauka jest wszędzie
Z Ignasiem Kitkiem, architektem
I Rózią Rewelką, inżynierką
Tyle tego jest Możesz pomóc też!
Tajemnica! Zagadka! Zagwozdka! Badanie!
Cuda do odkrycia Hipotezy do sprawdzania
Nauka jest mega!
Ada Bambini, naukowczyni
Musi znaleźć odpowiedź
Wszędzie, gdzie nauka jest
Hipotezę stawia wnet
Łączy kropeczki Bo to naukowczyni Ada Bambini!
Jak zdobyć fort?
Dzień dobry! Czas wstać.
Co bym zrobiła bez mego małego budzika?
Spóźniałabyś się.
Prawda, spóźniałabym się.
Jak ty to robisz?
Dobre pytanie!
Czemu codziennie budzę się o tej samej porze?
Jaki eksperyment oceniłby,
jak dobry jest mój wewnętrzny zegar?
Dostanę kawę, nim sprostam tym pytaniom?
Tak.
Co na śniadanie?
Mama robi placki.
Z małą pomocą.
Pociągnij sznurek.
To wywoła reakcję łańcuchową zakończoną pychotką.
Arturze! Śniadanie!
Cześć, młody.
- Ciężki poranek? - Ktoś wstał lewą nogą.
Jeśli mamy dwie nogi,
nie powinno być 50% szans
na wstanie prawą?
Jak to możliwe, że zawsze wstajesz lewą?
Dzięki, tato.
Za wcześnie na pytania!
Mamo, idę do fortu
ćwiczyć magiczne sztuczki.
To zabawa jednej osoby.
Przyjdą Ignaś i Rózia
i będziemy robić maź bardziej maziowatą.
- Fajnie. Informuj mnie. - Nuda!
Jestem naukowczynią, a naukowcy nigdy się nie nudzą!
Ładuję laboratorium.
- Cześć, Ado. - Hej, Ado.
Cześć, Ignaś. Hej, Rózio.
- Jak ci idzie z mazią? - Dobrze. Robiłam doświadczenia.
Soda oczyszczona czyni ją mniej lepką.
Widziałem twojego brata. Fajny fort.
Niech zgadnę, Ignasiu Kitku, architekcie.
Chcesz go obejrzeć?
Tak, proszę!
Lubię oglądać różne konstrukcje.
Chodźcie, zobaczmy.
- Ale super! - Niesamowity!
Podpórka z miotły.
Korpus z poduszek?
I te wieżyczki z wiader!
Ten fort jest bombowy.
- Wiem. - Arturze, mogę przyjść…
Nie. To solo fort.
To znaczy dla jednej osoby.
Nie wiem. Zgaduję, że ten fort pomieści
dwoje dorosłych i czworo dzieci.
Lub szóstkę dzieci i dorosłego.
Albo szóstkę dzieci i dwoje dorosłych.
Jeśli się ścisną.
Powiedziałbym,
że pomieściłby jakieś 3000 rybek.
Z wodą czy bez?
Bez.
Woda wycieka.
Poznasz fort, gdy się dowiesz,
ilu pomieści kosmitów.
Zależy od ich wielkości
i od tego, czy mogą latać.
Solo czyli dla mnie!
Żadnych rybek. Zero kosmitów.
Nikt nie zadaje pytań.
Tylko ja!
Rygiel? Nieźle.
Jesteście dziećmi, ale gdy podrośniecie,
będziecie chcieli trochę czasu dla siebie.
Fajnie. Ale…
chętnie obejrzę twoją konstrukcję.
- Może zawrzemy układ. - Słucham.
Jeśli otworzymy zamek bez dotykania go,
stojąc za tą linią,
wpuścisz nas.
Bez dotykania? Stamtąd?
Zgoda. Bo to niemożliwe.
Ma rację. To niemożliwe.
Ada nie proponowałaby czegoś niemożliwego.
