SERIAL NETFLIX
Powracamy.
Poważnie?
Przygotujcie się na nowe przygody.
Mamy tylko kilka szans.
Ostatnie lata były wariackie, trochę wam o nich opowiem.
Darin stracił dom w pożarze w Malibu,
ale już buduje od podstaw swój wymarzony eko-dom.
Niech przemówi do mnie ziemia.
Chyba brzmię jak szaleniec,
ale właśnie wtedy stworzę najwspanialsze miejsce.
W międzyczasie
mieszka w jurcie.
Na początku 2020 wyjechałem z USA na parę tygodni,
żeby odpocząć, trochę posurfować.
A wtedy bum!
Musiałem przedłużyć pobyt o parę tygodni.
Potem o parę miesięcy.
Z początku zwyczajnie tu utknąłem,
ale dzięki temu pokochałem ten kraj.
Chciałem, by moi bliscy
też nacieszyli się tym pięknem.
Na tym kontynencie jest trochę inaczej.
To wyspa.
Podeszli agresywnie do lockdownu, restrykcji i masek.
Co ty.
Spokojnie.
Dzięki temu liczba infekcji i zgonów była stosunkowo niska.
W czasie kręcenia najbezpieczniejszą opcją było sprowadzić wszystkich tutaj.
Tak też się stało.
DUCH AUSTRALII
Dziewiąty dzień hotelowej kwarantanny.
Jak w Dniu Świstaka.
Trochę zjadłam.
Tym razem poznamy bliżej szósty największy kraj na świecie.
Poznamy jego rozmaite biomy, klimaty i organizmy.
O rany!
Udamy się, gdzie tylko można, od szczytów gór…
Ładne biuro.
…po rafy koralowe, degustując po drodze lokalne specjały…
Ja cię kręcę.
jak najbliżej ich źródła.
Za dobrą wodę.
Poznamy wielkich innowatorów.
Zbiera, łączy, rozdziela
i rozprowadza do wszystkich części biosfery.
Szukają czystszych i bardziej zrównoważonych sposobów na życie.
Nabyta tu wiedza posłuży nam
jako swoisty mikrokosmos całej planety.
W tym odcinku skupimy się na ochronie siedlisk.
Maluszek!
Poznamy czołowych eko-bojowników.
To nasz Park Jurajski.
Przyjrzymy się, jak chronią między innymi zwierzęta i uprawy.
- To już ostatnia prosta. - Hejka.
Zobaczymy, jaki ma to związek z nami.
To w końcu nasze wspólne siedlisko.
Widzicie? To Ziemia. Tutaj mieszkamy.
Ruchy.
Akcja.
Nareszcie!
Minęły dwa tygodnie, ekipa zakończyła kwarantannę.
Hurra!
Rodzinka Podróży powraca.
Jak leci, stary?
Dobrze cię widzieć.
Jaram się. Dajmy czadu.
Widziałem cię za kamerą.
Dobrze cię widzieć.
Kopę lat.
- Włosy są? - Jasne.
Tak jest!
Szybka lekcja historii.
Kultura australijskich Aborygenów
ma około 60 000 lat,
a dzisiejsze pokolenia pielęgnują przekazywane od wieków obyczaje,
by uczcić i podtrzymać swoją historię.
W kraju jest około 500 różnych grup Aborygenów.
Każda ma swój język i obyczaje,
ale wszystkie łączy ceremonia powitalna.
Zgodnie z tradycją, przed wyruszeniem w głąb ziemi plemienia,
musimy się przedstawić, omówić nasz cel,
i poprosić o pozwolenie, wszystko jako wyraz szacunku.
Przed kolonizacją brytyjską
Australię zamieszkiwała niegdyś wyłącznie ludność natywna,
którą stanowiły różne grupy Aborygenów.
Oto członkowie nacji Darug,
których korzenie sięgają początków kontynentu.
Robimy to z szacunku dla ich kraju
i dla uznania ich jako pierwotny lud tej ziemi.
NACJE GADIGAL-DARUG, BAUDAWAN-YUIN, WIRDJURI I NGEMBA
Witajcie w kręgu, bracia.
Dziękujemy.
W moim obozie jesteście pod moją ochroną.
Gdy przekroczycie tę granicę
i przejdziecie przez dym, zostaniecie jednymi z nas.
Poproszę was, byście przedstawili się wujkom
i powiedzieli, co was sprowadza.
Nazywam się Zac. Urodziłem się w hrabstwie San Luis Obispo w Kalifornii.
Chyba jestem tutaj,
by czegoś się nauczyć, poznać oraz zrozumieć waszą kulturę,
a także waszych rodaków, i stać się z nimi jednością.
Piękne, dziękuję ci.
Na nazwisko mam Olien, a na imię Darin.
Urodziłem się w Minnesocie w Stanach Zjednoczonych.
To zaszczyt być tutaj.
Czuć tutaj prawdziwą moc żywiołów.
To ogromny zaszczyt być tutaj. Jestem za to wdzięczny.
Rytuał pochodzi od pierwotnych ceremonii,
gdy członek sąsiednich plemion wkraczał do innych obozów.
Ogień symbolizuje ducha, a dym oczyszczenie.
Jeśli przybysze niosą złe duchy,
dym je odpędzi.
Przybysze zostają oczyszczeni i mogą kontynuować podróż.
Oczyśćcie waszą więź z Ojcem Niebo.
Zanurzamy głowy w dymie.
Oczyszczamy naszą więź z Matką Ziemią, oczyszczamy nasze stopy.
Oczyszczamy nasze ciała,
bo oto nachodzi czas nowego początku.
Dym dociera tylko tam, gdzie musi.
Ofiarowuję wam kawałek materiału, to opaska ceremonialna.
Jest pomarańczowa. To symbol krwi naszej ojczyzny
i Praojca Słońce, naszego wszechpotężnego dziada,
który zebrał nas razem.
Od teraz będę was chronił.
Powstańcie, proszę.
Ta opaska ceremonialna to dar od nas.
Na powitanie pośród nas i ziem, po których stąpamy.
Oto ochra. Ustrzeże was przed krzywdą.
W moim języku mówimy Warami. To oznacza „Witajcie”.
Mamy błogosławieństwo starszyzny.
Dostaliśmy też parę rad przed rozpoczęciem wyprawy.
Niech mój najcenniejszy organ spotka twój.
- Serce do serca. - Cudowne.
- Witaj, bracie. - Dziękuję, bracie.
- Dziękuję. - Witaj, bracie.
Z tobą też, Zac.
- Serce do serca. - Dziękuję.
Niechaj prowadzi nas miłość.
Dokładnie, dzięki.
- Witaj, bracie. - Warami.
Zostaliśmy powitani.
Cała ekipa przeszła przez ceremonię. Poruszyła wszystkich.
Czas na kolejną nowość.
Aby zredukować nasz ślad węglowy
w czasie produkcji programu
i zrobić coś dla naszego siedliska, czyli planety,
nadeszła mała zmiana.
W pełni elektryczny?
Poważnie?
Czad.
Nowa fura.
Na niektóre wyprawy będziemy potrzebować hybryd,
ale ta nowa zabawka będzie naszym numerem jeden.
Pełen wypas.
Jest świetna. Poprowadzisz?
Jasne.
Przejechaliśmy Mitcha?
Mitcha nie przejedziemy.
Akcja.
Gotowy, panie Zip-a-Dee-Doo-Dah?
Muszę jechać po właściwej stronie.
W tym przypadku to lewa.
- Genialna fura. - Jedź, ja się prześpię.
Słodkich snów.
Wyruszając w drogę szlakiem ochrony siedlisk,
chcemy wpierw docenić dziewicze rejony Ziemi,
dzieło samej natury.
Sto kilometrów na zachód od Sydney
leży obszar światowego dziedzictwa UNESCO, znany jako Góry Błękitne.
Są nie tylko przepiękne.
To też dom wielu rzadkich i zagrożonych gatunków.
Patrz na to.
Co za miejsce.
Jego część stanowi też chroniony park,
gdzie można między innymi biwakować i zwiedzać.
Ioniq zabrał nas w Góry Błękitne.
A jeśli lubicie przygody tak jak my,
umówcie się z Danem na niezapomniane przeżycie.
- Jestem Zac, miło mi. - Dan.
- Ładnie w tym biurze. - Nawet bardzo.
To nie tylko wędrówka. To też kanioning.
To wielki zaszczyt móc mieszkać i pracować w Górach Błękitnych.
Pod nami widać Dolinę Jamison.
Warami mittigar, jak mawiają.
„Witajcie, przyjaciele” w języku Darug,
pierwszych gospodarzy tej części Gór.
- Niesamowite. - Zbocza klifów są kosmiczne.
Przejdziemy Kanionem Empress.
Jeden z najlepszych w Górach Błękitnych.
Mamy tu setki kanionów szczelinowych,
wąskich przesmyków wyżłobionych w tych piaskowcach.
Płynie przez nie woda.
Wkładamy pianki, kaski i uprzęże
i wnosimy tam ciężkie liny.
Czekają nas skoki ze skał, pływanie,
a na końcu wielki finał:
zjazd na linie w dół 30-metrowego wodospadu.
Łatwizna. Do dzieła.
- No to działamy. - Spoko.
Ekstra.
Jednym z powodów, dla których te góry są na liście UNESCO,
jest ich bioróżnorodność.
Zwłaszcza legendy australijskich drzew, czyli eukaliptusa.
Mamy tu około 100 gatunków eukaliptusa.
To zdumiewająca ilość jak na względnie niewielką część kraju.
- Fajne drzewo. - Niesamowite.
W okolicy jest dużo naturalnych źródeł?
Występują tu tak zwane wiszące bagna,
są nawet na pionowych klifach.
Magazynują ogromne ilości wody, do tego ją filtrują.
Piliście kranówkę w Sydney?
To jedna z najsłodszych wód pitnych na całym świecie.
To dlatego, że pochodzi właśnie stąd.
To inny rodzaj ochrony siedlisk.
Oto chroniony obszar zachowany dla kolejnych pokoleń,
które mogą tu spacerować i podziwiać.
Większość krajów ma instytucję parków narodowych.
Na ten moment 15% całej Ziemi
jest objęte ochroną i wyłączone z planów zagospodarowania.
Wcześniej przechodziliśmy przez suchy las eukaliptusowy.
Da się poczuć, że to już zupełnie inne miejsce.
To las deszczowy strefy umiarkowanej.
Wciąż chłodny i wilgotny, jak pradawna Gondwana,
dlatego widzimy charakterystyczną dla niej wegetację,
drzewa powozowe, paprocie i sasafrasy.
To nasz Park Jurajski.
Taką Australię znały dinozaury.
Zeszliśmy kilkaset metrów w dół, ale cofnęliśmy się o 100 milionów lat.
Park Jurajski mnie ubawił. „Nie szczędziliśmy pieniędzy”.
Kanioning to najlepszy sposób na eksplorację.
Przechodzimy do rzeczy.
Najlepiej przygotować się tutaj, na płaskim terenie.
Zakładamy pianki, kaski i uprzęże.
Dan omówił dokładnie kwestie bezpieczeństwa i używania sprzętu.
Czegoś takiego nie robi się bez zawodowca.
Nie wiesz, co robisz? To może być śmiertelnie niebezpieczne.
Nie twierdzę, że my wiemy,
ale przynajmniej Dan wie.
Musicie być w pełni zaangażowani.
- Na 100%. - Dobra.
Raz, dwa, trzy.
To jak to ćwiczenie integracyjne.
Swobodnie upadasz, pozwalając, by inni cię złapali.
Ale tutaj cię nie łapią.
To chyba słaby pomysł.
Raz kozie śmierć.
Pomału.
Sprawdzamy obecność.
Są wszyscy.
Więc po to jest kubek.
Dobre wieści. Zero rannych i zagubionych.
Dzięki, stary.
Świętujemy przeprawę kubkiem ciepłej herbaty
i szykujemy się na wielki finał:
zjeżdżanie na linie w dół 30-metrowego wodospadu.
Ajaj.
Teraz opuszczaj, najpierw stopy.
Tak jest, dawaj dalej.
- Gotowi? - Tak.
Dobra.
Teraz Zac. Pomału idź do tyłu.
Usiądź wygodnie w uprzęży.
Dobra.
Stopy szeroko. Jedziesz.
Zastanawiam się, co za durne decyzje mnie tu sprowadziły.
Tak czy owak nie ma już odwrotu.
Dawaj w dół!
Dobra robota!
O Boże, udało się.
Daliśmy radę!
Brawo dla nas.
Większość krajów ma obszary chronione, których nie można zagospodarować.
Pozostają nienaruszone, ale dostępne dla ludzi,
by mogli się cieszyć ich eksploracją.
Wiele osób chciałoby to zmienić.
Deweloperzy komercyjni, koncerny paliwowe i inni
zawsze szukają terenów bogatych w niewykorzystane zasoby.
Darowizny i wolontariusze chronią parki narodowe na całym świecie.
Wybierzcie się też na wycieczkę po parkach.
To niezapomniane przeżycie.
Jedziemy półtorej godziny, omijając góry i docieramy
do kolejnego chronionego parku.
Jest parę zwierząt kojarzących się z Australią.
Pierwszym z nich jest koala.
Niekiedy nazywane niepoprawnie misiami koala,
nie są niedźwiedziami,
ale wyglądają jak urocze pluszaki.
Jeszcze przed pożarami, w których zginęło wiele koali,
gatunek miał status narażonego.
Cześć.
Cześć wam.
W obserwacji populacji koala i jej zwiększeniu pomagają
obrońcy przyrody z organizacji non-profit Science for Wildlife.
