Dünya gezegeni o kadar büyük ki
hayattaki küçük şeyleri gözden kaçırmak çok kolaydır.
Ama yakından baktığınızda
keşfedilmemiş bir dünya görürsünüz.
O dünyada minik kahramanlar...
...ve küçük canavarların...
...devasa tehlikelere karşı koymak için...
...muhteşem süper güçlere ihtiyacı var.
Devler diyarında...
...küçük olmak kolay değildir.
ANLATAN PAUL RUDD
Onlar sürekli ezilir.
Bazen daha kötüsü de olur.
Ama büyük hayvanların uzanamayacağı yerler vardır.
Minik olmanın size avantaj sağlayacağı yerler.
Aşırı sıcak,
kupkuru...
...ve rüzgârların dövdüğü bir yer.
Bu kum tepeleri öyle tehlikelidir ki
ancak yeterince cesur...
...ve ufak olanların...
...sağ kalma umudu vardır.
KUM TEPESİ
Burası dünyanın en yaşanmaz alanı.
Namib Çölü'nün kum tepeleri dünyanın en büyük ve en eskileridir
ve hâlâ rüzgârla yer değiştirirler.
Altı ayda tüm görüntü değişiyor.
Ama bir şekilde...
...minik hayvanların bu geniş kum denizinde yollarını bulması gerekiyor.
Namaqua bukalemunu.
Yaklaşık eliniz kadardır.
Kum tepelerindeki hayata diğer minik yaratıklar kadar
iyi adapte olmuş görünmüyor.
Kürek burunlu kertenkele...
...sadece dörtte biri boyutunda
ama bir saniyede üç metrelik sıcak kumu aşabiliyor.
Peki bukalemun?
O yapamıyor.
Onun ayakları dallara tutunacak biçimde yapılmış.
Kuma uygun değil.
Ama bu bahtsız bedevi önemli bir görev için kum tepelerini dolaşıyor.
Kendine...
...bir eş bulabilmek.
Kumda seyahat havadan çok kolay.
Bağırtlaklar kum tepelerindeki yaşama çok uyumludur.
Ama burada içecek bir şey yok.
Bu minik kuşlar su bulmak için her gün büyük bir yolculuğa çıkıyor.
80 kilometre uzakta...
...başka bir dünyaya geliyorlar.
İri ve aç avcıların olduğu bir dünyaya.
Buraya gelen tüm bağırtlaklar gibi...
...bu erkeğin de su içmesi gerek.
O da bekliyor.
Hızlıca su içmesine yetecek zamanı bekliyor.
Erkek, kum tepeleri arasındaki kayalarda yuva yapmış partnerinin yanına dönüyor.
Bu sadık çift bir diğeri su içmeye gidebilsin diye
sırayla yumurtaların üzerine yatıyorlar.
Ama hayat daha da karmaşıklaşmak üzere.
Yumurtaları çatlamak üzere.
Yeni doğmuş yavrular suya ihtiyaç duyacak yoksa güneşte ölecekler.
Gün ortasında serinliği sağlamak bir ölüm kalım meselesi hâline gelmiş.
Bu defa bukalemun uyum sağlamaya daha uygun...
...güneş ışıklarını yansıtmak için cildini beyaza çeviriyor.
Ama kürek burunlu kertenkele havalı hareketleriyle
her zaman bir adım önde.
Kum yüzeyi sıcaklığı kavurucu 70 dereceye kadar çıkabiliyor.
Ama bir santim yukarısı on derece daha soğuk.
Yani büyük ayaklarını kaldırarak sıcaktan kolayca kurtulabiliyor.
Çok sıcak olunca da...
...o kürek burun tam bir cankurtaran oluyor.
20 santimetre aşağısı, konforlu 30 derece sıcaklıkta.
Bu örümcek yaban arısı sıcaktan etkilenmiyor.
Hassas anteniyle kumda saklanan canlıları tespit edebiliyor.
Bir ataş kadar boyu var
ama avını çıkarmak için iki kovadan fazla kum kazabilir.
Bir altın tekerlek örümceği.
Yaban arısının iğnesi felç edecek.
Örümceğin sokması da öldürücü.
Bu çöl gladyatörleri kapıştığında örümcek nadiren galip gelir.
Ama onun da...
...inanılmaz bir çıkış stratejisi vardır.
Yaban arısının görüş açısından...
...ve tehlikeden uzaklaşır.
Neredeyse.
İkindi vaktinde...
...kum tepeleri terk edilmiş.
Hava sıcaklığı 50 derecelere çıkmış.
Sıcak akşama doğru azalmaya başlıyor.
Bu da genç babunların tepelerin kenarına yolculuk etmesine yetiyor.
Oyuncu ve meraklı...
...ama ziyaretçi istemiyorlar.
Çöl yağmur kurbağaları gece çıkar.
Onları uyandırmak tehlikelidir.
