Trái đất kỳ vĩ đến nỗi,
rất dễ bỏ qua những thứ bé nhỏ hơn trong cuộc sống.
Nhưng hãy nhìn gần hơn...
và bạn sẽ thấy cả một thế giới chưa từng được khám khá.
Một thế giới mà các anh hùng tí hon…
và quái vật nhỏ bé…
cần những siêu năng lực phi thường…
để giúp chúng sinh tồn trước những hiểm nguy to lớn.
Thế Giới Siêu Nhỏ
Các rạn san hô là một trong những nơi đa dạng nhất trên hành tinh.
DẪN CHUYỆN BỞI PAUL RUDD
Mái nhà của những vùng nước cạn khổng lồ và những sinh vật lộng lẫy.
Nhưng bên dưới chúng...
là một đô thị thu nhỏ...
nhộn nhịp những sinh vật nhỏ bé phi thường.
Những sinh vật này tuy nhỏ...
nhưng công việc chúng làm lại thiết yếu.
Và lúc này đây, chúng bận hơn bao giờ hết.
Mỗi năm một lần, rạn san hô trình diễn màn sinh sản ngoạn mục...
để đảm bảo tương lai của nó.
Nhưng làm chú cá nhỏ ở rạn san hô lớn thì không dễ.
Các con vật nhỏ bé phải vượt qua thử thách to lớn để giữ thành phố san hô tồn tại.
RẠN SAN HÔ
Rạn san hô phức tạp và đông đúc như bất kỳ thành phố nào.
Ngày nào cũng bắt đầu bận rộn và ồn ào.
Các công dân gọi nhau í ới bằng bản hợp xướng bình minh dưới nước sôi động...
...nào là tiếng cơ bắp...
...tiếng càng tách tách...
và tiếng răng va vào nhau.
Chỉ rạn san hô khỏe mạnh với cộng đồng sinh vật nhỏ bé phát triển mạnh
mới ồn thế này.
Một nửa số cá ở đây lớn cỡ cái nắp chai.
Nhưng dịch vụ của chúng rất được ưa chuộng.
Một chú rùa đến trạm làm sạch...
để đánh bóng mai.
Một con cá lon mây tí hon không đủ sức kham công việc này.
Nên một nhóm các chuyên gia loại bỏ tảo sẽ giúp đánh bóng mai rùa.
Một gia đình cá hề đang bận rộn chăm sóc ngôi nhà hải quỳ của chúng.
Rất ít kẻ săn mồi dám xông vào những xúc tu châm chích của nó.
Nhưng cá hề có lá chắn bảo vệ bằng chất nhầy
cho phép chúng an cư ở đây.
Đổi lại, chúng cung cấp oxy và giữ cho hải quỳ sạch sẽ.
Ẩn sâu bên dưới, cá hề đực phải chăm sóc 500 trứng.
Trứng cá hề nhỏ hơn hạt gạo.
Nếu trứng nở vào cùng đêm rạn san hô sinh sản,
cá hề có cơ hội sống sót cao nhất.
Trước khi nở, thường thì chúng an toàn.
Đây là một trong những ngôi nhà an toàn nhất ở rạn san hô.
Gia đình cá hề không bao giờ đi xa khu này.
Ngoài kia luôn có cá to hơn.
Cá mú đốm.
Cá thia biển nhỏ bé ẩn nấp trong mê cung san hô...
ngoài tầm với của cá mú.
Nhưng chú cá thông minh này không bỏ cuộc.
Nó vừa gọi...
thêm tay hỗ trợ.
Bạch tuộc làm đồng lõa có vẻ không hợp lý.
Nhưng hợp lại, chúng là cặp đôi sát thủ.
Khi cá mú thay đổi màu sắc để ngụy trang...
cuộc săn bắt đầu.
Với cá thia biển, đây là màn song kiếm hợp bích.
Cá mú định vị nơi ẩn náu của chúng.
Nó chuyển màu vàng nhạt để báo bạch tuộc biết.
Xúc tu hạ xuống.
Cá hoảng sợ.
Xông thẳng vào hàm cá mú.
Đó là lựa chọn tồi tệ.
Nó nên ở yên một chỗ, và đánh liều với tầm với chí tử của bạch tuộc.
Hoặc chạy trốn...
và bị cá mú xơi tái.
Vì không có lối thoát an toàn...
nên đôi khi, chúng chỉ còn nước phản công.
Cá thia biển hội đồng bạch tuộc,
và cố xua đuổi nó.
Nhưng sự náo động còn thu hút cá lớn hơn.
Đó là cơ hội cho cá nhỏ mở đường thoát.
Khi cá mập bơi vòng vòng...
đột nhiên, thân ai nấy lo.
Đồng với chả đội thế đấy.
Cá mập lớn không bận tâm tới cá nhỏ.
Bằng việc xua đuổi những kẻ săn mồi khác, chúng giúp cá nhỏ quay lại làm việc.
Sinh vật ăn cỏ giúp rạn san hô không có tảo.
Giúp san hô phát triển chậm phát triển mạnh.