- To Smudge. - Cześć.
Miło was poznać.
No cześć!
Smudginator.
Już tłumaczę. Smudge to przemiły piesio.
Niestety w okolicy mogą być trucizny,
więc dla własnej ochrony nosi maskę Hannibala Lectera.
Smudge ma pewien talent?
Dokładnie. Znajduje odchody koali.
Otóż to. Jego supermocą jest znajdywanie kup koali.
Tam gdzie ich kupy, tam też są koale.
To ich szukamy.
Co już wiecie? Populacja się przemieściła?
80% obszaru pod ochroną strawił pożar.
Bałyśmy się, że wszystkie zginęły.
To teren pagórkowaty i może przez to
ogień ominął niektóre obszary
i nie spalił koron drzew.
Trudno je zauważyć, akurat z tymi drzewami jest prościej.
Miejsca z największą ilością kału to preferowane siedliska.
Znajdując miejsca z największą ilością kału,
możemy zbadać preferowane siedliska koala.
Z pomocą tych badań chcą
stworzyć odpowiedniejsze siedliska dla koali.
Zaczniemy badanie od tej strony.
To obszar jednego hektara, zajmie mu to 15 minut.
Szybko działa.
- Czyli 2,5 akra w kwadrans? - Tak.
O rany.
Brawo, Smudge.
Część badan stanowią pomiary, czy na danym obszarze koale przetrwały.
Badamy, dlaczego tutaj i jakie to warunki.
Potem próbujemy chronić te obszary, by populacja odnowiła się po pożarach.
To zaledwie część dawnego obszaru,
choć takie miejsca dają nadzieję.
Nadzieja nas napędza, trzeba jej jak najwięcej.
- Ten gość już czuje napęd. - Dokładnie.
Gotów? Do pracy!
Smudge robi swoje i wyniucha, gdzie koale… też zrobiły swoje.
Masz? Dobry piesek!
- Już? - No nieźle.
Że co?
Szybko poszło.
Brawo!
Dobry pies!
Spora jest.
- Rzeczywiście. - Tutaj.
Brawo!
- Dobry piesek. - Bardzo dobry!
Nie do wiary.
- Niesamowite. - Niecała.
- To tylko kawałek. - Człowiek by nie zauważył.
Nie.
Ale jaja.
To ułatwia nam pracę. Ta jest taka sobie.
Starawa.
- Idziemy dalej? - Tak jest.
Dajesz, Smudge.
Niesamowite.
A zatem jest nieco za… stara. Smudge potrafi więcej.
- Kolejna? Brawo. - Znalazł.
- Jakaś dziwna. - Ołówkowata.
Ale wnętrze i zapach się zgadzają.
Łatwo je odróżnić od kału oposa ze względu na zapach.
- Oposa jest okropna. - Aż mdli.
Kał koala jest jak stęchły eukaliptus.
Co taki kawałek mówi nam o samym koali?
To mały koala, pewnie młody.
Świadczy o tym rozmiar.
Te panie mają kupę wiedzy.
- Nie spodziewałem się wąchania kupy. - Ja też.
- Spoko. - Pewnie.
Mała kupka.
- Trochę stęchła. - Kupcia.
Nie pachnie jak eukaliptus. Raczej jak gówno.
Nieprawda!
Też coś.
Znajdziemy wam oposa.
- Znajdźmy oposa. - Porównamy.
Niech kamerzysta powącha.
Nie zaciągnąłeś się.
Nie zaciągnął się!
Teraz wiemy, że mieszkają tu koale.
Użyjemy bardziej zaawansowanych metod, by je wytropić.
Cześć.
Jak tam? Znalazłaś jakieś misiaki?
Wygląda na to, że jest tu koala. Gdzieś w tę stronę.
Skąd wiadomo, w jakim kierunku?
To taki wskaźnik cyfrowy.
Wykrywa koale za pomocą fal metrowych.
Teraz wskazuje prawie 98.
Czyli jest w tę stronę.
Koala ma coś, co wysyła sygnał?
Ma obrożę, to jak fale metrowe.
Wszystkie mają takie obroże?
Tak.
Już łapię. To jak nadajnik z RoboCopa.
- To co? - Ruszamy?
- Ekstra. - Znajdziemy koalę.
Są na cienkich gałęziach. Nie wyglądają, jakby mogły je utrzymać.
Tam właśnie jedzą.
Stąd powinniście go zobaczyć.
Tam.
Widzisz?
Już widzę. Niedziwne, że trudno je zobaczyć.
Na tym drzewie, na samym środku.
- Tam jest. - Nakładka założona.
Dlatego nic nie widzę.
Koale nie robią za wiele,
jedzą liście eukaliptusa i śpią około 20 godzin dziennie.
Patrzy na nas.
Potrafią wypoczywać, a to należy docenić.
Fajnie, że jest na wolności.
- No. - Siema.
Miło poznać.
Zapewnienie im przyszłości
w erze pożarów i zmiany klimatu to trudne zadanie.
Dziękuję bardzo.
- Ekstra. - Nie ma za co.
Dzięki hojnym darowiznom
i ciężkiej pracy obrońców przyrody mają szansę.
Super.
Smudge oczywiście też pomaga. Nasz kochany piesio.
Ochrona kultury
jest tak samo ważna jak ochrona siedlisk.
Tak naprawdę idą ramię w ramię.
Czas na lunch w Bargo w Nowej Południowej Walii.
Zobaczycie, że musimy na niego zapracować.
Yerrabingin to firma należąca do Aborygenów.
Opiera się na ochronie tej ziemi i przekazywaniu wiedzy rdzennej ludności
młodszym pokoleniom,
by one również mogły strzec tej krainy.
Projektują też krajobraz inspirowany kulturą Aborygenów.
Docieramy do farmy Yerrabingin na wycieczkę z jej założycielem.
Cześć, bracie. Witamy.
- Dzięki. - Znaleźliście nas?
Jasne. Bardzo nam miło.
W języku jego przodków yerrabingin znaczy „kroczymy razem”.
Kroczymy razem z nim,
by poznać historię rolnictwa tej ziemi.
To pastwisko jest pełne rodzimych traw.
To kangurza trawa, nie wiem skąd ta nazwa.
Może angielski botanik zobaczył tu kangura i pomyślał,
że to kangurza trawa. no bo one jej nie jedzą.
Nie przypomina kangura. Sam nie wiem.
To starożytne zboże?
Tak jest.
Rodzime zboża są bardzo niewymagające,
więc są odporne na suszę
i łatwo rosną, bez nawozów i dużej ilości wody.
Nasze plemię używa ziaren do wypiekania chleba.
Nie zorientowali się,
że Aborygeni już od dawna uprawiali ziemię?
W ogóle się nie zorientowali. Myśleli, że to jałowa ziemia.
Pierwsi kolonizatorzy głodowali obok masy jedzenia.
- Było im to zupełnie obce. - Dokładnie.
Choć pierwsi kolonizatorzy wzięli te rośliny za chwasty,
to tak naprawdę naturalne i obfite pole kangurzej trawy,
z której robi się mąkę.
Elementem konserwacji ziemi jest korzystanie z jej potencjału.
Potencjał stanowi kangurza trawa.
To zrównoważone źródło pożywienia, które łatwo tu uprawiać.
Kumpel wymyślił to urządzenie, Chwytarę.
Często zbieraliśmy trawę ręcznie.
W ten sposób możemy zbierać ziarna spomiędzy innych roślin,
nie niszcząc ich.
Nic się nie marnuje.
To prostu bardzo wysoka i delikatna kosiarka.
To i tak to lepsza opcja niż zbieranie trawy ręcznie.
Dlatego jest spoko.
- Chcesz spróbować? - Tak.
Puśćcie śmieszną muzyczkę.
Jak dla mnie to może być pozostała część programu.
Patrz, jest w swoim żywiole.
Dylan i ja wpatrujący się w Darina.
- Dwie godziny później. - No.
Tylko spójrzcie. Jest szczęśliwy.
Spoko.
- Zobaczę w środku. - Po robocie.
- Sprawdź swój chleb. - Spójrz na to.
To zielone to prosowiec, nasze jest pod spodem.
Wypas, świetnie działa.
Tu mamy pięć drobnych upraw, to taki test.
Eksperymentują też z inną lokalną żywnością.
Jak igła sosnowa, prawdziwa trawa cytrynowa.
- Fantastyczne. - Czad.
Jak zupa Tom Yum.
Czuję jakiś pyszny zapach.
Na farmie zawsze jest coś do zjedzenia.
Fajowo.
- Lunchyk! - Co jemy?
Chlebki damper to drobna przekąska.
Oto owoc naszej pracy. Głównie Darina.
Smacznego.
Robi się je z ziaren kangurzej trawy.
Nie wierzę.
Ziarna są w całości.
- Pyszne. - O tak.
A to świeża dynia.
Na ogniu od samego rana, razem z nasionami akacji.
Mamy też filety z barramundi.
Wrzucamy filety na górę.
Podobnie używają liści bananowca w kuchniach Azji.
Rzeczywiście.
Świetna sprawa. Wszystko rozłożone na ogniu.
To nie jest danie główne.
Robaki z Zatoki Moreton z liśćmi mirtu cytrynowego.
Taki robak to fajna sprawa.
To potoczna nazwa tego płaskiego skorupiaka.
Trochę homar, a trochę potwór science fiction.
Ależ jestem głodny.
- Ale dziwne. - Gorące.
Na tym wzorowali Obcego.
- Pysznie. - Coś jeszcze?
Jak duża kreweta.
Najlepiej integrować się z kulturą poprzez kuchnię.
O ja.
Najpyszniejszy robal na świecie.
Na farmie Yerrabingin doświadczysz wszystkiego.
A wy? Kto jest głodny?
To nie tylko ziemia i żywność, którą rodzi.
To też kulturowo znacząca historia, która je spaja.
Ale słodkie.
Kto by pomyślał? Ochrona przyrody smakuje.
Niesamowite. Dzięki za wycieczkę i posiłek.
Powodzenia ze wszystkim.
Na sam koniec zachowaliśmy najbardziej australijską eko-aktywność.
Jakieś 300 km na północ od Sydney
spotkamy się z jednych ze zwierzęcych symboli Australii.
Nie z kangurem.
To był Struś Pędziwiatr. Gonił go Diabeł Tasmański?
Wcale nie.
W tej starej bajce.
To był Wiluś. E. Koyot i Struś Pędziwiatr.
Ten gość od tornada? Chyba był sam.
Był z tym kowbojem Yosemite Sam.
Pamiętasz go?
Sobotnie kreskówki, stary. Normalnie biegłem do telewizora.
Ja też.
Wygląda na to, że nasza wiedza o diabłach tasmańskich
pochodzi głównie z kreskówek.
Jedno wiem na pewno.
W Tasmanii pozostało ich tylko około 25 000.
Prywatna organizacja środowiskowa, Aussie Ark,
chce ocalić je przed wymarciem i reintrodukować na kontynencie.
Aussie Ark założono, by chronić populację diabła tasmańskiego,
ale chronią też inne zagrożone gatunki na tym obszarze.
Gdy znika choć jeden gatunek,
reperkusje mogą być katastrofalne dla całego ekosystemu.
Witamy w Aussie Ark.
Cześć.
To założyciel, Tim Faulkner.
Witam.
- To nie diabeł. - Poznajcie Charliego.
- Hejka. - To koala.
Cześć.
Trzymajcie.
- Co to? - Lotopałanki pośrednie.
- Torbacze. - No co ty.
A w kieszeni kolejne zwierzątko! No tak, nic nadzwyczajnego.
- Ale nosisz skarby. - To mały Petey.
A co masz w spodniach?
To jego siostra, Gumnut.
- Cześć. - Hej, malutka.
Maluszku.
Nasz kochany.
- Ile masz zwierząt? - Coś cieknie.
Sika.
To dobry znak.
Musi być ten pierwszy raz.
Czas na siku.
Weźmiesz Charliego?
To ich udawana torba.
Wytrzemy cię.
- Ucieka. - Hops do środka.
Wiedzą, że to dom.
- Tak jest. - Wskakuj.
Żyłyby w takiej u mamy, z masą liści.
Wskakujcie. Macie wszystko?
Mogą być.
Pobrudzą się?
Martwię się o ugryzienia, nie o brud. Będzie dobrze.
- Jedźmy. - Diabełki gryzą?
I to mocno.
Ekstra.
- Jaram się. - Dobrze.
Ile ich macie?
Teraz około 200,
ale rozmnożyliśmy około 450, żyją tylko sześć lat.
Co?
Takie są etapy życia diabłów.
Dojrzewają przez około 2 lata, mogą się rozmnażać w wieku 2, 3 i 4 lat,
ale żyją maksymalnie 6.
Aussie Ark nazywała się Devil Ark.
Odnieśliśmy sukces i zaczęliśmy chronić 15 innych gatunków,
a także całe siedliska i ekosystemy.
W 1996 diabły dopadła choroba.
Przetrzebiła populację, 90% diabłów zniknęło z Tasmanii.
Interweniowaliśmy.
Gdy w naturze dojdzie do wymierania, musimy działać.
Ważną częścią ochrony siedlisk jest ochrona dzikich zwierząt,
zwłaszcza zagrożonych gatunków.
Po co je chronić?
Są zagrożone przez aktywność człowieka.
Przez polowania, wycinki, zmianę klimatu, zanieczyszczenia i inne.
Niezależnie od przyczyny,
ratowanie zagrożonych gatunków ma sens ekologiczny.
Siemanko.
