Trái đất kỳ vĩ đến nỗi,
rất dễ bỏ qua những thứ bé nhỏ hơn trong cuộc sống.
Nhưng hãy nhìn gần hơn...
và bạn sẽ thấy cả một thế giới chưa từng được khám khá.
Một thế giới mà các anh hùng tí hon...
và quái vật nhỏ bé...
cần những siêu năng lực phi thường...
để giúp chúng sinh tồn trước những hiểm nguy to lớn.
THẾ GIỚI SIÊU NHỎ
DẪN CHUYỆN BỞI PAUL RUDD
Úc là mảnh đất với biết bao những sinh vật diệu kỳ.
Không chỉ kangaroo và koala.
Ở Nam bán cầu này, rừng cây bụi có nhiều loài động vật bé nhỏ kỳ lạ
đã trở thành chuyên gia...
trong thế giới nóng như thiêu đốt này.
Một con sóc bay Úc to bằng bàn tay
tìm tất cả thức ăn và nơi trú ẩn nó cần giữa những cây keo.
Và hàng xóm của nó cũng vậy.
Nhưng kể cả những lúc thuận lợi nhất, cũng có thách thức.
Và khi mùa hè đến, và mặt trời chói chang hơn...
MỨC CẢNH BÁO CHÁY RỪNG HÔM NAY CAO
...chỉ những ai chịu được cái nóng
mới tiến xa được.
HOANG MẠC ÚC
Sống ở lục địa có người ở khô nhất cũng có cái lợi.
Nắng nhiều bắt buộc cây keo phải sản sinh ra nhiều đường.
Vào mùa xuân, nó đóng góp phần lớn vào chế độ ăn của sóc bay Úc.
Bây giờ, cuộc sống khá đơn giản.
Bay lượn giữa những cây keo để tìm nơi hút mật tiếp theo.
Chỉ với một cú nhảy, nó có thể lướt qua khoảng cách bằng hai sân quần vợt.
Mật cũng thu hút loài vẹt cầu vồng.
Hàng trăm con.
Có thừa thức ăn cho tất cả.
Nên lúc ban ngày nóng nực, nó để mặc bọn vẹt...
và nghỉ ngơi ở nơi yên bình hơn.
Đứa con mới sinh, chỉ mới ra khỏi túi được hai tuần.
Nó chỉ dài bằng ngón tay cái.
Và sống hoàn toàn phụ thuộc vào mẹ.
Nhưng đến giữa mùa hè, nó sẽ phải tự tồn tại...
trong một thế giới thử thách hơn nhiều.
Lúc này, cuộc sống ở đây dễ chịu đến nỗi,
bọn vẹt đã quyết định sẽ ở lại.
Nhưng tìm tổ không phải dễ dàng.
Ở Úc không có chim gõ kiến để đục lỗ vào cây.
Nên chỗ ẩn náu an toàn rất được săn đón.
Một sát thủ máu lạnh khổng lồ.
Kỳ nhông cây nặng tương đương một đứa bé mới biết đi,
và chúng ăn gần như mọi thứ.
Với cân nặng thua xa nó,
thằn lằn cổ bướm dễ dàng trở thành con mồi cho tên khổng lồ này.
Nó cần một cái cây để trốn.
Nhưng cây nào cũng có chủ mất rồi.
Thằn lằn cổ bướm có tính bảo vệ lãnh thổ rất cao.
Lúc lắc đầu là lời cảnh báo.
Nhưng kẻ mới đến không còn chỗ nào để đi.
Để tránh chấn thương, loại thằn lằn này chiến đấu bằng mào.
Càng rực rỡ càng tốt.
Nhưng khi một chín một mười thì...
chuyển sang tay chân.
Kẻ xâm phạm có vẻ không khỏe lắm.
Thua cuộc và hốt hoảng bỏ chạy,
chủ cây đã đuổi được nó.
Bị con đực thống trị đuổi đi,
nó đành phải dùng tạm chỗ này.
Nhưng sớm thôi, nó sẽ cần một nơi an toàn hơn nhiều.
Giai đoạn khó khăn ở phía trước.
Bầy kiến vốn đang bận rộn tích trữ.
Nhưng kiếm ăn có thể rất nguy hiểm.
Hoang mạc Úc không thiếu những dã thú kỳ lạ.
Được trang bị bộ móng vuốt khổng lồ...
gai nhọn cùng cái lưỡi dài và dính.
Một con thú lông nhím.
Có lẽ trông không đáng sợ lắm.
Nhưng với kiến, nó đồng nghĩa với chết chóc.
Nó có thể ăn hơn 60.000 con kiến trong mười phút.
Kiếm ăn trên cây có thể mất thời gian hơn.
