โลกนี้ช่างน่าตื่นตาตื่นใจ
เราอาจไม่ทันได้สังเกตเห็น สิ่งเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิต
แต่หากลองมองให้ถี่ถ้วน...
คุณจะเจอโลกที่ยังไม่เคยมีใครค้นพบ
โลกที่วีรบุรุษตัวจ้อย...
กับสัตว์ประหลาดตัวน้อยๆ...
จำเป็นต้องมี พลังเหนือธรรมชาติอันน่าทึ่ง...
เพื่อต่อกรกับภยันตรายมากมาย
แนวปะการังคือหนึ่งในสถานที่ ที่มีความหลากหลายมากที่สุดในโลก
(บรรยายโดย พอล รัดด์)
บ้านของฝูงปลาจำนวนมหาศาล และสิ่งมีชีวิตที่น่าอัศจรรย์
แต่ภายใต้สิ่งเหล่านั้น...
คือมหานครขนาดจิ๋ว...
ที่คับคั่งไปด้วยชีวิตน้อยๆ แสนพิเศษมากมาย
สัตว์เหล่านี้อาจจะตัวเล็ก...
แต่งานที่พวกมันทำนั้นสำคัญยิ่ง
และตอนนี้พวกมันก็ยุ่งกว่าที่เคย
แนวปะการังจะมีช่วงเวลาขยายพันธุ์ อย่างน่าทึ่งปีละหนึ่งครั้ง...
ซึ่งสำคัญอย่างยิ่ง ต่อความอยู่รอดของมันในอนาคต
แต่การเป็นปลาตัวเล็กๆ ในแนวปะการังมหึมาไม่ใช่เรื่องง่าย
สัตว์น้อยต้องเอาชนะความท้าทายใหญ่ๆ เพื่อให้นครปะการังของพวกมันอยู่รอด
(แนวปะการัง)
แนวปะการังมีความซับซ้อน และคับคั่งไม่ต่างจากนครอื่นๆ
แต่ละวันเริ่มต้นขึ้น อย่างจอแจและเอิกเกริก
ประชากรทุกตัวร้องเรียกหากันยามเช้า ใต้ผืนน้ำที่น่าตื่นตาด้วยบทเพลง...
จากการขยับกล้ามเนื้อไปมา...
ขบก้ามกระทบกัน...
และฟันที่พูดจ้อไม่หยุด
มีแค่แนวปะการังที่สุขภาพดีและ เต็มไปด้วยสัตว์น้อยจำนวนมากเท่านั้น
ที่เปล่งเสียงร้องเพลงดังขนาดนี้
ครึ่งหนึ่งของปลาที่นี่ ตัวแทบไม่ใหญ่ไปกว่าฝาขวด
แต่ผลงานของพวกมัน เป็นที่ต้องการอย่างสูง
เต่าแวะมายังพื้นที่ทำความสะอาด...
เพื่อขัดกระดองให้เงาวับ
มันเป็นงานที่ใหญ่เกินกว่าที่ ปลาเบลนนี่ตัวจิ๋วจะลงมือทำตัวเดียว
ฝูงผู้เชี่ยวชาญด้านการกำจัดสาหร่าย จึงมาช่วยกันกินจากกระดอง
ฝูงปลาการ์ตูนกำลังยุ่ง กับการดูแลบ้านดอกไม้ทะเลของพวกมัน
นักล่าบางตัว ก็กล้าแหย่หนวดยืดยาวเข้ามา
แต่ปลาการ์ตูน มีเมือกเป็นเกราะคุ้มกัน
ที่ช่วยให้มันอาศัยอยู่ที่นี่ ได้อย่างถาวร
พวกมันตอบแทนด้วยการทำให้ดอกไม้ทะเล สะอาดและได้รับออกซิเจน
ที่ซ่อนอยู่ข้างล่างนั้น ตัวผู้มีไข่ 500 ฟองต้องดูแล
แต่ละฟองมีขนาดเล็กกว่าเมล็ดข้าว
ถ้าพวกมันฟักเป็นตัว ในคืนเดียวกับที่ปะการังขยายพันธุ์
ก็จะทำให้พวกมันมีโอกาสที่ดีที่สุด ในการมีชีวิตรอด
จนกว่าจะถึงตอนนั้น พวกมันต้องอยู่อย่างปลอดภัย
และนี่คือหนึ่งในบ้าน ที่ปลอดภัยที่สุดในแนวปะการัง
และครอบครัวของมันก็ไม่เคยไปไหนไกล
ข้างนอกนี้มักมีปลาใหญ่อยู่เสมอ
นี่คือปลากะรังจุดฟ้าจุดเล็ก
ปลาสลิดหินตัวน้อยหาที่กำบัง ในปะการังเขาวงกต...
ในจุดที่ปลากะรังเข้าไม่ถึง
แต่เจ้าปลาแสนฉลาดตัวนี้ ไม่ยอมแพ้ง่ายๆ
มันเพิ่งเรียก...
กำลังเสริม
หมึกยักษ์ อาจดูไม่เหมือนผู้สมรู้ร่วมคิดเท่าไร
แต่เมื่อร่วมมือกัน พวกมันคือทีมนักฆ่ามือฉกาจ
เมื่อปลากะรัง เปลี่ยนสีเพื่อพรางตัว...
การล่าก็ได้เริ่มต้นขึ้น
ปัญหาคูณสองสำหรับปลาสลิดหินเลย
ปลากะรังเจอที่ซ่อนตัวของพวกมันแล้ว
จากนั้นก็เปลี่ยนสีตัวให้ซีด เพื่อดึงดูดความสนใจ
ยื่นหนวดเข้ามา
ปลาแตกตื่น
ว่ายตรงดิ่งเข้าปากของปลากะรังเลย
เป็นทางเลือกที่เลวร้ายมาก
อยู่นิ่งๆ แล้วเสี่ยงโดนหมึกยักษ์จับได้
หรือหนี...
แล้วถูกปลากะรังกินแทน
เมื่อไม่มีทางหนีที่ปลอดภัย...
บางทีทางเลือกเดียวก็คือการสู้กลับ
ปลาสลิดหินกรูกันไปรุมล้อมหมึกยักษ์
และพยายามไล่มันออกไป
แต่ความชุลมุนนี้ ยิ่งดึงดูดปลาที่ตัวใหญ่กว่า
นี่คือโอกาสให้ปลาตัวเล็กๆ ได้หลบหนี
เมื่อฝูงฉลามว่ายวนไปรอบๆ...
จู่ๆ สัตว์ทุกตัวก็ตัวใครตัวมัน
พอกันทีกับการทำงานเป็นทีม
ฉลามตัวใหญ่ไม่สนใจปลาตัวเล็กๆ
แต่การทำให้นักล่าตัวอื่นๆ ล่าถอย ช่วยให้สัตว์ตัวเล็กมีชีวิตต่อไปได้
สัตว์จำพวกแทะเล็ม ทำให้แนวปะการังไม่มีสาหร่ายเกาะ
ช่วยให้ปะการังค่อยๆ เติบโตได้
จริงๆ แล้ว ปะการังประกอบไปด้วย อาณาจักรของสัตว์ขนาดเล็กมากมาย
แต่ละแห่งมีเซลล์พืชจุลชีพ ซึ่งเปลี่ยนแสงเป็นอาหาร
มันคือพันธมิตรอันน่าอัศจรรย์ ที่สร้างแนวปะการังทั้งหมดขึ้นมา
รวมๆ กันแล้ว ชีวิตเล็กจิ๋วนับพันล้านชีวิต...
ร่วมกันเนรมิตโครงสร้างที่อยู่อาศัย ที่ใหญ่ที่สุดในโลกขึ้นมา
แต่นครแห่งปะการังเหล่านี้เปราะบาง
อ่อนแอต่อน้ำทะเลที่อุ่นขึ้น...
มลภาวะ...
การทำประมงที่มากเกินไป...
และการรุกราน
คืบคลานไปบนขาทรงท่อนับร้อยข้าง
มีหนามพิษเป็นอาวุธ
เจ้าวายร้าย...
ที่กินปะการังเป็นอาหาร...
ดาวมงกุฎหนามนั่นเอง
มันสามารถกัดกิน ปะการังได้หลายร้อยต่อปี
และมันไม่ได้มีแค่ตัวเดียว
พวกมันมาเป็นกองทัพ...
