Dünya gezegeni o kadar büyük ki,
hayattaki küçük şeyleri gözden kaçırmak çok kolaydır.
Ama yakından baktığınızda
keşfedilmemiş bir dünya görürsünüz.
O dünyada minik kahramanlar...
...ve küçük canavarların...
...devasa tehlikelere karşı koymak için...
...muhteşem süper güçlere ihtiyacı var.
ANLATAN PAUL RUDD
Avustralya muhteşem canlılarla dolu bir ülkedir.
Sadece kanguru ve koalalar değil.
Kıtadaki bitki örtüsü tuhaf minik canlılarla dolup taşmaktadır.
Onlar güneşin kavurduğu...
...bu dünyada hayat konusunda ustalaşmıştır.
El kadar olan bu şeker planör
reçineli ağaçlarda ihtiyacı olan tüm yiyeceği ve yuvayı buluyor.
Komşuları da öyle.
Ama en iyi zamanlarda bile zorluklar var.
Yaz gelip de güneş güçlendiği zaman...
BUGÜNKÜ YANGIN ÇIKMA RİSKİ YÜKSEK
...sadece sıcağa dayanıklı olanlar...
...yol alabilir.
Yaşam olan en kuru kıtada yaşamanın bazı avantajları var.
Çok fazla güneş, reçineli ağaçların çok reçine üretmesine yol açıyor.
İlkbahar zamanı minik şeker planörün besin kaynağının çoğu reçine oluyor.
Şu anda hayat epey sıradan.
Bir sonraki tatlı noktayı bulmak için reçineli ağaçlar arasında dolaşıyor.
Bir sıçrayışta iki tenis kortu genişliğinde mesafede süzülebilir.
Reçine gökkuşağı lori papağanlarını da çekiyor.
Yüzlercesini.
Herkese rahatça yetecek yiyecek var.
Gündüzün sıcaklığında reçineyi onlara bırakıp...
...kendisi sakin bir yerde dinleniyor.
Yeni bebeği kesesinden çıkalı daha iki hafta olmuş.
Daha başparmak boyutunda.
Tamamen annesine bağımlı.
Ama yaz ortasında çok daha zorlu bir dünyada kendi başının çaresine
bakması gerekecek.
Şimdilik buradaki hayat o kadar iyi ki,
lori papağanları buraya yerleşmeye karar veriyor.
Ama yuva bulmak kolay değil.
Avustralya'da ağaçlara delik açacak ağaçkakanlar yok.
O yüzden güvenli saklanma yerleri çok revaçta.
Canavar gibi, soğukkanlı bir katil.
Ağaç goannaları ufak bir çocuk ağırlığındadır
ve neredeyse her şeyi yerler.
Onun ağırlığının çok altında olan
yakalı kertenkele bu dev için kolay bir av.
Saklanmak için bir ağaca ihtiyacı var.
Ama ağaçların hepsi dolu.
Yakalı kertenkeleler aşırı bölgeci olabilir.
Kafa sallaması bir uyarı.
Ama yeni gelenin gidecek yeri yok.
Bu kertenkeleler sakatlanmamak için yakalarıyla dövüşüyor.
Ne kadar parlaksa o kadar iyidir.
Ama çok yaklaştıkları zaman...
...fizikselleşiyor.
Sonradan gelen çok güçlü görünmüyor.
Yenilmiş ve korku içinde kaçıyor.
Burada yaşayan onu başından def ediyor.
Baskın erkek tarafından kovalandı.
Şimdilik bunun yeterli olması gerek.
Ama yakında daha güvenli bir yere ihtiyacı olacak.
Daha zor zamanlar gelecek.
Karıncalar stok yapmakla meşgul.
Ama yiyecek aramak tehlikeli olabilir.
Buralar tuhaf canlılarla dolu.
Devasa pençeleri,
sırt dikenleri, uzun ve yapışkan dilleri var.
Bir dikenli karıncayiyen.
Belki o kadar korkunç görünmüyor.
Ama bir karınca için ölümcül.
On dakikada onlardan 60 bin tanesini yiyebilir.
Ağaçlarda beslenmek çok zaman alıcı olabilir.
Reçine yaprakları toksin doludur.
Koalalar onları yiyebilen birkaç memeliden biridir.
Ama onları hazmetmek için çok enerji gerektiğinden
koalalar günün 15 saatini uykuda geçirir.
Uyanık olduklarında bile biraz dalgındırlar.
Bu bir rüya değil.
Bu şey gerçek.
Çılgın şapkalı tırtıl.
Önceden döktüğü kafa derilerini kafasının üzerinde biriktiriyor.
Tuhaf ama hayat kurtarıyor.
Katil böcekler kurbanlarını, içlerini eriten bir zehirle öldürür.
Ama bu acayip görünüşüyle
çılgın şapkalı tırtıl düşmanlarından bir adım önde olmayı başarıyor.
Minik canlılar reçine yaprağı yemeye çok daha iyi adapte oluyor.
Dikenli sopa çekirgesi bile onlara benziyor.
Zekice kamuflajıyla yenmeden yiyebilir.
Her günü vücut ağırlığı kadar yaprak yiyerek geçiriyor.
Ebeveyn olmaya vakit yok.
O yüzden o işi başkalarına yaptırıyor.
Leziz tohuma benzeyen yumurtaları
durumdan habersiz karıncalar tarafından taşınıyor.
Ama yumurtanın sadece üst kısmı yenebilir.
Geri kalanı yuvada harcanacak.
Ve orada, yer altında
birkaç ay sonra yumurtaları çatlayana kadar
güven içinde kalacak.
Güneş güçleniyor.
Şeker planörün komşuları gürültü yapmaya başlıyor.
Ama bu normal ötme değil.
Bu bir alarm çağrısı.
Güneşten enerji alan
ağaç goannası korkutucu bir avcıya dönüşüyor.
Çatal dili düşmanı nereye saklanırsa saklansın tadını alıyor.
Goannalar güçlü kanca pençeleriyle ağaçlara bile tırmanabilir.
Minik planör neredeyse taşıyamayacağı kadar iri.
Yakında bu dünyada tek başına dolaşması gerekecek.
Her gün riski artan bir dünya.
Yazın başlarında burası aşırı sıcak oluyor.
Güneşten saklanacak çok az yer...
...ve içecek çok az su var.
Bir kalem boyunda olan dikenli kertenkelenin
su kaybı yaşamamak için çok etkileyici bir yöntemi var.
Hızlı bir çözüm değil ama beklemeye değer.
Durgun su bulduğu zaman içinde durur.
Dikenlerinin arasındaki minik boşluklar suyu yukarı çeker.
Ta ağzına kadar.
Bu minik şeytanı
artan sıcaklıklara dayandıran harika bir numara.
Reçine ağacı ormanı biraz daha fazla koruma sağlıyor.
Ama burada bile
minik yaratıklar hayatlarını tamamlamak için yarışıyor.
Parlayan tavus kuşu örümceği bir eş arıyor.
Söylemesi kolay.
Bu örümcekler bir mercimek tanesinden daha küçük.
Başka bir erkek bir dişi bulmuş ancak onu tavlaması gerekiyor.
Dişi tavus kuşu örümcekleri çok seçicidir.
Erkeğin görüntü ve hareketleri doğru olmalı.
Yanlış yaparsa...
...reddedilir.
80 farklı tür tavus kuşu örümceği vardır.
Her birinin gösterisi de kendine özgüdür.
O türün dişilerinin zevkine göre özel koreografi yapılmıştır.
Erkek avcı dişiye kur yaparken sanki hayatı
buna bağlıymışçasına dans edecek.
Ama parlayan erkek hâlâ aramaya devam ediyor.
Bacaklarını sallayarak dişi feromonlar için havayı kontrol ediyor.
İşte orada.
Gösteri vakti geldi.
Erkek ritmini buldu...
...ve dişi de bunu hissediyor gibi.
Poposunu sallaması zaten çiftleştiğine dair bir işaret.
Zaman israfı oldu.
Zaman da tükeniyor.
Sadece birkaç hafta sonra,
bu minik planör bu tuhaf dünyada kendi yolunu çizmek...
