EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRESERIE
PERS
1 April was tweede paasdag.
Ik was tot tien uur 's avonds op de redactie…
…en ging toen naar huis, naar Düsseldorf-Unterrath.
Toen viel me op…
…dat de stad vol zwaailichten was.
Brandweerwagens, ambulances, politiewagens.
Zoiets had ik m'n hele carrière nog niet gezien, niet ervoor en niet erna.
Ik volgde de politiewagens.
Ze reden allemaal richting de Kaiser-Friedrich-Ring.
Daar wonen rijke, beroemde mensen.
Ik wist nog niet wat er gebeurd was.
Ik zag een agent en vroeg hem:
'Wat is er aan de hand? De hele stad is afgesloten.'
Hij zei: 'Niet alleen de hele stad.
Ook alle snelwegen.
De wijde omgeving is afgezet.
Dus ik vroeg: 'Wat is er dan gebeurd?'
En hij: 'De ergste soort misdaad.'
'U hebt vast van de heer Rohwedder gehoord.'
'Wie is Rohwedder?'
'Kent u die niet?
Hij leidt de Treuhand in Berlijn.
Hij liquideert de DDR.'
Mijn vrouw en ik waren op skivakantie.
We reisden die avond terug naar Düsseldorf.
We kwamen langs het huis van Rohwedder. Overal licht.
En 20 meter voor het huis…
…zag ik een agent en ik stelde maar één vraag:
'Is hij dood?'
'Ja.'
Ik wist wat er gebeurd was. Dat was overduidelijk.
Goedenavond, dames en heren.
De ZDF biedt excuses aan voor de onderbreking van de film.
Daar is een trieste en schokkende reden voor.
Het hoofd van de Treuhand, Detlev Rohwedder…
…is laat maandagavond volgens de berichten rond 22.30…
…in zijn woning in Düsseldorf vermoord.
Het Duitse Rijk.
Niemand is van plan een muur te bouwen.
West- en Oost-Duitsland: een verdeeld land.
eendracht en recht en vrijheid…
Rote Armee Fraktion.
…krankzinnige aanvallen door barbaarse terroristen.
…voor het Duitse vaderland
herrezen uit ruïnes
Sloop deze muur.
Ons vaderland, herenigd.
bloei, Duits vaderland
Ik was skiën in Oostenrijk.
MINISTER VAN FINANCIËN
Mijn beveiligers maakten me 's nachts wakker en zeiden:
'Rohwedder is vermoord.'
Ik was pas twee dagen op vakantie.
En ik had me enorm verheugd op die skivakantie.
Hij zei: 'Pak jij je camera en maak foto's van dat raam boven.'
Ik zei: 'Maar ik kan niks zien.'
En hij: 'Zet de flits aan en druk gewoon af.
Je ziet later wel wat erop staat.'
Ik werd thuis gebeld…
…dat er een aanslag op Rohwedder was gepleegd. Waarom was direct duidelijk.
Onze rechercheteams gingen erheen, de technische recherche werd opgeroepen…
…en ze gingen direct aan de slag, midden in de nacht.
Er kwamen ontzettend veel agenten.
En het Bundeskriminalamt, de federale recherchedienst.
Vreemden namen het commando over.
Ik werd weggedrongen.
We kwamen tussen 3 en 4 uur 's nachts aan.
We gingen het huis in om een indruk te krijgen.
Het lichaam lag nog in de werkkamer op de eerste verdieping.
De heer Rohwedder lag tegenover het raam ineengezakt op de grond bij de boekenkast.
Goedenavond, meneer Schmok. -Meneer Voß
Heeft BZ van Düsseldorf de moord op de heer Rohwedder nu bevestigd?
Ja, die is bevestigd. De stad lijkt verlamd.
Hij was een bijzonder sympathieke man.
Maar hij wist ook dat hij gevaar liep door zijn nieuwe werk.
We gaan er zeker vanuit dat dit een politieke daad was.
Terug op de redactie heb ik meteen de film ontwikkeld.
Ik weet het nog precies.
Ik schrok van wat ik daar zag.
Je ziet hier twee kogelgaten…
…die door het raam zijn gegaan, dat van gewoon glas was.
Eén kogel raakte en doodde Karsten Rohwedder.
De tweede verwondde zijn vrouw, die achter hem stond.
Als de lokale politie…
…de beschermende maatregelen naar behoren had getroffen…
…dan had er geen gewoon glas in die ramen gezeten…
…maar kogelvrijglas wat de kogels had gestopt.
Nog altijd begrijp ik niet…
…waarom in zijn huis alleen de begane grond…
…voorzien was van veiligheidsglas.
In het huis waar ik woonde…
…waren echt alle ramen…
…en alle deuren dusdanig ontworpen…
…dat ze bestand waren tegen een directe aanval.
Dan voel je woede en medelijden.
Woede en medelijden.
Woede omdat dat wat je wilde beschermen, niet beschermd was…
…en medelijden met de mensen…
…die de staat vertrouwden en die de staat niet heeft kunnen beschermen…
…of niet heeft willen beschermen.
Dit is het Erste Deutsche Fernsehen met het nieuws.
Het hoofd van de Treuhand Rohwedder is kennelijk door terroristen gedood.
Hij was een sleutelfiguur in de tot nu toe vergeefse poging…
…om de economie van het voormalige Oost-Duitsland te hervormen.
De linkse RAF eist de aanslag op…
…maar een Duitse veiligheidsbeambte zegt dat de Stasi…
…de voormalige Oost-Duitse geheime politie, betrokken zou zijn.
Of de RAF de aanslag echt heeft gepleegd…
…wilde de procureur-generaal niet bevestigen.
Men verwacht niet de daders snel op te pakken, als dat al gebeurt.
Minister van Financiën Waigel, onder wie de Treuhand valt…
…onderbrak zijn paasvakantie en kwam naar Bonn.
Rohwedder is naar mijn mening…
…de martelaar, of een martelaar van de Duitse hereniging.
En daarom…
…verdient hij een diepe dankbaarheid…
…voor zijn moed en zijn bereidheid…
…om de risicovolle taak bij de Treuhand op zich te nemen.
Voor het belang van Duitsland.
MARTELAAR
Rohwedder leidde de grootste industriële holding ter wereld.
ONDERDIRECTEUR TREUHAND
Die holding omvatte zo'n 15.000 Oost-Duitse bedrijven.
Havens, staalbedrijven, textielindustrie, chemische industrie.
Naar westerse maatstaven hadden ze alle problemen die je maar bedenken kunt.
En al die 15.000 ondernemingen moesten gesaneerd worden.
Een gigantische klus.
Waarschijnlijk uniek dat één agentschap, de Treuhand…
BEDRIJFSJURIST TREUHAND
…de bedrijven moest groeperen, herstructureren, liquideren en verkopen.
Mevrouw Breuel, uw reactie op de aanslag…
Alle medewerkers zijn bedroefd en voelen de plicht…
…de heer Rohwedders werk voort te zetten.
Dat is onze plicht, die we heel serieus nemen.
Verschrikkelijk. Afschuwelijk. Ik heb er geen woorden voor.
Verschrikkelijk. Hij was mijn baas. -Ik ben verdrietig.
Woedend, eigenlijk.
Ik vraag me wel af…
…waar de veiligheidsmaatregelen om hem te beschermen waren.
Ik kom de dag na de moord op Rohwedder…
…bij de Treuhand.
Het was er druk.
Die hele routine, die hele dans, die liep gewoon door.
Er stonden investeerders, bedrijfsleiders die krediet wilden…
…investeerders die informatie wilden over hun overnames.
Ik voelde me daar niet op m'n plek.
Ga maar na, je werkt ergens, en de baas wordt doodgeschoten.
Hoe ziek is de structuur die zoiets ontketent?
Een man geeft zijn goede baan in het Westen op…
…om naar het Oosten te komen om die uitdaging aan te gaan.
Terwijl allerlei betweters lekker in München of Bonn zaten…
…en allerlei onzin liepen te roepen…
…kwam hij de uitdaging aangaan.
En die man wordt vermoord. Ik vond het pervers.
De economie van de voormalige DDR staat op instorten.
De problemen in de nieuwe Bundesländer stapelen zich op.
Meneer Rohwedder, velen vragen zich af: waarom neemt hij dit op zich?
5 WEKEN
VOOR DE MOORD
Wellicht geeft uw achtergrond ons daar meer inzicht in.
In 1932 werd u geboren als zoon van een boekhandelaar in Gotha.
Dat ligt in Thüringen. U komt uit het midden van Duitsland.
Speelde dat een rol in uw beslissing?
Ja, ik was altijd al erg geïnteresseerd in de zogeheten nieuwe Bundesländer.
Tijdens mijn tijd in Bonn reisde ik vaak naar de DDR.
Hereniging is altijd belangrijk voor me geweest, en daarom ben ik…
…ondanks alle kritiek en alles wat men tegen mijn werk kan aanvoeren…
…heel trots dat ik dit mag doen.
En dat gaat boven alle moeilijkheden die op ons afkomen.
Bovenmaatse bedrijven, zelfingenomen medewerkers, ouderwetse machines…
…lage productiviteit en bovenal: moeilijk verkoopbare producten.
De Treuhand wordt overweldigd door de schaal van de problemen.
Wat vindt u van de Truehand?
Niet best. -Hoezo?
Tot nu toe hebben ze meer kapotgesaneerd dan ze banen hebben gecreëerd.
Mijn vrouw is al werkloos.
Iedereen is bang.
We zijn nu slechter af dan voor dit alles.
Je voelt je ongelukkig in jezelf…
…want je weet niet of je betaald werk houdt of niet.
De situatie wordt gekenmerkt…
…door een snelle stijging van het aantal werklozen en grote aantallen…
VOORZITTER TREUHAND
…bedrijven die failliet gaan.
De werkloosheid is deprimerend.
In veel regio's ook desastreus en alarmerend.
Ze hebben alle recht om vertwijfeld te zijn…
…want ieder van hen is daar op de zaak en doet z'n werk goed.
Dat maakt zo'n beslissing heel hard.
We…
…nemen die beslissingen niet licht bij het agentschap.
Bij elk besluit denken we aan wat het betekent voor de mensen.
Ik heb hier 18 jaar gewerkt.
En nu ben ik 43 en vind ik nergens werk meer.
Het arbeidsbureau stuurt me van hot naar her.
Sociale Zaken al net zo.
M'n woning is eerder een krot.
M'n zenuwen kunnen niets meer hebben. Echt waar.
Met maar 500 mark ww-uitkering…
…sta ik op het punt dat ik me net zo lief maar verhang. Zo ver komt het nog.
En dan neem ik m'n kinderen mee.
Reken daar maar op. Die laat ik hier niet alleen achter.
Hebt u gisteren echt het gas opengezet?
Ik wist niet meer wat ik moest doen.
We komen er wel doorheen.
We gaan vechten.
18 MAANDEN VOOR DE MOORD
OOST-BERLIJN HOOFDSTAD VAN DE DDR
Niemand in de DDR had honger. Iedereen had een woning.
Niemand was dakloos.
Dat soort zaken waren uitstekend geregeld in de DDR.
Bedrijven liepen goed, de mensen werkten hard.
Maar het was een hamsterwiel.
Het leverde niets op. Er werd geen welvaart geproduceerd.
Als in 1989 de muur niet was gevallen…
…was het land in twee, drie, minder dan vijf jaar helemaal ingestort.
Het systeem was zo gammel…
…en de hele interne structuur ook.
Geen geweld.
Niemand wilde zich meer inzetten voor de intrinsieke waarden.
Vrijheid.
Duizenden vooral jonge mensen in veel steden…
…eisen vrijheid en politieke hervormingen.
Deze 9e november is een historische dag.
De DDR deelt mee dat vanaf nu de grenzen voor iedereen geopend zijn.
De hekken in de muur staan wijd open.
9 november blijft voor iedereen die toen politiek actief was…
…een dag die je nooit meer vergeet.
Oost-Berlijners staken dolblij de grens over die 28 jaar lang dicht was voor ze.
Dit was duidelijk een van Berlijns meest dramatische dagen.
Maar te midden van de vreugde om wat er gebeurde…
…kwam direct de vraag:
En wat nu?
Wat staat de minister van Financiën te wachten?
Al dagen eerder waren we bij het ministerie van Financiën gaan bedenken…
…wat er moest gebeuren…
…om de DDR uit die rampzalige economische situatie te krijgen.
Ik sta nog steeds versteld…
…van hoe innovatief het ministerie van Financiën is opgetreden.
In 1989, toen de Muur viel…
MINISTERIE VAN FINANCIËN AFDELINGSHOOFD
…was ik vanaf november in een toestand…
…van waakzaamheid, klaar voor elke ramp.
Dat had ik mijn hele leven nog niet zo gevoeld.
Er was een handboek in twee delen over de DDR.
Dat haalde ik erbij om de instellingen te leren.
Er waren onderzoeken naar de economie in de DDR.
Die haalde ik er allemaal bij en ik dacht…
…met mijn jeugdige arrogantie, ik was toen 44:
Niemand weet meer over de DDR dan ik nu.
En met die mentaliteit ging ik aan de slag.
Het was een beslissend moment…
…om de economie en sociale structuur van de DDR om te vormen.
Dus dat betekent…
…concurrentie, bezit, een onafhankelijk financieel beleid.
Dat hadden we allemaal al bedacht voor de bevolking van de DDR.
Op 14 november werd ik gebeld door de ministerraad.
'Je bent nodig in de regering.'
Na een halfuur kreeg ik het hoogste ambt van mijn leven.
MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN DDR
Op die dag was mijn tweede zoon jarig.
Geweldig.
En toen ging alles van start.
Uit de nationale en internationale kranten kreeg ik geen wrok mee.
Het was eerder: 'Ze is dapper.'
Of: 'Ze komt uit een vak waar mensen verschil willen maken.'
Dat was vooral de tendens.
Christa Luft sprak duidelijke taal: de regering wil een radicale…
…maar gereguleerde overgang naar de markteconomie.
Wij voorzien een markteconomie…
…die economisch efficiënt is en die internationaal kan concurreren.
We wilden via de vrije handel…
…mensen stimuleren om MKB-bedrijven te starten.
We hadden in de Volkskammer al een wet aangenomen over joint ventures.
Dat soort zaken stonden niet alleen in de planning…
…maar waren deels al gaande.
Een paar weken lang geloofden we echt…
…dat het land een sprong vooruit zou maken en veel beter zou worden.
Dat de DDR zich zou ontwikkelen zonder de nadelen…
TOETSENIST RAMMSTEIN
…als de Stasi en de onderdrukking en de betutteling door de partij en die onzin.
We dachten, nu wordt het open en losser.
Min of meer een paradijs.
Veel van ons hebben geprobeerd onze dromen waar te maken.
Bijna iedereen begon een café of bar.
Als kinderen in een speelgoedwinkel die eindelijk ook mochten meedoen.
Dat merkte je aan de vreugde waarmee ze zeiden: 'Ja, we schenken witte wijn…
…en we zijn alleen 's nachts open.'
Vaak was het een flat in een achterhuis en iedereen gewend was…
…om daar 's avonds wat te gaan drinken.
Iedereen deed wat ie kon.
De ene had Bockwurst, de ander kwam met salade met olijven of zoiets exotisch.
Iedereen maakte z'n dromen waar met een enorm gevoel van vreugde.
We moeten ons eigen pad vinden en deze kans benutten.
Er moet veel anders, maar zonder kapitalisme, zonder dat we de BDR worden.
makkers, ten laatste male
Ons gaat het erom dat dit ons land blijft…
…en dat niemand anders erover beslist.
Soms voelde ik me vreemd…
…en dat overkwam de mannen ook.
Zo had ik in het begin van mijn functie in januari 1990…
…een vergadering met zo'n 15 managers uit voormalige DDR-Länder.
En ik was de enige vrouw. En ik moest de openingstoespraak houden.
U wordt verweten dat u om de hete brij heen draait.
U spreekt niet over een sociale markteconomie.
Hoe ziet uw regelgevend kader eruit?
Weet u, dat kan ik toch echt niet accepteren.
Ik had iets van drie minuten voor de inleiding.
En ik heb duidelijk gezegd…
…dat we kiezen voor een functionerende interne markt…
…die werkt volgens de principes van de markteconomie…
Daar zag ik Rohwedder voor het eerst in het echt.
Hij was een reus.
Enorm en barok.
Hij legde veel nadruk op zijn ervaring met sanering…
…opgedaan bij Hoesch, dat werd ook niet ontkend.
Rohwedder zei: 'Wat nodig is…
…is dat de bedrijven uit de DDR zich op de wereldmarkt bewijzen.
Dat is cruciaal.
Niet elk bedrijf moet direct geprivatiseerd worden.
Als de DDR het tempo kan bijbenen…
…denk ik dat er snel een kader ontstaat…
…waarbinnen mensen kunnen werken en willen leven.
We moeten optimistisch zijn.
Dat gaat volgens mij het beste als beide partijen constructief samenwerken.
Ik kreeg ook de indruk…
…dat hij niet iemand was die met de botte bijl zou hakken.
Hij was voorzichtig en bedachtzaam, niet overenthousiast…
…en niet uit op eigen roem.
Hij wilde echt iets nalaten.
Dank u wel voor uw komst.
Nu terug naar de studio in Berlijn.
Vanuit mijn politieke ervaring wist ik…
…dat de zaken moeten rijpen tot het juiste moment aanbreekt…
…zoals goede kaas.
En dan moet je die ook echt eten…
…want anders gaat ie stinken en is het te laat.
Ik bedoel dat het een proces was.
Natuurlijk wilde ik dat het eindigde met de Duitse hereniging.
Ik was er vast van overtuigd dat de waarde van de DDR nul was.
Uiteraard zag de DDR dat anders…
…maar het deed er niet toe wat het vermogen van de DDR waard was.
De waarheid kwam uiteindelijk boven.
Eind januari vond ik dat ik…
…een haalbaar en doordacht concept had voor een monetaire unie.
Het was een document van 15 pagina's en het moest nog 14 dagen geheim blijven…
…tot alle voorbereidingen getroffen waren en zo, dus half februari was het zover.
13 FEBRUARI 1990
14 MAANDEN VOOR DE MOORD
MINISTERIE VAN FINANCIËN
Toen kwam minister van Economische Zaken Luft naar ons toe…
…en eiste speciale compensatie ter waarde van 15 miljard mark.
En vrij veel West-Duitse politici, waaronder leden van het kabinet, zeiden:
'Je hoeft ze misschien geen 15 miljard te geven…
…maar tien of acht, of tenminste zeven moet je ze wel geven.'
Ik heb toen nee gezegd.
We vlogen vanaf Berlin-Schönefeld met Interflug naar Bonn.
We stapten over in een helikopter…
…en landden daarmee in de tuin van de Bondskanselarij.
Helmut Kohl stond met zijn hele team op een rij voor de Bondskanselarij.
Voor mij voelde het alsof we naar een begrafenis gingen.
Ze stonden daar met uitgestreken gezichten.
Ze vroegen ons binnen te komen.
Het halve kabinet zat al klaar in de NAVO-hal.
Naast Kohl zat Waigel en er waren ook veel anderen.
Kohl…
…zat vooraan als een soort boeddha.
En…
Hij zei iets over hoe geweldig het was en nog 'n paar weken, dan is het geregeld.
Toen mocht ieder van ons iets zeggen.
'Bondskanselier, de economie van de DDR staat er slecht voor.
Wat we nodig hebben is een injectie…
…maar geen dodelijke.
Gun ons tijd.
We hebben twee tot drie à vier jaar nodig…
…om ons voor te bereiden op deze stap…
…anders redt niet iedereen het.'
Niks ervan.
Ik heb toen nee gezegd.
Dat economische systeem…
…krijgt geen cent en ook geen mark.
We zijn bereid om meer te bieden…
…maar alleen als er een systeem wordt ingevoerd…
…dat het economische en sociale systeem fundamenteel verandert.
En daaruit kwam het idee voort…
…om een monetaire unie te sluiten met de DDR…
…maar wel onder voorwaarden.
Ze wilden er niets van weten.
De regering wilde ons absoluut geen cent geven.
'We kunnen…' 'Nee,' zei Waigel.
'Absoluut onmogelijk. En alles moet ook veel sneller.'
We gaan het stap voor stap doen.
Het was een van de interessantste uitdagingen…
…die ik in mijn politieke bestaan als minister van Financiën heb meegemaakt.
Een complete nationale economie hervormen.
Dat was op die manier nog nooit voorgekomen.
Rohwedder waarschuwde tegen een monetaire unie van DDR en BDR.
Het is erg riskant omdat veel DDR-bedrijven gedwongen moeten sluiten…
…als ze opeens internationaal moeten concurreren.
Dat kan tot enorme werkloosheid leiden.
We zochten een bijzondere man om de Treuhand te leiden.
Iemand die die enorme en buitengewone taak aan zou kunnen.
Rohwedder was er bijzonder gekwalificeerd voor.
Helmut Kohl en ik vonden allebei…
…dat we hem moesten vragen om de taak op zich te nemen.
Directeur Rohwedder van Hoesch, gevestigd in Dortmund…
…moet de voormalige staatsbedrijven van de DDR loskoppelen en privatiseren.
Rohwedder wist in het begin waarschijnlijk niet…
…wat er op hem af zou komen.
Hij heeft ook getwijfeld of hij de leiding op zich zou nemen, herinner ik me.
Hij twijfelde, maar 't was onvermijdelijk. Hij liet zich ter verantwoording roepen.
Hij diende… Noem het beestje bij de naam: hij diende het vaderland.
9 MAANDEN
VOOR DE MOORD
SOCIALE AFBRAAK + BEDRIJFSVERNIETIGING = TREUHAND
Al vrij snel volgden de eerste grote ontslaggolven.
Voor het eerst hadden mensen geen recht op werk en moesten naar het arbeidsbureau.
De volgende graag.
De frustratie daarover trof de Oost-Duitsers als een mokerslag.
De agressie jegens de Treuhand nam steeds verder toe.
WERK VOOR IEDEREEN
U bent een van de meest gehate West-Duitsers onder de Oost-Duitsers.
Met één pennenstreek van u verdwijnen duizenden banen.
760.000 mensen zijn hun werk kwijt in de nieuwe Bundesländer.
Hoe ga je daar menselijk mee om?
U moet wel omdat het om economische redenen nodig is…
…maar veel mensen staan op straat.
Rohwedder was de meeste bedreigde man van West-Duitsland op dat moment.
Die analyse, door ons gemaakt en door mij ondertekend…
…ging naar de lokale politiedienst, de binnenlandse veiligheidsdienst…
…de procureur-generaal en naar Binnenlandse Zaken.
We hebben toen besloten dat Rohwedder een K-106-persoon was.
Daardoor kwam hij in de categorie voor het hoogste risico…
…en stond vast dat hij extreem gevaar liep.
Het zogeheten antiterreurconcept 106.
Dat heeft tot kern:
Mogelijke doelwitten worden vanuit verdekte opstellingen gemonitord.
Zo wordt al vroeg duidelijk…
…of deze prominenten door terroristen bespied worden.'
De classificatie K-106 houdt in…
…dat de lokale politie Rohwedders omgeving in de gaten houdt…
…in de wetenschap dat hij bespioneerd kan worden.
We hebben heimelijke surveillance geregeld en vervolgens afgewacht…
…of er een aanslag op Rohwedder zou komen.
Zo werkt K-106.
Hier woonde de familie Rohwedder.
In de Villa Maximilian.
Het huis stond in een buurt waar de mensen niet bepaald arm zijn.
Het staat er vol met grote villa's.
Het is een buurt waar vreemden opvallen.
Alles wat er niet hoorde, viel meteen op..
Ik zou er ook opgevallen zijn.
In 1991 toen Rohwedder werd vermoord…
…werkte ik voor de Düsseldorfer Express…
…als misdaadverslaggever.
En dat ben ik nu nog.
TREUHANDBAAS ROHWEDDER VERMOORD
De aanslag is absoluut lang van tevoren voorbereid.
De manier waarop ie is uitgevoerd…
…had moeten opvallen.
Helaas viel het geen politieagent op…
…en ook geen bodyguard.
Die waren er namelijk niet.
Hij woonde alleen in dat huis…
…en de enige keer dat hij wat van de politie zag…
…was misschien om de vier uur een patrouille.
12 DAGEN
VOOR DE MOORD
Federale Recherche afdeling Terreur, Treuhand-taskforce.
Het huis van de heer Rohwedder is voorzien van beschermende middelen.
Vastgesteld is dat de bewakingscamera's op de dag van de aanslag uitgezet waren.
De laatste opnamen waren van 21 maart 1991.
De zaak-Rohwedder heeft me nooit meer losgelaten.
Het is altijd mijn grote wens geweest…
…er met mevrouw Rohwedder over te praten.
Er waren twee telefonische interviews met haar.
Mevrouw Rohwedder klaagde bitter…
…ze huilde bijna aan de telefoon, dat haar man nu nog zou leven…
…als er meer was gedaan om hem en haar te beschermen.
Toen hij die Witte Donderdag thuisgebracht werd door zijn twee begeleiders…
…zei ik dat ook.
Ze reageerden heel koel, van: 'Wat verwacht u nu?
Moeten we steeds de Rijn over per boot?
We hebben toch heimelijke surveillance.'
Ik heb voorgesteld dat er een bewaker voor de deur gezet kon worden.
Hoe dan ook, ze hebben niets gedaan.
NACHT VAN DE MOORD
Nu de dag van de aanslag.
In het kader van de beveiliging…
…werd de woning tijdens de late dienst op 1 april 1991 als volgt gecontroleerd:
om 15:05, 17.55 en 20.10 uur.
Tijdens de nachtdienst werd niet gecontroleerd.
Er waren duidelijke aanwijzingen dat er iets te gebeuren stond.
's Nachts ging de telefoon…
…en toen we opnamen, bleef het stil.
Toen werd er aangebeld.
Ik keek naar beneden: niets. Niemand te bekennen.
Mevrouw Rohwedder was erg verbitterd…
…dat er niets werd gedaan.
En drieënhalf uur later was haar man dood.
Voorlopig verslag van de lijkschouwing op Detlev Karsten Rohwedder.
Kogel in de borst met ingangswond in de rug…
…direct links van het midden.
De schotwond loopt van linksonder tot rechtsboven.
De ruggenwervels zijn doorboord en versplinterd…
…ter hoogte van de vijfde borstwervel.
De ruggengraat is volledig doorboord.
Schot door de luchtpijp.
De doodsoorzaak is inwendige bloeding.
Een moeilijke foto.
Dat zo'n carrière op die manier eindigt…
Als ik het zo mag stellen.
Uiteindelijk bewijst dit ook hoe het land tekortschiet…
…deze foto.
Dat het niet in staat was…
…om te voorkomen dat zo iemand werd doodgeschoten.
POLITIE
Vanavond, 18.00 uur.
Inmiddels ligt er een bos bloemen bij het huis van Rohwedder in Oberkassel.
Detlev Karsten Rohwedder, hoofd van de Treuhand…
…kreeg geen politiebescherming op het hoogste niveau.
Het hoofd politie van Düsseldorf heeft Rohwedder niet zo beschermd…
…als wel had gemoeten.
Ze hebben besloten om dat niet te doen.
Dat is een bewuste keuze.
Er was geen coördinatie.
De lokale politiedienst van Düsseldorf was bij terreurbestrijding…
…een bijzonder zwakke politiedienst.
Eigenlijk de zwakste binnen heel Duitsland.
Iedereen riep dat de ander verantwoordelijk was.
Op mij kwam het over als een complete chaos.
Dat gold ook voor het aanbrengen van kogelvrij glas.
Beneden was kogelvrij glas geïnstalleerd, maar niet boven.
Medewerkers van Hoesch, verantwoordelijk voor de beveiliging, verklaarden…
…dat het kogelvrije glas op verzoek van de familie Rohwedder…
…alleen op de begane grond en absoluut niet boven geïnstalleerd mocht worden.
Mevrouw Rohwedder zei…
…dat de bovenverdieping ook beschermd moest worden.
'Dat is het kantoor van mijn man en daar willen we dat glas ook.'
En de procureur-generaal en de binnenlandse veiligheidsdienst…
…die ik het vaak heb gevraagd…
…weigerden ook maar iets te zeggen.
Het zou invloed hebben op de Duitse nationale veiligheid.
Onder leiding van de BKA…
…kreeg het hoofdbureau van de politie een speciale Treuhand-taskforce.
Naar hun eigen zeggen zijn ze nauwelijks gevorderd.
Intussen zijn er ruim 100 tips binnengekomen, maar die beloven weinig.
Niets. We hadden niets.
Geen idee of het mannen, vrouwen, twee, drie, vijf waren…
…of ze met de trein, de auto of op de brommer kwamen…
…of met een roeibootje over de Rijn. Niets.
Op 3 april heb ik een helikopter gecharterd…
…en ik wilde absoluut wat daar gebeurd was…
…vastleggen vanuit de lucht.
Het koste duizend mark, maar het was interessant.
Ik vloog met de heli over de plaats delict…
…omdat ik wilde weten hoe de daders op de plaats delict waren komen.
Vanuit de lucht zag ik onder me het huis van Rohwedder.
Ik kon de politietape nog zien. Er stonden nog altijd patrouillewagens.
En ik zag nog altijd een stoel…
…en dat was de stoel waarop de scherpschutter had gezeten.
De schutter had zich in een volkstuin verscholen.
Bewapend met een geweer zat hij hier op een tuinstoel…
…tot zijn doelwit de werkkamer in kwam.
Verder heeft men daar een verrekijker gevonden…
…een handdoek…
…en een bekentenis.
Wat betreft de bekentenis die op de plaats delict gevonden is…
…duurt het onderzoek nog voort.
Wij stelden vast dat de brief echt was.
Hij kwam overeen met onze verwachtingen.
We zeiden altijd al: als er een aanslag op Rohwedder komt…
…verwachten we een verklaring als deze.
De Rote Armee Fraktion heeft in die bekentenis…
…over de aanslag op Rohwedder beschreven…
…hoe de fabrieken met de grond gelijk gemaakt werden.
Hoe zonder zorg voor het persoonlijke lot van de mensen…
…het Westerse systeem ze door de strot geduwd werd.
Dat waren de exacte woorden in de brief van de Rote Armee Fraktion.
Ik kan hem voorlezen. Ik heb hem hier.
Ondertiteld door: Jolanda van den Berg