ทำลายล้าง ที่อยู่อาศัยของสัตว์เล็กจิ๋วจนหมด
แม้จะไม่รู้ว่า ภัยคุกคามกำลังใกล้เข้ามา
และประชากรในแนวปะการัง กำลังยุ่งเรื่องเตรียมตัวขยายพันธุ์
และการออกหาอาหาร
ดวงตาที่ซับซ้อนที่สุด ในอาณาจักรสัตว์โลก
มีเซลล์รับสี ได้มากกว่าตาของมนุษย์ถึงสี่เท่า
กั้งตั๊กแตนเจ็ดสีมองเห็นโลกนี้ ด้วยแสงที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง
ตัวมันไม่ใหญ่ไปกว่าหลอดยาสีฟัน แต่มันห่างไกลกับคำว่าไม่มีทางสู้
มันมีแรงดีดหมัดที่เร็วเทียบเท่า กับกระสุนปืนเก้ามิลลิเมตร
เร็วมากจนทำให้น้ำกลายเป็นไอ
และสามารถสร้างแสงวาบได้ด้วยเช่นกัน
อย่างไรก็ตาม แม้แต่กั้งตั๊กแตน ที่มีอาวุธพร้อมก็ต้องการที่ปลอดภัย
โพรงของมัน ซึ่งอีกไม่นาน จะกลายเป็นแหล่งอนุบาลลูกของมัน
หลังจากที่ตกแต่งบ้านเรียบร้อยแล้ว
มันมีแขกตัวผู้แวะเวียนมา...
เพื่อตามหาคู่
หรือไม่ก็ขโมยบ้านของมันไป
ไม่ว่าจะแบบไหน...
หมัดสายฟ้าของมัน จะแสดงให้เห็นชัดๆ...
ว่ามันไม่พร้อมรับแขก
แต่นี่คือสถานที่อันตราย ที่อาจถูกจับได้ในที่โล่ง
นักล่าผู้หิวโหย
ขนาดตัวของมันเท่ากับ...
ถ้วยชา
หมึกกระดองแคระนั่นเอง
ถ้าเจ้าตัวนี้อยากขยายพันธุ์ได้ มันต้องโตจนตัวใหญ่เสียก่อน
แปลว่าต้องกินอีกเยอะเลยล่ะ
แต่ตัวมันเองก็เป็นเป้าที่เปราะบาง
เคล็ดลับก็คือ การออกล่าโดยไม่ให้ตัวเองถูกล่า
ปรมาจารย์ด้านการปลอมตัวนี้สามารถ เปลี่ยนสีและสัมผัสของผิวของมัน...
เพื่อหลอกพวกนักล่า...
และเหยื่อด้วยเช่นกัน
มันมีอายุขัยไม่ถึงหนึ่งปี ฉะนั้นมันต้องรีบโตไวๆ
กินแทบทุกอย่างที่เคลื่อนไหวได้
โบกมือไปมา เพื่อจับแพลงก์ตอนกินเป็นอาหาร...
ปูนักมวยที่มีขนาดเท่ากระดุม ดูจะไม่ตระหนักถึงภัยคุกคามเลย
ความผิดพลาดที่เจ็บน่าดู
ปูตัวนี้ถือดอกไม้ทะเลขนาดจิ๋ว ที่แทงได้เจ็บปวดไว้ที่ก้ามของมัน
ปืนช็อตไฟฟ้ารุ่นจิ๋ว ที่เอาไว้ขับไล่พวกนักล่า
มันมีประสิทธิภาพมาก
ถึงขนาดที่คู่แข่งยังยอมทำทุกอย่าง เพื่อให้มีไว้ครอบครอง
เป็นการต่อสู้ที่ละเอียดอ่อนมาก
ปูทั้งสองตัว ไม่อยากทำให้ดอกไม้ทะเลเสียหาย
เมื่อล็อกคู่ต่อสู้เข้าเป้าแล้ว คู่แข่งจะค่อยๆ แยกชิ้นรางวัลออก
ตอนนี้พวกมันมีกันคนละชิ้นแล้ว
ปูทั้งสองตัวจะแยกดอกไม้ทะเลให้มันโต มาเป็นถุงมือต่อยเจ็บครบคู่อีกครั้ง
ดอกไม้ทะเลคอยปกป้องคุ้มครอง สัตว์น้อยทุกชนิด
กุ้งดอกไม้ทะเลตัวโปร่งใสขนาดจิ๋ว
อาศัยอยู่ร่วมกันกับปลาการ์ตูน
พวกมันอาจตัวเท่ากับ คลิปหนีบกระดาษเท่านั้น...
แต่พวกมันก็กล้าหาญพอที่จะร่วมมือ กับปลาใหญ่ในแนวปะการังนี้
กุ้งโฆษณาผลงานของมัน ด้วยการโยกตัวไปมา
และถ้าลูกค้านั้นเป็นนักล่า...