Lá keo chứa đầy chất độc,
mà koala là một trong số ít động vật có vú có thể ăn được.
Nhưng mất quá nhiều năng lượng để tiêu hóa...
koala dành ra 15 tiếng mỗi ngày để ngủ.
Kể cả lúc thức, chúng cũng hơi mơ màng.
Đây không phải giấc mơ.
Thứ này là thật.
Đó là sâu bướm đầu lâu.
Giữ thăng bằng trên đầu tất cả vỏ đầu trong các lần thoát xác trước.
Thật lạ lùng, nhưng lại là bảo hiểm.
Bọ sát thủ tiêm chất độc làm tan chảy nội tạng của con mồi.
Nhưng với thứ ngụy trang điên rồ này,
sâu bướm đầu lâu khiến kẻ thù không thể ăn mất đầu.
Các sinh vật nhỏ được thích nghi tốt hơn để tiêu hóa lá keo.
Một con bọ que gai khổng lồ thậm chí nhìn giống như lá.
Một cách ngụy trang thông minh để ăn mà không bị ăn.
Mỗi ngày nó phải ăn lượng lá nặng bằng khối lượng cơ thể.
Không có thời gian để nuôi con.
Thay vào đó, nó giao cho kẻ khác.
Ngụy trang là những hạt giống thơm ngon,
trứng của nó được kiến mang đi mà không hề hay biết.
Nhưng chỉ phần trên của trứng là ăn được.
Phần còn lại sẽ bị vứt đi trong tổ.
Và trứng sẽ ở lại đó...
an toàn dưới lòng đất đến khi nở...
sau nhiều tháng nữa.
Mặt trời ngày càng chói chang hơn.
Hàng xóm của sóc bay Úc đang ngày càng ồn ào.
Nhưng không phải tiếng quác bình thường.
Đó là tiếng kêu cảnh báo.
Được mặt trời tiếp năng lượng,
kỳ nhông cây trở thành kẻ đi săn đáng gờm.
Cái lưỡi chẻ nhận biết con mồi dù nó trốn ở đâu.
Với bộ móng vuốt móc câu mạnh mẽ, thằn lằn quái vật này còn leo cả lên cây.
Sóc con hơi quá nặng để cõng trên lưng.
Sớm thôi, nó sẽ phải tự mình tồn tại trong thế giới này.
Một thế giới ngày càng bấp bênh hơn.
Đến đầu mùa hè, hoang mạc Úc đã nóng dữ dội.
Có rất ít nơi tránh nắng...
và rất ít nước để uống.
Một con thằn lằn quỷ gai, chỉ dài bằng cái bút chì,
có một cách rất ấn tượng để tiếp nước.
Không nhanh, nhưng cũng đáng để đợi.
Khi tìm được vũng nước nào, nó đứng vào trong.
Khoảng trống nhỏ giữa các gai hút nước dâng lên trên.
Đến tận mồm nó.
Một mẹo vặt phi thường
để giúp con quỷ nhỏ này chịu đựng nhiệt độ tăng chóng mặt.
Rừng cây keo giúp tránh nắng tốt hơn một chút.
Nhưng thậm chí ở đây,
các sinh vật tí hon cũng phải chạy đua để làm trọn vẹn nghĩa vụ.
Một con nhện chim công đực đang đi tìm bạn tình.
Nói thì dễ hơn làm.
Loài nhện này còn nhỏ hơn hạt đậu lăng.
Một con đực khác đã tìm được con cái, nhưng vẫn cần phải cưa đổ nó.
Nhện chim công cái rất kén chọn.
Ngoại hình và điệu nhảy của con đực phải thật chuẩn.
Làm sai...
là bị từ chối ngay.
Có hơn 80 loài nhện chim công khác nhau,
mỗi loài có một cách biểu diễn riêng...
Được dàn dựng đặc biệt theo sở thích của con cái trong loài đó.
Con đực sẽ nhảy như thể mạng sống nó phụ thuộc vào đó
khi tán tỉnh một con cái săn mồi.
Nhưng con đực vẫn đang tìm kiếm.
Nó vẫy chân để tìm pheromone của con cái trong không khí.
Nó đây rồi.
Đến lúc phô diễn tài nghệ rồi.
Nó đã nhảy vào guồng...
và con cái có vẻ đang thích.
Điệu lắc mông này là dấu hiệu cho thấy nó đã giao phối.
Chà, đúng là phí thời gian.
Và thời gian đang cạn dần.
Chỉ trong vài tuần nữa,
sóc con sẽ phải tự mình bươn chải trong thế giới kỳ lạ này...
và biết phải tìm thức ăn ở đâu.
