Ban đêm.
Một thế giới huyền ảo che giấu hơn nửa số động vật trên hành tinh này.
Cho đến bây giờ, máy quay mới cho thấy một phần thoáng qua cuộc sống của chúng.
Nhưng với công nghệ thế hệ mới,
ta có thể nhìn ban đêm rõ như ban ngày.
Với máy quay có độ nhạy gấp một trăm lần mắt người…
giờ ta có thể bắt trọn vẻ đẹp của ban đêm…
với toàn bộ màu sắc.
Những quang cảnh khác biệt.
Những sinh vật kỳ lạ bừng sống trong bóng tối.
Những hành vi chưa từng thấy.
Giờ ta có thể đi theo cuộc sống của các loài động vật
trong nơi hoang dã thực sự cuối cùng trên trái đất.
Ban đêm.
Sắc Màu Trái Đất Về Đêm
Màn đêm buông xuống trên những hòn đảo nhiệt đới ở Indonesia.
DẪN CHUYỆN BỞI TOM HIDDLESTON
Và ẩn mình sau những con sóng…
là thế giới dưới nước nguyên sinh nhất hành tinh.
Rạn san hô…
nơi cất giấu kho tàng sự sống của biển cả.
Trên thế giới, nó bao phủ chưa đến một phần trăm diện tích đáy biển…
nhưng nuôi sống hơn một phần ba số sinh vật đại dương.
Rạn san hô là thành phố dưới biển sôi động…
với những sinh vật có đủ hình thù và kích cỡ bận rộn kiếm ăn.
Cá mó đầu gù, xe ủi của rạn san hô,
nhai san hô với cái mỏ giống chim…
trong khi đồi mồi nhấm nháp những miếng bọt mềm hơn
sinh trưởng bên dưới san hô cứng.
Với những kẻ mưu mẹo, thức ăn có thể tìm thấy ở những nơi khó ngờ nhất.
Cá dọn bể nhỏ cung cấp một dịch vụ rất riêng tư.
Bằng việc rỉa thức ăn kẹt trong mồm những kẻ hàng xóm.
Buổi tối là thời gian cao điểm của rạn san hô,
khi các cư dân tận dụng tối đa ánh sáng khi nó chưa tắt.
Nhưng thế giới bận rộn này…
sắp sửa thay đổi.
Vì có một khía cạnh khác của rạn san hô…
chỉ xuất hiện khi mặt trời lặn.
Với công nghệ quay phim tiên tiến nhất…
ta nhìn được vào vương quốc ẩn giấu này…
và chứng kiến những thị phi của rạn san hô vào ban đêm.
Khi màn đêm buông xuống, cá nhỏ tập hợp lại để an toàn trong đám đông.
Thời điểm bắt đầu buổi tối là lúc nguy hiểm nhất ở rạn san hô.
Cá chìa vôi.
Dài một mét và được trang bị cái vòi như khẩu súng trường.
Xạ thủ ban đêm của rạn san hô.
Với đôi mắt lớn và nhạy sáng…
chúng nhắm vào đàn cá…
và khai hỏa với sự chính xác chết chóc.
Chúng nhốt con mồi trong cái miệng như ống tiêm.
Và bắt từng con cá một.
Khi chúng nuốt chửng phần thưởng…
phần còn lại của mẻ lưới…
chỉ là những mảnh vẩy cá được phun ra.
Nhưng cá chìa vôi không phải kẻ săn mồi duy nhất rình rập trong bóng tối.
Những cư dân của rạn san hô nấp sâu trong các khe nứt…
vì những kẻ săn mồi to lớn và chết chóc hơn đang nổi lên.
Mỗi con lại có cách riêng để rình rập rạn san hô đêm.
Cá mập vi trắng sẽ ăn tươi nuốt sống con cá nào nấn ná quá lâu trên rạn san hô.
Và không chỉ có mình nó.
Cá đuối ó, cơn ác mộng của những loài cá nhỏ.
Với nạn nhân của nó, màn đêm gần như đen kịt.
Chúng không nhìn thấy nó tới.
Nhưng máy quay phát hiện ra…
cách nó rình rập rạn san hô.
Nó dùng thụ quan điện…
chứ không phải thị lực, để phát hiện chuyển động của cá trốn trong rạn san hô…
hoặc cua vùi mình dưới cát.
Đôi cánh rộng đến hai mét nhốt con mồi dưới đáy biển.
Rửa trôi cát đi để lộ nạn nhân…
…trước khi cái mồm như máy hút của nó…
…ngấu nghiến nhai nuốt.
Với quá nhiều kẻ săn mồi ban đêm…
…tốt nhất là đừng nên để lộ mình.
Nhưng bất chấp nguy hiểm…
một con cá nhỏ sặc sỡ sắp rời khỏi sự an toàn của rạn san hô.
Một con cá trạng nguyên.
Và con đực này…
đang tìm kiếm tình yêu.
Đêm nay, nó mong sẽ tán tỉnh được tối đa tám con cái trong chưa đến một giờ.
Nhưng để tìm được con cái, nó sẽ phải di chuyển rất cẩn trọng.
Qua màn đêm, nó phát hiện ra…
một con cái…
đang ăn tối bằng loài giáp xác chân chéo nhỏ bé có hình thù giống tôm.
Nhưng nó kén chọn bạn tình…
cũng như kén chọn thức ăn.
Để giành được tình cảm của nó, con đực giờ giương vây lên…
để trông to lớn và khó cưỡng hết cỡ.
Con cái đã bị ấn tượng.
Nhưng để giao phối, giờ là lúc cho nước đi còn táo bạo hơn…
và tận dụng màn đêm làm lợi thế.
Với những loài cá ăn trứng của chúng trốn trong rạn san hô…
cặp đôi mới tác hợp bơi lên trên rạn san hô…
để bắt đầu một điệu nhảy tỏ tình lung linh.
Khi màn trình diễn ban đêm khép lại…
cặp đôi rút về rạn san hô an toàn…
nhưng không được lâu.
Với việc phải tìm đến bảy con cái nữa…
gã đa tình này lại dấn thân vào đêm tối
để tìm bạn nhảy tiếp theo.
Khi buổi tối tiếp diễn…
màn đêm kích hoạt một trong những kỳ quan ẩn giấu ngoạn mục nhất của tự nhiên…
một sự kiện sẽ đem đến thay đổi diệu kỳ cho rạn san hô.
Từ biển sâu, một đội quân những sinh vật tí hon nổi lên…
cứ như từ thế giới ngoài hành tinh.
Đây là cuộc di cư lớn nhất của sinh vật trên hành tinh,
và nó diễn ra mỗi tối trong lòng đại dương.
Hàng tỉ tấn sinh vật phù du
nổi lên từ biển sâu để kiếm ăn trên nước bề mặt.
Các sinh vật này, có con không lớn hơn hạt gạo…
là nguồn sống của đại dương.
Với cơ thể phát sáng và có lực đẩy cực kỳ tài tình…
chúng bắt những mảnh thức ăn trôi dạt trong bóng tối.
Có những sinh vật sống hoàn toàn trong thế giới ẩn này.
Những sinh vật khác, như ấu trùng tôm tít này,
chỉ dành phần đầu trong đời chúng ở dạng sống kỳ lạ này
và sẽ trở lại sống ở rạn san hô khi nào lớn.
Cơn triều dâng của sự sống này…
giờ kích thích rạn san hô trải qua một sự chuyển mình kỳ diệu.
Những hòn đá tưởng như ngủ đông bừng sống dậy.
Rạn san hô được tạo nên từ tập hợp khổng lồ các sinh vật tí hon.
Ban ngày, rạn san hô hấp thụ năng lượng từ mặt trời.
Nhưng ban đêm…
những sinh vật này vươn xúc tu ra để trở thành những kẻ đi săn…
của một vương quốc về đêm siêu nhỏ.
Với những sinh vật nhỏ trôi dạt vào…
khu vườn sặc sỡ này biến thành bức tường chết chóc với hàng triệu cái mồm.
Bữa tiệc đêm này đem lại cho rạn san hô chất dinh dưỡng
thiết yếu để rạn san hô phát triển.
Và như ta biết hiện nay, khi rạn san hô vật lộn với nhiệt độ nước biển tăng,
việc kiếm ăn ban đêm này càng quan trọng hơn bao giờ hết cho sinh tồn của chúng.
Nhưng không chỉ san hô nhỏ phụ thuộc vào cơn triều đêm của sinh vật phù du.
Những sinh vật khác, lớn hơn nhiều đang tập hợp cho bữa tiệc cuối trong đêm:
một con cá đuối manta, lướt đi trên đôi cánh rộng đến bốn mét.
Mặc dù thường sống đơn độc…
có những nơi ở biển nhiệt đới mà sinh vật phù du phong phú tới nỗi,
cá đuối tập hợp lại để kiếm ăn.
Điều đáng kinh ngạc nhất, những kẻ khổng lồ nặng một tấn này
lại sống bằng những sinh vật phù du tí hon nổi lên dưới biển vào ban đêm.
Với các cái vây giống như sừng, chúng lùa sinh vật phù du vào mồm mở sẵn…
và lọc ra những mảnh thức ăn.
