Ziemia jest tak efektowną planetą,
że łatwo pominąć to, co w życiu najmniejsze.
Ale wystarczy się przyjrzeć...
żeby dostrzec cały niezbadany świat.
Świat, w którym drobni bohaterowie...
i małe potwory...
potrzebują niewiarygodnych supermocy...
żeby zatriumfować na przekór ogromnym przeszkodom.
MAŁY ŚWIAT
NARRATOR
Australia to kraina pełna fantastycznych stworzeń.
Nie tylko kangurów i koali.
W tamtych rejonach busz roi się od dziwnych, małych zwierząt,
które nauczyły się żyć...
w tym spalonym słońcem świecie.
Lotopałanka karłowata rozmiaru dłoni
znajduje całe potrzebne pożywienie i schronienie wśród eukaliptusów.
Tak samo jak jej sąsiedzi.
Ale nawet w najlepszych czasach pojawiają się wyzwania.
A kiedy nadchodzi lato i słońce świeci mocniej...
WSKAŹNIK ZAGROŻENIA POŻAREM
...tylko ci, którzy je przetrwają,
spadną na cztery łapy.
AUSTRALIJSKI BUSZ
Życie na najsuchszym z zamieszkanych kontynentów ma swoje korzyści.
Światło słoneczne zmusza eukaliptusy do produkcji dużej ilości cukru.
Wiosną stanowią znaczna część diety lotopałanki karłowatej.
Na razie jej życie jest dość proste.
Krąży między eukaliptusami, poszukując kolejnego słodkiego przystanku.
Jednym skokiem może poszybować na odległość dwóch kortów tenisowych.
Cukier przyciąga też lorysy tęczowe.
Całe setki.
Jedzenia wystarczy dla wszystkich.
Dlatego w najgorętszej porze dnia zostawia je samym sobie...
i odpoczywa w spokojniejszym miejscu.
Jej nowe dziecko. Dopiero dwa tygodnie temu wyszło z torby.
Ma zaledwie długość kciuka
i jest całkowicie zależne od swojej matki.
Ale przed połową lata będzie musiało zacząć sobie radzić samo...
w znacznie trudniejszym świecie.
Na razie życie jest tu tak dobre,
że lorysy postanowiły się osiedlić.
Ale nie jest łatwo znaleźć gniazdo.
W Australii nie ma dzięciołów, które robią w drzewach dziury.
Dlatego bezpieczne kryjówki są na wagę złota.
Monstrualny, zimnokrwisty zabójca.
Waran kolorowy może ważyć tyle, ile małe dziecko
i jest w stanie zjeść prawie wszystko.
Wielokrotnie od niego lżejsza,
agama kołnierzasta jest dla tego giganta łatwą zdobyczą.
Musi schować się w drzewie.
Ale wszystkie są zajęte.
Agamy kołnierzaste agresywnie bronią swojego terytorium.
Ruchy głową są ostrzeżeniem.
Ale nowy przybysz nie ma gdzie pójść.
Żeby uniknąć obrażeń, te jaszczurki walczą za pomocą kołnierzy.
Im jaskrawsze, tym lepsze.
Ale jeśli są do siebie podobne, stają do walki.
Intruz nie wygląda na silnego.
Pokonany, ucieka w popłochu,
odprowadzany przez rezydenta.
Wygnany przez samca alfa,
na razie musi zadowolić się tym.
Ale wkrótce będzie potrzebował o wiele bezpieczniejszego miejsca.
Szykują się ciężkie czasy.
Mrówki już gromadzą zapasy.
Ale plądrowanie może być niebezpieczne.
Australijski busz jest pełen dziwnych bestii.
Są uzbrojone w wielkie szpony...
kolce oraz długi, lepki język.
To kolczatka.
Może nie wygląda zbyt strasznie,
ale dla mrówek jest zabójcza.
Może ich zjeść 60 tysięcy w dziesięć minut.
Jedzenie wśród drzew może być bardziej czasochłonne.
Liście eukaliptusa są pełne toksyn.
Koale jako nieliczne ssaki mogą je w ogóle jeść.
Ale ich trawienie wymaga tyle energii...
że koale śpią 15 godzin dziennie.
Nawet kiedy nie śpią, są trochę oszołomione.
To nie jest sen.
To coś istnieje naprawdę.
Gąsienica z gatunku uraba lugens.
Balansuje wszystkie zrzucone skóry z głowy na czubku swojej aktualnej głowy.
Osobliwe, ale wybawia z kłopotów.
Mordercze insekty zabijają ofiary jadem, który stapia ich wnętrzności.
Ale dzięki szalonemu przebraniu uraba lugensma przewagę nad wrogami.
Małe stworzenia o wiele lepiej trawią liście eukaliptusa.
Straszyk australijski jest do nich nawet podobny.
Ta samica sprytnie się kamufluje, żeby zjeść, ale nie dać się zjeść.
Każdego dnia konsumuje w liściach odpowiednik swojej wagi.
Nie ma czasu na rodzicielstwo.
Zleca je więc podwykonawcom.
Jej jaja udają smaczne ziarna,
więc nieświadome niczego mrówki je zabierają.
Ale tylko czubek jaja jest jadalny.
Reszta zostanie porzucona w gnieździe.
I zostanie tam,
zabezpieczona pod ziemią, dopóki nie wykluje się małe,
wiele miesięcy później.
Słońce świeci coraz mocniej.
Sąsiadki lotopałanki karłowatej robią się coraz głośniejsze.
Ale to nie jest typowe skrzeczenie.
To sygnał alarmowy.
Pobudzony słońcem,
waran kolorowy zmienia się w budzącego grozę łowcę.
Rozwidlony język szuka smaku schowanych ofiar.
Dzięki mocnym, zakrzywionym pazurom, może nawet wspinać się na drzewa.
Mała lotopałanka jest prawie za duża, by ją nieść.
Wkrótce będzie musiała sama poruszać się po świecie.
Świecie, który codziennie jest coraz bardziej ryzykowny.
Wczesnym latem australijski busz jest już dziko gorący.
Ma mało osłony przed słońcem...
i mało wody do picia.
Moloch straszliwy, długości zaledwie ołówka,
nawadnia się w bardzo imponujący sposób.
To żadna prowizorka, ale warto uzbroić się w cierpliwość.
Kiedy w końcu znajduje stojącą wodę, po prostu sam w niej staje.
Maleńkie szpary między jego kolcami wciągają wodę do góry,
aż do otworu gębowego.
Zadziwiająca sztuczka,
która pozwala temu małemu molochowi przetrwać rosnącą temperaturę.
Eukaliptusowy las daje trochę więcej schronienia.
Ale nawet tutaj
małe stworzenia śpieszą się, żeby pożyć w pełni.
Błyszczący pająk z gatunku maratus volans szuka partnerki.
Łatwiej powiedzieć niż zrobić.
Te pająki są mniejsze niż ziarno soczewicy.
Inny samiec znalazł już samicę, ale musi ją jeszcze do siebie przekonać.
Samice gatunku maratus volans są bardzo wybredne.
Samiec musi mieć odpowiedni wygląd i ruchy.
Jeśli się pomyli...
zostanie odrzucony.
Istnieje ponad 80 odmian pająków maratus volans,
a każdy robi wyjątkowe popisy...
specjalnie zaaranżowane, żeby przypaść do gustu samicy.
Samiec tańczy, jakby zależało od tego jego życie,
zalecając się do drapieżniej samicy.
Ale błyszczący samiec wciąż szuka.
Machając odnóżami, testuje powietrze na obecność feromonów samicy.
A oto i ona.
Czas zaszpanować.
Znalazł swój rytm...
który chyba się jej spodobał.
Kręcenie pupą to znak, że ma już partnera.
To dopiero była strata czasu.
A czas się kończy.
Zaledwie za kilka tygodni
mała lotopałanka będzie musiała sama sobie radzić w dziwnym świecie...
i wiedzieć, gdzie szukać jedzenia.
O tej porze roku
liście eukaliptusa pokrywają dziwne kropki.
Miodówki używają słodkiego soku,
żeby zbudować osłony, nie większe niż ziarno ryżu.
Te maleńkie cukrowe domki wyglądają jak dzieła sztuki.
Dobrze też smakują.
Ale teraz, nawet wczesnym rankiem, jest za gorąco na wyprawy.
Kiedy temperatura sięga 50 stopni, liście eukaliptusa usychają i opadają.
Ale są tak pełne toksycznych chemikaliów, że rozkładają się bardzo wolno.
Głęboka ściółka zapewnia osłonę przebiegłym drapieżnikom.
Płatonóg ostropyski poluje wyłącznie na inne gady.
Większość ucieka, ile sił w nogach.
Ale nie gekon strophurus taenicauda.
Mały rozmiar i umiejętność kamuflażu dają mu pewną ochronę...
ale nie przed słońcem.
Potrzebuje cienia.
Ma długość zaledwie karty kredytowej, więc idealnie się tu zmieści.
Wzrok beznogich jaszczurek jest dostrojony do najdrobniejszych ruchów.
Kiedy ta mała jaszczurka czuje się zagrożona, zaczyna ofensywę.
Tryskający mazią gekon.
Płyn jest niegroźny, ale tak lepki i cuchnący,
że odstrasza nawet najgroźniejszego łowcę.
Powoli, ale pewnie...
znajduje schronienie.
Wraz z letnim upałem nadciągają letnie burze.
Jest tak gorąco,
że pierwsze krople deszczu wyparowują, zanim w ogóle dotkną ziemi.
Ale kiedy uderza piorun, wszystkie suche liście się zapalają.
A ulatniające się z nich chemikalia podsycają płomienie.
Małe zwierzęta próbują wyprzedzić niekontrolowany ogień.
Kolczatka może uciec jedynie pod ziemię.
Być może kopie swój własny grób.
Płomienie sięgają coraz wyżej,
ale lotopałanka jest już za duża, żeby ją nieść.
Mama może jedynie...
ratować samą siebie.
Lotopałanka jest zdana na siebie.
Kiedy owady uciekają, pojawiają się drapieżniki.
Kanie licznie zlatują do ognia.
Te tak zwane jastrzębie ogniste posilają się dzięki panice.
Lotopałanka jest otoczona.
Jej pierwszy lot może być ostatnim.
Kiedy pożar buszu w końcu gaśnie...
ziemia jest spustoszona.
Ale nie całkowicie pozbawiona życia.
Kolczatki mogą obniżyć temperaturę ciała, żeby przetrwać szalejący wyżej ogień.
Młodej lotopałance też udało się przeżyć.
Teraz musi przetrwać w świecie zredukowanym do popiołów.
Zanim życie wróci do lasu, pożywienie zapewnią jej zwęglone owady.
I życie w końcu wraca.
Eukaliptusy są niewiarygodnie wytrzymałe,
a bogaty w minerały popiół użyźnia glebę.
Wystarczy nieco wody...
a las się odrodzi.
Wkrótce busz wraca do normalnego stanu.
Pojawiają się nowe istoty.
Znajome zwierzęta wracają.
Kolejny raz eukaliptusy zapewniają sanktuarium
dla rozmaitych dziwnych i cudownych małych stworzeń.
Przez tysiąclecia przystosowały się do rocznego cyklu pożarów.
Ale w miarę jak pożary będą stawać się większe, gorętsze i częstsze,
malcom z Australii będzie coraz trudniej przeżyć.
WOLIMY NA JASZCZURKACH FALBANKI, NIE WĘGIELKI
Na razie młoda lotopałanka jest gotowa...
zmierzyć się z ekstremalnymi wyzwaniami, jakie stawia życie w australijskim buszu.
I nie będzie zupełnie sama.
Nawet najbardziej niezależne lotopałanki karłowate...
lubią poprzytulać się z przyjaciółmi.
Napisy: Marzena Falkowska