มันจะสื่อสารให้รู้ ถึงงานของมันอย่างชัดเจน...
ด้วยการตบก้าม
เมื่อมันแน่ใจแล้วว่าปลอดภัย
กุ้งน้อยตัวหนึ่งก็เริ่มงานได้
ขัดเซลล์ผิวหนังที่ตายแล้วออก...
กำจัดปรสิตให้เกลี้ยง...
และทำความสะอาดเหงือกให้เอี่ยม
มันกล้าถึงขนาดทำความสะอาดกราม เพื่อสุขภาพฟันที่ดีด้วย
บริการด้านสุขภาพ โดยนักทำความสะอาดตัวน้อย
คือสิ่งที่สำคัญที่จะทำให้ปลาใหญ่ มีสภาพร่างกายพร้อมสมบูรณ์
การเตรียมตัวจับคู่ กำลังจะเกิดขึ้นทั่วแนวปะการังนี้
กั้งตั๊กแตนสร้างแหล่งอนุบาลลูก ใกล้เสร็จแล้ว
มันขนเศษเล็กเศษน้อยมากถึงสามกิโล เพื่อนำมาทำให้บ้านของมันแข็งแรง
และเปิดช่องทางหนีฉุกเฉินให้โล่ง เพื่อให้ศัตรูของมันเดาทางไม่ถูก
งานก่อสร้างของมันอลังการมาก จนตัวอื่นๆ ก็มาสร้างบ้านที่นี่ด้วย
แต่มันมีเพื่อนบ้านอยู่ตัวนึง ที่ดูท่าจะเป็นปัญหามากกว่า
ปลาแก้วกู่นั่นเอง
หนึ่งในปลาไม่กี่สายพันธุ์ ที่รู้จักการใช้เครื่องมือ
มันมีทั่งเป็นของตัวเอง เพื่อใช้กะเทาะเปลือกหอย
มันไม่ใช่พวกที่จะกินกั้งตั๊กแตนหรอก
แต่วิธีการกะเทาะแล้วงับของมัน อาจทำให้บ้านของกั้งเสียหายได้
มันขนย้ายเศษซากต่างๆ จำนวนมาก เพื่อหาอาหาร
มันได้สิ่งที่มันต้องการแล้ว
แต่ตอนนี้การก่อสร้างแหล่งอนุบาลลูก ล่าช้ากว่ากำหนดการไปมาก
ขณะที่ใกล้หมดวัน แนวปะการังก็จอแจขึ้นเรื่อยๆ
ไข่ของปลาการ์ตูนใกล้ฟักเป็นตัวแล้ว
และฝูงปลาพยาบาล ก็กำลังทำหน้าที่กันยกใหญ่
มันมีขนาดยาวเท่านิ้วมือ
โดดเด่นด้วยลายทางสีดำและน้ำเงิน บนลำตัวของมัน
แต่ไม่ใช่ทุกตัวที่จะมีเจตนาดี อย่างที่เห็นภายนอก
ปลาแฟลงเบลนนี่
จอมต้มตุ๋นตัวนี้เปลี่ยนสีตัวเอง เพื่อปลอมเป็นปลาพยาบาล
แล้วแฝงตัว เนียนเข้าไปในกลุ่มของพวกมัน
แต่มันไม่ได้มาเพื่อทำความสะอาด
มันขูดเขี้ยวของมันไปตามผิวหนัง ของปลาตัวที่ไม่สงสัยอะไรเลย...
มันขโมยเกล็ดมาเป็นอาหาร
และก่อนที่เหยื่อของมันจะรู้ตัว ว่าเกิดอะไรขึ้น
ปลาเจ้าเล่ห์วายร้ายตัวนี้ ก็หายไปแล้ว...
และกลับไปยังที่หลบซ่อนของมัน
การทำตัวหลบๆ ซ่อนๆ ช่วยให้ สัตว์ตัวเล็กอยู่รอดในแนวปะการังได้
นี่คือวิธีที่ทำให้หมึกกระดองแคระ อยู่รอดปลอดภัย...