Cześć, stary. Oto diabeł tasmański.
Trzeba chronić zagrożone gatunki takie jak diabły, koale czy pandy,
by zachować bioróżnorodność.
Dziękujemy! Czasem bywa tak,
że na niektórych obszarach zniknięcie jednego stworzonka
może wywołać efekt domina i osłabić cały ekosystem.
Większa bioróżnorodność
zapewnia zdrowszą równowagę w wodach, atmosferze i glebie,
co chroni całą planetę.
Jeśli jest taka potrzeba, pomagamy.
Dzięki zmianom w prawie, zakładaniu rezerwatów,
programom hodowli zachowawczej
i wielu innym metodom
udaje się przywrócić populację danego gatunku.
- Dzięki, stary. - Luzik!
- Wychodzimy. - Dobra.
Zac, weźmiesz to wiadro z tyłu?
O rany!
- Pyszota, wiadro starego mięsa. - O kurczę.
Specjalność Darina.
- Czyli to… - To był ten zapach.
Zastanawiałem się, co to jest.
Wchodzimy z mięchem. Powiem wam, jak się z nimi obchodzić.
Czas na zagadnienia BHP.
Trzymajcie palce z dala od paszczy.
Jeśli się zbliżą, uważajcie. Podnieście stopę.
Jeśli podejdzie bliżej, odsuńcie stopę, bo ugryzie.
Mówimy o trzecich najsilniejszych szczękach na Ziemi.
- Nie chcemy, by nas ugryzły. - Trzecich?
Otóż to. Do tego miażdżą kości.
Więc po co tam włazimy?
Diabły jedzą wspólnie.
Symulujemy sytuację, w której znajdują padlinę.
Jeden diabeł jej nie rozerwie, ale przy dwóch już się rozpada.
Rozerwie ją jakieś 10 czy 12 diabłów.
Żeby się udało, musisz to wepchnąć między nie
i pozwolić, by jakieś 3 lub 4 złapały.
Będziemy cię pilnować.
Czemu ja mam to robić?
Mięcho w twoich rękach.
Uważaj na stopy.
Po wejściu tam idź tyłem, musisz je zwabić.
Dobra.
Gotów?
Gotów na atak diabłów tasmańskich?
Nie powiedziałbym.
Weź to.
- Widzisz ten metalowy kołek? - No.
- Musisz to przez niego przerzucić. - Że jak?
- Mam to zaczepić? - Tak.
Pachnie znakomicie.
Zaraz dziabnie. Uwaga na stopy.
Niech ugryzie.
Cofnij się, wszystko gra. Powoli.
Odwracaj się.
Obejdź je pomału, właśnie tak.
Uważaj, gdy będziesz opuszczał rękę.
I zaczepia?
Dokładnie. Pomału, spróbuj je utrzymać.
- Gruba akcja. - Dobrze.
Powolutku.
Uważaj, żeby nie dobrał się do ręki.
Kurde mol.
Przeciągnij je jeszcze. Teraz zaczep.
- Brawo. - Z tyłu!
No zupełnie jak w kreskówce.
To dlatego lepiej nie zasnąć po pijaku w tasmańskich krzakach.
Widzicie, jak skutecznie oczyszczają busz?
Racja.
Cokolwiek ginie z racji wieku lub choroby, zaraz znika i jest czysto.
- Nawet to słychać. - Spójrzcie.
Patrzcie.
Ta scena rozgrywa się w Australii
od jej samego początku.
Teraz może zginąć bezpowrotnie.
No tak.
Zaraz sam zginę bezpowrotnie.
Nie tylko zapobiegamy wymarciu, zabezpieczając populację gatunku.
- Działamy z korzyścią dla środowiska. - Uwaga.
Zachowujcie się, łobuzy.
Właśnie, zachowujcie się.
Próbuje odbiec z kawałkiem.
To Ned Flanders.
- Gotowi do pracy? - To nie była praca?
Jasne.
Odważny jesteś.
Kell?
Cześć.
- To Zac i Darin. - Hej.
- To jedna z nadzorców. - Miło mi.
Oto zagroda godowa i to tu dzieje się magia.
Najpierw weźcie pułapki.
Zastawiają pułapki, by łapać diabły w humanitarny sposób.
Mam tu jednego, dość żwawy.
Mają identyfikatory RFID, by monitorować ich zdrowie, rozrodczość i datę urodzenia.
Teraz tutaj.
Dopowiem tylko, że nazwę diabeł tasmański
wymyślili pierwsi osadnicy z Europy
przez te straszliwe krzyki i skowyty.
Są zirytowane, gdy je przenosimy,
ale nie dzieje im się krzywda, pamiętajcie o tym.
Robimy to, by ocalić gatunek.
- Kolejny. - Wściekł się.
Jeśli ma młode, nie dajemy jej tego.
Dobra.
- Musimy najpierw sprawdzić. - Tak.
Jak myślicie? Samiec czy samica?
- Ma temperament. - Samica.
Samica.
Znowu działamy.
Zac, złapiesz z tyłu?
Musisz podnieść pułapkę.
W książkach tego nie omawiają.
Ostatnie cztery cyfry?
„4223”.
Krzywołap.
- Płeć? - Samica.
Czyli silna głowa i czaszka.
Trzymaj mocno i nie pozwól się ruszyć.
Złap tam, gdzie ja. Spójrz na to, Darin.
To ci buźka.
Już dobrze. Trzymaj.
- Trzymasz? - Tak.
Jeszcze z dwie, może trzy minuty.
Nie ruszysz się.
Puść na chwilę.
Czas na plan B.
Widzicie? Podniesiemy ją, a ty odciągnij wargę.
Czeka ją kolejna ruja.
Wszystko gra.
Bez młodych, w porządku.
To byłoby jasne, gdyby miała młode.
Wyglądają jak różowy orzeszek.
Możemy ją wypuścić.
Tak jest.
- Następny. - Do relokacji.
To samiec.
Na to wygląda.
Widać to po nim.
Jest w gorszym stanie od samicy.
Samiec musi okazać samicy siłę, a ona będzie się bronić.
Musi ugryźć ją w szyję od tyłu.
Ma pokazać, że dominuje.
Potem zaciąga ją do siedliska, i broni jej, nie jedząc nic przez 10 dni.
Walczy z każdym samcem, który podejdzie.
Fizycznie jest okej, ale jest osłabiony.
Czyli za nim udany okres godowy.
Fajnie.
Nie są zbyt romantyczne.
Ile ma lat, Kell? Pięć?
Spokojnie.
Pięć.
Też jedzie z nami. Doskonale.
Wyłaź.
Ten to chyba arcydiabeł.
Bez młodych. Wybacz, kochana.
Nie podniosę jej. Niech jeden z was to zrobi.
Złap ją nisko, właśnie tak.
Ta samica nie jest w ciąży, ale ma potencjał rozrodczy.
Wypuszczamy ją do zagrody godowej
i życzymy jej powodzenia.
Musiała sprawdzić.
Rany boskie! Cieszę się, że jeszcze żyję.
Zaczęli od 44 diabłów tasmańskich,
a teraz mają na koncie 390 młodych
i pierwszego od 3000 lat osobnika urodzonego na kontynencie.
Gdy diabły i inne zwierzęta są gotowe, trafiają na wolność.
Są reintrodukowane w rezerwacie o powierzchni 400 hektarów.
Każdy wypuszczony zwierzak trafia na tę tablicę.
Dziś dołączyły dwa osobniki.
Brawo, diabełki.
To już ostatnia prosta.
Możesz zajrzeć i sprawdzić, co tam robi.
- Wychodzi. - Cześć.
Patrzcie.
- Idzie. - Hejka.
Wraca do domu.
Ale goni.
Tak jest.
- Ja cię. - Ekstra sprawa.
Twoja praca to coś szczególnego.
Jesteśmy małym narodem,
ale mamy wiele wyjątkowych zwierząt w potrzebie.
- Dzięki, doceniam to. - Dzięki.
- Było niesamowicie. - Dobra robota.
- Jasne. - Fajnie, że wpadliście.
- Dobrze się tym dzielić. - Dzięki, że nas przyjąłeś.
Dobrze być z bliskimi
w moim nowym siedlisku, czyli Australii.
Uczyliśmy się o ochronie różnych gatunków, biomów i kultur.
To uniwersalna wiedza.
Jak mawiał poeta, „żaden człowiek nie jest wyspą”.
Żadna wyspa nie jest wyspą, bo wszystko jest połączone.
Jest między nami więź i równowaga.
Stąpamy po ziemi, pijemy wodę i oddychamy powietrzem.
To jedno ogromne siedlisko i musimy je chronić.
Cieszmy się nim odpowiedzialnie,
zostawiając je nienaruszone albo w lepszym stanie
dla następnych pokoleń.
Dopiero zaczynamy.
Zapnijcie pasy i dołączcie do nas.
Będzie super wyprawa.
Oddajemy hołd rdzennym ludom Australii i ich starszyźnie,
która krzewi wspomnienia, tradycje, kulturę i nadzieje
Aborygenów i Wyspiarzy z Cieśniny Torresa.
Napisy: Mikołaj Kopczak