Śmiało, Ado, powiedz Ignasiowi,
jak otworzymy zamek zza linii.
- Nie wiem. - Co?
Teraz nie wiem. Naukowcy badają rzeczy,
które wydają się niemożliwe i niepoznawalne.
Jak są niemożliwe i niepoznawalne, to po co próbować?
Takimi się tylko wydają.
Potrzebują analizy.
Zadając małe pytania,
odpowiadamy na wielkie.
Analizuj i dopytuj!
Właśnie. Jak tam wejdziemy?
Wiecie, czego nam trzeba?
Resetu dnia?
Jednorożca?
Burzy mózgów.
Uwielbiam burzę mózgów.
Burza mózgów
Dorzuć każdą myśl Żaden pomysł nie jest zły
Burza mózgów
W przyjaciół kręgu Pytaj jak, co, dlaczego
Burza mózgów
Pozwólmy wyobraźni
Dokonać wielkich kreacji
Gdy robimy burzę mózgów
Hej!
- Zaczynasz. - Może stopimy zamek?
Ale tak możemy stopić cały fort.
I mojego brata.
Albo postawimy fort na rolki
i podwiążemy do stada mew,
które go do nas przysuną.
Ale fort może być zbyt ciężki dla mew,
nawet na kółkach.
Może zbuduję robota-wytrycha!
Ale to zajmie tydzień lub dwa.
Nie będę tu tydzień lub dwa!
Chcę wybić ten zamek!
Przeniosłaś ziemię, nie dotykając jej.
Tak! Potrzebujemy reakcji łańcuchowej.
Tak! Dotykasz pierwszego domina
i wszystkie upadają.
Tak. Energia z pierwszego
przenosi się na drugie, trzecie i czwarte.
Mogę zaprojektować coś,
co przeniesie energię początkową
przez ogród do zamka.
- Ekstra! - Super!
Dobra. Gotowe.
- Niesamowite. - Fajne.
Na papierze tak.
Chciałbym być lepszym konstruktorem.
Po to masz mnie.
Ty projektujesz, ja buduję. Mogę zbudować wszystko.
Najpierw podzespoły.
- Tato, mogę pożyczyć… - Jas…
Dzięki!
Dziękuję, Muszko!
Jak wam idzie?
Superzaście.
Zrelaksuję się w moim solo forcie.
Śrubokręt.
Młotek.
Klucz.
Gotowe!
Niesamowite!
Energia, którą wkładamy tu, dociera tam.
Tak. To fizyka.
Dobra, do roboty!
Trzy, dwa, jeden!
Wyzwolenie energii!
- Co się stało? - Energia się zatrzymała!
Ale czemu?
Nie wiem.
To by było na tyle.
Co? Nie! Spróbujemy czegoś nowego.
Czego?
Może mysz potrzebuje poślizgu.
Spróbujmy ponownie.
Jej!
- Co? - Tego się nie spodziewałam.
Nie! Myszko! Wracaj!
No i nie udało nam się.
Ciocia Róża mówi: „Jedyną porażką jest rezygnacja”.
Nie mówimy „klapa”, mamy zapał!
Masz rację. Nie rezygnujemy.
Spróbujmy czegoś innego.
Coś nie tak… myszowatego.
Nie ma myszy, nie potrzeba pułapki.
Tak, rozumiem.
Wymieniłam całą sekcję!
Udało ci się!
Uda się!
- Tak! - Hurra!
- Udało się! - Wiedziałem.
To było cudowne! Jak magia.
Albo nauka.
Może stworzymy reakcję łańcuchową,
która pozwoli mi otworzyć drzwi z góry.
Możemy to zrobić.
Super. Tędy. Mogę was wpuścić.
- Super! - Ale fajnie!
Przyniosłam ci tę lepką maź
w prezencie na osiedliny.
Super! Rozgość się.
Dzięki.
- Macie pytania? - Tak.
Gdyby ten fort był pełen fruwających sów,
to czy też by latał?