Sadece golf topu boyutundalar...
...ama tafralarından geçilmiyor.
Gündüz canlıları yerlerini
gece vardiyasına bırakmadan hâlâ biraz şekerleme yapacak vakit var.
Karanlık çökerken...
...ısı da düşüyor.
Çöl daha kalabalıklaşıyor.
Ve gürültüler artıyor.
Yorgunlar için ninni.
Gece hayvanları için uyanma çağrısı.
Avcılar için de yemek zili.
Peçeli baykuş kum tepelerini tarar ve minik avların sesini dinler.
Ama daha sinsi bir avcı...
...aşağılarda dolaşmaktadır.
Kumun altında...
...yüzmektedir.
Çölün köpek balığı.
Namib altın köstebeği.
Tamamen kör ve bir yumurtadan daha ufaktırlar.
Büyük kafatası çanak anten görevi yapıyor
ve termitlerin hafif gürültülerini dinliyor.
Bir gecede 60 tane yakalayabilirse...
...onun yiyecek ve su ihtiyacını karşılıyorlar.
Birçok diğer gece hayvanı beslenme çılgınlığına katılıyor.
Uykucu kurbağa bir termit yok ediciye dönüşüyor.
Ama termitler de karşılık veriyor.
Ve o koca kafa da onlardan kurtulmayı zorlaştırıyor.
Kum, köstebeğin ısıran termitlerden ve diğer görünmez tehlikelerden
kaçmasının tek yolu.
Sabahın erken saati.
Bukalemun açlıktan ölmüş ve donuyor.
Isınmak için bedeninin güneş gören yanını karartıyor.
Yani böcekler çıktığı anda...
...bukalemun hazır oluyor.
Çaylak hatası.
Bu böcek türünün tadı çok berbat.
Hiçbir bukalemun aynı hatayı iki kez yapmaz.
Bu ekin kurdunun önünde inanılmaz bir yolculuk var.
350 metrelik kum, şişe kapağı kadar bir böcek için kolay bir tırmanış değil.
Ama çabaya değer.
Bazı özel sabahlarda tepelerin üzeri sisle örtülü oluyor.
Tam bu minik böceğin beklediği şey.
Sırtındaki gamzeli noktalar buharın orada sıvılaşarak...
...ağzına gelmesine yardımcı oluyor.
Yani havadan su elde ediyor.
Neredeyse yarı ağırlıklarında su içebilirler.
Tepeden aşağı inen böcekler...
...yukarı çıkanlardan çok daha sulular.
Bukalemun bazıları gibi bu hayata çok uygun olmayabilir.
Ama onları yenemiyorsanız...
...yersiniz.
Bağırtlak yavruları yumurtadan çıkıyor.
Hafif sabah güneşine rağmen annelerinin gölgesine ihtiyaçları var.
Yakında o kadar sıcak olacak ki susuzluktan ölecekler.
Tek umutları babaları.
O, daha az büyük avcının olduğu yeni bir su alanı bulmuş.
Ama o kadar küçük bir kuş için...
...zarif devlerle pazarlık yapmak bile çok zordur.
Yavrularına su taşımak daha da zor olacak.
Bir çakır kuşu...
...susayanları avlamak için gelmiş.
Babaları, yavrularını kurtarmak için kendini riske atıyor.
Karnındaki özel emici tüyleri sayesinde
erkek bağırtlak bir shot kadehini doldurabilecek kadar suyu emebilir.
Bunu yavrularına taşımaya hazır.
Eve ulaşmak için iki saat ağır yükle uçacak.
Tam vaktinde.
Yavrular ilk sularını babalarının tüylerinden içiyor.
İki ay boyunca aynı yolculuğu her gün yapacak.
Ta ki yavrular uçabilene kadar.
Bukalemunun görevi onu bir Nara çalısına getirdi.
Gölge bulmak için çok uygun bir yer.
Ve biraz şansla...
...bir dişi bulmak için de.
Bu o an olabilir mi?
Hislerini göstermek için renk değiştiriyor...
...ve dans ediyor.
Görünüşe göre erkek tam istediği gibi değil.
Ama burada eş bulmak oldukça zor.
O yüzden artık iş görecek.
Orada fazla takılmıyor.
Yakında yumurtlayacak.
Erkeği tatmin olmuş ancak...
...bitkin hâlde bırakıyor.
55 milyon yıl süren evrim
en inanılmaz çöl adaptasyonlarını ortaya çıkardı.
Direnç ve zekâları sayesinde...
...minik hayvanlar Namibya'nın ıssız kum tepelerinde zafere ulaşıyor.
Aylarca kum altında gömülü kaldıktan sonra golf topu tutacağından ufak bebek çıkıyor.
Bukalemunun mirası devam ediyor.
Önünde bir sürü zorluk var.
En iyisi yavaş adımlarla ilerlemek.
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher