Ziemia jest tak efektowną planetą,
że łatwo pominąć to, co w życiu najmniejsze.
Ale wystarczy się przyjrzeć…
żeby dostrzec cały niezbadany świat.
Świat, w którym drobni bohaterowie…
i małe potwory…
potrzebują niewiarygodnych supermocy…
żeby zatriumfować na przekór ogromnym przeszkodom.
Mały świat
Przez 150 milionów lat…
NARRATOR
…Madagaskar powoli dryfował swoim własnym, wyjątkowym kursem.
Rozbitkowie na tym niezbadanym lądzie
ewoluowali na dziwne i cudowne sposoby.
Te cenne lasy deszczowe są domem niezwykłych stworzeń
nieobecnych nigdzie indziej na świecie.
Te najmniejsze...
są najcudowniejsze z wszystkich.
Maleńka samica tenreka.
Do tej pory prowadziła ją mama.
Ale mając cztery tygodnie…
i mierząc cztery centymetry…
musi już radzić sobie sama.
W tym tajemniczym lesie
zwierzęta mają sekretne bronie,
specjalne umiejętności i sprytne mechanizmy obronne.
Żeby tu przetrwać,
mała samica tenreka musi odkryć swoją własną supermoc.
LAS DESZCZOWY
To trudny czas na samotną podróż.
Deszcze spóźniają się w tym roku.
Las jest suchy.
Jedzenia jest mało.
A im dłużej zwierzęta go szukają…
tym bardziej ryzykują, że zostaną złapane.
Boa madagaskarskie czają się do ataku.
Fossa madagaskarska grasuje po poszyciu lasu.
Małe stworzenia muszą mieć się na baczności…
i z całych sił próbować zniknąć.
Ta zabójcza zabawa w chowanego napędza ewolucyjny wyścig zbrojeń.
Coraz sprytniejsze przebrania,
żeby walczyć z coraz śmiertelniejszymi zagrożeniami.
Są tu łowcy z tak przenikliwym wzrokiem…
że wypatrzą nawet najlepiej zakamuflowane stworzenia.
Kameleon lamparci.
Dzięki wzrokowi pięć razy ostrzejszemu od naszego…
i zdolności obserwacji w niemal 360-stopniach...
niewiele umknie jego uwadze.
To, co wygląda jak martwy liść…
jest w istocie modliszką liściogłową.
Wzrok kameleona jest dostrojony do ruchu.
Jeśli modliszka będzie nieruchoma, ma szansę przeżyć.
Ale ona też musi jeść.
Kameleon identyfikuje cel…
po czym uruchamia swoją zabójczą broń.
Od zera do setki w jedną dwudziestą sekundy.
Przed przebiegłym lampartem nie uchroni się prawie żaden owad.
A przed samicą hełmodzioba prawie żadna jaszczurka…
zwłaszcza jeśli poluje dla dwóch.
Tenrek jest dla jej pisklaka zbyt kłujący.
Ale gekon Uroplatus phantasticus byłby smacznym kąskiem.
Jeśli zdoła go złapać.
Ta zręczna mała jaszczurka jest specjalistką od ucieczek.
Wybierając odpowiednią gałąź, która harmonizuje z kolorem…
i fakturą jej skóry…
zyskuje pelerynę niewidkę.
Madagaskarskie lasy skrywają
jedne z najbardziej zagadkowych stworzeń na Ziemi.
Ale ponieważ trudno je znaleźć,
trudno im też znaleźć siebie nawzajem.
Nie większy niż spinacz do papieru.
To jeden z najmniejszych kameleonów na świecie.
Samiec gatunku Brookesia.
Jego misja to znaleźć partnerkę.
Zagrożenie czai się wszędzie,
stawia więc na cierpliwość…
zastygając między kolejnymi krokami, żeby nikt go nie zauważył.
Te kameleony tak trudno dostrzec, że samce potrzebują supermocy, żeby znaleźć samicę.
Widzi to, czego inni nie widzą.
Promienny blask samicy.
Jej ciało odbija światło ultrafioletowe…
przeznaczone tylko dla jego oczu.
Samo znalezienie samicy jest trudne.
Zbliżenie się do niej…
będzie jeszcze większym wyzwaniem.
Pozbawiona imponującego kamuflażu, samica tenreka chowa się pod ziemią.
Jej norka jest bezpieczną kryjówką, w której chowa się do nadejścia deszczów.
A jeśli trochę ją umebluje,
nada się też dla rodziny.
Krocionogi z rzędu Sphaerotheriida w ogóle się nie kryją.
Mają w sobie tyle jadu, że większość drapieżników ich nie tknie.
Swobodnie przemierzają las deszczowy.
Przez większość czasu.
Toksyna krocionoga nie zadziała na tak dużego lemura.
Ale to idealny środek przeciw owadom,
żeby pozbyć się pasożytów żyjących w futrze.
Lemury odkryły też dość dziwny efekt uboczny.
Mały gryz…
wyzwala więcej toksyn.
A w niewielkich dawkach
mają one właściwości psychoaktywne.
Krocionogi wychodzą z tego prawie bez szwanku.
Ale upojone lemury pozostaną przez jakiś czas na haju.
Pod osłoną ciemności
samica tenreka wychodzi, żeby zapolować na robaki.
Zjada około 50 każdej nocy.
Jej wzrok jest tak słaby, że szuka ich przy użyciu czujnego nosa.
Boa ma jednak jeszcze bardziej zaawansowany zmysł węchu.
Lokalizuje ofiary, smakując powietrze rozwidlonym językiem.
Kiedy odpowiednio się zbliży, przełącza się na tryb detekcji cieplnej.
Wrażliwe na temperaturę wgłębienia wykrywają ciepłokrwiste zwierzęta.
Nawet najgroźniejsze drapieżniki czasami zawodzą.
Może wyżej będzie miał więcej powodzenia.
Samicy tenreka sprzyja szczęście.
Samiec.
Już w wieku dwóch miesięcy tenreki są gotowe do rozmnażania.
Ta samica mikruska ma już młode.
Jako jedna z najmniejszych naczelnych chroni je w tyciej dziupli.
Młode są całkowicie zależne od matki.
Potrzebuje więc maksymalnie dużo energii.
I dobrze wie, gdzie jej szukać.
Wysoko, ale mikrusek skacze na odległość ośmiokrotnie dłuższą od niego.
A dzięki ogromny oczom
umie nawigować w ciemności.
Ale najlepiej po zmroku
widzi stworzenie, które grasuje w poszyciu lasu.
Oczy pająków z gatunku Deinopis ravidus są 2000 razy bardziej czułe od naszych.
Żaden pająk nie ma większych oczu.
Przędzie raczej sieć niż pajęczynę.
A potem czeka.
Teraz uruchamia się jego pajęczy zmysł.
Każdej nocy
jego oczy pokrywają się powłoką, dzięki której widzi w ciemności.
Dzięki skierowanym do przodu oczom świetnie poluje, ale słabo widzi obwodowo.
Gekon z gatunku Uroplatus phantasticus wychodzi nocą, żeby polować na robaki…
i pająki.
Na górze samica mikruska znalazła to, czego szukała.
Owady z rodziny dziubałkowatych.
Te stworzonka imitują płatki kwiatów, żeby zmylić drapieżniki.
Ale nie chce ich jeść.
Żywiąc się sokiem z drzew, owady wypuszczają małe krople cukru.
Wysokokaloryczna przekąska dla zapracowanej mamy.
Ale nie wszyscy tutaj są tak samo słodcy.
To większy, bardziej niecodzienny nocny łowca.
Palczak madagaskarski.
Ten dziwny lemur jest potworem Frankensteina ewolucji.
Uszy jak nietoperz.
Zęby jak szczur.
A palec jak wiedźma.
Stuka nim, nasłuchując pustego odgłosu dziupli.
Nie poluje na mikruski.
Szuka czegoś jeszcze mniejszego.
Larw.
Jego zakrzywiony palec jest też idealnym narzędziem wydobywczym.
W tym lesie deszczowym opłaca się znaleźć niszę…
jakkolwiek dziwną.
Powrót światła dziennego odsłania
puste gniazdo.
Ale samica hełmodzioba za dużo poświęciła, żeby porzucać nadzieję.
Niedaleko od gniazda jej pisklę wciąż żyje.
Zagrożone pisklaki czasem wyfruwają, zanim w pełni się opierzą.
Będzie karmione jeszcze przez parę dni, zanim całkiem się usamodzielni.
W końcu…
nadeszła pora deszczowa.
Woda przekształca las deszczowy.
Przynosi nowe życie.
I nowe jedzenie.
W miarę jak liście się zazieleniają, pojawia się potrzeba nowego kamuflażu.
Ale niektóre rzeczy nie zmieniają się tu nigdy.
Zwierzęta, które przetrwały tak długo, stają teraz przed większym wyzwaniem.
Kiedy wracają deszcze, wybucha powszechna walka o rozmnożenie.
Samce żyrafki madagaskarskiej walczą o względy samicy,
używając wyjątkowo długich szyi w pojedynkach na kopie.
Te maleńkie starcia rzadko kończą się krzywdą.
Ale walki kameleonów lamparcich są już bardziej brutalne.
Zmieniają kolory na jaskrawe.
To nie jest kamuflaż.
To barwy wojenne.
Ich bitwy terytorialne są kluczowe dla zdobycia partnerki.
Zwycięzca zajmuje to drzewo dla siebie.
Przegrany musi szukać dalej.
Wygrana to dopiero początek.
Znalezienie partnerki bywa jeszcze trudniejsze.
Samiec z gatunku Brookesia robi postępy.
Jest tak blisko…
a zarazem tak daleko.
Samica hełmodzioba.
Musi stąpać ostrożniej niż kiedykolwiek.
Nic tu nie ma.
To tylko sekretne spotkanie dwójki kameleonów.
Samiec i samica się odnaleźli, więc czas spłodzić nowe pokolenie.
Samica żyrafka madagaskarskiego próbuje dać jajom najlepsze szanse.
Samiec stoi na straży,
podczas gdy ona składa jedno jajo w zagięciu liścia.
Potem używa swojej szyi.
Okazując niewiarygodną siłę,
ta supermama zwija zakamuflowaną, dziesięciokrotnie od niej większą kołyskę.
I chowa ją…
na widoku.
Samica tenreka miała jeszcze więcej zajęć.
Samodzielna od zaledwie czterech miesięcy, ma już własną pełną jamę.
Miot złożony z trzech młodych.
Tenreki nie wyglądają może zbyt milusio,
ale przez dwa pierwsze tygodnie
te kolczaste stworzonka lubią się przytulać, żeby zachować ciepło.
Muszą też trzymać się razem, kiedy zaczynają eksplorować las.
Mama ma już doświadczenie w ochronie rodziny przed groźnym światem.
Ale zawsze jedno młode
zapuści się za daleko.
Maluch instynktownie umie się chować.
Ale mama musi jakoś odzyskać młode, nie zwracając na siebie uwagi fossy.
Pocierając o siebie specjalne kolce na grzbiecie,
wysyła sekretny sygnał naprowadzający.
Dźwięk o wysokiej częstotliwości niesie się po poszyciu,
prowadząc zgubione młode do bezpiecznego miejsca.
Okazuje się, że mała samica tenreka ma jednak własne supermoce.
Małe zwierzęta na Madagaskarze wyewoluowały na dziwne sposoby,
żeby przetrwać
w tym dziwnym świecie.
Ale wobec jednego zagrożenia są bezsilne.
Wylesianie zmieniło niegdyś rozległy las deszczowy na Madagaskarze
w nieustannie malejący i pokawałkowany świat.
Zniszczono już 80%.
Ale krok po kroku…
możemy odwrócić bieg rzeczy…
i zacząć odbudowywać ten niezbadany ląd.
Napisy: Marzena Falkowska