Nie wiem.
Gdyby to był kosmiczny fort, ile byśmy ważyli?
Kosmiczny fort?
Dzieci, pora na lunch.
Idę.
Masz też stodołę z jednorożcem?
Mam pomysł.
Poznajmy innego naukowca. Chodźcie!
Cześć, tu Keji Sojobi,
inżynier aeronautyki.
Projektuję statki kosmiczne.
Powiem o reakcjach łańcuchowych
na Kosmicznym Teleskopie Jamesa Webba. Pracuję nad nim.
Super!
Gdy dotrze na miejsce krążenia,
sfotografuje planety, gwiazdy, galaktyki.
Dzięki nim dowiemy się więcej o wszechświecie.
Potrzeba setek reakcji łańcuchowych,
by się udało.
Reakcja łańcuchowa to ciąg zdarzeń
spowodowanych przez wcześniejsze wydarzenie.
Pokażę to na modelach, które zrobiłam.
Na Ziemi Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba
będzie tak złożony.
Musimy przejść z pozycji złożonej
do bardzo otwartej w kosmosie.
Po wystrzeleniu rakiety
teleskop się oddzieli
i ruszy do celu.
Wtedy zaczną się reakcje łańcuchowe.
Otworzą one osłonę przeciwsłoneczną.
Kolejne impulsy będą ją otwierać.
Pełne rozłożenie się teleskopu
kończy reakcje łańcuchowe
i jest gotowy do pracy.
Hurra!
Reakcje łańcuchowe bywają błyskawiczne, ale mogą też trwać długo.
Otwieranie Jamesa Webba
potrwa około 30 dni.
Ciekawostka!
Z Ziemi widać wiele statków kosmicznych
zbudowanych przez ludzi.
Gdy coś wygląda jak gwiazda,
ale szybko leci, to pewnie satelita.
Czy to nie było fajne? Nauka jest mega!
Dwanaście wściekłych ptaków.
To ja czy napełnianie basenu w upał
zawsze trwa dłużej?
Dobre pytanie. Basen napełnia się szybciej w chłodny dzień?
Albo w cieniu? Albo lemoniadą?
Dlaczego brzmisz jak ptak?
To nie ja. Trochę się boję ptaków.
Nawet gdy wydają się szczęśliwe jak te.
To nie brzmi jak szczęście.
Raczej odwrotnie.
Trafne spostrzeżenie, Rózio.
Chyba nie są szczęśliwe.
Wydają się wściekłe!
Wściekłe ptaki?
Szok. To straszniejsze niż szczęśliwe ptaki.
Niby czemu wściekłe?
Doskonałe pytanie.
Znam kogoś, kto nam tu pomoże.
Mamo!
Nie krzycz. Jestem.
Przepraszam.
Wiesz, że w ogrodzie są wściekłe ptaki?
Nigdy nie widziałam tylu skłóconych ptaków.
Jeden, dwa… Dwanaście wściekłych ptaków!
Zastanawiamy się, co je tak irytuje.
Oto wskazówka. Nie ma wody w podajniku.
Są wściekłe, bo nie mają wody do picia.
Więc są spragnione!
To może tłumaczyć, czemu są złe,
ale nie tłumaczy,
czemu w podajniku nie było wody!
Zawsze go napełniasz.
Tak. Ale wczoraj byłam zajęta
i poprosiłam twojego bra…
Arturze!
Tak, mamo? 76, 77, 78, 79…
Co zrobiłem?
Czego nie zrobiłeś.
Karmnik.
Nie miałeś go napełnić?
Napełniłem. Przysięgam!
Muszko!
Ktoś ma zły nawyk picia wody z karmnika.
Pewnie tak było. Przepraszam. Mój błąd.
Muszko!
Wiesz, co się miało stać,
jeśli jeszcze raz wypijesz z podajnika.
To telefon z pracy.
Co miało się stać?
