Normalde bu saatte yayınlanan Shirley Temple programı yerine
birazdan özel bir yayına bağlanacağız.
Programımıza Cape Canaveral'dan özel bir yayın için
ara veriyoruz.
5 Mayıs 1961 günü kesinlikle ileride tarih kitaplarına geçecek bir gün.
Fırlatma, yakın çekimde ve canlı olarak televizyondan izlenebiliyor olsa da
yüzlerce insan bu ana daha yakından tanıklık edebilmek için
Cocoa Beach'e geldi,
Redstone'un gökyüzüne yükselirken ardında bıraktığı alevleri görebilecekler.
5 MAYIS 1961'DE NASA UZAYA İLK İNSANINI GÖNDERMEYE HAZIRLANIYORDU.
ASTRONOTUN BU UÇUŞTAN SAĞ ÇIKIP ÇIKAMAYACAĞINDAN KİMSE EMİN DEĞİLDİ.
Aklıma klişelerden başka söz gelmiyor.
Cape Canaveral'da gergin bekleyiş sürüyor.
Tüm dünyanın gözü burada.
Kamuoyu, Redstone roketinin en ucunda uzanmakta olan adamı
endişeli gözlerle izliyor.
Burası bir insan için pek uygun bir yere benzemiyor.
BU İLK YEDİ ASTRONOTUN HİKÂYESİDİR.
Bu olaya nihayetinde büyük bir keşif gözüyle bakıyoruz.
Gelecekte daha büyük keşifler için
bir temel oluşturmayı umuyoruz.
AY'A İLK ADIM İÇİN HAYATINI RİSKE ATANLARIN HİKÂYESİ.
Eminim uçuşta işlerin ters gitme ihtimalini
ve geri dönememeyi düşünmüşsündür.
BOL ŞANS ASTRONOTLAR
SOVYETLER BİRLİĞİ'NE KARŞI UZAY ÜSTÜNLÜĞÜ İÇİN ÖLÜM KALIM YARIŞI.
O adamın arkasında 10.000 kişilik bir ekip var
ve o ekibin arkasında da bilimin icat edebildiği en komplike cihazlar.
UNUTULMUŞ HABERLER, NADİR RESİM VE SES KAYITLARIYLA.
Ama nihayetinde o adam, roketteki küçücük bir kabinde tek başına.
GERÇEK MERCURY YEDİLİSİ
NASA'dan 1959'daki Mercury Projesi'nde çalışan…
17 EYLÜL 1979
…John Glenn ve diğer altı astronotun resmini isteyince bakın ne gönderdiler.
Yedili, uzay elbiseleri içerisinde âdeta bir sınıf fotoğrafı gibi poz vermiş.
Ama burada gördüğünüz saç baş dağınık, poşulu adamlar da
uzaya çıkıp bize Rus Sputnik'ine karşı Soğuk Savaş'ı kazandıracak aynı adamlar,
çölde dört günlük hayatta kalma eğitiminden çıkmışlar.
Peki kimdi bu astronotlar?
Uzay kapsülündeki kahramanlar mı yoksa sadece sıradan pilotlar mı?
Yazar Tom Wolfe yıllar boyunca
onların hikâyesini araştırdı ve The Right Stuff adında
bir kitap yazdı.
O zamanlar uzay yöneticilerinden,
politikacılardan hatta Amerikan basınından dinlediğimiz tarzda bir hikâye değil.
Tom Wolfe, hoş geldin.
Hoş bulduk Tom.
THE RIGHT STUFF'IN YAZARI
Kahramanlara çok mu ihtiyacımız vardı?
Onları gözümüzde bir tanrı gibi yüceltmeye teşne oluşumuzun nedeni bu muydu?
Şu anda o dönemi hatırlamak çok zor,
50'lerin sonunda Soğuk Savaş'ın ne kadar ciddiye alındığını hatırlamak zor.
4 EKİM 1957
NASA UZAYA İNSAN GÖNDERME GİRİŞİMİNDE BULUNMADAN ÜÇ YIL ÖNCE
AMERİKALILAR TELEVİZYONLARI BAŞINDA NAHOŞ BİR OLAYA TANIKLIK ETTİLER.
Sputnik 1'in fırlatılışına tanıklık eden ilk Amerikalılarsınız.
KONUŞAN: MIKE WALLACE
Fırlatma, Sovyetler Birliği'ndeki Kızılkum Çölü'nde gerçekleşti.
MELODİYİ BİL
Bu akşam 20.000 dolar için yarışan…
SPUTNIK'TEN ÜÇ SAAT SONRA
…on yaşındaki Eddie Hodges ve Binbaşı John Glenn'e dönüyoruz,
kendisi savaş pilotu.
Dünyanın etrafında saatte 30.000 km hızla dönen…
BNB. JOHN GLENN DENİZ PİYADESİ
…Rus uydusu hakkında ne düşünüyorsunuz?
Bir şeyi uzayda bu kadar uzağa gönderip
yörüngede kalmasını sağlamak insanoğlu için bir ilk.
Bu da muhtemelen uzay yolculuğunun ya da Ay'a seyahatin temellerini atacak,
belki de Eddie ileride böyle şeylere tanık olabilecek.
Eddie, Ay'a gitmek ister miydin?
Hayır efendim, ben böyle iyiyim.
İLK UYDU SPUTNIK'İN FIRLATILMASI SONRASI AMERİKALILAR, SOVYETLER'İN
AMERİKA'YA KITALARARASI BİR SALDIRI DÜZENLEYEBİLECEĞİNDEN KORKMAYA BAŞLADI.
Demokrat Washington Senatörü Jackson,
Rusya'nın başarısını Amerika'nın itibarına
yıkıcı bir darbe olarak tanımladı.
Uydu, bir buçuk saatte bir dünyanın etrafında dönerken
kimyasal bataryayla çalışan radyo vericileri de
Ruslara şifreli mesajlar gönderiyor.
Beyaz Saray duruma şu şekilde yaklaşıyor.
Rusya'nın ve de dünyanın ilk yapay uydusunun fırlatılışı
şüphesiz ki bilimsel açıdan muazzam bir değer taşımaktadır.
Rusların bu koca Sputnik'in başarısından etkilendiniz mi komutanım?
İnsan sadece anlamadığı şeylerden
ya da yapılamayacağını düşündüklerinden etkilenir.
Bunu nasıl yaptıklarını biliyoruz diyebilir miyiz?
TÜMG. JOHN MEDARIS
-Tabii ki. -Biz niye yapmadık o zaman?
Biz biraz geç başladık.
İşi gerektiği kadar çabuk tamamlayamadık.
Arayı kapatmak için çok çalışmamız gerek.
Bizim önümüze geçmiş oldular,
onları yakalamamız için çok çalışmamız gerekiyor.
Amerika'nın uyanıp harekete geçme vakti geldi bence.
Bu ülkede, uzay konusunda Rusları yakalamamızın…
KONUŞAN: TOM WOLFE
…çok önemli olduğu düşünülüyordu.
Temsilciler Meclisi Başkanı John McCormick…
KALİNİNGRAD, SOVYETLER BİRLİĞİ
…Rusları yakalayamazsak ulusumuzun tarih olacağını söylüyordu.
6 ARALIK 1957
ABD, SPUTNIK'TEN İKİ AY SONRA BİR VANGUARD ROKETİYLE
KENDİ UYDUSUNU FIRLATMAYA KALKIŞTI.
Amerika, tüm umutlarını Vanguard'a bağladı.
Dünyanın dört bir yanından 200'e yakın gazeteci…
KONUŞAN: MIKE WALLACE
…bu tarihi an için geldi.
FLY-EASTERN HAVAYOLLARI
Fırlatma alanında anbean bilgilendiriliyorlar.
Normalde çok gizli yürütülen hazırlıkların her bir detayına hâkim oldular.
Koruganın içerisinde gergin bekleyiş sürüyor.
Amerika'nın itibarı hiç şu an olduğu kadar zedelenmemişti,
tam şu anda, 6 Ekim 1957 günü, saat 11.45'te.
EISENHOWER UZAY YARIŞINDA KRUŞÇEV'E KARŞI TÖKEZLEDİ
AMERİKA KAPUTNIK OLDU ROKET İNFİLAK ETTİ
Vadedilenle gerçekleşen arasında muazzam bir fark bulunuyor.
TEKSAS SENATÖRÜ
Amerikan halkının harekete geçmemizi ve programı başlatmamızı…
ABD ROKETLERİ BAŞARISIZ OLDU
4,000-MI. TESTİ SONUÇ VERMEDİ
…talep ettiğine inanıyorum.
Gelişmiş ülkelerde kamuoyu hızlı, bilimsel ilerlemeye
alışmaya başladı.
Sputnik'in uzayda dolaşıyor olması fikri çoktan kanıksandı
ve insanlar şimdi de "Sputnik'ten, Vanguard'dan sonra sırada ne var?" diyor.
Sıradaki adım uzun süre önce planlandı aslında.
İnsanlı bir uydu.
SOVYETLER İLK UYDUYU GÖNDEREREK ABD'Yİ YENİLGİYE UĞRATMIŞTI.
FAKAT SIRADAKİ HEDEF UZAYA İNSAN YOLLAYABİLMEKTİ
VE AMERİKA BU ALANDA İLK OLMAYA KARARLIYDI.
Tüm alanlarda onlara yetişmek. Buna mecburdular.
Alelacele denilebilecek bir yaklaşım benimsenmişti.
YAZAR TOM WOLFE
Bir uzay gemisi yerine insanlı küçük bir bölme, bir konteyner,
bir kapsül göndermeyi deneyeceklerdi.
Bu adam bir pilottan ziyade,
bir insan güllesi olacaktı.
Kapsülün rotasında en ufak bir değişiklik yapması mümkün olmayacaktı.
SİVİL UZAY AJANSI TASLAĞI ONAYLANDI
Bu iş NACA'e verilmişti
yani Ulusal Havacılık Danışma Komitesi'ne.
Daha sonra bu kurum NASA'ya evrildi.
Uzaya, bilimsel veri toplamak…
NASA BAŞKANI
…ve Güneş Sistemi'ni keşfetmek amacıyla
araçlar geliştirip göndereceğiz.
NASA bu programa 1959 mali yılı içerisinde
300 milyon dolar civarı bütçe ayıracak ve bu ödeneği kullanarak da
laboratuvarımızdaki mevcut araştırma programlarını ilerletmeliyiz.
Elektronik…
YÖNLENDİRME & KONTROL BİRİMİ
…ve yönlendirme gibi alanlarda
yeterliliğe ya da gerekli tesislere sahip olmadığımız alanlarda
diğer uzmanlarla çalışmalıyız.
Geliştirme programlarımızı hızlandırmalıyız.
Kullanacağımız veri toplama teçhizatımızı
ve nihayetinde göndereceğimiz insanı uzaya taşıyacak araçlar geliştirmeliyiz.
OCAK 1959'DA ARAYIŞ BAŞLADI.
NASA ROKETLE UZAYA GİTME RİSKİNİ ALACAK İNSANLARI ARAMAYA BAŞLADI.
Uzayda yörüngeye çıkacak roketi…
KONUŞAN: MARTIN AGRONSKY
…kullanacak ilk Amerikalıyı seçme süreci başladı.
Uzay Operasyonları Şefi T. Keith Glennan bu akşam
insanlı uydu programına Mercury Projesi ismi verildiğini duyurdu.
ISI KALKANI - KONUM KONTROLÖRÜ
Pilotlarına da Mercury Astronotları denecek
ve bu gönüllülerin içinden bir tanesi ilk uçuşu gerçekleştirecek.
Astronotlar seçilmeden iki ay önce,
yarış pilotlarını, dağcıları, dalgıçları,
piyadeleri kullanmayı düşünüyorlardı.
Stresle ve tehlikeli durumlarla başa çıkabilen hemen herkes
astronotluk için başvurabiliyordu çünkü uçmayı gerektiren bir durum yoktu.
34. ABD BAŞKANI
Nihayetinde Eisenhower şöyle dedi, "Orduda 500 test pilotumuz var.
"Onları hemen Washington'a çağırabiliriz."
TEST PİLOTU OKULU
"Astronotlarımızı tamamen kontrol edebileceğimiz
"bu gruptan seçelim."
Böylece test pilotlarını getirdiler.
ABD HAVA KUVVETLERİ PİLOT OKULU
EDWARDS HAVA ÜSSÜ MOJAVE ÇÖLÜ
Deniz ve Hava Kuvvetleri'ndeki tüm aktif pilotlar içerisinden
473 test pilotunun sicil kaydı inceleme için seçildi.
110 AMERİKALI UZAY YARIŞINDA
Bunlardan 110 tanesi gerekli yeterliliğe sahipti.
The Right Stuff hem bir davranış kodu hem de mistik bir inançtı.
Test pilotu olarak, fani bedeninizi her türlü riske atmaya razı olmalı,
sonra tehlikeyle kararlılıkla yüzleşebilmeli,
ardından kendinizi toparlayabilmeli ve bunu ertesi gün yine,
tekrar, tekrar ve tekrar yapabilmelisiniz,
sonsuza kadar.
ASTRONOT KAMPI ADAY LİSTESİ DARALIYOR
Seçme programının ikinci aşaması çok kapsamlı bir sağlık muayenesiydi.
Adaylar buradan sonra üçüncü aşamaya geçtiler.
Bu aşama ise ivmeye, düşük basınca, gürültüye
ve uzay uçuşunda karşılaşılabilecek diğer streslere
maruz kalma testleri içeriyordu.
ABD 7 "UZAY ADAMI" SEÇTİ
"MERCURY ASTRONOTLARI"NIN İSİMLERİ HÂLÂ SIR
Yetkililer basın toplantısında…
9 NİSAN 1959
…özenle seçilmiş yedi askerî test pilotunu,
Amerika'nın ilk uzay adamları olarak tanıttı.
VIRGIL "GUS" GRISSOM'IN EVİ ENON, OHIO
-Çocukların bu akşam iştahı nasıl? -Epey iyi gibi.
Her zamankinden iyi mi, kötü mü?
Aslında birazcık… Sanırım çok heyecanlılar.
GUS GRISSOM'IN EŞİ
Belki her zamanki kadar yemezler.
Bu işin çok büyük bir sır olarak kalması gerekiyordu.
Ne zaman bir şeylerden şüphe etmeye başladınız?
Haberleri dinlerken tabii.
Yedi adamın hepsi asker ve test pilotu.
Hava Kuvvetleri'nden üç, Donanma'dan üç ve Deniz Piyadeleri'nden bir gönüllü.
Doktor T. Keith Glennan,
Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi başkanı sıfatıyla,
pilotları bugünkü basın toplantısında kamuoyuna tanıttı.
Bu adamlardan hangisi uzaya çıkan ilk kişi olacak, açıklayamam.
NASA BAŞKANI
Uçuşun gerçekleşeceği güne kadar kendisi de bilmeyecek.
Şimdi müsaadenizle pilotlarımızı takdim etmek istiyorum,
sizinle büyük gurur duyduğumu da belirtmeliyim beyler…
…sağdan başlayarak sırasıyla, Malcolm S. Carpenter…
…Leroy G. Cooper, John H. Glenn…
…Virgil I. Grissom…
…Walter M. Schirra…
…Alan B. Shepard ve Donald K. Slayton.
Hanımlar ve beyler, işte bu adamlar ulusumuzun Mercury Astronotları.
Tabii ki herkesin aklındaki soru şu,
"Bu adamların eşleri ve çocukları uzay sevdaları hakkında ne düşüyor?"
JOHN GLENN MERCURY ASTRONOTU
Karımın bu konudaki tepkisi pilotluk dönemimdekiyle aynı oldu,
istediğim şey buysa o da çocuklar da bu konuda beni
yüzde yüz destekliyorlar.
Benim karım da öyle düşünüyor, aksi hâlde burada olmazdım tabii.
Sonuna kadar beni destekliyor, oğlanlar henüz küçük…
MERCURY ASTRONOTU
…ama eminim onlar da öyle düşünüyordur.
MERCURY ASTRONOTU
Karım kariyerimle ilgili konuları
tamamen benim inisiyatifime bıraktı, aile olmak da bunu gerektirir,
bu konuda onunla hemfikiriz.
Evde herhangi bir sorun çıkmadı. Ailemden tam destek aldım.
ALAN SHEPARD MERCURY ASTRONOTU
John Glenn kişilik olarak yedili arasında
benzersiz bir yere sahipti.
Ben John Glenn, yalnız bir Deniz Piyadesi'yim, 37 yaşındayım.
Tabii ki şaka olarak, bu projede yer alma nedenimin aslında
cennete yakın olma olduğunu ve bu fırsatı değerlendirmek istediğimi söylemiştim.
Ama bence bütün bu uzay projesini aslında bir bakıma
Wright kardeşlerin 50 sene önce
Kitty Hawk'ta yaptıklarına benzetebiliriz.
Daha ilk basın toplantısından John Glenn'in
yedili içinde en konuşkan olan olduğu belliydi.
Karım geçen gün benim zaten bu dünyadan olmadığımı,
orada yabancılık çekmeyeceğimi söyledi.
Sıradaki soru lütfen.
Tabiri caizse bir köylü kurnazlığına sahipti,
çilli yüzünden de harika gülümsemesi eksik olmazdı
ve bugünkü tabirle "medya"yı etkilemekte üzerine yoktu.
Şunu sormak istiyorum, beyler acaba en sevmedikleri testin
hangisi olduğunu söyleyebilirler mi?
Johnny Glenn, sen başla, sonra böyle gider
ve oradan devam ederiz.
Gerçekten zor bir soru çünkü epey zorlu testlerden geçtik,
içlerinden birini seçmek epey zor aslında çünkü insan vücudunda
kaç adet delik olduğunu ve ne kadar derine inebileceğinizi düşünmek lazım.
Her şeyi anlattın.
Senin için en zor olanı hangisidir onu söyle şimdi.
Epey konuşkan bir adam olan Glenn'in
Tanrı'yla, ülkeyle, aileyle ilgili vesair
söylediklerinden sonra bu yedi astronot hakkında
dindar, küçük kasabadan gelen aile babaları imajı oluşmuştu.
Diğerleri de itiraz etmedi.
Ya ellerini kaldırıp şöyle diyeceklerdi,
"Bir saniye, ben buna katılmıyorum,
"bence karına, çocuklarına, kiliseye o kadar da sadık olmak gerekmez."
Ya da akıllıca olanı yapıp "Ben de öyleyim." diyeceklerdi.
Ben Bay Glenn kadar sık kiliseye gitmiyorum
ama yine de iyi bir Hristiyan olduğumu düşünüyorum.
Bayan Grissom, bugün açıklanmadan önce bir şeyler döndüğünü
-hiç anlamış mıydınız? -Tahmin ediyordum aslında.
Bu konu hakkında ne hissettiğinizi hiç düşündünüz mü?
Şu an pek bilemiyorum.
MUHABİR: Babanın başına gelen bu olay hakkında ne diyorsun?
SCOTT GRISSOM: Sanırım uzaya çıkan ilk insanlardan biri olacak.
Mahalledeki çocuklar sana bunu soruyorlar mı?
Henüz değil, geçenlerde öğretmenim arayıp…
GUS GRISSOM'IN OĞLU
…"Tebrik ederim." dedi.
Sence bu durum kasabada seni popülerleştirecek mi?
Bir uzay adamının karısı böylesine büyük bir macera hakkında
neler hissediyordur?
SCOTT CARPENTER'IN EŞİ
Tabii ki olası tehlikelerin farkındayız
ama elimden gelse ben de onunla giderdim, oğlanlar da öyle.
Sıkı bir eğitimden sonra, bu adamlardan biri Mercury Projesi'nin
uzay kapsülüyle Dünya etrafında 200 kilometre yüksekliğe çıkacak
ve daha sonra yavaşlatma roketleri, kapsülü Atlas Okyanusu'na indirecek.
Hepsi test pilotu olan bu astronotlar uzay uçuşunu…
KONUŞAN: FRANK MCGEE
…normal uçuşun biraz gelişmişi olarak görseler de
bu bizler için inanılmaz bir şey.
Ama aslında bu inanılmazın inanılırla buluştuğu nokta.
Cocoa Beach, Florida da hemen bitişiğindeki Cape Canaveral'dan
roket fırlatanların üssü konumunda.
On sene önce burada sadece 246 insan yaşıyordu,
şimdiyse tabelalardan anlaşıldığı üzere nüfus patlaması yaşanıyor.
BİLGİ MERKEZİ BOL ŞANS ASTRONOTLAR
Nüfus yüzde 1.312 arttı.
Burada her şey uzay temalı.
RIVIERA LOUNGE BİTMEK BİLMEYEN EĞLENCE
RIVIERA LOUNGE COCOA BEACH, FLORİDA
Cape Canaveral'da Astronotlar dünden hazır
Amerika'nın uzaya giden Yolunu açmaya
Onlar aslında Sıradan bir hayatı olan aile babaları
Ama bize yol gösterecekler Kennedy'nin de dediği gibi
John Glenn ve Grissom var Shepard var bir de
Yok bu astronotların başaramayacağı Tek bir şey bile
Slayton, Schirra ve Cooper geçti testleri Carpenter da en efendisi
Hadi hepimiz kadeh kaldıralım Roketteki bu adamlara
TEHLİKE PATLAYICI
Ve en büyük tebrik de Uzaya gidecek olana
On, dokuz, sekiz, yedi, altı, beş, dört
Üç, iki, bir, gidiyor uzaya
NİSAN 1959'DA MERCURY ASTRONOTLARI
UZAY UÇUŞUNUN TEHLİKELERİNE HAZIRLANMAK İÇİN SIKI BİR EĞİTİME BAŞLADI.
NASA İKİ YIL İÇERİSİNDE İÇLERİNDEN BİRİNİN UZAYA ÇIKAN İLK AMERİKALI
OLMASINI UMUYORDU.
Dinamik test dediğimiz bir şey geliştirdik.
KONUŞAN: DR. STANLEY WHITE
-O ne demek oluyor? -Dinamik testte,
insanı gerçek uçuşta karşılaşabileceği
stres yüküne benzer şekilde
-zorlamaya çalışıyoruz. -Ona gerçek deneyimi
-yaşatmaya çalışıyorsunuz? -Evet.
Eğitimin amacı, diğer uçuş eğitimleri gibi astronota
aletin nasıl kullanılacağını öğretmek değil…
…astronotun yaşayacağı korku dolu anlara
onu alıştırmaktı.
Psikolojide bir prensip vardır, bir insanı kademeli olarak
korkunç durumların içerisine sokarsanız
korkuyu yenmesini sağlarsınız.
