Dünya gezegeni o kadar büyük ki
hayattaki küçük şeyleri gözden kaçırmak çok kolaydır.
Ama yakından baktığınızda
keşfedilmemiş bir dünya görürsünüz.
O dünyada minik kahramanlar...
...ve küçük canavarların...
...devasa tehlikelere karşı koymak için...
...muhteşem süper güçlere ihtiyacı var.
150 milyon yıldır...
ANLATAN PAUL RUDD
...Madagaskar adası yavaşça kendine has biçimde gelişiyor.
Ve bu kayıp dünyaya kovulmuş olanlar
garip ve muhteşem biçimlerde gelişiyorlardı.
Bu kıymetli yağmur ormanları dünyanın başka yerinde olmayan bu harika canlılara
ev sahipliği yapıyor.
En küçük...
...ve en muhteşemleri.
Minik bir tenrek.
Şu ana kadar ona annesi yol gösteriyordu.
Ama sadece dört haftalık...
...ve yalnızca dört santimetre uzunluğunda.
Artık kendi yolunu bulma vakti.
Bu gizemli ormanda,
hayvanların hepsinin gizli silahları,
özel yetenekleri...
...ve kurnaz savunmaları var.
Burada sağ kalmak için
minik tenrekin kendi süper gücünü keşfetmesi gerekiyor.
YAĞMUR ORMANI
Yalnız olmak için zor bir zaman.
Bu yıl yağmurlar gecikti.
Orman çok kuru.
Yiyecekler çok az.
Hayvanlar yiyecek arayarak daha çok vakit geçirdikçe...
...açık alanda yakalanma riskleri artıyor.
Boa yılanları pusuya yatıyor.
Etobur fossa orman zemininde dolaşıyor.
Minik yaratıkların beladan uzak durması...
...ve ortadan kaybolmak için ellerinden geleni yapması gerek.
Bu ölümcül saklambaç oyunu evrimsel bir silahlanma yarışını da ateşledi.
Daha ölümcül tehditlerle savaşmak için...
...daha kurnazca kılık değiştirmeler.
Burada görüşleri öyle keskin avcılar var ki...
...en iyi kamufle olmuş canlıları bile seçebiliyorlar.
Bir panter bukalemunu.
Görüşü bizimkinden beş kat daha keskindir...
...ve neredeyse 360 derecelik görüş açısıyla...
...pek bir şey kaçırmazlar.
Ölü yaprak gibi görünen şey...
...aslında bir hayalet peygamberdevesi.
Bukalemunun görüşü harekete bağlıdır.
Peygamberdevesi kıpırdamadan durursa sağ kalabilir.
Ama onun da yemek yemesi gerek.
Bukalemun kilitleniyor...
...ve sonra da ölümcül silahını kullanıyor.
Saniyenin 20'de birinde sıfırdan 100'e.
Bu sinsi pantere karşı çok az böcek güvende.
Çok az sürüngen miğferli vangadan korunabilir.
Özellikle iki kişilik avlanıyorsa.
Tenrek, yavrusu için biraz fazla dikenli.
Ama yaprak kuyruklu geko çok güzel bir yemek olacak.
Tabii yakalayabilirse.
Bu becerikli minik sürüngen çok iyi bir kaçış ustası.
Rengini karıştırıp, cildinin dokusu için...
...doğru dalı seçtiğinde...
...görünmezlik pelerini takmış gibi oluyor.
Madagaskar ormanları
gezegenin en gizemli bazı canlılarını saklıyor.
Ama zor bulunmak birbirlerini de
zor bulmaları anlamına geliyor.
Ataştan daha büyük olmayan boyuyla,
bu, dünyanın en küçük bukalemunlarından biri.
Erkek yaprak bukalemunu.
Bir eş bulma görevinde.
Etraftaki tehlikeler yüzünden
çok yavaş bir oyun oynuyor.
Fark edilmeden hareket etmek için her adımdan sonra duruyor.
Onları görmek çok zordur, erkeklerin dişi bulmak için süper gücü olmalı.
O, başkalarının göremediklerini görüyor.
Dişinin parlak ışığını.
Gövdesi ultraviyole ışıkları...
...sadece onun gözleri için yansıtıyor.
