Ziemia jest tak efektowną planetą,
że łatwo pominąć to, co w życiu najmniejsze.
Ale wystarczy się przyjrzeć...
żeby dostrzec cały niezbadany świat.
Świat, w którym drobni bohaterowie...
i małe potwory...
potrzebują niewiarygodnych supermocy...
żeby zatriumfować na przekór ogromnym przeszkodom.
Mały świat
Afrykańska sawanna.
Legendarna kraina.
Dom jednych z największych...
NARRATOR
...i najdostojniejszych zwierząt.
Ale pod stopami słoni znajduje się nieodkryty świat.
Świat ryjoskoczka.
Roi się od rozmaitych małych zwierząt. Jedne się pasą, inne polują.
Ale w krainie olbrzymów małym nigdy nie jest łatwo.
A wraz z nadejściem stad życie stanie się jeszcze trudniejsze.
SAWANNA
Ryjoskoczek jest niewiele większy od chomika,
ale znacznie od niego szybszy.
W swojej skali jest trzykrotnie szybszy niż gepard.
Pędzi z prędkością niemal 30 km/h, nieustannie szukając jedzenia.
Codziennie musi zjeść prawie jedną trzecią swojej wagi,
by mieć paliwo do tak szybkiego życia.
Zbudował więc sieć szlaków na ponad tysiącu metrów kwadratowych,
żeby ułatwić sobie znalezienie jedzenia nawet w porze suchej.
Kobra atakuje w mgnieniu oka.
Ale tory pomagają ryjoskoczkowi umknąć.
Jego tryb życia jest szalony... i samotniczy.
Inaczej niż królów tego wielkiego, czerwonego zamku.
Mangusty karłowate często zamieszkują kopce termitów.
Mają zaledwie rozmiar dłoni,
a siłę i ciepło znajdują w gromadzie.
Poranki na sawannie są zaskakująco zimne.
Aż się proszą, by dłużej pospać.
Ale nie dzisiaj.
Ten mały dzioborożec jest głodny.
Ma ochotę na śniadanie.
Dwadzieścia mangust i jeden dzioborożec tworzą może dziwną drużynę,
ale małym opłaca się trzymać razem.
Mangusty wypłaszają ofiarę,
podczas gdy dzioborożec wypatruje zagrożeń.
Mangusty karłowate patrolują duży obszar,
odpowiednik około 50 boisk do futbolu,
oznaczając po drodze swoje terytorium.
Im wyżej będzie ich zapach, tym większe wydadzą się innym.
Nawet w porze suchej ich skrawek ziemi zapewnia dostatecznie dużo pożywienia.
Choć są najmniejszym afrykańskim mięsożercą,
nie boją się zmierzyć z dużą zwierzyną.
Jadowity ptasznik Pelinobius muticus.
Wykorzystując każdą okazję,
ta zwarta drużyna może przeżyć nawet najcięższe czasy.
Ale wraz z nastaniem deszczów wszystko się zmienia.
Życie w trasie nie obfituje w schronienia.
Ale mangusty siedzą bezpiecznie w cieple.
Dobrze wybrały swój dom.
Kopce termitów zapewniają świetną ochronę przed żywiołami.
Mieszając ślinę i ziemię,
te pracowite owady budują zamki trwałe jak beton...
i duże jak słoń.
Po deszczach zaczynają przybywać duże zwierzęta.
Słonie jako pierwsze odciskają piętno na krajobrazie.
Pięciotonowy ślad stopy...
tworzy wodny świat pełny rozmaitych małych stworzeń.
Wśród nich jest jedno z najstarszych na Ziemi.
Przekopnice żyły w takich maleńkich stawach,
odkąd tworzyły je stopy dinozaurów.
Zaledwie parę dni po deszczu cała sawanna się zazielenia.
Zwierzęta zaczynają się objadać...
co ma ogromne konsekwencje.
Nie ma szans, żeby ryjoskoczek przesunął te odchody.
Ale nadciąga pomoc.
Żuki gnojowe prędko zabierają się za świeżą kupę...
w nadziei na ucieczkę z łupem
przed nadejściem konkurencji.
Ta kulka jest bardzo cenna.
To jego pokarm i nadzieja na zdobycie partnerki zrolowane w jedno.
W tym małym świecie jeden krok może spowodować komplikacje.
A masowy pęd może spowodować katastrofę.
Ponad milion antylop gnu i zebr. Największa migracja lądowa.
Obietnica świeżej trawy prowadzi je... właśnie tędy.
Czajki koroniaste wiją gniazdo na otwartej sawannie.
Nowy lęg tej samicy może zostać stratowany.
Sięga tylko do kostki,
ale nie boi się stawić czoła gazeli.
Ale stado antylop gnu jest niepowstrzymane.
O dziwo, żadne z jej jajek nie pękło,
ale do wyklucia został jeszcze miesiąc.
Szlaki ryjoskoczka są bardziej poszkodowane.
Pora na roboty drogowe.
Znów na pełnych obrotach.
Podczas gdy stada objadają się trawą, żyrafy sięgają do drzew.
Akacje obfitują w świeże liście.
Chronią je długie ciernie.
Ale półmetrowe języki nic sobie z nich nie robią.
Drzewo ma jednak drugą linię obrony.
Na odsiecz przybywa armia mrówek akacjowych.
Atakują każdą część żyrafy, w której mogą zatopić szczęki.
Aż w końcu odejdzie.
Na akacji rosną specjalne, obrzmiałe ciernie, dom dla lojalnej armii.
Drzewo ma też kielichy wielkości mrówek, wypełnione nektarem.
Pracując razem, małe stworzenia mogą stawić czoła gigantom.
Czasem jednak lepiej uciekać.
Ostre, tnące kły,
sto pięćdziesiąt kilogramów mięśni...
Guziec robi wrażenie.
A ta mangusta dobrze wie, czego potrzebuje.
Odrobiny pielęgnacji.
Najodważniejsza mangusta może wybrać najsoczystsze kleszcze.
Potem dołącza reszta drużyny i guziec zostaje gruntownie oporządzony.
Wkrótce do mangustowego spa truchta więcej klientów.
Mangusty oznaczają nawet stałych klientów jako swoje terytorium.
Małe i sprytne stworzenia
wykorzystują nawet najgroźniejsze zwierzęta.
Bąkojady dosięgają najwyższej nagrody.
Używają ostrych dziobów, żeby wyciągnąć pasożyty.
Kiedy jedna żywicielka ma dość, przenoszą się do następnej.
Bąkojady żywią się prawie wyłącznie na kopytnych.
Dzięki odrobinie pomysłowości i bardzo mocnemu żołądkowi,
małe zwierzęta czerpią garściami z migracji.
Ale drapieżniki, które przychodzą potem, są większym wyzwaniem.
Małe czajki właśnie się wykluły.
Pisklę wciąż poznaje
niebezpieczny świat.
Szakale to oportunistyczni łowcy.
A im mniejsze zwierzę,
tym łatwiej je dopaść.
Desperacki krok.
Dzielna matka robi wszystko, co może, żeby zwrócić uwagę na siebie...
a oddalić od pisklęcia.
Dopóki się nie rusza, jest prawie niewidzialne.
Ale trudno zignorować gryzące mrówki.
Mama odwraca uwagę.
Rozprasza szakala dokładnie tyle, ile potrzeba.
Będzie jednak musiała nadal chronić pisklę,
dopóki migracja się nie skończy.
Stada dręczy miniaturowa migracja,
która wszędzie za nimi podąża.
Roje much niepokoją większe zwierzęta.
Ale w małym świecie to ruchoma uczta.
Z dala od stad, odizolowane w wychodniach skalnych,
jaszczurki agama czekają, aż jedzenie przyjdzie do nich.
Przez większość czasu to dzieło przypadku.
Kiedy więc pojawia się większa okazja...
muszą ją wykorzystać.
W najgorętszej porze dnia odpoczywają tu lwy.
A wraz z nimi przylatują muchy.
I to dużo.
Odważnym szczęście sprzyja.
Ale lepiej nie budzić śpiącego lwa.
Może znajdzie się mniej bezpośrednia metoda.
Niesamowite, co może ujść na sucho małym.
Ale podejmując ryzyko...
lepiej nie igrać z losem.
Kiedy ziemia wysycha, stada ruszają dalej.
Nie wszyscy będą smutni, że odeszły.
Powraca spokój.
Ryjoskoczek odzyskał swobodę.
Poluje na owady w zawrotnym tempie...
i nic nie może go zatrzymać.
Czas się toczy...
i nadchodzą nowe wyzwania.
Wyschnięty ślad stopy słonia naprawdę może być końcem drogi.
Ale ten mały żuk jest silny.
Umie unieść ciężar dziesięć razy większy od swojego.
Kiedy stada odeszły, nie może sobie pozwolić na utratę kulki.
Jego herkulesowy wysiłek się opłacił.
Samica, gotowa skorzystać z jego najcenniejszej własności...
i zostać jego partnerką.
Mangustom też dobrze się żyje.
Przynajmniej przez większość czasu.
Pojedyncza mangusta może łatwo paść ofiarą kobry.
Ale kiedy się zbiorą...
tworzą mały, niepokonany gang.
A teraz mają nowych rekrutów.
Mają tylko miesiąc,
ale za trzy kolejne
będą dojrzałymi członkami drużyny.
Nawet w obliczu największej migracji na Ziemi
mali bohaterowie nie tylko przeżywają, ale i mają się świetnie.
Sawanna to legendarna kraina.
I jak się okazuje,
jedne z jej najwspanialszych opowieści... są maleńkie.
Napisy: Marzena Falkowska