Belli başlı stres yüklerini düşünmemiz gerekti.
KONUŞAN: DR. STANLEY WHITE
Adamların belli bir ivmeye,
belli bir sıcaklığa, belli bir titreşime, sese ve ruhsal travmaya
maruz kalacağını biliyorduk.
Bütün bunlar bu yeni maceranın bir parçasıydı.
ASGAR, burası Recovery 5.
Bu duyduğunuz uzay kapsülüyle komuta merkezi arasındaki
iletişimin bir simülasyonu.
Çarpışmadan sonra harekete geçmek için bekliyorum. Recovery duyuyor mu?
Daha az korkutucu sayılabilecek eğitimlerden birisi de
su altı kaçış eğitimi.
Bütün eğitimler, yapılan testler içerisinde sizce hangisi
onları en çok zorlamıştır?
Muhtemelen santrifüj programı en büyük stres yükünü oluşturmuştur.
Bu test, uçuşun bütün stresini aynı anda yansıtma konusunda
gerçeğe en yakın olanıydı.
Santrifüj tek koltuklu bir atlıkarınca gibi…
KONUŞAN: GUS GRISSOM
…istedikleri G kuvvetine ulaşana dek
sizi daha hızlı döndürüp duran uzun bir kol.
18 G'lere kadar çıktık, yani yer çekiminin 18 katına kadar.
Sahne bir, çekim bir.
Ben John Glenn, uzaya ilk insanlı uçuşumuz için
hazırlanan astronotlardan biriyim.
Tabii ki hepimizin gözü kulağı yakın zamanda
birimizin içinde uzaya gideceği buradaki Mercury kapsülünde.
1959 YAZINDA, BASININ ASTRONOTLARA VE AİLELERİNE OLAN İLGİSİ TAVAN YAPMIŞTI.
LIFE DERGİSİ ONLARIN HİKÂYELERİNİN YAYIN HAKLARINI ALMAK İÇİN
CÖMERT BİR TEKLİFTE BULUNDU.
"UZAY ADAMLARI" VOLEYİ VURDU LIFE 500.000 DOLAR ÖDÜYOR
LIFE dergisi astronotların hikâyelerinin haklarını satın almaya karar verdi.
ASTRONOTLARIN ÇOK ÖZEL HİKÂYELERİ
O zaman için muazzam bir miktar ödediler,
yedi kişi için üç yıl boyunca 500.000 dolar.
Aile başına yıllık 25.000 dolara tekabül ediyordu…
ASTRONOTLAR TARİHE GEÇECEK
ARKALARINDAKİ YEDİ CESUR EŞ
…yıllık sekiz, dokuz bin kazanan aileler için muazzam bir paraydı.
Basının çok fazla ilgi göstereceğini biliyorduk…
KONUŞAN: SCOTT CARPENTER
…ama hiçbirimiz her şeyimizin didik didik edileceğini tahmin etmemiştik.
Time Life bizi izci çocuklar olarak lanse etti, Amerikan kahramanlarıydık
ve her şey yolundaydı.
ÇEKİM NO. İZCİ ÇOCUK
Karşınızda astronot John Glenn.
Merhaba dostlar, sizlere maceradan bahsetmek istiyorum.
Hiç dağa tırmandınız mı? Ya da balık tuttunuz mu?
İzcilikte yaşadığınız maceraya benzer bir macera.
Macera arıyorsanız çocuklar Gelin bugün biz izcilere katılın
AMERİKA'NIN İZCİ ÇOCUKLARI
Alan Shepard çok iyi kontrol altında tuttuğu
çok canlı bir mizah anlayışına sahip.
Ama ciddi konulara girmekten de imtina ediyor.
Birbirlerine karşı lafını sakınmayan bir grup için de
bu durum biraz olsun tansiyonu düşürüyor.
Astronotların eğitiminde yer alan teknisyenlerin en sevdiği biri varsa
o kişinin hiç şüphesiz Shepard olduğu söylenebilir.
Tamam.
Her bir astronotun özenle dikilmiş bir uçuş üniforması var,
onlara uzay elbisesi değil, "basınç giysisi" demeyi tercih ediyorlar.
Shepard şişirildiklerini değil, kabartıldıklarını söylemenin
astronotlar açısından daha iyi olduğunu söylüyor.
Bir araya geldiğinizde ne konuşuyorsunuz?
Pek boş zamanımız olmuyor aslında.
Neredeyse tüm dikkatimizi uzay uçuşunun önceliklerine veriyoruz.
Bulduğumuz az sayıda fırsatta da su kayağı yapıyoruz ya da golf oynuyoruz.
-Su kayağı sever misiniz? -Evet.
Beyaz bir Corvette sürdüğünüzü görmüştüm,
-arabanızı sever misiniz? -Arabamı kullanmayı seviyorum.
En çok neyini seviyorsunuz?
Normal bir arabadan daha hızlı gitmesini sağlamak için
bir iki modifikasyon yapıldı.
Astronotların hikâyelerine baktığımızda,
kendilerine savaş pilotu denilen bir dünyadan geliyorlardı.
-Evet. -Bu savaş pilotları
askeriyedeki uçuş piramidinin en tepesindeki insanlar.
-Evet. -Bu insanlar sadece uçarken değil,
eğlenirken de işin hakkını veren adamlar ve çoğu zaman evlerinden uzaktalar.
Kadınlar onları çekici buluyor ve bu da hayatlarını
her savaş pilotunu etkilediği gibi etkiliyor.
Astronotların etrafında o kadar çok kadın var ki
John Glenn bu konuda bir açıklama yapmak zorunda kalmıştı,
San Diego'daki etkinlikte, aşırı göz önünde olduklarını söylemişti.
ASTRONOTLAR SAN DIEGO'DA CONVAIR-ASTRONOTİK
19 EYLÜL 1959
Glenn gibi birinin, Alan Shepard gibi biriyle
eninde sonunda anlaşmazlığa düşeceği belliydi.
Nihayetinde küçük bir münakaşa yaşandı.
San Diego'daki Shelter Island'da Kona Kai Hotel'de.
Glenn kafasına göre takılmayı seven biri.
Bu küçük kaçamakların çığırından çıkmaya başladığını düşünüyordu.
Kaçamaktan kastı onlara hayran olan kızlarla yaşananlardı.
Glenn bu konuyu gündeme getirme niyetindeydi,
diğer grup üyelerinin bu kızlarla takılarak
bir skandala sebep olup hayatlarının fırsatını mahvetmesine
seyirci kalmaya hiç niyeti olmadığını söyledi.
Diğerleri, içlerinden birinin, bir pilotun
onlara ahlak dersi vermeye kalkmasına inanamamıştı.
John Glenn'den epey farklı biri olan Alan Shepard
sert ve soğuk bir komutan edasıyla ona karşı çıkıp şöyle söyledi,
"Bana bak, bana ya da herhangi birine kendi ahlak anlayışını dayatamazsın sen."
Bu olay iki cenah arasında ciddi bir çatışmanın tetikleyicisi oldu.
Bir cenahta John Glenn ve Scott Carpenter vardı
ve geri kalanlarsa Shepard'ın tarafındaydı.
Shepard, senin de bizden bir farkın yok, ne yapacağımıza karışamazsın, diyordu.
Birbirlerine muhalif oldular.
Başkan'dan taksi şoförüne kadar bütün Amerikalılar
uzaya insan gönderme yarışında Rusya'nın önde olmasından çekiniyor.
Bizim ülkemizi de yukarıya çıkarmak için elimizden gelen
her türlü fedakârlığı yapmalıyız.
NASA UZAYA İNSAN GÖNDERMEDEN ÖNCE GÖREVİN GÜVENLİĞİNDEN EMİN OLMALIYDI.
İLK UÇUŞU YAPMALARI İÇİN ŞEMPANZELERİ EĞİTTİLER.
MR-2 aracı, New Mexico'daki Holloman Hava Üssü'nde özel eğitilmiş olan
bir şempanzeyi taşıyacak.
Batı Afrika'dan şempanzeler kaçırılıp Mercury kapsülüne binmesi için
özel olarak eğitildiler.
Bu eğitim epey karmaşık bir eğitimdi
ve astronot eğitimiyle birlikte başlamıştı.
Kumanda panelindeki göstergeleri okumayı bile öğrenmişlerdi.
Onlara iki daire, bir üçgen gibi semboller veriliyordu
ve üçgeni, yani farklı olan sembolü seçmeleri gerekiyordu,
seçemezlerse çarpılıyorlardı.
Şimdi de uçuşa hangi şempanzenin gönderileceğine karar verilecek.
Tüm adaylar kapsamlı bir sağlık kontrolünden geçti.
Ve bu şerefe nail olan astroşempanze "Ham" isimli şempanze oluyor.
31 OCAK 1961
Bu Mercury Redstone 2…
Yani MR-2… ve Ham yola çıkıyor.
Endişe artıyor, Ham'in kalp atışı ve solunumu giderek hızlanıyor.
VÜCUT - SOLUNUM - KALP
Uçuş doktoru gözlerini panelden bir an ayırmıyor,
Ham'in durumunu gözlüyor.
Uçuş doktoru ekranları takip ederken Ham'in durumu iyiye gitmeye başladı.
MR-2 en tepeye çıktı ve atmosfere giriş başlıyor.
Uzay aracı havadan tespit edildi.
Ham gayet iyi.
MR-2 insanın uzaya yolculuğunda çok önemli bir dönüm noktasıydı.
Bunun kanıtı da kanlı canlı, uzayı tecrübe etmiş bir şempanze.
HAM'IN BAŞARILI UÇUŞ TESTİ KAMUOYU BİLGİSİNDEYKEN
SOVYETLER TESTLERİNİ GİZLİ YAPIYORDU.
PROGRAMI YÜRÜTEN KİŞİNİN İSMİ BİLİNMİYORDU.
AMERİKALILAR ONU SADECE "BAŞ TASARIMCI" OLARAK BİLİYORDU.
Sovyetler uzay programlarının liderini hiç açıklamadılar.
Ona "Baş Tasarımcı" dediler.
Kruşçev onun ismini açıklamayacaklarını,
açıklarlarsa düşman ajanlarının onu bulup öldüreceğini söylerdi.
Gerçek nedeni ise bu adamın Sergey Korolyov olmasıydı.
Siyasi suçlardan on sene hapis yatmıştı.
Eski bir Sovyet mahkûmdu.
Uzay programlarını eski bir mahkûmun yürüttüğünü kabul edemezlerdi.
Sovyetler'in bir şekilde, bu muazzam uzay araçlarını üretebilen
süper bilim adamlarından oluşan
bir nesle sahip olduğu varsayılıyordu.
Aslında ortada sadece tek bir kişi, bir dâhi olan Korolyov vardı,
o da deli olarak görülüyordu.
12 NİSAN 1961
NASA'NIN ŞEMPANZE BAŞARISINDAN SONRA SOVYETLER TARİHÎ BİR UÇUŞA HAZIRLANIYORDU.
Kırk bin kilometre, saatte 27 bin kilometre,
daha önce hiç kimse böyle bir şey yapmamıştı.
İçinde bulunduğu araç şu ana kadar ismi sadece
bilim kurguda duyulan bir uzay gemisiydi.
Bu uzay gemisi Rusya'da üretildi,
kalkış ve iniş de Rusya'da bir yerlerde gerçekleşti.