และอิ่มท้อง
การล่าที่สำเร็จแต่ละครั้ง ทำให้มันเติบโตตัวใหญ่ขึ้น
ตัวเมียตัวนี้ดูท่าทางประทับใจ
และเป็นครั้งเดียวที่อาหาร ไม่ใช่ความสำคัญอันดับหนึ่งของมัน
กั้งตั๊กแตนกำลังซ่อมแซมบ้าน ให้กลับมาเป็นเหมือนเดิม
กำจัดของระเกะระกะให้พ้นทาง
ตรวจดูความเรียบร้อยให้ดี
และเก็บงานอีกนิดให้สวยงาม
ในที่สุด มันก็พร้อมต้อนรับแขกแล้ว
ทันทีที่แนวปะการังพร้อม สำหรับช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดแห่งปี
เหล่านักฆ่าปะการังก็มาถึง
ฝูงกองทัพดาวมงกุฎหนาม
กระเพาะของมันที่ยื่นออกมา ทำให้มันย่อยกินเนื้อเยื่อของปะการัง
และเหลือทิ้งไว้ เพียงโครงปะการังสีขาว
ดูเหมือนประชากรที่อาศัย อยู่ในแนวปะการังแทบทำอะไรไม่ได้เลย
เพื่อหยุดยั้งพวกปลาดาวที่ถาเข้ามา กัดกินปะการังทุกต้นที่มันเดินผ่าน
บ้านของปูจิ๋วตัวนี้ จะเป็นอาหารจานถัดไป
ไม่ว่ามันจะพยายามมากแค่ไหน...
แต่ร่างกายของปลาดาวนั้น แทบเจาะเข้าไปไม่ได้เลย
แต่ฐานหนามของมัน ที่อ่อนนุ่มและไวต่อการสัมผัส...
คือจุดอ่อนของเกราะของมัน
ได้เวลาที่เจ้าปูน้อยตัวหนึ่ง...
จะจัดการกับสัตว์ประหลาดซะที
การต่อสู้กับปูที่เฝ้าบ้านของมัน ไม่คุ้มค่ากับความเจ็บปวด
ระบบนิเวศที่หลากหลาย ของสัตว์ขนาดจิ๋ว...
ต่างก็มีบทบาทของตัวเอง...
ช่วยให้แนวปะการังยังคงสุขภาพดีและ ฟื้นตัวจากภัยคุกคามมากมายที่เจอได้
บริเวณที่ถูกทำลายในนครที่มีชีวิต เหล่านี้ก็สามารถฟื้นคืนชีพได้
ปีละครั้ง
ที่กระแสน้ำที่สมบูรณ์แบบและอุณหภูมิ ที่สมบูรณ์แบบเกิดขึ้นพร้อมกันพอดี
คืนนี้คือคืนสำคัญ...
เมื่อแนวปะการังเริ่มต้นขยายพันธุ์
ก้อนเล็กจิ๋ว ขนาดเท่าเมล็ดพริกไทยเท่านั้น
ส่วนประกอบทั้งหมดในการสร้าง ต้นอ่อนปะการังรวมอยู่ในก้อนเดียว
ปะการังกำลังวางไข่
สัตว์อื่นๆ อีกมากมายตามแนวปะการัง ก็กำลังขยายพันธุ์เช่นกัน
หมึกกระดองแคระหาคู่ได้แล้ว
ถึงเวลาที่ตัวเมียต้องค่อยๆ วางไข่ ลงในปะการังให้ปลอดภัย
กั้งตั๊กแตนก็วางไข่เช่นกัน
ไข่ทั้งหมด 20,000 ฟอง
และหลังจากที่พ่อ ทำความสะอาดให้อีกครั้ง...
ตัวอ่อนปลาการ์ตูนหลายร้อยตัว ก็หลุดออกมาจากไข่
การวางไข่พร้อมกันช่วยให้มั่นใจว่า ชีวิตใหม่ที่เกิดขึ้นจำนวนมากนั้น
จะอยู่รอดปลอดภัย เมื่อถูกกระแสน้ำพัดพาไป
ไม่นานนัก สิ่งมหัศจรรย์ตัวเล็กๆ ก็กำลังเติบโต
ตัวใหญ่ไม่เกินเมล็ดถั่วลิสง
ตัวอ่อนของหมึกกระดองแคระ เพิ่งเริ่มต้นการผจญภัยในมหาสมุทร
และที่น่าจะสำคัญที่สุดคือตัวอ่อน พลานูลาของปะการังขนาดหนึ่งมิลลิเมตร
ถูกเสียงเพลงแห่งปะการัง ดึงดูดเข้าไป...
เปรียบดังอิฐก้อนเล็กๆ ที่จะเติบโตไปเป็นปะการังที่ยิ่งใหญ่
และช่วยสร้างอนาคตให้แก่ ประชากรทุกตัวในนครปะการังแห่งนี้
คำบรรยายโดย ชลันธร เรืองภักดี