Ziemia jest tak efektowną planetą,
że łatwo pominąć to, co w życiu najmniejsze.
Ale wystarczy się przyjrzeć...
żeby dostrzec cały niezbadany świat.
Świat, w którym drobni bohaterowie...
i małe potwory...
potrzebują niewiarygodnych supermocy...
żeby zatriumfować na przekór ogromnym przeszkodom.
MAŁY ŚWIAT
W południowoamerykańskich dżunglach mieszka najwięcej małych zwierząt...
NARRATOR
...z całej Ziemi.
W ściółce zaczyna się właśnie nowe życie.
Ta samica drzewołaza karłowatego niesie na plecach swoją kijankę.
Ma rozmiar około ziarnka ryżu.
Podziemie dżungli jest zbyt groźne dla jej dziecka.
Musi mu znaleźć bezpieczne miejsce.
Wysoko, w gałęziach tego 40-metrowego, dżunglowego drapacza chmur.
Dla żaby wielkości winogrona...
to jak wspinaczka na Mount Everest.
Ma lepkie, czepliwe stopy.
Ale jeden błąd może być śmiertelny.
Na drzewach ma mnóstwo towarzystwa.
Od korzeni...
po czubki.
Jedno drzewo może zamieszkiwać pięć tysięcy rozmaitych małych stworzeń.
W końcu dociera do piętra koron, gdzie świeci słońce.
Bromelia jest idealnym basenem, w którym może rosnąć kijanka.
Ale tak wiele małych zwierząt konkuruje tu o jedzenie i przestrzeń,
że życie w dżungli jest niebezpieczne.
Przetrwa tylko prawdziwy specjalista.
DŻUNGLA
Poznajcie najmniejszą małpę świata...
pigmejkę karłowatą.
Dorosły osobnik zmieściłby się w dłoni.
Takim maluchom trudno odróżnić przyjaciela od wroga czy jedzenia.
Mogą chociaż wydobywać pokarm ze źródła pod stopami.
Ostrymi zębami żłobią w korze,
by stworzyć miniaturowe studnie napełniane pysznym, słodkim sokiem.
Na dużym drzewie może ich być ponad 1000.
W sam raz dla powiększającej się rodziny.
Dobra rzecz. Gromada ma nowych członków.
Każdy o rozmiarze piłki do ping-ponga.
Pigmejki prawie zawsze rodzą bliźnięta.
Oboje rodzice opiekuje się małymi. Nawet rodzeństwo pomaga...
jeśli się nie kłóci.
Dla tych kieszonkowych naczelnych współpraca to styl życia.
Tak jak przebywanie w środkowej części drzewa.
Dół jest zbyt niebezpieczny...
a góra zbyt zatłoczona.
Dominują tam wyjce, sześćdziesiąt razy większe od pigmejek.
W koronie drzew można znaleźć 80% zwierząt zamieszkujących dżunglę.
W poszyciu życie jest trudniejsze.
Światło słoneczne prawie tu nie dociera, więc niewiele może urosnąć.
Ten niewielki aguti polega na tym, co spadnie z góry.
Deszcz jest siłą napędową dżungli.
Co roku opady sięgają trzech metrów.
Każda kropla ma ogromny wpływ na małe stworzenia.
Opady napełniają wodą basen kijanki.
Ale nawet dobrego może być za wiele.
Woda wchłonięta przez rośliny i korę dodaje starym drzewom mnóstwo ciężaru.
Rzęsiste deszcze zmywają cienką glebę.
Ogromne drzewa wytrzymują stulecia obfitych burz...
aż któregoś dnia...
Kiedy pada drzewo tego rozmiaru...
zostawia w życiu dżungli dużą dziurę.
Samica drzewołaza karłowatego przeżyła.
Ale jej kijanka jest odsłonięta.
A wąż Leimadophis epinephelus może to wyczuć.
Matka nie ma innego wyboru...
jak zacząć od nowa.
Katastrofa dla jednych jest uśmiechem szczęścia dla innych.
Tnące liście mrówki nie muszą się już wspinać.
Liście są od nich wielokrotnie większe.
Ale każda mrówka uniesie ciężar dziesięć razy większy od swojego.
A kolonia złożona z ośmiu milionów może ogołocić takie drzewo
w kilka dni.
Upadły olbrzym przyciąga też różnych innych małych amatorów liści.
Niestety pigmejki ich nie jedzą.
A utrata ważnego źródła soku bardzo komplikuje sprawy.
Te małe chochliki mają jednak zaskakująco drapieżną stronę.
Na sprężynowych nogach mogą skoczyć na odległość do trzech metrów.
Zakrzywione pazury chwytają jak minikotwiczki.
A te żujące korę zęby przydają się też do owadów.
Polowanie wśród plątaniny opadłych gałęzi przychodzi tym małpkom łatwo.
Zjedzą właściwie wszystko, co złapią.
Ale czasem pozory mylą.
Niezwykły pokaz mimikry.
Parodia gąsienicy w wykonaniu morderczego węża jest tak przekonująca,
że aż przeraża.
Po setkach lat w cieniu
poszycie lasu nagle kąpie się w blasku słońca.
Uśpione dotychczas ziarna zaczynają powoli, ale mierzą wysoko.
Teraz odbywa się wyścig w stronę światła.
Rośliny pnące startują szybko...
i tłamszą wszelkie podrosty, walcząc o nasłonecznione miejsce.
Wkrótce upadły olbrzym zostaje pokryty nowymi roślinami.
A luka przekształca się w bujną polanę.
Ale to wcale nie jest Eden.
Kolibry są lekkie jak kartka papieru.
Mały rozmiar nadrabiają agresją.
Dzioby niektórych są ostre jak sztylety, a nawet wyposażone w zęby.
Wszystko dla walki o kwiaty.
Kolibry muszą się odżywiać co kilka minut.
Upierzonymi językami wychłeptują nektar 20 razy na sekundę.
I muszą być szybkie.
Konkurencja jest bezwzględna.
Ale wcale nie musi tak być.
Z półokrągłych kwiatów helikonii
większość kolibrów nie może pić.
Ale pustelnik zielony ma długi, zakrzywiony dziób,
który pozwala spokojnie pić nektar.
No, prawie.
Mniejsze niż łepek od szpilki,
te kwiatowe roztocza prawie opróżniły helikonię z nektaru.
Żeby dostać się do następnego kwiatu, muszą złapać stopa.
Na swój rozmiar są niemal tak szybkie jak gepard.
Pędzą po dziobie kolibra...
żeby schować się w jego nozdrzach...
i tak przelecieć do następnego kwiatu.
Kiedy polana zarośnie,
poszycie znów pogrąża się w ciemnościach.
Te wilgotne warunki są idealne dla grzybów...
które rozkładają resztki powalonych drzew.
O wiele trudniej znaleźć tu świeże jedzenie.
Owocnia orzecha brazylijskiego jest dla wielu zwierząt za twarda.
Ale nie dla aguti.
Czego nie może zjeść teraz, zakopie na potem.
Z natury jest nerwowa.
Ma do tego dobry powód.
Margaj jest tylko nieco większy od kota domowego...
ale znacznie od niego groźniejszy.
Ciemne poszycie skrywa wiele drapieżników.
A w mniejszej skali są jeszcze bardziej złowrogie.
Na 40 małych odnóżach
ta pazurnica długości palca skrada się po cichu.
Ma taktykę łowiecką rodem z fantastyki naukowej.
Czujniki wibracji na jej ciele śledzą ruchy ofiary.
Musi podpełznąć bliżej...
żeby użyć swej sekretnej broni...
strzelających sieci.
Lepkie nici w parę sekund twardnieją.
Nie ma ucieczki.
Małe stworzenia muszą cały czas mieć się na baczności.
Samica drzewołaza karłowatego właśnie zniosła nowy lęg.
Ale jego ochrona należy do samca.
Jasna czerwień jest przestrogą dla drapieżników.
Jego skóra wydziela zabójczą toksynę.
Problem w tym...
że te węże są na nią odporne.
Są także bardzo wyczulone na każdy ruch.
Jeśli ani drgnie...
to może przeżyje.
Ale nie schowa się przed wszystkim.
Samiec-rywal.
Chce zająć jego terytorium.
Jeśli to zrobi, zje jego jaja.
Ten mały tata musi walczyć o wszystko.
Obaj są lekcy jak kostka cukru i mają równe szanse.
Mogą tak walczyć przez ponad pół godziny.
Mała żabka zaczyna się męczyć.
Ale tata wygrywa.
Zmusza rywala do odejścia, przynajmniej na razie.
Jeszcze przez dwa tygodnie musi pilnować jaj.
Kiedy las dojrzewa, rozwijają się bardziej złożone związki.
Ta pszczoła storczykowa ma niezwykłą misję.
Przeleciała ponad 40 kilometrów, żeby tu dotrzeć.
I nie jest sama.
To wyłącznie samce i wszystkie szukają jednego.
Wcale nie pyłku,
tylko perfum.
Ta orchidea produkuje aromat,
dzięki którym samice pszczół mu się nie oprą.
Zbiera więc tyle, ile tylko zdoła.
Ale jeśli będzie nieostrożny...
utopi się w nim.
Jest tylko jedno wyjście.
Jest bardzo ciasno.
Orchidea nie da mu odlecieć bez prezentu pożegnalnego.
Paczki z pyłkiem, przyczepionej do pleców.
Misja poszukiwawcza partnerki trwa nadal, ale orchidea spełniła swoje zadanie.
Życie pigmejek zdaje się wracać do normy.
Ostatnio trudniej o owady.
To nie problem.
Zajęły się kopaniem studni z sokiem w nowych drzewach.
Ich głośni sąsiedzi też wrócili.
Hałasują, wyżerają jedzenie...
i brudzą.
Kiedy natura wzywa,
to maluchy muszą rozwiązać problem.
Ten mały superbohater dba o czystość piętra koron.
Żuk rozmiaru zaledwie grosza.
Ale radzi sobie z robotą.
Spada z 20 metrów...
mocno się trzymając.
Za nim reszta ekipy sprzątającej.
Odtaczają kulki odchodów, żeby je zakopać.
Pokarm dla młodych.
I nawóz dla lasu.
Dżungla to złożony świat, pełen niezwykłych małych zwierząt.
Wszystkie odgrywają wyjątkową rolę.
Te maleńkie naczelne też znalazły swoje miejsce.
Ich mały, zatłoczony kawałek lasu wciąż się zmienia.
Ale na razie życie jest słodkie.
A na dole...
jeden orzech brazylijski zostawiony przez aguti...
powoli rośnie w cieniu.
Nigdzie się nie śpieszy.
Ze skromnych początków wyrastają giganty.
Dżungla może wyglądać jak nieskończony ocean zieleni...
ale każde jedno drzewo mieści uniwersum małych cudów.
Samica drzewołaza karłowatego
szuka bezpiecznego miejsca dla małej kijanki.
Powinna się zbierać...
żeby wychować nowe pokolenie.
Czeka ją długa droga...
na samą górę.
Napisy: Marzena Falkowska