O nie! Myślę, że mama odda Muszkę.
Ostrzegała ją co do karmnika
i nie lubiła kotów, nim tata ją przyniósł.
Muszko!
Mamo! Muszka jest niewinna. Musi być.
Udowodnimy to. Oczyścimy ją z winy.
Co? Jak na procesie?
Tak. Jak na prawdziwej sali sądowej.
Może pani być sędzią.
Spotkajmy się w salonie, czyli w sądzie,
za pół godziny.
Dobrze.
Nie rób nic Muszce na razie.
Coś zrobić? Niby co?
Potrzebujemy metody naukowej.
Metoda naukowa
Czynimy spostrzeżenie
Zadajemy więc pytanie Szukamy danych
Formułujemy hipotezę Robimy doświadczenia
Co odkrywamy?
Wyciągnijmy wniosek
Zapiszmy wszystko
Podzielmy się wynikami
To metoda naukowa!
Mamy pytanie: „Co się stało z wodą?”.
Jednorożce ją wypiły!
Może spragniony jednorożec
goniący tęczę wypił wodę.
Odrzucam swoją teorię.
Jednorożce wolą wodę gazowaną.
Wiem!
Gazylion mrówek zbudował malutki akwedukt.
Tak! Przypomnij mi,
czym różni się akwedukt od zwykłego duktu?
Akwedukt to nie dukt.
To most lub kanał doprowadzający wodę.
Ten byłby najmniejszym dziełem architektury
wszech czasów!
Zakładamy,
że jeśli Muszka nie wypiła wody ptakom,
to ktoś inny musiał.
Wciąż mówię, że to mrówki. Co teraz?
Sprawdzamy hipotezę, szukając dowodów,
czyli faktów,
które potwierdzają lub obalają hipotezy.
Ładuję laboratorium!
Mamy pierwszy dowód. Odcisk łapy z miejsca zbrodni.
Dokładnie wielkości łapy Muszki.
Na pewno nie ma tam odcisków mrówek?
Nie. Tylko kocie.
Może Muszka tam była,
ale co jeszcze mamy?
Miskę Muszki z wodą.
Pusta. Czyli mogła być spragniona.
To by wyjaśniało, czemu chciała wody.
Nie wygląda to dobrze dla Muszki.
Znaleźliśmy też futro. Użyjmy mikroskopu.
Wygląda jak futro z łapy Muszki.
Chwileczkę.
To jest łapa Muszki!
Dowody raczej prowadzą do jednego wniosku.
Muszka spiskuje z mrówkami!
Nie.
Muszka wypiła wodę.
Proszę!
Bądź silna, Muszko.
Będziemy słać ci listy miłosne.
Ale nie zostawiamy cię.
Osiemdziesiąt, 81, 82. Mama gotowa! 83.
Co teraz? Jak nie dowiedziemy jej niewinności, twoja mama ją odda.
Chodź. Grzeczna dziewczynka.
Wiem!
Jak nie udowodnimy, że jest niewinna,
może udowodnimy, że umie być grzeczna.
Tak!
Świetny plan.
Dziewięćdziesiąt osiem, 99, 100. Tak!
Proszę wstać!
Czcigodna pani sędzia, Mama.
Czcigodna? Mogłabym do tego przywyknąć.
Słuchamy argumentów w sprawie Muszka przeciwko Znikająca Ptasia Woda.
Wysoki Sądzie, wzywamy Muszkę!
Pani świadek to kot?
To niezwykłe, Ad… To znaczy, pani mecenas.
To naprawdę ważne.
Dobrze. Arturze, znaczy strażniku,
przyprowadźmy Muszkę. Na kocie legowisko.
Muszko, czy to prawda,
że mimo iż nigdy cię nie szkolono,
umiesz być grzeczna?
Wracaj na miejsce!
Ponieważ jesteś takim grzecznym kotkiem,
obiecujesz, że nie będziesz pić z karmnika?