Vào thời điểm này trong năm,
lá keo được phủ đầy những chấm nhỏ kỳ lạ.
Rầy nhảy dùng mật ngọt của chúng
để xây nhà, không lớn hơn một hạt gạo.
Những ngôi nhà tí hon bằng kẹo này trông như tác phẩm nghệ thuật.
Vị cũng ngon nữa.
Nhưng bây giờ, kể cả sáng sớm cũng quá nóng để ra ngoài đi dạo.
Khi nhiệt độ lên tới 50 độ, lá keo héo và rụng.
Nhưng lá chứa đầy chất độc hóa học, nên phân hủy rất chậm.
Lớp lá khô dầy là chỗ ẩn nấp cho một kẻ săn mồi ranh mãnh.
Thằn lằn không chân Burton chỉ chuyên săn các loài bò sát khác.
Số đông chạy trối chết.
Tắc kè đuôi vàng thì không.
Kích thước nhỏ và lớp da ngụy trang khiến nó được an toàn...
nhưng với mặt trời thì không.
Nó cần bóng râm.
Và với chiều dài chỉ bằng thẻ tín dụng, nó sẽ chui vừa vặn vào đó.
Thị giác của thằn lằn không chân thích ứng để phát hiện cử động nhỏ nhất.
Khi con thằn lằn này cảm thấy bị đe dọa, nó chuyển sang thế tấn công.
Một con thằn lằn bắn chất nhầy.
Chất lỏng này vô hại, nhưng rất dính và hôi,
thế là đủ để đẩy lùi đến cả những kẻ săn mồi chết chóc nhất.
Chậm rãi nhưng chắc chắn...
nó vào chỗ trú.
Cái nóng mùa hè đem đến những cơn bão mùa hè.
Nóng đến nỗi,
những giọt mưa đầu tiên bốc hơi trước khi chạm đến mặt đất.
Nhưng khi sét đánh, tất cả lá khô bén lửa.
Và những chất hóa học dễ bay hơi càng làm lửa cháy đượm.
Các loài động vật nhỏ rất vất vả để chạy khỏi trận cháy rừng lan nhanh.
Lối thoát duy nhất của con thú lông nhím là lòng đất.
Có thể nó đang tự đào mồ chôn mình.
Lửa đang bốc cao hơn,
nhưng sóc con giờ đã quá lớn để cõng trên lưng.
Lựa chọn duy nhất của con mẹ...
là tự cứu lấy mình.
Sóc con phải tự lo.
Khi côn trùng bỏ chạy, thú săn mồi đến.
Diều hâu đổ xô đến đám cháy với số lượng lớn.
Những con tạm gọi là diều hâu lửa này đến đây để hưởng lợi từ sự hoảng loạn.
Sóc con bị bao vây.
Trận chiến đầu tiên của nó cũng có thể là cuối cùng.
Khi cháy rừng dần lắng xuống...
vùng đất chỉ còn lại sự tàn phá.
Nhưng chưa hoàn toàn hết sự sống.
Thú lông nhím có thể giảm thân nhiệt đủ để sống qua ngọn lửa dữ dội phía trên.
Con sóc bay con cũng sống sót.
Giờ nó phải sống sót trong một thế giới chỉ còn tro bụi.
Các con côn trùng cháy sém sẽ giúp nó sống cho đến khi sự sống trở lại với khu rừng.
Và sự sống có trở lại.
Cây keo cực kỳ bền bỉ,
và tro bụi giàu khoáng chất làm đất đai màu mỡ.
Thêm vào một chút nước...
và khu rừng sẽ hồi sinh.
Chẳng mấy chốc, rừng cây bụi trở lại bình thường.
Sự sống mới nảy sinh.
Những loài động vật quen thuộc quay lại.
Và một lần nữa, cây keo cung cấp nơi trú ẩn
cho tất cả những sinh vật nhỏ bé kỳ quặc và tuyệt diệu.
Qua ngàn năm, chúng đã thích ứng với chu kỳ cháy rừng hàng năm.
Nhưng khi các vụ cháy rừng lớn hơn, nóng hơn và thường xuyên hơn,
các sinh vật tí hon ở Úc sẽ rất vất vả để tồn tại.
CHÚNG TA THÍCH THẰN LẰN GIƯƠNG MÀO KHÔNG PHẢI LÊN CHẢO LỬA
Trong lúc này, sóc bay con đã sẵn sàng...
để cố gắng vượt qua thử thách khắc nghiệt của cuộc sống nơi hoang mạc.
Và nó sẽ không một mình hoàn toàn.
Đến cả những con sóc bay độc lập nhất...
vẫn thích cuộn tròn với vài người bạn.
Biên dịch: Trọng Huy