...ve yiyecek bulmak zorunda kalacak.
Yılın bu zamanı,
reçine yaprakları üzerinde tuhaf noktalar oluyor.
Ağaç bitleri şekerli özlerini kullanarak
pirinç tanesinden büyük olmayan barınaklarını yapıyor.
Bu minik şekerden evler sanat eserine benziyor.
Tatları da çok güzel.
Ama artık sabah erken saatler bile çıkmak için çok sıcak.
Isı 50 derecelere çıkınca reçine yaprakları da solup düşüyor.
Ama çok fazla toksik kimyasala sahip olduklarından çürümeleri uzun sürüyor.
Yere düşmüş yapraklar sinsi avcılardan korunma sağlıyor.
Burton bacaksız kertenkelesi özellikle diğer sürüngenleri avlar.
Çoğu canını kurtarmak için kaçar.
Sarı kuyruklu kertenkele hariç.
Küçük ve kamuflajlı olması ona korunma sağlıyor...
...ama güneşe karşı değil.
Ona gölge gerek.
Sadece kredi kartı boyutunda olduğundan oraya çok rahat sığacak.
Bacaksız kertenkelenin gözleri en ufak bir harekete göre ayarlıdır.
Bu minik kertenkele tehdit hissettiği anda saldırganlaşıyor.
Ağ atan kertenkele.
Sıvı zararsızdır ancak yapış yapış ve pis kokuludur.
Böylece en öldürücü avcıyı bile kaçırabilir.
Yavaş ama emin adımlarla...
...saklanıyor.
Yaz sıcağıyla yaz fırtınaları geliyor.
Öyle bir sıcak var ki
ilk yağmur damlaları yere düşmeden buharlaşıyor.
Ama şimşek çaktığı anda tüm kuru yapraklar tutuşuyor.
Ve buharlaşan kimyasallar da ateşi körüklüyor.
Minik hayvanlar yangından kaçarken zorlanıyor.
Dikenli karıncayiyen sadece yer altına kaçabilir.
Kendi mezarını kazıyor olabilir.
Alevler yükseliyor
ama minik planör artık taşınamayacak kadar büyümüş.
Annesinin tek seçeneği...
...kendini kurtarmak.
Minik planör kendi başına.
Böcekler kaçarken avcılar geliyor.
Şahinler kalabalık biçimde alevlere dalıyor.
Bu şahin denen kuşlar panikten beslenmek için geliyor.
Minik planörün etrafı çevrilmiş vaziyette.
İlk uçuşu son uçuşu olabilir.
Yangın nihayet söndüğünde...
...arkasında mahvolmuş bir alan bırakıyor.
Ama tamamen cansız değil.
Dikenli karıncayiyenler yangından korunmak için vücut ısılarını düşürebilir.
Genç şeker planör de kurtulmuş.
Şimdi küle dönmüş bir dünyada sağ kalması gerekiyor.
Orman tekrar canlanana kadar yanmış böceklerle karnını doyurabilir.
Ve orman canlanıyor.
Reçine ağaçları inanılmaz dayanıklı
ve toprağı zenginleştiren minerallere sahiptir.
Biraz da su ekleyince...
...orman yeniden doğuyor.
Yeşil alan kısa süre sonra normale dönüyor.
Yeni hayatlar başlıyor.
Bildik hayvanlar geri dönüyor.
Reçine ağacı bir kez daha birçok türden tuhaf
ve mükemmel minik canlıya koruma sağlıyor.
Bin yıldan fazladır yıllık yangın döngüsüne alışmışlar.
Ama orman yangınları daha büyük, daha sıcak ve daha sık oldukça
Avustralya'nın minik yaratıkları sağ kalmak için mücadele edecek.
KERTENKELELERİMİZİ ROKALI DEĞİL YAKALI SEVERİZ.
Şimdilik şeker planör buradaki hayatın...
...büyük zorluklarıyla yüzleşmeye hazır.
Tamamen yalnız olmayacak.
En bağımsız minik şeker planörler bile...
...birkaç arkadaşıyla sarmaş dolaş yatmayı sever.
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher