Toen ik 'Hurt' schreef…
…voelde ik me eenzaam.
Weet je?
Verloren.
Maar alles komt goed. En…
…ook met jou.
Trent Reznor begon in 1988 als Nine Inch Nails.
Z'n tweede album, The Downward Spiral, een duister conceptalbum…
…stond op twee stond op de hitlijsten en verkocht miljoenen exemplaren.
'Hurt' is het laatste nummer dat hij voor het album schreef.
Het voelt als iemand die door het puin loopt…
…en op zichzelf reflecteert.
Jaren later nam Johnny Cash een cover op die multi-platinum werd.
Nu is Trent Reznor ook een Oscar- en Emmy-winnende componist…
…samen met Atticus Ross.
Tientallen jaren eerder…
…maakte hij zijn moeilijkste periode door tijdens The Downward Spiral.
Ik ben Hrishikesh Hirway. Dit is Song Exploder.
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIREREEKS
Ik had geen ongelukkige jeugd…
…maar ik was vooral alleen.
Ik woonde op het platteland van Pennsylvania en zat daar vast.
Ik werd er me bewust van dat daarbuiten…
…een wereld was…
…en ik vond soelaas in het luisteren van albums.
Zoals The Wall van Pink Floyd.
De muziek voelde als een mysterie…
…dat je moest ontrafelen.
Daarin herkende ik wat ik voelde.
En de songteksten leken wel geschreven…
…voor en over mij.
Ik zag de eenzaamheid en pijn van de muziek…
…terug in mezelf.
En ik wilde dat gevoel nabootsen.
Als kind aan de piano kon ik mijn klassieke stukken leren…
…maar mijn handen speelden gewoon de muziek die ik wilde spelen.
Het voelde alsof ik op die manier mezelf kon uiten.
Een andere taal waarmee ik kon communiceren.
In het begin waren het vooral variaties en imitaties…
…van muziek die ik leuk vond…
…maar wat ik nog niet had geprobeerd…
…was iets schrijven. Dat had ik vermeden.
Het experiment was om antwoord te geven op de vraag…
…of ik iets te zeggen had.
EERSTE OPTREDEN NINE INCH NAILS
Het voelde goed om van mijn emoties…
…namelijk verdriet, wanhoop…
…woede, de behoefte om me uit te drukken, iets moois te maken.
Het was niet veilig en kwam niet van een beschermde plek.
Het was gewoon pure emotie.
Tot onze verbazing werden we opeens vrij populair.
We tourden met ons eerste album, Pretty Hate Machine.
Je kon toen niet mainstream zijn.
Jullie moeten naar mij komen…
…in plaats van ik naar jullie.
Maar er was mot met het platenlabel…
…en het is lastig als je niet weet…
…of ze je tweede album wel willen uitbrengen.
Moet het meer daarop lijken?
Ik moet trouw blijven aan mezelf, koste wat kost.
Ik wist wat het volgende album was en dat het The Downward Spiral ging heten.
Ik had het verhaal…
…en de tijdlijn al uitgewerkt.
Dit is de verhaallijn.
Downward Spiral was het verhaal over iemand die verlossing zocht…
…door seks, drugs, zelfvernietiging en zelfhaat…
…en op zoek was naar een doel.
Aan het einde van The Downward Spiral…
…wordt de muziek manisch en abstract, hallucinogeen zelfs.
Waanzin die niet zomaar ophoudt.
'Hurt' was een soort terugblik.
Het kon een coda aan het einde van het album zijn…
…die reflecteert met een gevoel van verlies…
…spijt en verlangen…
…waardoor het hele album krachtiger en interessanter voelt.
Ik heb de originele tracks…
…en die zijn heel anders dan de eindversie.
Er zit een pianopartij in die niet in de eindversie zit.
ORIGINELE PIANODEMO
Heb jij die geschreven?
Ik begrijp de piano beter dan elk ander instrument.
Ik weet nog dat ik aan een piano zat…
…en me gewoon liet gaan.
Maar het mocht geen pianoballad lijken.
Het moest akoestisch…
…en gebroken klinken, net als het hoofdpersonage.
Je moet goed luisteren om te horen wat er gebeurt.
Ik vind het mooi dat je moeite moet doen om bij die kern te komen.
Je hoort een soort gekweel op de track…
…om het idee te geven van: 'Ik heb deze opname net gevonden.'
Het voelt stoffig en beschadigd aan, zonder zelfvertrouwen…
…in het puin van wat er net is gebeurd.
Ik heb deze track al lang niet meer teruggeluisterd.
Wat hoor je in je stem?
Vooral dat ik vals zing.
Ik zing het heel stilletjes.
Dat was vast na een aantal frustrerende versies…
…die té gezongen en minder emotioneel aanvoelden.
Hier probeer ik rustig en oprecht te klinken.
De vreemde schaamte…
…dat ik iets intiems deel…
…maar het kwam niet goed over.
Ik was gefrustreerd omdat ik als Bowie wilde zingen.
Ik wou dat ik dat instrument had.
Ik wilde dat het minder toegankelijk was.
Ik moest me verstoppen in de muziek.
Dus ik dacht: ik produceer het, dus de stem verdwijnt naar de achtergrond.
Hij werkt op soortgelijke wijze, maar was toen heel anders.
En qua teksten…
…was hij erg emotioneel.
Daarmee liet hij zijn kwetsbaarheid zien.
Maar het is knap, want zelfs als hij kwetsbaar was…
…heeft hij het zelf voor elkaar gekregen.
Ik weet niet of men beseft hoe belangrijk de teksten voor Trent zijn.
Het allerbelangrijkste.
Als hij een track afspeelt, laat hij altijd de tekst zien.
De tekst is voor hem de reden voor het nummer.
De zang is als het ware weggemoffeld.
Ja, ik wil me verstoppen in het nummer.
Je hebt flink aan de sound gesleuteld.
Het klinkt enorm bedroefd.
Je moet erin opgaan en er echt naar luisteren.
Zit er tekst in het bijzonder in die je is bijgebleven?
Ik praat liever niet over songteksten…
…omdat het te veel licht werpt op wat mijn bedoeling was.
Voor mij gaat het om je ervaring met dat lied en hoe je je daarbij voelt.
Veel songs zijn verpest…
…omdat de schrijver de tekst uitlegde…
…of corrigeerde hoe ik de tekst zag.
Was het lastig om uit te zoeken hoe je die woorden wilde zingen?
Wat probeer je…
…voor elkaar te krijgen?
Dat je erover praat.
Tijdens het schrijven van Downward Spiral…
…wist ik niet meer wie ik was.
Ik zag mezelf als kind in mijn kamer naar platen luisteren…
…en ik wist niet wie de man op het podium was.
Stelletje varkens.
Dat werd vervormd tot…
…een karikatuur van zichzelf.
Voeg dat toe aan iemand…
…die slecht kan omgaan met aandacht of roem.
Ik heb me altijd verdrietig en in de steek gelaten gevoeld.
Alsof ik nergens bij hoorde en altijd het buitenbeentje was.
Het is niet rationeel. Het gebeurt gewoon vaak.
Misschien ben ik iemand die na een paar biertjes…
Boeit me niet.
…pas begrijpt wie ik echt ben.
'Nu voel ik me beter.
Nu durf ik deze nieuwe outfit wel aan te trekken.'
De perfecte omstandigheden voor een verstoorde persoonlijkheid.
Ik had de tijd van mijn leven.
Doe ermee wat je wilt.
Ik was op zoek naar een doel en verlossing…
…om me maar niet rot te hoeven voelen.
Het nummer begint met dit geluid.
Een favoriet geluid van ons.
Wat is dat?
We hadden een studioman, genaamd Coco.
Hij had een machine…
…een soort oud uitziende sciencefictiondoos…
…die verschillende tonen op verschillende frequenties uitzond…
…maar het is een prachtig geluid.
We sampleden die geluiden en die werden… Ik gebruik ze nog steeds.
Dan is er nog een laag.
Sounddesign in films kan je je ongemakkelijk laten voelen…
…door dingen te verbergen die je onbewust iets laten voelen.
Daar ging de plaat over.
Ik was erg geïnspireerd door de films van David Lynch.
Niet zozeer vanwege de muziek…
…maar vanwege het geluid.
Ik word bijna gek van die radiator.
Waarom? Vanwege dat harde, zoemende geluid.
Die kon je een heel onbehaaglijk gevoel geven.
Maar het is ook bedoeld…
…om een emotionele basis te leggen voor wat ik wilde overbrengen.
We begonnen subliminale geluiden toe te voegen.
Als het refrein begint, hoor je een aantal gitaren…
…hetzelfde spelen.
Die stemden we af op open snaren…
…en we overdubden verschillende passages.
Het moest naïef en onnauwkeurig aanvoelen…
…en bijdragen aan het verhaal van het lied…
…over die onzekerheid.
Ik vond het geluid geweldig…
…en heb nooit begrepen wat het nou precies was.
Ik heb nagedacht over dit geluid.
We hebben een truc waarbij we een noot…
…van een instrument nemen.
Dat klinkt als snaren… Als een viool, maar ik weet niet of dat het was.
Dan wordt het een oneindige reverb…
…die in een toon blijft…
…die bijna orgelachtig klinkt.
Het komt niet uit een synthesizer, dus het klinkt niet heel zuiver.
Het klopt niet helemaal.
Het voelt menselijk.
Dat was bedoeld om het licht aan te doen.
Je bent onder water geweest.
Om de nadruk te leggen op de climax van het lied.
Ik zat aan de piano…
…en wanneer 'What have I become' begint…
Dit voelde gewoon goed.
Ik krijg er nu nog kippenvel van.
Ik wil je iets laten voelen.
Het gaat niet om een geweldige gitaarsolo.
Of om een fantastische groove.
Nee, het gaat erom dat je kippenvel krijgt.
Het album was klaar, inclusief hoes.
Dit is het album.
Ik zei sorry omdat er geen single op stond.
Geen enkel lied dat geschikt was voor de radio.
Ik dacht dat dit de zelfingenomen, minder populaire plaat zou worden…
…maar het tegendeel was waar.
The Downward Spiral werd uitgebracht in maart 1994.
Het was een enorme hit.
Het kwam binnen op twee op de Billboard-hitlijsten.
Ik schreef goede songs, maar wilde ze niet te voor de hand liggend maken.
Er zitten hooks in, maar soms hoor je ze niet meteen.
Je moet heel aandachtig luisteren.
Je wilde zoals Bowie zingen…
…maar vervolgens… Je hebt dit lied met David Bowie gezongen.
Ja.
Het was onwerkelijk.
Het voelde als…
Beter wordt het niet.
Samen met mijn held…
…op het podium staan…
Die stem zingt deze prachtige harmonie…
…van dat lied dat ik in m'n slaapkamer schreef.
Het was…
…waanzinnig.
Ik heb die versie al lang niet meer gehoord.
Ik voelde me echt…
…gewaardeerd.
Ik dacht: als ik deze doelen bereik…
…vind ik rust. Die heb ik niet gevonden en nu voel ik me ellendiger dan ooit.
Mijn monster is nu mijn eigen hoofd.
Ik probeer gewoon met een aantal dingen te leven.
Mezelf uiten via muziek is wat ik het beste kan…
…maar het rijt ook veel oude wonden open…
…en dat ongrijpbare geluk…
…is altijd net buiten bereik.
In de context van dat album was ik op zoek naar manieren…
…om de pijn te laten verdwijnen.
Na de release…
…ben ik een paar jaar verslaafd geweest.
Hoe is dit gebeurd?
En dat verhaal over iemand die zichzelf kapotmaakt…
Ik deed al die dingen.
Het vat samen wat ik heb doorgemaakt.
Jaren later wordt 'Hurt' nieuw leven ingeblazen…
…door Johnny Cash.
Toen zijn cover uitkwam…
…veranderde je relatie met je songtekst toen?
Tot op zekere hoogte.
Om zijn versie te horen…
…op zo'n bepalend moment in zijn leven…
…raakte me enorm.
Ik was destijds onzeker over mijn schrijftalent…
…en relevantie en ik voelde me verloren.
Toen ik dat lied op die manier hoorde, besefte ik dat alles goed zou komen.
Het voelde als een vriend, een omhelzing.
Als je toen ik 20 was had gevraagd…
…of ik op mijn 50ste nog bij de Nine Inch Nails zou zitten…
…dan ik vast niet gezegd:
'Ja, absoluut.'
Meestal sluiten we af met 'Hurt' en dat hebben we altijd al gedaan.
Ik heb het al zo vaak gezongen…
…en ik zing het anders omdat ik het heb meegemaakt.
Dan kijk ik terug op die periode en denk ik:
hoe ben ik zo geworden?
Ik heb dat lied zo vaak live gezongen en…
…ik beleef het telkens opnieuw. Ik weet nog hoe ik me voelde.
Het is altijd stil en je voelt die connectie met de mensen.
Voor iemand die niet op zijn gemak is bij mensen, is dat…
…iets krachtigs.
Dit is 'Hurt' van Nine Inch Nails.
Ondertiteld door: Rick de Laat