Adamın ismi…
İNSANOĞLU UZAYDA
…Yuri Alekseyeviç Gagarin.
KONUŞAN: WALTER CRONKITE
Uzay çağının ilk kahramanı, bugün kahramanlar gibi karşılandı.
Dünya yörüngesinde gezen tarihteki ilk insan olan Yuri Gagarin
amiri Sovyetler Birliği başbakanı Nikita S. Kruşçev'e rapor veriyor.
Bu coşkulu kutlamaların olduğu günde Sovyet halkı tarafından
yeni bir öncü, bir Kolomb, bir Linden, uzay elbiseli bir Lenin gibi karşılanıyor.
Uzay meraklısı bir topluluk olan Cape Canaveral'da,
Rusya'nın zaferinin haberi görünürde bir yankı uyandırmadı.
Burada yaşayan ve boş zamanlarında
füze fırlatışlarını izleyen insanlar
hâlâ NASA'nın Mercury Projesi'yle büyük gurur duyuyorlar.
Büyük bir heyecanla Amerika'nın
uzaya astronot göndermesini bekliyorlar.
Fırlatmanın önümüzdeki iki üç haftada gerçekleşmesi bekleniyor.
Cape Canaveral'da günler sürebilecek geri sayım…
GAGARİN'DEN 18 GÜN SONRA
…bu sabah itibarıyla başladı.
Uçuş için Shepard'ın seçildiği
ve Glenn'in de onun yedeği olacağı söylentileri var.
Mercury Projesi yetkilileri fırlatmanın zamanı
ya da seçilen astronotla ilgili bir açıklamada bulunmadı.
Ama fırlatmanın heyecanı tüm kasabayı sardı ve yakında da
tüm ülkeye yayılacak.
Fakat deney muazzam bir başarıya ulaşsa dahi
Rusya'nın Amerika'yı çoktan geçtiği bilindiği için
beklentiler biraz azalmış olacak.
Uçuş bir felaketle sonuçlanırsa da kaybedilen bir insan hayatıyla birlikte
başarısızlığın kederi daha da büyüyecek.
5 MAYIS 1961 GAGARİN'İN UÇUŞUNDAN 23 GÜN SONRA
Programımıza Cape Canaveral'dan özel bir yayın için
ara veriyoruz. Şimdi Cape'e bağlanıyoruz.
SIVI OKSİJEN
Bu fırlatmada kullanılacak roket
ve onun üzerinde olacak kapsül
Cape Canaveral'da seçilip hazırlandı.
Seçilen astronotun ismi fırlatmadan hemen önceye kadar
açıklanmayacak.
UZAYA GİDEN ROKETE BİNECEK İLK KİŞİYİ SEÇMEYE YARDIM ETMEK İÇİN
ASTRONOTLAR OYLAMA YAPTI.
TARİHİ UÇUŞ İÇİN ALAN SHEPARD SEÇİLDİ.
YEDEĞİ DE JOHN GLENN OLACAKTI.
İlk insanlı uzay uçuşu için seçilen pilot
Alan B. Shepard, Jr. oldu.
Yüzlerce insan bu ana uzaktan tanıklık etmek için Cocoa Beach'e geldi.
KONUŞAN: RALPH RENICK
Redstone'un gökyüzüne yükselirken ardında bıraktığı alevleri görebilecekler.
İnsanlar sahildeki gözetleme noktalarında geceyi arabalarında, uyku tulumlarında
uyuyarak geçirdi.
Uzakta, üç kilometre kadar ötede ise devasa projektörler
Redstone kalkış kulesini aydınlatıyor.
Shepard, Mercury astronot hangarından
özel ekipmanlı bir aracın içinde ayrılarak
fırlatma rampası alanına doğru ilerledi, dışarı çıkıp
rokete doğru baktı ve ardından asansörle yukarı çıkarak
uzay kapsülünün içerisindeki yerini aldı.
Yuri Gagarin gibi yörüngeye girmeyecek…
KONUŞAN: ROBERT ABERNATHY
…ama kapsülü yani uzay aracıyla 186 kilometre yukarıya çıkacak.
BÜYÜK BAHAMA ADASI
Yer çekimi onu atmosfere geri çekene dek
beş dakika boşlukta kaldıktan sonra takribî 500 kilometre öteye denize inecek.
185 KM
Bütün uçuş sadece 16 dakika sürecek ama kısa süre olsa da
bizlere insanoğlunun uzayda işe yarayıp yarayamayacağını gösterecek.
KONUŞAN: ROBERT TROUT
Yüksek kalkış kulesi üç saat kadar önce yer değiştirip
bembeyaz Redstone'u uzay çağının bir abidesi gibi tek başına bıraktı.
Ağır basınç giysisi içerisindeki Alan Shepard,
kapsülde sırtını çevre desteğine dayamış otururken
panelindeki karmaşık düğmelerle meşgul oluyor,
eğitiminden aşina olduğu hareketleri yaparak
kontrol merkeziyle konuşuyordu.
Ateşlemeye son 30.
Anlaşıldı, periskop geri çekildi.
Elimizdeki en iyi periskop bu.
Ana bara voltajı 24 volt.
Meşguldü ama o gerginliği hissetmemesi mümkün değildi.
Program. Anlaşıldı. Yakıt. Yakıt kontrol.
Harekât. Anlaşıldı, birinciyi ateşleyin.
Otomatik yakıt 95'te. Normal 96. Kameralar ve ses kaydediciler çalışıyor.
On iki ülkeden 62 gazeteci geldi.
KONUŞAN: CHARLES VON FREMD
Bazıları dolanıyor, bazılarıysa dikilmiş Redstone'un olduğu
fırlatma rampasına bakıyor.
Az önce hoparlörden fırlatmaya altı dakika kaldığı duyuruldu.
Alan Shepard'ın uçuşu…
…kalkışa yaklaştıkça…
GERİ SAYIM
…tüm mühendislerin kendi sistemlerinin felakete yol açacak sorun çıkarmasından
deli gibi korktuğunu hissettim.
En sonunda, Shepard bir mühendisin
aşırı ısınan bir parçadan bahsettiğini duydu.
Kimse var mı, ikincide teknisyen var mı?
Mühendisin biri diğerine,
"Kalkıştan önce o parçayı alıp incelesek iyi olacak." diyordu
ve Shepard o parçayı çıkarıp incelemenin
on beş dakika değil, iki gün süreceğini biliyordu.
Hayır, beklemeleri gerek.
O noktada telsizi alıp şöyle söyledi,
"Bakın, ben sizden daha rahatım."
"Hadi şu küçük sorunu halledin de şu mumu yakın artık."
Kapsüle doğru akım verilecek.
Bunu duyunca hepsi kendine gelip
"Eğer o riski almaya razıysa bizim de razı olmamız gerekir." dediler.
Fırlatmaya son 15 saniye.
Fırlatmaya son on, dokuz, sekiz, yedi, altı, beş, dört,
üç, iki, bir, sıfır.
Kalkış. Ateşleme.
Anlaşıldı, kalkış ve süre başladı.
Redstone, fırlatma rampasından yavaşça yükselip…
…direkt gökyüzüne uzanıyor.
Evet efendim, gayet net duyuyorum.
Kalkışın sesi şimdi bulunduğumuz yere ulaştı.
Her şey iyi gidiyor.
Gazeteciler alkışlıyorlar.
Muazzam bir coşku var.
Alan B. Shepard şu an o roketin en ucunda.
Burası Freedom 7. Yakıt normal, 1,2 G, kabin basıncı 14 psi.
Oksijen normal.
Otuz beş bin kilogramlık bir basınç.
Roketi gökyüzüne doğru itiyor.
Rota mükemmel.
Hız saatte 7.200 kilometreye yükseliyor…
…uzay adamı Shepard'ı dünyanın 185 kilometre yukarısına çıkarıyor.
Freedom 7 normal seyrinde. Rota mükemmel.
Astronot Alan B. Shepard, Freedom 7'nin yakıt sisteminin normal olduğunu bildirdi.
Kabin basıncı 5,5.
Kabin basıncı inç karede 5,5 pound.
Oksijen normal, tüm sistemler normal.
Tıbbi göstergeler iyi. Uçuş, planlandığı gibi
gidiyor gibi görünüyor hatta belki biraz daha da iyi.
Uzun süredir üzerinde çalıştığımız acil durum planlarından
henüz hiçbirini kullanmadık ve tabii kullanmayı da ummuyoruz.
Periskopta ne güzel bir manzara var.
Şu noktada, pilotun kalkışının üzerinden altı dakika, 30 saniye geçmiş durumda,
kalkışın üzerinden altı buçuk dakika geçti.
Birkaç dakika sonra, zirveye ulaştığını doğrulayacak…
KAPSÜL SİSTEMLERİ EKRANI
…yani dünyadan en uzak noktaya ulaşacak,
bunun da 185 ila 188 kilometre arasında olmasını umuyoruz.
Denizdeyse donanma gemileri, paraşütle indikten sonra
kapsülü denizden almak için hazır bekliyor.
Atmosfere giriş pozisyonu için yavaşlatma roketleri ateşlendi.
Kapsül, uçak ve gemilerin radarında daha kolay gözükmesi için şaf bırakıyor.
G kuvveti artışı…üç…
…altı…dokuz.
Ana paraşüt yeşil, ana paraşüt sağlam ve iyi görünüyor.
Tabii birazdan ilk sözlerini duyacağız.
Saniyeler sonra kapsülün tespit edileceğini umuyoruz.
Az önce suya düştü.
Buradaki uçak gemisinin tüm güvertelerinden
sevinç çığlıkları yükseldi.
Astronot Alan Shepard az önce kapsülden dışarıya tırmandı.
Şimdi de onu helikoptere almaya çalışıyorlar.
Doktorlar tarafından muayene edilmeden gazeteciler dâhil
hiç kimsenin ona soru sormasına izin verilmeyecek.
Al Shepard aralarından yükselirken
Glenn ve diğerleri olan biteni kenardan izlemekle yetiniyordu.
İşte astronotlar ve işte Shepard!
Lindbergh Nişanı'yla ödüllendirilerek ulusal kahraman ilan edildi.
İlk Amerikan Astronotu olarak uzay teknolojisinin ilerlemesine…
35. ABD BAŞKANI
…olağanüstü katkılarda bulundun.
Ben de, aynı zamanda Uzay Kurulumuzun başkanı olan
Başkan Yardımcımız,
Temsilciler Meclisi ve Senato üyeleri ve burada bulunan uzay komitesi adına…
…az önce yerde olan bu madalyayı sana takdim ediyorum, buyur.
MUHABİR: O beş dakikalık yer çekimsiz geçen sürede
neler hissettiniz acaba?
O yer çekimsiz geçen sürenin tam ortasında, bir anda
birinin bana mutlaka bu soruyu soracağını fark ettim.
O yüzden…
Bu soruya mutlaka bir cevap bulmalıyım, dedim.
Şaka bir yana, daha önce eğitimlerimizde de tecrübe ettiğimiz
böyle yer çekimsiz geçen kısa süreler
bize hep çok zevkli gelmiştir.
ALAN SHEPARD'IN UÇUŞUNDAN ÜÇ HAFTA SONRA,
BAŞKAN KENNEDY KONGRE'DE BİR KONUŞMA YAPTI.