Może pani kontrolować klientkę?
Zaczynam wątpić w jej maniery.
Okropnie to idzie.
Jest przeciwieństwem dobrego zachowania.
Nie, ona tylko…
chce się ochłodzić.
Dziś jest gorąco.
Tak. Bardzo gorąco i sucho. Muszka ma problem z zachowaniem,
ale może udowodnimy, że coś innego stało się z wodą.
Wysoki Sądzie, zrobimy przerwę?
- Przerywasz rozprawę na zabawę? - Nie. Potrzebujemy czasu.
Musimy zebrać ostatni dowód.
- Jasne, Ado. Znaczy, pani mecenas. - Zaraz wracam!
Odczytaj termometr.
Temperatura 32 stopnie.
A powietrze jest suche.
Chyba mamy dowód.
Wysoki Sądzie, mamy nowy dowód.
Może Muszka faktycznie była
na miejscu zbrodni.
I faktycznie była spragniona.
I może nie jest najlepiej wychowana.
Ale może nie wypiła wody dla ptaków,
bo woda zniknęła!
Proszę o spokój! Może pani to wytłumaczyć?
Postuluję, że woda zniknęła
w wyniku procesu zwanego „parowaniem”.
Parowanie! Co to jest?
Woda zamienia się w gaz.
Gaz miesza się z powietrzem
i woda wydaje się znikać.
To może nastąpić szybko
w upalny, suchy dzień przy odrobinie wody.
To prowadzi do ostatniego świadka.
Artura.
Do mnie?
Arturze, czy nie próbowałeś wczoraj
podbić piłeczki 100 razy z rzędu?
No tak.
Więc pewnie chciałeś
szybko napełnić podajnik.
Szybko? Cóż, może, ale…
Najszybciej byłoby wlać
tylko odrobinę wody.
Prawda?
Tak!
Dolałem tylko trochę wody do podajnika!
To dowodzi naszej hipotezy.
Coś innego mogło się stać z wodą.
Muszka może być niewinna.
Nic więcej nie dodam!
- Tak! - Tak!
Teraz nie musisz oddawać Muszki.
„Oddawać Muszki”? Co?
Powiedziałaś jej, że wie, co się stanie, jak znów wypije z karmnika.
Tak, wystawiłabym jej
drugą miskę na zewnątrz.
Ojejku!
Ta woda nie wyparuje!
Myślę, że to teraz 12 szczęśliwych ptaków.
I jeden szczęśliwy kotek.
Mam pomysł! Poznajmy innego naukowca.
Chodźcie!
O rany. Ale gorąco.
Ktoś wie, gdzie znajdę wodę?
Cześć, jestem Naomi Fraga.
Jestem botanikiem pustynnym
i opowiem o parowaniu roślin.
- Obejrzyjmy parę roślin. - Chodźmy!
Jesteśmy na pustyni Mojave,
gdzie jest ponad 38 stopni
i nie pada zbyt często.
Te dwie rośliny
żyją w tym samym środowisku,
ale mają różne strategie trzymania wody.
To larrea tridentata.
Ma bardzo małe liście.
To znaczy, że ma mniej porów,
przez które traci wodę.
My wydzielamy pot
przez pory na skórze,
a rośliny tracą wodę
przez pory na liściach.
Ta woda wyparowuje w powietrze.
Ambrosia dumosa to jej przyjaciółka.
- Hej! - Hej!
Myślisz, że obumarła, ale tylko drzemie.
Nazywamy to fazą uśpienia.
Straciła liście na lato.
Gdy znów zobaczy deszcz, wypuści nowe.
Te rośliny są świetne przystosowane
do suchych warunków.
Ciekawostka!
Wiecie, że roślina więdnie,
bo zbyt wiele wody wyparowało z liści?
Więc jeśli twój kwiat więdnie, podlej go.
Hurra!
Czy to nie było fajne? Nauka jest mega!
Napisy: Anna Wiśniewska