Dişi bulmak zaten yeterince zor.
Bir de ona yetişmek...
...daha da zor olacak.
Kendine ait havalı kamuflajı olmadan...
...tenrek yer altına saklanıyor.
Küçük oyuğu yağmur başlayana kadar güvenli bir yer.
Biraz ev mobilyası konarak...
...aile için uygun olabilir.
Madagaskar kırkayağı saklanmakla falan uğraşmıyor.
O kadar çok zehirleri var ki avcıların çoğu onlara dokunmuyor.
Yağmur ormanında istedikleri gibi geziyorlar.
Çoğu zaman.
Kırkayağın zehri bu boyutta bir lemura zarar vermez.
Ama bu tüylerinde yaşayan parazitleri
defetmek için ideal bir böcek kovma çözümü.
Lemurlar da tuhaf bir yan etki keşfetmiş.
Ufak bir ısırıkla...
...daha fazla toksin salınıyor.
Ve minik dozlarda...
...psikoaktif görünüyor.
Kırkayaklar pek hasar almadan kurtuluyor.
Ama ağaçların tepelerindeki lemurlar
bir süre aşağı inmeyecekler.
Karanlığın örtüsünün altında
tenrek, solucan avlamak için ortaya çıkıyor.
Her gece yaklaşık 50 tane yiyor.
Görüşü o kadar zayıf ki onları bulmak için hassas burnunu kullanıyor.
Ama ağaç boasının koku alma duyusu ondan daha sofistike.
Kurbanlarının yerini çatallı diliyle havayı yalayarak buluyor.
Menzile girdiğindeyse ısı arama moduna geçiyor.
Ağzının etrafındaki ısı hassasiyetli çukurlar sıcakkanlı canlıları buluyor.
En ölümcül avcıların bile beceriksiz olduğu bir gece vardır.
Belki yukarılarda daha fazla şansı olur.
Ama tenrekin şansı yaver gidiyor.
Bir erkek.
Tenrekler sadece iki aylıkken eşleriyle buluşmaya hazırdır.
Bu fare lemurun zaten bebekleri olmuş.
Onlar dünyanın en küçük primatlarından biri.
Yavrularını ufacık ağaç deliklerinde saklıyor.
Her şeyi annelerinden bekliyorlar.
O da toplayabileceği tüm enerjiye ihtiyaç duyuyor.
O da ne yapacağını biliyor.
Uzun bir tırmanış ama fare lemur vücudunun sekiz katı mesafeye atlayabilir.
Ve devasa gözleriyle...
...karanlıkta yolunu bulabilir.
Ama en etkileyici gece görüşü
ormanın zemininde gezen bir canlıya ait.
Canavar yüzlü örümceğin gözleri bizimkinden 2.000 kat daha hassastır.
Onlar tüm örümcekler içindeki en büyük gözlerdir.
Ağdan ziyade bir file örer.
Sonra da bekler.
Şimdi örümcek hissi devreye giriyor.
Her gece
gözlerinin içinde özel bir kaplama birikiyor ve karanlıkta görebiliyor.
İleri bakan gözleri av için çok iyidir ama etrafı görüşü zayıftır.
Geceleyin şeytani yaprak kuyruklu geko böcek ve örümcekleri avlamak için...
...saklandığı yerden çıkar.
Fare lemur yükseklerde aradığı şeyi buldu.
Çiçek böcekleri.
Bu minik yaratıklar avcıları kandırmak için çiçek yaprağı taklidi yapar.
Ama onları yemek istemiyor.
Bu böcekler ağaç özüyle beslendiğinden biraz şeker bırakıyorlar.
Yoğun bir anne için yüksek kalorili bir yemek.
Ama bu gece dışarıda olan herkes tatlı değil.
Daha büyük ve korkunç bir gece avcısı.
Aye-aye maymunu.
Bu tuhaf lemur evrimin Frankenstein canavarıdır.
Kulakları yarasa.
Dişleri sıçan.
Ve cadı parmaklı.
Parmağıyla vurarak ağaç deliğinin boş seslerini dinler.
Fare lemur avlamıyor.
Ondan daha küçük bir şey arıyor.
Tırtıllar.
Yamuk parmağı aynı zamanda mükemmel bir çıkarma aracı.