Son olarak, dünya üzerinde epeydir süregelen…
25 MAYIS 1961
…özgürlük ve despotluk arasındaki bu savaşı kazanmak istiyorsak,
geçtiğimiz haftalarda elde ettiğimiz uzaydaki dramatik başarılar,
Sputnik'in de 1957'de yaptığı gibi,
hangi yolu seçeceğimiz konusunda karar vermeye çalışan tüm insanlar için
seçilecek yolun hangisi olduğunu
bize net bir şekilde göstermiştir.
Bu ulusun, önümüzdeki on sene içerisindeki en büyük hedefinin
Ay'a insan göndermek ve ardından Dünya'ya sağ salim geri döndürmek olması
gerektiğine inanıyorum.
Başkan, Ay'a gidecek olan sadece tek bir kişi değil,
onu oraya göndermek için tüm ulus olarak çalışmamız gerek, dedi.
BOŞ LAF DEĞİL: AY'A GERÇEKTEN İNSAN GÖNDERMEYİ DENEYECEĞİZ
ABD'Yİ ZORLU BİR SÜREÇ BEKLİYOR
Bu eğitim cihazı özel olarak astronotlar için üretildi.
Hava salma suretiyle, üç farklı yönde ya da bu üçünün kombinasyonlarında
hareketlerini kontrol edebilmeyi öğreniyorlar.
NASA YÖRÜNGE GÖREVİNE KALKIŞMADAN ÖNCE
SHEPARD'IN YÖRÜNGEALTI UÇUŞUNUN TESADÜF OLMADIĞINI KANITLAMALIYDI.
UZAYA ÇIKAN İKİNCİ AMERİKALI OLMASI İÇİN GUS GRISSOM SEÇİLDİ.
Bu hareketleri yaparken, öngörülen rotanın neresinde olduklarını
görerek öğrenmelerine yardımcı olmak amacıyla
önlerindeki ekrana dünya coğrafyası yansıtılıyor.
Astronot Virgil Grissom'ı dinliyoruz.
Günün birinde dünyayı bu şekilde izleyebileceğinize
kendinizi inandırmakta zorlandınız mı?
Bu simülatörde otururken
Dünya'nın 150 kilometre üzerinde olduğumu düşünmüyorum.
Tamamen kontrol görevine odaklanıyorum ve aklımı meşgul eden şey sadece bu,
hayaller değil.
Şimdi tekrardan ABC News merkezine,
Cape Canaveral'a bağlanıyoruz.
KONUŞAN: JULES BERGMAN
Amerika'nın ikinci insanlı uzay uçuşuna üç dakika kaldı.
Yüzbaşı Gus Grissom, Mercury uzay kapsülünde…
21 TEMMUZ 1961
…25 metrelik Redstone roketinin tepesinde oturuyor.
An itibarıyla da her şey yolunda gibi görünüyor.
Periskop geri çekildi.
Fırlatmaya son 15 saniye.
ALAN SHEPARD KAPSÜL İLETİŞİM
On, dokuz, sekiz, yedi, altı,
beş, dört, üç, iki, bir.
Ateşleme. Kalkış.
GRISSOM: Anlaşıldı, burası Liberty Bell 7. Saat işliyor.
SHEPARD: Seni gayet iyi duyuyoruz. Çok fazla ağlama.
GRISSOM: Tamamdır.
Bütün sistemler hazır, Gus Grissom da bugün kendine çok güveniyor gibi.
-Net duyuyoruz. -Anlaşıldı.
Tamam, yakıt normal, 1,25 G kadar.
Kabin basıncı yavaşça artıyor. Oksijen seviyesi normal.
Altı dakika 17 saniyedir havada.
Kapsül yörünge pozisyonuna doğru geliyor.
480 KM.
Uzay aracını atmosfere giriş pozisyonuna getirdi,
büyük bir çana benzeyen kısmı aşağıyı doğru gelmeye başladı.
GRISSOM: Eğim oranı arttı. G kuvveti etkisini göstermeye başladı.
G kuvveti artıyor. Altıya dayandı.
Dokuz oldu.
Ona yaklaşıyor.
Eğim oranı tekrar yediye düşüyor.
Yoğunlaşma izleri başladı. Şok dalgası geliyor.
On beş kilometredeyim, iyi hissediyorum.
Uçuş doktoru, Gus Grissom'ın atmosfere giriş sırasında
yüksek G'ye maruz kaldığını ama iyi olduğunu belirtti.
GRISSOM: Paraşüt yüksekliğine yaklaştım.
Paraşüt açıldı.
Çarpışmaya hazırlanıyorum.
USS RANDOLPH CAPE CANAVERAL'IN 480 KM UZAĞI
Suya inen Gus Grissom'la konuşanlardan öğrendiğimize göre,
kurtarma helikopterlerine, kapsülden çıkmadan önce
kontrol listesini tamamlayıp kokpitte her şeyin
yolunda olduğundan emin olmak istediğini söylemiş.
Astronot Virgil Grissom kapsülden çıktı,
şu an suda yüzüyor.
Görünüşe göre kapsül suda daha da derine batıyor…
…ve suyun tamamen dibine gömülmesinden korkuluyor.
Astronotun ve kapsülün üzerinde şu an iki helikopter
çok yakın uçuş yapıyor.
Helikopter şu an kapsülü kaldırmaya başladı.
Grissom'ı tekrar kontrol ediyorlar ama helikopter bir yandan da
içindeki bir kablo vasıtasıyla kapsülü tutuyor.
Helikopter, kapsülü suyun üzerinde tutmaya devam ediyor.
Kapsül suya batmaya başlamıştı ve Virgil Grissom da
bu yüzden kapsülden çıkmak zorunda kaldı.
Helikopterlerden biri kapsülün hemen üstünden uçuyor,
diğeri de hemen yanında.
Kapsülü yukarıda tutarken Grissom için de kablo indirmeleri gerek.
Kapsül suya düştü.
Helikopter kapsülü suya düşürdü.
Şu an tekrar suya battı.
Bu sefer kapsülü derine inmeden çıkarabilmek
büyük bir sorun olacak gibi görünüyor.
Grissom az daha boğuluyordu.
Kıyafetinin içindeki oksijen valflerinden birini
kapatmayı unutmuştu.
Virgil Grissom'a kablo uzatmaya çalışıyorlar…
…ve Grissom çıkıyor gibi, Grissom sudan çıkıyor.
İşte orada, onu görebilirsiniz.
Bizden altı buçuk kilometre kadar uzakta ve şu anda yukarı çekiliyor.
Kapsülü batmaya başlayınca denize atlayan Grissom,
şu anda sağ salim helikoptere ulaştı.
Özetle, ikinci Amerikan astronotun da uzaya gönderimini başarıyla tamamladık.
Tabii ki ilki kadar başarılı olmadı
çünkü kurtarma operasyonu sırasında kapsül kaybedildi.
Ama işin en önemli ve kritik kısmı başarıyla atlatıldı.
Astronotun kendisi, Hava Yüzbaşı Virgil Grissom,
sağ salim kurtarıldı.
Kapsüle ilk defa içeriden açılabilecek bir kapak monte edilmişti.
Kapağı neden açtığı tartışma konusuydu, bu facianın nedeni
panikleyip "Buradan çıkmam lazım." deyip düğmeye basması mıydı
yoksa dikkatsizlik sonucu düğmeye yanlışlıkla mı basmıştı?
İki durumda da hata büyüktü.
Başkan, astronot Yüzbaşı Virgil Gus Grissom'ı aradı.
KENNEDY: Yüzbaşı, tebrik ederim.
Uçuşunuzu burada televizyondan takip ediyordum ve sağ salim çıkmanıza
çok sevindim.
GRISSOM: Evet efendim. Sağ salim çıktım.
Fakat az önce kapsülü, kamerayı ve filmi kaybettiğimizi söylediler.
Evet ama çok iyi bir iş çıkarmışsınız ve sizin açınızdan iyi geçmesine
çok memnun olduk.
Grissom, John F. Kennedy'ye müteşekkirdi.
Başkan, kendi yönetimindeki ikinci uçuşun fiyasko olarak nitelendirilmesine
müsaade etmeyecekti.
Herkesin kabul ettiği şekilde,
"Gus'ın uçuşu çok başarılıydı.
"Sadece sonda biraz zorlandı." dedi.
Manuel kontrol sistemini denemek için
sağa sola hareket etmeye başlamıştım,
sonra penceredeki manzaradan o kadar çok etkilendim ki
manzaraya kendimi kaptırdığım için aletlere konsantre olmakta zorlandım.
Siz buyurun.
Şişirilebilir bota ne oldu Gus?
Çok mu hızlı çıkmak zorunda kaldın, ne oldu?
Başlığımı çıkardım, kemerimi çözdüm ve helikopterlere haber verdim,
hazır olduğumu söyledim.
Hazırdım, onları bekliyordum, sırtüstü uzanmıştım.
Orada öylece yatarken "güm" diye bir ses duydum,
kapak açıldı, yukarı baktım, gökyüzünü görebiliyordum
ve içeri su dolmaya başladı.
O kapının patladığını görmek kesinlikle yaşadığım en büyük şoktu.
-Siz. -Kapağın havaya uçmasıyla
kapsülün su dolması arasında ne kadar zaman geçtiğini
-biliyor musunuz? -Biri size,
"Hemen o kapsülden dışarı çık." diyordu.
-Böyle bir şey konuşmuş muydunuz? -Kapak konusunda,
başka neler…
Yüzbaşı, o çıkış kapağının neden açıldığına dair bir fikriniz var mı?
Kilit düğmesine yanlışlıkla basmış olabilir misiniz?
Öyle bir şey yapmadığımdan gayet eminim
çünkü onu açmak epey zor bir iş.
Mercury astronotu Virgil I. Grissom, NBC News'in basın toplantısına katıldı.
Kendisi dün Amerika'nın uzaya gönderdiği ikinci insan olmuştu.
SOVYETLER DÜNYANIN YÖRÜNGESİNE İKİ İNSAN GÖNDERMİŞTİ.
ŞİMDİ DE NASA İLK İNSANLI YÖRÜNGE UZAY UÇUŞUNU DENEYECEKTİ.
FELAKETLE SONUÇLANMA RİSKİ HER ZAMANKİNDEN FAZLAYDI.
LANGLEY ARAŞTIRMA MERKEZİ
Mercury Projesi'nin
ilk insanlı yörünge uzay uçuşu için iki pilot ekibi seçildi.
John H. Glenn Jr.
ilk uçuş için seçildi, yedeğiyse Scott Carpenter olacak.
Bildiğiniz üzere ciddi miktarda eğitim yaptık.
Bu eğitimlerin birçoğu yeni ve değişik eğitimlerdi
ve eve döndüğüm zamanlarda bu süreci mümkün olduğunca
ailemle paylaşmaya çalıştım.
Zaten genelde her seyahatten döndüğümde böyle yaparız.
Sadece benim yaptıklarımdan değil,
Annie ve çocukların yaptıklarından da söz ederiz.
Uçuşun iyi bitmeme ihtimalini ve geri dönemeyebileceğinizi
düşünmüşsünüzdür eminim.
Böyle bir şey olursa oğlunuzun
sizi nasıl hatırlamasını istersiniz?
İtiraf etmeliyim ki epey ilginç bir soru.
Öyle.
Hepimizin farklı yetenekleri var.
Bu yetenekleri en üst seviyede kullanmak bizim elimizde.
Buradayken yeteneklerimi en iyi şekilde kullanmaya çalıştım,
böyle bir mirası evladıma da bırakabilirsem
sanırım böyle hatırlanmak en güzeli olur.
DUALARIMIZ ALB. JOHN GLENN İLE
Kasabadaki bekleyiş belki de hiç olmadığı kadar gergin.
Astronot John Glenn'in yarın yapılması planlanan
üçlü yörünge uçuşuyla ilgili tek soru işareti
havanın durumu olacak.
Fırlatma alanındaki ve Donanma kurtarma gemilerinin
Glenn'i almak için bekleyeceği Atlas Okyanusu'ndaki hava durumu.
John Glenn uçuş için hazırdı,
yörüngeye çıkan ilk Amerikalı olacaktı.
Uçuş şubat ayında yapılacaktı ve o dönem kötü hava nedeniyle
ertelenen dört beş uçuş olmuştu.
Glenn beş buçuk saat roketin tepesinde
havanın düzelmesini beklemişti.
Nihayetinde hava düzelmedi ve uçuş ertelendi.
Bir duyurum var.
İYİ ŞANSLAR GLENN!
Bugün yapılacak, Mercury Projesi uzay aracıyla
yörüngeye insanlı uçuş denemesi hava şartları nedeniyle ertelenmiştir.
O dönemki Başkan Yardımcısı Lyndon Johnson'dı
ve Başkan Yardımcısı'na iş olsun diye
uzay programının başına getirilmişti.
Medyanın ilgisizliğinden muzdarip olan Johnson,
Glenn ailesinin evlerine misafir olup
kocasının uzayda parçalanmasından korktuğu için
endişe içinde bekleyen Annie Glenn'i
canlı yayında teselli etme niyetindeydi.
Glenn'in evine şu anda tabii ki hayal kırıklığı hâkim durumda.
Hepimiz gibi, Bayan Glenn de bu sabahki fırlatma için heyecanlıydı.
Şu an daha sonra açıklanacak yeni fırlatma tarihini bekliyor.
Gördüğünüz gibi evin önü gazeteciler, komşular
ve meraklı insanlarla dolu.
Annie Glenn bu ziyaretten çok rahatsız olmuştu.
İleri derecede kekeme olduğundan
hiç kimsenin haberi yoktu.
O yüzden sürekli itiraz edip "Hayır, çok teşekkür ederim.
"Başkan Yardımcısı'nı görmek istemiyorum. Bu, benim için çok özel bir an." dedi.
Onu içeri almak istemiyordu.
Bu sırada o da birkaç sokak ötede bir limuzinin içinde
astronotun eşinin onu kabul etmesini bekliyordu.
Glenn soyunma odasına geri döndüğünde,
basınç giysisini çıkarırken
NASA'dan gelen temsilciler odaya dalıp ona şöyle dediler,
"John, yardımına ihtiyacımız var, karınla ufak bir sorun yaşıyoruz."
"Karımla ne sorununuz var?" dedi.
"Başkan Yardımcısı'nı eve sokmuyor." dediler.
"Teselli etmesi için Başkan Yardımcısı'nın eve girmesine müsaade etmesini söyleyin."
Glenn telefonu eline alıp
"Bak, Başkan Yardımcısı'nın eve girmesini istemiyorsan,
"Başkan'ın eve girmesini istemiyorsan eve giremezler."
Glenn'in bu hareketi nedeniyle uçuşunu kaybetme ihtimali çok yüksekti
çünkü NASA'nın yeni başkanı James Webb
Glenn'i derhâl değiştirmek istemişti.
"Ekip çalışmasına yatkın değil." dedi.
Webb'in kararını değiştirense bazı çalışanları oldu,
"Bakın, astronotlar arasında fikir ayrılıkları vardır.
"Birbirlerini çekemezler.
"Ama böyle bir konuda her pilot gibi
"onların da hepsi birlik olup isyan çıkartırlar.
"Göreve gönderecek adam bulamazsınız." dediler.
20 ŞUBAT 1962 ÜÇ HAFTA SONRA
Pilot Glenn de şu an dışarıya çıkıyor.
KONUŞAN: HERBERT KAPLOW
Taşınabilir hava soğutucuyu sol elinden sağ eline alıyor,
şimdi tekrar sol elinde, Fırlatma Rampası 14'ün
önündeki araca doğru gidiyor.
Şimdi de Dr. Douglas'la birlikte asansöre biniyor,
elbise teknisyeni Schmitt ve astronot Deke Slayton da onlarla.
KONUŞAN: JULES BERGMAN
Albay John Glenn bu göreve hazırlanmak için
bu gece doğu saatiyle 02.20'de uyandı.
Özgür dünyanın yörüngeye gerçekleştireceği üç katmanlı
ilk insanlı uçuşun ikinci denemesi.
Aklıma klişelerden başka söz gelmiyor,
Cape Canaveral'da gergin bekleyiş sürüyor.
Bu tabiri pek çok kez duyduk ama daha önce bu lafa bu kadar uygun olan
bir olaya tanık olmamıştım.
-Basınçlandırma durum kontrolü. -Tamam.
-Sıvı oksijen tankı? -Işık yanıp sönüyor.
-Hazırsın! -Hortum geri çekilsin mi?
-Menzil ne durumda? -Fırlatma için uygun.
-Mercury kapsülü? -Hazır.
-On beş saniye. Tanrı yardımcın olsun. -Yolun açık olsun John Glenn.
Geri sayımda son 30 saniyeye giriyoruz.
Son on saniye.
-Son on saniye. -On, dokuz, sekiz, yedi,
altı, beş, dört, üç…
JOHN GLENN'İN EVİ
…iki, bir, sıfır, ateşleme.
Kalkış. Kalkış!
Atlas roketi fırlatma rampasından ayrıldı
ve doğruca gökyüzüne yükseliyor.
Böylece John Glenn Jr. Dünya etrafındaki ilk yörünge seferine başlıyor.
Kalkış saati 9.47 idi.
Uzay aracı Florida'da gözlerden uzaklaşırken
Bermuda takip istasyonu tarafından izlemeye alındı.
John Glenn'in sesi gayet net bir şekilde duyuluyordu.
Arkamdaki periskopta güneşin doğduğunu görüyorum,
muhteşem bir kırmızı renkte. Tamam.
Anlaşıldı.
JOHN GLENN DÜNYA ETRAFINDAKİ ÜÇ YÖRÜNGEDEN İLKİNE GİRİŞ YAPAR.
ŞU ANDA UZAYA ÇIKAN TÜM AMERİKALILARDAN 65 KİLOMETRE DAHA İLERİDEDİR.
KONUŞAN: DALLAS TOWNSEND
John Glenn'in Cape Canaveral'dan çıkalı tam bir saat üç dakika oldu.
Saatte 28.235 kilometre hızla
ve dünya üzerinden 160 ila 250 kilometre yükseklikte gidiyor.
GRAND CENTRAL TERMİNALİ NEW YORK
-Bugün hiç işe gittiniz mi? -Evet, gittim.
Şirket yayını izlememiz için izin verdi.
İyi yapmışlar. Sanırım kalsaydınız da
-aklınız işte olmazdı zaten. -Bugün öyle.
Bu, işten daha önemli dediler.
BİR SAAT 15 DAKİKA SONRA
Burası Friendship 7, durumumu tarif etmeye çalışacağım.
Parıl parıl parlayan parçacıklardan oluşan büyük bir kitlenin içerisindeyim,
parçalar sanki ışıldıyor.
Hiç böyle bir şey görmedim.
Etrafta böyle küçük… Kapsüle doğru geliyorlar
ve küçük yıldızlara benziyorlar, yağmur gibi üzerime geliyor.
Bunlar şüphesiz ki güneş ışığının üzerlerine
belirli bir açıyla vurduğu parçacıklardı.
Çok güzellerdi.
Burada binlercesi var.
Ama bu parçacıklar kapsülden mi geliyordu? İşte bu sorun demekti.
GLENN: Burası Friendship 7.
Benim aracımdan geldiklerini düşünmüyorum, olumsuz. Tamam.
Kapsülünün etrafında küçük elmaslar gibi dönüp duruyorlardı.
Mücevher gibi, değil mi? Bunlar daha çok ateş böceği gibiydiler.
Güneşin parlaklığından uzaklaştığım için ortadan kaybolmuş gibi görünüyorlar.
FRIENDSHIP 7 YÖRÜNGEDE İKİNCİ TURUNA BAŞLARKEN KONTROL MERKEZİ
İNİŞ SİSTEMİNDE GARİP BİR ŞEY GÖRDÜ: ISI KALKANI HASAR GÖRMÜŞ OLABİLİR.
GLENN'E ATMOSFERE GİRİŞ SIRASINDA YAŞANABİLECEK TEHLİKE SÖYLENMEDİ.
Veri analizden uçuşa.
Devam edin.
İniş yastığını otomatiğe aldığınızda,
arıza olduğunu gösteren bir ışık yandı,
yedek sisteminizin de aktive olduğunu gösteriyordu.
Bir kırmızı ya da yeşil ışık görebilirsiniz.
Anladım. O ışıklardan biri yanarsa
arka üniteyi kullanarak indireceğiz.
Friendship 7, bize gelen sinyale göre…
YÖRÜNGE İKİ ÜÇ SAAT SONRA
…51. segmentte sorun görünüyor
yani iniş yastığı kısmında. Sinyalin hatalı olabileceğini düşünüyoruz.
HALKA - ISI KALKANI - DARBE EMİCİ
İNİŞ YASTIĞI
ANA PARAŞÜT 3000 METREDE AÇILIR
KAPSÜL İNİŞ HIZI 10M/S
İniş yastığı açıldıysa bunu görmesine olanak yoktu,
periskopla bile göremezdi çünkü tam arka tarafında kalıyordu.
O açıldıysa ısı kalkanı da gevşemiş demekti
ve atmosfere giriş sırasında yerinden çıkabilirdi.
Isı kalkanı yerinden çıkarsa…
…Glenn kapsülün içinde çıra gibi yanardı.
Gemi atmosferin daha yoğun kısımlarına geldiğinde,
maruz kalacağı sıcaklık 1.600 derecelere kadar çıkacak.
Bu da yaklaşık olarak 40 kilometre yükseklikte gerçekleşecek.
O noktada, uzay aracı saatte 24.000 km hızla ilerliyor olacak.
Gemi o ısıya iki dakika kadar maruz kaldıktan sonra,
sıcaklık, çok özel bir çeşit plastik malzemeden yapılan
ısı kalkanı tarafından absorbe edilecek,
sonra da yanıp kül olacak.
ATMOSFERE GİRİŞE 30 DK
Ona bu mesajı iletebilir misiniz Linus?
Anlaşıldı, iletebiliriz.
Yedi, burası Cape. Tamam.
İniş yastığının açılıp açılmadığından emin değiliz.
KONUŞAN: ALAN SHEPARD
Arka üniteyle atmosfere giriş yapmanın daha güvenli olacağı kanaatindeyiz.
Şu anda atmosfere böyle giriş yapmakta bir sorun göremiyoruz. Tamam.
Burası Friendship 7.
Bunun nedeni nedir? Bir nedeniniz var mı? Tamam.
CAPCOM: Şu anda yok. Bu, uçuş merkezinin takdiri.
Hawaii üzerinden geçerken ısı kalkanıyla ilgili bir sorun yaşandı,
gördükleri uyarının hatalı olduğundan emin olmak için
tedbir amaçlı olarak ısı kalkanı ekipmanını
bir süre arka üniteyle birlikte kullanmaya karar verdiler.
Böylece ısı kalkanı arka ünitesi uzay kapsülünde tutuldu
ve gerekli tedbirler alındı.
Burası Friendship 7, atmosfere giriş pozisyonuna geçiyorum o hâlde.
Arka ünite ve yavaşlatma roketleri aslında fren işlevi görüyor.
John Glenn'in uzay kapsülünün arka tarafı düz ve geniş bir uca sahipti
ve yavaşlatma roketleri de o düz kısımda bulunuyordu.
Yaptıkları şey ise öne doğru itme kuvveti uygulayarak
kapsülü yavaşlatmak, bu da kapsülün hızını
yörünge hızının altına düşürerek
kapsülün atmosfere girişe başlamasını sağlıyor.
Anlaşıldı, periskobu manuel olarak kapatıyorum.
Glenn iyi durumda, Atlas Okyanusu'na doğru uzun iniş yolculuğunu
başlatmak için yavaşlatma roketlerini ateşlemeye hazırlanıyor.
Beş, dört, üç, iki, bir, ateş.
Anlaşıldı, yavaşlatma roketleri ateşlendi.
Hem de ne biçim.
Tekrar Hawaii'ye doğru gidiyor gibiyim.
KAPSÜL YÖRÜNGE YÜKSEKLİĞİNDEN DÜNYA ATMOSFERİNE GİRİŞ YAPTIĞINDA
AŞIRI ISI, TELSİZ İLETİŞİMİNİ ÜÇ DAKİKALIĞINA SEKTEYE UĞRATTI.
Yedi, burası Cape. Tamam.
Devam et Cape, sesin kesiliyor.
Sana önerimiz…
Friendship 7 uzay aracı şu an Florida'nın doğu kıyısından
atmosfere girmek üzere.
Florida'nın doğu kıyısı üzerinde
ve şu anda John Glenn'le iletişim kurulabilmiş değil.
Beyaz kumlu…
Yedi, burası Cape, duyuyor musun? Tamam.
KONUŞAN: SHORTY POWERS
Mercury uzay aracı şu anda atmosfere giriş sürecinde.
Yedi, burası Cape, duyuyor musun? Tamam.
Şu anda herhangi bir sesli yanıt alamıyoruz.
Ana paraşütün açıldığını ve onu Dünya'ya sağ salim
geri getirdiğini duymak için bekliyoruz.
Friendship 7, burası Cape, duyuyor musun?
Burası Friendship 7. Dışarısı alev topuna döndü.
CAPCOM: Yedi, burası Cape, genel durumun nasıl? İyi misin?
GLENN: Durumum gayet iyi ama gerçekten alev topu vardı.
Arka üniteden büyük parçalar koptuğunu gördüm.
Paraşütten hâlâ bir iz görebilmiş değiliz,
on iki kilometrede açılması gerekiyordu.
Paraşüt göründü, gayet iyi durumda.
3,30 kilometrede açıldı, ne güzel bir paraşüt.
Paraşüt iyi görünüyor.
Muhrip, kapsül paraşütünü tespit etti.
Konuşuyorlar. Anlaşıldı.
Tahminlerimiz doğruysa 20 saniye içerisinde
denize düşecek.
Burası Friendship 7, çarpışmaya hazırlanıyorum.
Şu anda Muhrip Noa kapsülün yanına doğru ilerliyor.
Yani, birkaç dakika içerisinde John Glenn'in
Friendship 7'den alındığı haberini duyabiliriz.
Albay Powers açıklamalarda bulunuyor. Dinleyelim.
Uzay aracı, doğu standart saatine göre
öğleden sonra saat üçü bir dakika geçe sudan alındı
ve üçü dört dakika geçe de güverteye indirildi.
Muhabirimiz Dave Nichols, şu anda Albay Glenn'in…
KONUŞAN: BILL SHADEL
…Virjinya'daki evinde.
Bayan Glenn bugün ilk kez kameraların karşısına çıkacak.
Söyleyeceğimiz çok şey var aslında…
JOHN GLENN'İN EŞİ
…ama herkesin bilmesini isterim ki bugün ailemin en mutlu günü
ve hepimiz çok…
Babamızla çok…baba…baba… babalarıyla çok gurur duyuyoruz,
bugünkü başarının arkasındaki…
…tüm Mercury ekibiyle gurur duyuyoruz.
Her bir yörünge yaklaşık 89 dakika sürdü.
Toplam üç tane vardı ve hiç şüphesiz Glenn'in hayatının
en olaylı dört saat 50 dakikasıydı.
KONUŞAN: JOHN GLENN
Isı kalkanındaki sorunla ilgili
bana daha önce bilgi verilebilirdi,
kalkanın gevşemiş olabileceğini düşündüklerini söyleyebilirdiler.
Bu konuda benim haberimin olmadığı epey uzun bir tartışma yaşanmış belli ki.
Böyle bir sorun olduğundan haberim olmuş olsaydı
kapsüldeki küçük çarpışmaları ya da durumla ilgili diğer göstergeleri
daha dikkatli takip ederdim.
Bu konu benden makul derecede saklandı.
Nasılsınız? Adınız nedir?
Adım Oliver Whiting, İngiliz vatandaşıyım.
Orası belli zaten, peki bugün Amerika'nın…
-Bence… -…ve özgür dünyanın başardığına
ne diyorsunuz?
Gerçekten de, bu koca salonda bulunan herkesin
hayatlarında gördüğü en büyük bilimsel ilerlemelerden bir tanesi.
Müsaade ederseniz bir şey söylemek istiyorum.
-Buyurun lütfen. -Söyleyeceğim şey şu,
bence bugünün bilim çağında,
koca dünyayı küçültüp öyle bir noktaya getirdik ki
tek bir bütün hâlini aldı,
başka türlüsünü düşünmek mümkün değil ve umarım bir daha hiç düşünmeyiz.
23 ŞUBAT 1962 COCOA BEACH, FLORİDA
ALB. GLENN DÜNYAYA HOŞ GELDİN
John Glenn bu sabah ailesiyle buluşmak için Florida'ya geldi.
HOŞ GELDİNİZ ASTRONOTLAR
DUALARIMIZ KABUL OLDU
John Glenn şu anda
kapsülün detaylarını Başkan Kennedy'ye gösteriyor.
Normalde o yavaşlatma roketleri ateşlemeden sonra düşer.
Yer kontroldekiler ısı kalkanının yerinden oynadığını düşünmüşler,
tabii böyle bir şey olması durumunda
kalkanın hepsi parçalara ayrılıp,
yanıp kül olurdu.
O yüzden biraz… Geri dönüşüm biraz ilginç oldu.
Biraz şey gibi…
Glenn'in uçuşu bazı cevaplarla birlikte bazı soruları da beraberinde getirdi,
güneş her çıktığında gördüğünü belirttiği
ışıldayan gizemli minik parçacıklar gibi.
Bu konuda tek söyleyebileceğim, güneşin ilk ışığıyla beraber
üç buçuk, dört dakika boyunca…
…onları görebildiğim.
Bu süre içerisinde onları yakından gözlemledim.
Çok parlak ve sarımtırak yeşil renkteydiler.
Psikiyatristimiz George Ralph bunu dinlediğinde,
"Seninle ne konuştular John?" dedi.
1 MART 1962 NEW YORK
İnsanlar bu sabah Düşünüyorlardı kendi kendilerine
Yoktur hiçbir insan ki Dolaşsın dünyanın etrafında üç kere
Ama John Glenn başardı
Evet, bunu yaptı
John Glenn, Dünya yörüngesine çıkan ilk Amerikalı olunca
onun için konfeti yağmuru düzenlendi.
HOŞ GELDİNİZ ASTRONOTLAR
Astronotların hepsi New York polisinin bu geçit töreni için
kavşaklarda trafiği düzenlerken gözlerinden yaşlar süzüldüğünü
net bir şekilde hatırlıyorlardır.
John Glenn'e "Seni seviyoruz Johnny." diyorlardı.
"Seni seviyoruz!" Bu, ülke tarihinde
eşi benzeri görülmemiş duygusallıkta bir andı.
John Glenn'den beri böyle bir ulusal kahramanımız olmadı.
John Glenn söyledi
Tek söyleyebileceğim, 72 yıllık yaşamımda
daha önce böyle bir şeye hiç şahit olmadım.
Bugün burada, bu koca kürsüde yalnızmışım gibi göründüğümü biliyorum…
…aynı Friendship 7'nin kokpitinde
yalnızmışım gibi göründüğüm gibi…
…ama yalnız değilim.
O zaman yanımda binlerce Amerikalı ve dünyanın farklı ülkelerinden
yüzlerce insan vardı, şimdi de öyle.
İçinde yaşadığımız evren hakkındaki bilgilerimiz artarken…
…Tanrı bize bu bilgileri bilgelikle kullanmamız için yol göstersin.
Çok teşekkürler.
NASA'NIN İLK YÖRÜNGE UÇUŞU BAŞARIYLA SONUÇLANMIŞTI.
BİR SONRAKİNİN İSE KENDİNE HAS ZORLUKLARI OLACAKTI.
Bu uçuş sadece başlangıcın sonuydu.
Amerika'nın ilk yörünge uçuşuydu ama kesinlikle son olmayacak.
Programlanan bir sonraki uçuş 60 gün kadar sonra gerçekleşecek.
Deke olarak bilinen Donald Slayton kalp çarpıntıları nedeniyle
sıradaki diğer astronot olan
M. Scott Carpenter ile değiştirildi.
DÜZENSİZ KALP ATIŞI SLAYTON'IN YERİNE CARPENTER GETİRİLDİ
Benden sonra tekrar edin. Şahane bir partiye gittim.
-"Şahane bir partiye gittim." -Çok eğlenceli olduğunu söylemeliyim.
"Çok eğlenceli olduğunu söylemeliyim."
Hepimiz, tanıdığımız insanların 100 yıl sonra yapacaklarını yapıyorduk.
"Hepimiz, tanıdığımız insanların 100 yıl sonra yapacaklarını yapıyorduk."
1972'DE TOM WOLFE, THE RIGHT STUFF İÇİN YAPTIĞI ARAŞTIRMA KAPSAMINDA
ASTRONOT SCOTT CARPENTER'IN EŞİ RENE CARPENTER İLE BİR RÖPORTAJ YAPTI.
RENE CARPENTER: Astronotların evlerinin önünü gördünüz mü hiç?
Evin önüne kamp kuruyorlar. Bütün sokağa, bahçeye yayılıyorlar.
Evden çıkamıyorsunuz. Ne zaman arabanıza gitseniz,
"Nereye gidiyorsunuz? Ne yapacaksınız?
"Biz de sizle markete gelebilir miyiz?" diyorlar.
RENE, EVİNDEN İZLEMEK YERİNE
GİZLİCE SCOTT'IN MERCURY UÇUŞUNA KATILDIĞINI ANLATTI.
TOM WOLFE: Yani, gizlice Cape'e gittiniz?
Bunu bir yerlere de yazacaktınız?
LIFE dergisine.
-LIFE dergisine yazacaktınız? -Evet, ben istedim.
Kendi hikâyenizi yazacaktınız.
Gitmeye karar verdiğimde, not tutmak için izin istemiştim,
hikâyeyi ben yazacaktım…
Yeterince iyi olursa yayınlanır mıydı acaba?
Yazmayı çok istemiştim.
