โลกนี้ช่างน่าตื่นตาตื่นใจ
เราอาจไม่ทันได้สังเกตเห็น สิ่งเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิต
แต่หากลองมองให้ถี่ถ้วน...
คุณจะเจอโลกที่ยังไม่เคยมีใครค้นพบ
โลกที่วีรบุรุษตัวจ้อย...
กับสัตว์ประหลาดตัวน้อยๆ...
จำเป็นต้องมี พลังเหนือธรรมชาติอันน่าทึ่ง...
เพื่อต่อกรกับภยันตรายมากมาย
การมีขนาดตัวเล็กมันไม่ง่าย...
เมื่ออาศัยอยู่ในแดนของเหล่ายักษ์...
(บรรยายโดย พอล รัดด์)
มักถูกกดขี่อยู่เสมอ
บางทีก็แย่กว่านั้น
แต่มีอีกหลายแห่ง ที่สัตว์ตัวใหญ่เข้าไม่ถึง
ที่ที่ขนาดตัวจิ๋วคือข้อได้เปรียบ
ร้อนอบอ้าว...
แห้งผาก...
ลมพัดจนตัวปลิว
เนินทรายพวกนี้คือสถานที่สุดโหด...
มีแค่สัตว์ที่ฉลาดมากพอ...
และตัวเล็กมากพอ...
ที่มีหวังจะเอาตัวรอดได้
(เนินทราย)
นี่คือหนึ่งในภูมิประเทศที่ไม่เหมาะ กับการอยู่อาศัยที่สุดในโลก
เนินทรายของทะเลทรายนามิบมีขนาด ใหญ่ที่สุดและเก่าแก่ที่สุดในโลก
และยังคงเปลี่ยนไปตามกระแสลม
ภายในเวลาแค่หกเดือน ภูมิทัศน์ทั้งหมดก็เปลี่ยนไป
แต่อย่างไรก็ตาม...
สัตว์ตัวน้อยต้องหาทางอยู่รอด ในทะเลทรายอันกว้างใหญ่แห่งนี้
กิ้งก่าคาเมเลี่ยนนามากัว
มีขนาดตัวพอๆ กับมือของคุณ
ดูมันปรับตัวเข้ากับชีวิต บนเนินทรายนี้ได้ไม่ค่อยดี
เท่าสัตว์ตัวน้อยอื่นๆ ที่นี่
กิ้งก่าจมูกพลั่ว...
มีขนาดแค่หนึ่งในสี่เท่านั้น
สามารถวิ่งข้ามผืนทรายร้อนระอุ ได้ถึงสามเมตรในหนึ่งวินาที
ส่วนคาเมเลี่ยนน่ะเหรอ
ไม่ค่อยเร็วเท่าไร
เท้าของมันถูกออกแบบมา เพื่อจับกิ่งไม้
ไม่ใช่ทราย
แต่เจ้าจ้อยพเนจรตัวนี้ ท่องไปตามเนินทรายเพื่อทำภารกิจสำคัญ
เพื่อหาคู่...
ที่ไหนสักแห่งข้างนอกนั่น
การเดินทางข้ามทะเลทรายทางอากาศนั้น ง่ายกว่ากันเยอะ
นกพิราบทรายเหมาะกับการใช้ชีวิต ในแถบเนินทรายมาก
แต่ที่นี่ไม่มีอะไรให้ดื่ม
นกน้อยพวกนี้จึงต้องเดินทางไกล เพื่อตามหาน้ำในทุกๆ วัน
ห่างออกไป 80 กิโลเมตร...
พวกมันก็เดินทางมาถึงโลกอีกใบ
หนึ่งในนักล่าตัวใหญ่ที่หิวโหย
เหมือนกับพิราบทรายตัวอื่นๆ ในฝูง...
ตัวผู้ตัวนี้ต้องดื่มน้ำ
มันจึงรอก่อน
มีเวลามากพอให้จิบน้ำอย่างว่องไว
ตัวผู้กลับไปหาคู่ชีวิตของมัน ที่ทำรังในซอกหินระหว่างเนินทราย
พ่อแม่ที่แสนทุ่มเทคู่นี้ ผลัดกันนอนกกไข่
เพื่อให้อีกตัวได้ไปดื่มน้ำบ้าง
แต่ชีวิตกำลังจะซับซ้อนมากขึ้น
ไข่ของมันกำลังจะฟักเป็นตัว
และลูกนกต้องการน้ำ ไม่งั้นจะมันจะตายเพราะแสงแดด
ช่วงเที่ยงวัน การรักษาความเย็น ถือเป็นเรื่องคอขาดบาดตาย
คราวนี้กิ้งก่าคาเมเลี่ยน พร้อมรับมือกับปัญหา...
มันเปลี่ยนสีผิวของมันเป็นสีขาว เพื่อสะท้อนแสงอาทิตย์
แต่กิ้งก่าจมูกพลั่ว นำหน้าอยู่ก้าวหนึ่งเสมอ...
ด้วยท่าทางการเคลื่อนไหวแบบเจ๋งๆ
อุณหภูมิที่ผิวทราย อาจแผดเผาได้ถึง 70 องศาเซลเซียส
แต่ที่หนึ่งเซนติเมตรเหนือผิวทราย อากาศจะเย็นลงสิบองศา
เมื่อมันยกเท้าขึ้น ร่างกายของมัน จะถ่ายเทความร้อนได้อย่างรวดเร็ว
เมื่อใดที่ร้อนเกินไป...
จมูกพลั่วของมันคือตัวช่วยชีวิต
ที่ 20 เซนติเมตรใต้ผิวทราย อุณหภูมิจะอยู่ที่ 30 องศาสบายๆ
ตัวต่อแมงมุมไม่สะทกสะท้านจากไอร้อน
มันใช้หนวดที่ไวต่อการรับรู้ในการ ค้นหาสิ่งมีชีวิตที่ซ่อนอยู่ในทราย
ตัวยาวไม่เกินคลิปหนีบกระดาษ
แต่มันสามารถขุดทรายได้ถึงสองถัง เพื่อคุ้ยเอาเหยื่อออกมา
แมงมุมกงล้อทอง
พิษจากการต่อยของตัวต่อ ทำให้เป็นอัมพาต
พิษจากการกัดของแมงมุมทำให้ถึงตาย
เมื่อแกลดิเอเตอร์แห่งทะเลทรายสู้กัน แมงมุมแทบไม่เคยเป็นฝ่ายชนะ
แต่แน่นอนว่ามันมี...
กลยุทธ์การหลบหนีที่น่าทึ่ง
หลุดพ้นจากระยะการมองเห็นของตัวต่อ
และหลุดพ้นจากอันตราย
เกือบพ้นแล้ว
ช่วงบ่ายของวัน...
เนินทรายจะว่างเปล่า
อุณหภูมิอากาศ พุ่งสูงถึง 50 องศาเซลเซียส
ไอร้อนเริ่มบรรเทาลง เมื่อเข้าสู่ช่วงเย็นเท่านั้น
เพียงพอให้กลุ่มลิงบาบูนวัยเยาว์ ออกมาผจญภัยตามขอบเนินทราย
ขี้เล่นและขี้สงสัย...
แต่เป็นผู้มาเยือนที่ไม่น่าต้อนรับ
กบทะเลทรายเป็นสัตว์หากินตอนกลางคืน
ปลุกพวกมันล่ะเห็นดีกัน
ขนาดตัวเท่าลูกกอล์ฟเท่านั้น...
แต่เล่นใหญ่รัชดาลัยสุดๆ
ยังมีเวลาให้งีบต่ออีกหน่อย
ก่อนที่สัตว์หากินตอนกลางวัน จะหลีกทางให้สัตว์หากินตอนกลางคืน
เมื่อความมืดมาเยือน...
อุณหภูมิก็ลดลงเช่นกัน
ทะเลทรายพลุกพล่านยิ่งขึ้น
และเสียงดังจอแจมากขึ้น
เพลงกล่อมสำหรับผู้ที่เหน็ดเหนื่อย
เสียงปลุกสำหรับสัตว์ประหลาด ที่หากินตอนกลางคืน
และกริ่งบอกเวลามื้อเย็นสำหรับนักล่า
นกแสกสำรวจเนินทรายอย่างละเอียด และฟังเสียงเหยื่อตัวเล็กๆ
แต่นักล่า ที่มีเล่ห์เหลี่ยมมากกว่า...
ออกหาเหยื่ออยู่ข้างล่าง
แหวกว่าย...
อยู่ใต้ผืนทราย
ฉลามแห่งทะเลทราย
ตุ่นสีทองแห่งทะเลทรายนามิบ
ตาบอดสนิทและตัวเล็กกว่าไข่ไก่
กะโหลกขนาดใหญ่ของมัน ทำหน้าที่เหมือนจานดาวเทียม
ที่คอยจับเสียงเปาะแปะของพวกปลวก
พวกมันเป็นทั้งน้ำและอาหาร...
ตราบใดที่มันล่าได้สัก 60 ตัวต่อคืน
สัตว์หากินกลางคืนตัวอื่นๆ ก็มาร่วมวงกินของอร่อยด้วย
กบขี้เซา แปลงร่างเป็นกบเหล็กกำจัดปลวก
แต่ปลวกก็เล่นงานคืนเหมือนกัน
หัวโตแบบนั้นยิ่งทำให้ปัดออกยาก
ทรายคือทางเดียวที่ตัวตุ่น จะหนีจากปลวกที่รุมกัด...
และอันตรายอื่นๆ ที่ไม่ทันมองเห็นได้
เช้าตรู่แล้ว
กิ้งก่าคาเมเลี่ยนหิวโหยและเหน็บหนาว
มันเปลี่ยนสีผิวด้านข้างที่รับแสงแดด ให้คล้ำลงเพื่อทำให้ร่างกายอบอุ่น
พอพวกแมลงปีกแข็งโผล่มา...
กิ้งก่าคาเมเลี่ยนก็พร้อมกินแล้ว
มือใหม่ย่อมพลาดกันได้
แมลงปีกแข็งสปีชีส์นี้รสชาติห่วยแตก
คาเมเลี่ยนต้องไม่ทำพลาดแบบเดิมอีก
ด้วงดำ มีการเดินทางอันน่าทึ่งรอมันอยู่
การปีนทราย 350 เมตรไม่ใช่เรื่องง่าย สำหรับแมลงเนินทรายตัวเท่าฝาขวด
แต่ก็คุ้มค่ากับที่ลงแรงไป
เช้าบางวันที่แสนพิเศษ เนินทรายจะถูกปกคลุมด้วยหมอก
เป็นสิ่งที่แมลงปีกแข็งตัวน้อยรอคอย
ระลอกคลื่นบนหลังของมัน ทำให้ไอหมอกควบแน่นอยู่บนนั้น...
แล้วไหลไปยังปากของมัน
มันร่ายมนตร์เปลี่ยนอากาศให้เป็นน้ำ
พวกมันสามารถดื่มน้ำได้ เกือบครึ่งนึงของน้ำหนักตัว
แมลงปีกแข็งที่ลงมาจากเนิน...
อร่อยฉ่ำกว่าพวกที่กำลังขึ้นเนินไป
คาเมเลี่ยนอาจไม่เพียบพร้อมในการ ใช้ชีวิตที่นี่เหมือนสัตว์บางจำพวก
แต่ถ้าเอาชนะพวกมันไม่ได้...
ก็กินมันซะเลย
ลูกนกพิราบทรายกำลังฟักออกจากไข่
แม้แดดตอนเช้าจะไม่แรง แต่พวกมันก็ต้องการร่มเงาจากแม่
อีกไม่นานอากาศจะร้อนมาก พวกมันจะตายถ้าขาดน้ำ
พ่อคือความหวังเดียวของพวกมัน
มันเจอแหล่งน้ำแห่งใหม่ ที่มีนักล่าตัวใหญ่น้อยกว่าที่เดิม
แต่สำหรับนกตัวเล็กๆ แบบนี้...
การต่อรองกับยักษ์ใหญ่ใจดี ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย
การหอบน้ำกลับไปให้ลูกๆ ของมัน ยิ่งยากเข้าไปใหญ่
เหยี่ยวนกเขา...
มาที่นี่เพื่อล่าเหยื่อที่กระหายน้ำ
พ่อต้องเสี่ยงชีวิต เพื่อดูแลลูกๆ ของมันให้อยู่รอด
ด้วยขนบริเวณท้องของมัน ที่อุ้มน้ำได้ดี
นกพิราบทรายตัวผู้จึงสามารถอุ้มน้ำ ได้มากพอที่จะเติมแก้วช็อตได้จนเต็ม
พร้อมหอบกลับไปให้ลูกๆ ของมันแล้ว
บินกลับบ้านนานสองชั่วโมง แบกน้ำหนักอึ้งไปด้วย
ทันเวลาพอดี
ลูกนกจิบน้ำเป็นครั้งแรก จากขนของพ่อของพวกมัน
มันต้องเสี่ยงเดินทางแบบนี้ทุกวัน ไปอีกสองเดือนเต็ม
จนกว่าลูกๆ ของมันจะบินได้
ภารกิจของคาเมเลี่ยน ได้พามันมายังพุ่มนารา
เป็นที่ที่เหมาะจะหาร่มเงา
และถ้าโชคดี...
ก็จะเจอตัวเมียด้วย
นี่จะเป็นชัยชนะของมันรึเปล่า
เพื่อเป็นการแสดงความรู้สึก มันจะเปลี่ยนสีตัวมัน...
และเต้นระบำ
ดูเหมือนว่าหนุ่มตัวนี้ จะไม่ใช่อย่างที่มันคิดฝันไว้
แต่แถวนี้หาคู่ได้ยากเหลือเกิน
คู่กับเขาแก้ขัดก็คงพอไหว
ตัวเมียเสร็จกิจก็จากไป
อีกไม่นานมันจะวางไข่
ปล่อยให้ตัวผู้รู้สึกอิ่มเอม...
แต่ก็เหนื่อยเต็มประดา
วิวัฒนาการตลอด 55 ล้านปี
ได้สร้างการปรับตัวเข้ากับทะเลทราย ที่น่าอัศจรรย์ที่สุด
ด้วยความยืดหยุ่น และความเฉลียวฉลาด...
สัตว์น้อยๆ ทั้งหลายสามารถเอาชนะ เนินทรายที่อ้างว้างของนามิเบียได้
หลังจากฝังในทรายนานหลายเดือน ลูกที่ ตัวเล็กกว่าหมุดตั้งลูกกอล์ฟก็โผล่มา
มรดกของคาเมเลี่ยนก็ตกทอดสืบต่อไป
มีความท้าทายมากมายรออยู่
ค่อยๆ เรียนรู้ไปทีละก้าว ย่อมดีที่สุด
คำบรรยายโดย ชลันธร เรืองภักดี