Thật ra, san hô hình thành từ các đàn động vật tí hon.
Mỗi đàn đều chứa tế bào thực vật cực nhỏ giúp chuyển ánh sáng thành thức ăn.
Rạn san hô được tạo thành từ liên minh tuyệt vời đó.
Cùng nhau, hàng tỷ sinh vật nhỏ bé...
tạo ra quần thể sống lớn nhất trên Trái đất.
Nhưng những thành phố san hô này rất mong manh.
Dễ bị tổn hại với nước biển ấm lên...
ô nhiễm...
đánh bắt quá mức...
và xâm lược.
Bò bằng hàng trăm chân ống.
Được trang bị gai có độc.
Một con quái vật...
ăn san hô...
chính là sao biển gai.
Nó có thể đánh chén hàng trăm loại san hô mỗi năm.
Và không chỉ có một con thôi đâu.
Có hẳn một quân đoàn sao biển gai...
tàn phá nhà của mọi sinh vật nhỏ bé.
Nào hay biết mối đe dọa đang đến,
cư dân của rạn san hô đang bận rộn chuẩn bị phối giống.
Và tìm thức ăn.
Đôi mắt phức tạp nhất trong vương quốc động vật.
Với số lượng thụ thể màu nhiều gấp bốn lần con người,
tôm bọ ngựa nhìn thế giới theo cách hoàn toàn khác.
Nó nhỏ cỡ tuýp kem đánh răng, nhưng chắc chắn không phải dạng vừa.
Nó có cú đấm ngang ngửa với gia tốc của viên đạn 9 mm.
Nhanh tới mức làm nước bốc hơi.
Thậm chí còn có thể tạo ra tia sáng.
Nhưng ngay cả tôm bọ ngựa được trang bị tốt cũng cần nơi an toàn.
Hang của nó sắp thành nhà trẻ.
Sau khi nó cải tạo hang xong.
Chưa gì đã có con đực ghé nhà...
đi tìm bạn tình.
Hoặc cướp nhà của nó.
Dù là cái nào...
nắm đấm sét của nó sẽ thể hiện rõ...
nó chưa sẵn sàng đón khách.
Nhưng cứ bơi lăng quăng ở ngoài này rất nguy hiểm.
Một kẻ săn mồi phàm ăn.
Có kích cỡ...
cái tách uống trà.
Một con mực nang lùn.
Nếu muốn đủ điều kiện phối giống, nó cần phải to hơn.
Vậy nghĩa là ăn rất nhiều.
Nhưng bản thân nó cũng là mục tiêu dễ bị tấn công.
Nên chiến thuật là đi săn mà không bị săn.
Bậc thầy ngụy trang này có thể thay đổi màu sắc và kết cấu của làn da...
để qua mặt những kẻ săn mồi...
và con mồi.
Nó sống chưa đầy một năm, nên cần phải phát triển nhanh,
gần như ăn bất cứ thứ gì di chuyển.
Vẫy tay để bắt sinh vật phù du...
cua Lybia cỡ cúc áo dường như không biết gì về mối đe dọa.
Một sai lầm đau đớn.
Con cua này kẹp hải quỳ châm chích trong càng.
Súng bắn điện tí hon để chống lại kẻ săn mồi.
Rất hiệu quả,
các đối thủ sẽ làm mọi cách để cướp súng.
Đó là trận chiến cực kỳ khéo léo.
Không con cua nào muốn làm hỏng hải quỳ.
Khóa địch thủ xong, đối thủ cẩn thận cướp chiến lợi phẩm.
Giờ mỗi con có một cái hải quỳ,
hai con cua sẽ tách hải quỳ làm hai để có đôi găng tay châm chích hoàn chỉnh.
Hải quỳ cung cấp sự bảo vệ cho mọi loài sinh vật nhỏ.
Tôm hải quỳ xuyên thấu tí hon.
Sống chung với cá hề.
Tuy chúng chỉ nhỏ cỡ cái kẹp giấy...
nhưng đủ can đảm để cùng hợp tác với cá lớn trên rạn san hô.
Tôm quảng cáo dịch vụ của mình bằng cách đu đưa.
Nếu khách hàng là kẻ săn mồi...
chúng quảng cáo rõ dịch vụ của chúng...
bằng cách vỗ càng.
Khi bảo đảm là an toàn,
một con tôm nhỏ bắt tay vào việc.
Tẩy da chết...
loại bỏ ký sinh trùng...
và làm sạch mang.
Thậm chí nó còn dũng cảm vệ sinh răng miệng.
Những sinh vật dọn dẹp nhỏ cung cấp dịch vụ sức khỏe
cần thiết để giúp cá lớn khỏe mạnh.
Khắp rạn san hô, công việc chuẩn bị cho việc giao phối đang được tiến hành.
Tôm bọ ngựa đã làm gần xong nhà trẻ.
Nó chất đống mảnh vụn nặng ba ký để bảo đảm an toàn cho hang.
Và dọn sạch các lối thoát hiểm, khiến kẻ địch khó tìm.
Công việc xây dựng của nó quá rộng, các loài khác cũng kiếm được nhà ở đây.
Nhưng nó có một người hàng xóm khá phiền phức.
Một con cá Tuskfish.
Một trong số ít loài cá biết sử dụng công cụ.
Thậm chí, nó còn có riêng cái đe để đập ngêu.
Nó thì không ăn tôm bọ ngựa.
Nhưng màn kiếm ăn đập phá của nó có thể phá hỏng nhà của tôm.
Nó di chuyển những đống mảnh vụn khổng lồ để tìm thức ăn.
Nó đã có thứ nó muốn.
Nhưng giờ, cái nhà trẻ của tôm bị chậm tiến độ rồi.
Khi ngày sắp hết, rạn san hô càng bận rộn hơn.
Trứng cá hề sắp nở rồi.
Và đội cá biển dọn vệ sinh đang chăm chỉ làm việc.
Dài chỉ bằng ngón tay,
dễ dàng nhận ra chúng bằng các sọc đen và xanh da trời.
Nhưng không phải tất cả đều có thiện ý như vẻ ngoài của chúng.
Cá Fangblenny sọc xanh.
Kẻ giả mạo này đổi màu để giả mạo cá biển dọn vệ sinh
và trà trộn vào mà không bị để ý.
Nhưng nó không đến để dọn vệ sinh.
Cào nanh trên da của những con cá không nghi ngờ...
nó ăn một bữa ra trò.
Và trước khi nạn nhân nhận ra tình hình,
kẻ lừa bịp ranh ma này biến mất...
về hang của mình.
Hoạt động bí mật giúp nhiều động vật nhỏ sống sót trên rạn san hô lớn.
Đó là cách mà mực nang lùn xoay xở để sống sót...
và no ấm.
Cứ mỗi lần đi săn thành công, nó lại lớn hơn.
Con mực cái có vẻ thấy ấn tượng.
Và lần này, thức ăn không phải ưu tiên hàng đầu của nó.
Tôm bọ ngựa vẫn đang sửa nhà của nó.
Dọn dẹp đống lộn xộn.
Bảo đảm mọi thứ đâu vào đó.
Và thêm các bước hoàn thiện.
Cuối cùng, nó cũng sẵn sàng đón khách.
Ngay khi rạn san hô đã sẵn sàng cho sự kiện quan trọng nhất của năm,
kẻ hủy diệt san hô kéo đến.
Hàng bầy sao biển gai.
Căng bụng ra, chúng ăn các mô sống của san hô.
Và rời đi khi san hô chỉ còn bộ xương trắng.
Cư dân của rạn san hô chẳng thể làm gì mấy
để ngăn đàn sao biển gai tàn phá mọi san hô trên đường đi của chúng.
San hô tiếp theo bị đánh chén là mái nhà của con cua nhỏ bé này.
Dù nó có cố thế nào...
cơ thể của sao biển gai gần như bất khả xâm phạm.
Nhưng phần chân mềm mại của gai...
là gót chân A-sin của nó.
Đã đến lúc con cua nhỏ bé...
hạ gục con quái vật.
Không đáng bị đau để chiến đấu với những con cua bảo vệ.
Một cộng đồng đa dạng các sinh vật nhỏ bé...
đều có vai trò của nó...
giữ các rạn san hô khỏe mạnh, kiên cường trước nhiều mối đe dọa chúng phải đối mặt.
Ngay cả những nơi bị tàn phá của những thành phố sống này cũng có thể tái sinh.
Mỗi năm một lần,
nhiệt độ và thủy triều hoàn hảo cùng một lúc.
Đêm nay chính là đêm đó...
khi rạn san hô bắt đầu sinh sản.
Một bó cơ nhỏ xíu, bằng cỡ hạt tiêu.
Mọi yếu tố cần thiết để tạo ra em bé san hô đều có.
San hô đang sinh sản.
Nhiều loài động vật rạn san hô nhỏ khác cũng đang sinh sản.
Mực nang lùn cũng đã giao phối.
Giờ đã đến lúc nó nhẹ nhàng đưa trứng vào san hô một cách an toàn.
Tôm bọ ngựa cũng có trứng.
Hai mươi nghìn trứng tôm.
Và sau khi bố dọn dẹp một lần nữa...
hàng trăm ấu trùng cá hề phóng ra.
Cùng nhau sinh sản để đảm bảo càng nhiều sự sống mới càng tốt
được đưa đi an toàn theo thủy triều.
Chẳng mấy chốc, các kỳ quan nhỏ phát triển.
Nhỏ cỡ hạt đậu phộng,
con mực nang mới nở vừa bắt đầu cuộc phiêu lưu dưới đại dương.
Và có lẽ quan trọng nhất, một ấu trùng planula san hô dài một mi-li-met.
Bị thu hút về phía âm thanh của rạn san hô...
...một viên gạch nhỏ sẽ phát triển thành một san hô hùng vĩ.
Và giúp dựng xây tương lai cho mọi cư dân của thành phố san hô này.
Biên dịch: Gió