Rene bir süre sonra, bunu ona yaptıranın mütevazı edebiyat aşkı mı
yoksa astronotun karısı olarak bilinmenin zoruna gitmesi mi olduğunu bilmiyordu.
RENE CARPENTER: Uçuş için Cape'e gitmeyi planladığım için
ciddi bir hoşnutsuzluk hissettim.
Bu hikâyeyi bahçedeki insanlarla yazamayacağımı hissettim.
24 MAYIS 1962 CAPE CANAVERAL, FLORİDA
Shepard, Grissom ve Glenn'in önceki başarılarından sonra,
Scott Carpenter'ın görevi daha şimdiden rutin bir şeymiş gibi görünüyor.
Hâlbuki bu görev bizim en büyük arzularımızdan biriydi.
Pilotun, daha öncekilerden beklemediğimiz şeyleri yapmasını gerektiriyordu.
Uzay kapsülünün daha üst derecede kontrolü ve idaresi,
nesnelerin uzayda nasıl hareket ettiğini ölçebilmek için daha çok test
ve daha çok gözlem.
TOM WOLFE: Peki nereden izlediniz… Scott'ın uçtuğu sırada neredeydiniz?
-RENE CARPENTER: Bir evde… -LIFE dergisinin mi?
RENE CARPENTER RÖPORTAJI
Cocoa Beach. Hayır, başka bir ev.
Artık astronotla birlikte diğer her şey de hazır.
On, dokuz, sekiz, yedi, altı.
Alevleri televizyondan izledik.
Sıfır, ateşleme. Kalkış.
Kalkış. Kalkış. Ve süre başladı.
Anlaşıldı.
KONUŞAN: GUS GRISSOM
Net duyuyorum Gus.
Anlaşıldı Aurora 7. Beklemede kal.
Anlaşıldı.
Bir elimde Chrissy ile dışarı koştum,
o sırada yapışkan bir şeye basıp çığlık attı.
Kucağımda onu tutarken bir fotoğrafım var,
o sırada çığlık atarak bakmaya çalışıyor, ben de uçuşu izlemeye çalışıyorum.
Yapışkan bir şeye mi bastı?
O şeylere işte…yapışkan bitkiler var ya.
Anlaşıldı Aurora.
Gökyüzü masmavi.
CARPENTER, SON YÖRÜNGEDEN GEÇİŞİ SIRASINDA
JOHN GLENN'İN KARŞILAŞTIĞI OLAYLA KARŞILAŞTI.
GLENN'İN "ATEŞ BÖCEĞİ" OLARAK TANIMLADIĞI PARLAK CİSİMLERLE.
SCOTT CARPENTER: Şu an ateş böceklerini görüyorum.
Çok parlaklar.
Kapsülden dışarıya yayılıyorlar.
Kapağa hafifçe vurunca yüzlercesi dağılıyor.
Fotoğrafını çekmeye çalışacağım. Muazzamlar.
Küçük beyaz buz parçaları.
Anladığım kadarıyla kapsülün yan tarafı tamamen buzla kaplanmış.
CARPENTER BUZ PARÇACIKLARININ FOTOĞRAFINI ÇEKERKEN
ATMOSFERE GİRİŞ SÜRECİNİ BAŞLATMAK İÇİN GEÇ KALMIŞTI.
UZAY ARACINI ONLARI GÖZLEMLEMEK İÇİN ÇEVİRMESİ
ONA ZAMAN VE YAKIT KAYBINA NEDEN OLDU.
CAPCOM: Aurora 7, burası Cape CAPCOM.
SCOTT CARPENTER: Cape CAPCOM, devam et.
Anlaşıldı. Yakıtın ne durumda?
Yakıt otomatik 15'te.
Manuel 7 olarak görünüyor ama boş ve yetersiz.
Anlaşıldı.
Yakıt ucu ucuna yetecek gibi Gus.
Şu anda ufuk çizgisini görüyorum.
-İletişim her an kopabilir. -Anlaşıldı.
New York Grand Central Terminali'ndeki ve Amerika'nın her yerindeki insanlar
dualarla bu anı bekliyorlar, Powers açıklama yapacak.
Mevcut verilerimiz, Aurora 7 uzay aracının
planlanandan epey uzak bir noktaya iniş yapabilme olasılığının
yüksekliğini gösteriyor.
Şu anki tahminimize göre iniş noktası 300 kilometre kadar sapabilir.
CAPE CANAVERAL KONTROL MERKEZİ
Cronkite, Scott'ın atmosfere girerken yaşadığı yakıt problemini açıklıyordu,
sonra sesi gittikçe daha da ciddileşmeye başladı.
Şu anda NASA'dan, uzay yetkililerinden gelen
çok daha tedirgin edici bir haber aldık.
İnişe geçen uzay aracından herhangi bir radar sinyali
alamadıklarını söylediler.
Bunun ne anlama gelebileceğini hepimiz merak ediyoruz.
En son Scott Carpenter'la kurduğu sesli iletişimden beri Aurora 7 ile
radar teması dahi kurulamadı.
O son konuşmada da atmosfere girişe başlarken
G kuvvetinin etkisinin arttığını belirtmişti.
Bu bir muhabir için en zor görevlerden bir tanesi…
…beklemek dışında yapacak bir şey yokken zaman geçirmeye çalışıyorum.
-TOM WOLFE: Çok riskli bir durumdu. -RENE CARPENTER: Evet, öyleydi.
Görünüşe göre, radar sinyali almak için
300 kilometre bile çok uzak değil.
İniş bölgesindeki
ABD Donanması'na ait bir P2V uçağı elektronik sinyal tespit etti.
Çok endişeli değildim.
Kimi araştırırsanız araştırın…
…pilot kocası düşen hiçbir eş kocasının öldüğüne ihtimal vermez.
Şu anda elimizde aracının o bölgeye düşmüş olabileceğinden başka
herhangi bir detay yok.
Şimdi de USS Intrepid gemisindeki Joe Campbell'a bağlanalım.
Az önce sevindirici bir haber aldık,
iniş bölgesine giden gemilerden
birine ait olan bir helikopter,
astronot Scott Carpenter'ı başarılı şekilde kurtarmış
ve şimdi de Intrepid gemisine doğru gidiyor.
Amanın.
Bu, hayatlarımızın en uzun 45 dakikasıydı.
Scott Carpenter Atlas Okyanusu'ndan çıkartıldı.
Uzayda geçirdiği dört saat 50 dakika ve Atlas Okyanusu'nda bir botta geçirdiği
üç saatten sonra.
Buck Rogers gibi başlayıp
hızlandırılmış bir Robinson Crusoe gibi bitti.
Carpenter'ın kurtarılma haberi Cocoa Beach, Florida'da bulunan
-eşi Rene'e de ulaştı. -Söylemek isterim ki…
…bu görevler için harcanan…
SCOTT CARPENTER'IN EŞİ
…emek o kadar fazla ki…
…görev bitiminde genelde duygusal olarak çökmüş hâle geliyoruz…
…ve ağzımızdan teselli edici lafları…
…hiç düşürmüyoruz.
"Mutluyum," "gururluyum," "heyecanlıyım" gibi…
…ve çok daha fazlasını hissediyoruz.
MUHABİR: Bayan Carpenter, bugün iki önemli hikâye vardı.
Birincisi, eşinizin fevkalade ve heyecan verici kurtuluşu,
diğeri de sizin basından başarıyla kaçışınız.
Sizi tebrik ederiz.
Şunu belirtmek isterim ki benim yakınımda olamamanın
sizleri zora soktuğunun bilincindeyim…
…ama bugün mahremiyetimi koruyabilmek…
…benim için şahane bir şeydi.
RENE CARPENTER YAZIYOR BİTMEK BİLMEYEN 55 DAKİKA
"BİR TÜRLÜ GEÇMEK BİLMEYEN SÜRE" YAZAN RENE CARPENTER
Çok heyecanlıydı.
Bütün işimi bırakıp izledim, bebeğim de izliyordu
ve o da gitmek istedi.
Daha dört yaşında ama o da gitmek istiyor.
Astronotun çocukları ve eşi çıktığında ise…
…çok heyecanlanmıştım.
Sanırım herkes astronot bulununcaya kadar hop oturup hop kalktı.
Bence şahane bir olay. Bu ülke için harika bir şey bence!
İnanın bana, bizi hiçbir zaman yıkamayacaklar.
İKİ MERCURY GÖREVİ DAHA VARDI.
3 EKİM 1962'DE WALTER SCHIRRA SIGMA 7 UZAY ARACIYLA
O ZAMANA KADARKİ EN UZUN UZAY UÇUŞU OLAN
DOKUZ SAAT SÜREN ALTI YÖRÜNGELİ UÇUŞU GERÇEKLEŞTİRDİ.
Anlaşıldı Wally, tüm ülkede seni izleyen insanlara
söylemek istediğin bir şey var mı?
Canlı yayına geçiyoruz.
Şu anda ABD'ye bakıyorum
ve sürüklenme oranı yüksek olduğu için biraz kayıyorum.
Buradan Ay'ı da görüyorum, eminim Amerika'daki hiç kimse
benim gibi göremiyordur.
SON MERCURY UÇUŞUNDA GORDON COOPER'IN FAITH 7 ARACI
34 SAATLİK BİR GÖREVLE DÜNYA'NIN ETRAFINDA 22 TUR ATTI.
OTOMATİK KONTROL SİSTEMİNİN ELEKTRİKLERİ KESİLİNCE
ATMOSFERE GİRİŞTE UZAY ARACINI MANUEL OLARAK KULLANDI.
Bu uçuş, Mercury Programı bitip çift insan taşıyacak Gemini kapsülü
uçuşuna başlamadan önce yapılacak son uçuş olarak planlanmıştı.
Bu kapsül Apollo'yla Ay'a adım atmadan önceki aşamamız olacak.
9 YENİ ASTRONOT AÇIKLANDI
Houston, Teksas'taki İnsanlı Uzay Merkezi'nin…
…bugün açıkladığı isimlerle Amerika'nın astronot sayısı 16'ya yükseldi.
Bu adayların Ay'a seyahat için eğitilecekleri belirtildi.
Beyaz Saray ve Cape Canaveral'da…
JOHN F. KENNEDY ABD'NİN 35. BAŞKANI
…bütün hepimize hâlâ aşılacak büyük hudutlar olduğunu gösteren
bu bir grup seçkin Amerikalının başarılarını onurlandırmak için
bunun gibi çok tören yaptık.
Yaptıkları uzay uçuşları sırasında 180 milyon yurttaşın
dileklerini, dualarını, umutlarını ve gururlarını da yanlarında taşıdılar.
Bu programa devam etmeye teşvik edileceğimizi umuyorum.
"Ay'a neden gidiyorsunuz?" diyen çok insan var, biliyorum.
Aynı Lindbergh'e "Paris'e neden gidiyorsun?" diyenler gibi.
Lindbergh, "Bu mantık değil, gönül meselesi." demişti.
Amerika 60'larda bu büyük maceraya atıldı ve umuyorum ki
60'ların sonuna gelmeden de bir Amerikalının Ay'a çıktığını göreceğiz.
Bunu yaparken amacımız da sadece bu seyahati gerçekleştirmek değil,
bu yeni denizlerde üstünlüğümüzü göstermek
ve bu yeni büyük macera döneminde aynı geçmişte olduğu gibi
Amerikalıların yine büyük bir rol almasını sağlamak olacaktır.
Alt yazı çevirmeni: Reşat Bir