Giờ trong lúc đêm khuya…
chúng để lộ ra sự thành thục trong việc kiếm ăn từ báu vật của ban đêm.
Bằng cách lộn đi lộn lại liên tục…
chúng nhắm vào những nơi tập trung nhiều sinh vật phù du nhất…
rồi mới ngấu nghiến ăn.
Giờ chúng ta biết được cá đuối manta sở hữu bộ não lớn nhất trong các loài cá.
Nhưng cách chúng vượt qua những khoảnh cách khổng lồ để tìm thức ăn
trong biển đêm bao la vẫn còn là bí ẩn.
Đó là một trong nhiều bí mật vẫn chờ được khám phá…
dưới biển vào ban đêm.
TRÁI ĐẤT VỀ ĐÊM
QUAY TRONG BÓNG TỐI
Để quay được những chuyện xảy ra vào ban đêm ở rạn san hô,
đội Trái đất về đêm đến quay ở một trong các vùng biển nhiệt đới nguyên sinh nhất.
Với quay phim David Reichert,
thử thách lớn nhất là quay phim những kẻ săn mồi ở rạn san hô vào ban đêm.
Cá mập và những kẻ săn mồi khác có thể hoạt động tích cực hơn vào ban đêm…
nhưng cũng rất khó để tiếp cận một cách an toàn.
Quay phim ban đêm là thế giới hoàn toàn mới.
Chúng tôi không biết sẽ có gì lao ra từ màn đêm.
QUAY PHIM
Chúng tôi sẽ tìm hiểu. Sắp nhảy xuống.
David phải lên kế hoạch lặn biển gần lúc trăng tròn,
khi hải lưu mạnh đẩy thức ăn vào rạn san hô…
và khiến những kẻ săn mồi hoạt động tích cực hơn.
Nhưng điều đó tạo ra một vấn đề lớn.
Mặt biển gọi thợ lặn. Hải lưu thế nào?
Không ổn. Hải lưu mạnh quá.
Chúng tôi đang lên. Sắp lên đây.
Hải lưu đang càn quét dưới đó,
khiến cho việc giữ vị trí là bất khả thi.
Chà, thật kinh khủng.
Ừ…
Có nhiều hoạt động, nhiều thứ để quay,
nhiều sự sống hơn khi hải lưu mạnh…
Vẫn quá mạnh.
Nhưng chúng tôi gặp khó khăn để ở yên dưới đó.
Đó là cái chúng tôi phải vượt qua.
Trong những đêm sắp tới, khi trăng tàn dần, hải lưu dịu xuống.
Nhưng dù như thế lặn dễ hơn, rạn san hô lại trống vắng.
Ừ.
Ừ, hải lưu ngừng lại, và rồi chắc đó là…
Đúng, ai về nhà nấy hết rồi.
- Ừ. - Ừ.
Trong lúc cả đội tìm điều kiện phù hợp…
họ phát hiện là phải quay trong khoảng thời gian rất nhỏ…
khi nước dịu bớt giữa các dòng hải lưu.
Rất khó quay như thế,
vì có thể là lúc 6:00 chiều ngay lúc mặt trời lặn,
nhưng ngay khi bỏ lỡ khoảng thời gian đó, đột nhiên tiếp theo là 4:00 sáng.
Nên chúng tôi có lịch trình cực khổ
là phải đợi cả đêm để lặn trong 40 phút.
Đưa tôi cốc trà.
Với sự kiên trì và nhiều đêm thức trắng…
David và đội cuối cùng cũng bắt đầu quay phim được
những hành vi mới mà họ tìm kiếm.
Tôi chưa thấy cá chìa vôi tấn công như thế bao giờ.
Khó thuận lợi hết, nhưng tôi nghĩ lần này là tốt.
Mỗi kẻ săn mồi có cách riêng để rình con mồi.
Cá lịch biển đang tiến vào rạn san hô để đi săn.
Cá lịch biển hoạt động trên đỉnh rạn san hô.
Và có một cái lỗ nhỏ mà nó chui xuống.
Như dự tính, có một con cá nhỏ dưới đó,
và con cá lịch biển chui xuống.
Nó đây rồi.
Thế rồi, bùm.
Bắt được rồi! Ngay trước máy quay. Ngay trong lỗ nữa. Đẹp lắm.
Có nhiều chuyện xảy ra trong rạn san hô.
Ta bắt đầu nhìn thấy một cộng đồng rất sôi nổi ở dưới đó
dường như sống dậy vào ban đêm.
Đội quay phim đã thu được những hiểu biết mới độc đáo
về thế giới diệu kỳ dưới nước này.
Biên dịch: Trọng Huy