Bu yağmur ormanında ne kadar tuhaf olursa olsun...
...kendi yönteminizi bulmak önemlidir.
Geri dönen gün ışıkları...
...boş yuvayı gösteriyor.
Ama vanga umudunu kaybedemeyecek kadar yatırım yapmış.
Yuvadan fazla uzakta olmayan yavrusu yaşıyor.
Tehdit altında olan yavrular bazen tam büyümeden yuvadan uçabilir.
Annesi tam bağımsız olana kadar onu birkaç gün daha besleyecek.
Nihayet...
...yağmur sezonu başladı.
Su, yağmur ormanını değiştiriyor.
Yeni hayat ve yeni...
...yiyecek getiriyor.
Yapraklar yeşile dönerken yeni bir kamuflaj trendi başlıyor.
Ama yağmur ormanındaki bazı şeyler hiç değişmiyor.
Şu ana kadar sağ kalanlar daha büyük bir zorlukla karşı karşıyalar.
Yağmur dönünce her anlamda üreme savaşı çıkıyor.
Erkek zürafa boyunlu buğday bitleri ekstra uzun boyunlarıyla
mızrak dövüşü turnuvaları yaparak dişinin gözüne girmeye çalışıyor.
Bu bezelye boyutlu kavgalarda nadiren yaralanmalar olur.
Ama panter bukalemunlar kapıştığında işler çok daha vahşileşir.
Parlak renklere dönüşürler.
Bu kamuflaj değildir.
Bu savaş boyası.
Bölge savaşları, eş kazanmak için çok önemlidir.
Kazanan, ağacı kendi sahiplenir.
Kaybedenin başka bir yer araması gerekir.
Savaşı kazanmak sadece başlangıç.
Bir eş bulmak daha büyük zorluk olabilir.
Minik yaprak bukalemunu ilerleme kaydediyor.
Çok yakın...
...ama çok uzak.
Vanga.
Her zamankinden daha dikkatli hareket etmesi gerek.
Burada görecek bir şey yok.
Sadece "gizlice" buluşan iki gizli bukalemun.
Eşler bulundu. Yeni nesli yaratma zamanı.
Dişi zürafa boyunlu buğday biti yumurtalarına şans vermek için çabalıyor.
O, yaprağın üzerine...
tek bir yumurta bırakırken erkek nöbet tutuyor.
Sonra o boynunu kullanıyor.
İnanılmaz bir güç gösterisiyle
bu süper anne, kamuflajlı beşiği on katı boyutuna getiriyor.
Ve onu da...
...göz önünde saklıyor.
Minik tenrek daha da yoğun.
Annesinden ayrılmasından sadece dört ay sonra onun da oyuğu dolmuş.
Üç yavrusu var.
Tenrekler pek sarılacak gibi değildir
ama ilk iki haftalarında
bu dikenli minik yaratıklar sıcak kalmak için birbirlerine sıkıca sarılır.
Ayrıca ormanı araştırmaya başlayınca da birbirlerinden ayrılmamalıdırlar.
Annelerinin artık bu tehlikeli dünyada onları koruyacak tecrübesi var.
Ama her zaman...
...biri çok uzağa gider.
Bu minik yavru içgüdüsel olarak saklanması gerektiğini biliyor.
Ama annenin, fossa'ya fark ettirmeden bebeğini geri alması gerek.
Sırtındaki özel dikenleri birbirine sürterek
gizli bir yer belirtici sinyal yolluyor.
Bu yüksek frekanslı ses çalıların arasında yayılıyor.
Kayıp yavrusuna yol gösterip
güvenliğe ulaştırmak için.
Meğer minik tenrekin de kendi süper gücü varmış.
Madagaskar'ın minik hayvanları tuhaf biçimlerde evrilmişler.
Bu tuhaf dünyada...
...sağ kalmak için.
Ama karşısında güçsüz oldukları bir tehdit var.
Orman tahribatı Madagaskar'ın geniş yağmur ormanını
durmadan küçülüp parça parça olan bir dünyaya çevirmiş.
Yüzde 80'i gitmiş.
Ama biraz biraz...
...bu imha dalgasını tersine çevirip...
...bu kayıp dünyayı yeniden inşa etmeye başlayabiliriz.
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher