Er bestaat een interactie...
...tussen verhalenvertellers en het publiek.
Ziet dit er Jedi-achtig uit?
Bij Star Wars lopen de emoties hoog op.
En mensen, vooral zij die er van jongs af aan mee opgegroeid zijn...
...voelen zich sterk verbonden.
Ik ervaar steeds dat mensen het belangrijk vinden...
...dat er correct en met respect mee omgegaan wordt.
Het heeft veel voor ze betekend en ze willen dat het voortleeft...
...en het idee hebben dat alles met elkaar samenhangt.
We boffen dat we met Lucasfilm en Kathy...
...een groep hebben die elkaar enorm ondersteunt en stimuleert.
Inkomend toestel, identificeer jezelf.
Jon gaf me het script voor de slot- aflevering. Ik las 't en vond 't geweldig.
Er zat veel actie in.
De personages kwamen mooi uit de verf en er zat veel gevoel in.
Maar er kwam een personage aan het eind bij.
In het script heette dat personage Plo Koon.
En ik wist dat Plo Koon een Jedi was uit de prequel trilogie.
Ik dacht: hoe laten we dit zien? Hij zei: Kom, ik wil met je praten.
En hij vertelde me dat het niet Plo Koon was...
...maar Luke. Daar moest ik even van bijkomen.
Jon en ik kennen elkaar al lang.
En ik zei: Meen je dit? Is dit echt?
Breng je hem terug? En hij zei: We brengen hem terug.
Jon verbood ons iets te zeggen. Ik zeg dit voor het eerst in twee jaar:
'Luke Skywalker.'
We mochten het nooit zeggen.
We filmen Plo Koon...
...dan hebben we tijdens de post-productie veel opties.
Zelfs als we het er nu over hebben, gebruiken we de codenamen.
We spreken die twee woorden gewoon niet uit.
Als je het van één iemand in het melkwegstelsel accepteert...
...dat hij het jong bij de Mandalorian weghaalt...
...dan moet dat Luke zijn.
Jon en ik denken over het algemeen...
Als we het over zoiets groots eens zijn, dan pakt het waarschijnlijk goed uit.
Maar als ik had gezegd: Echt niet, want Luke...
Dan zou Jon dat respecteren en zouden we het bespreken.
Maar het voelde goed voor ons allebei.
Zelfs de Force die om hem heen beweegt.
Dus elke beweging die je maakt is één stap vooruit.
Ik vond het geweldig, maar voelde al snel de last...
...van de verantwoordelijkheid voor dit personage.
Want los van alle technische overwegingen...
...hoe we Luke Skywalker uit die periode tot leven gingen wekken...
...lag er een grote verantwoordelijkheid bij het plot.
Het moest organisch aanvoelen in de context van The Mandalorian.
Want door Luke in The Mandalorian te laten opdraven...
...kan zo al het drama worden overgenomen.
We hebben er veel over gesproken.
Tijdens het schrijven, het filmen, het monteren.
We bespraken hoeveel Luke genoeg was, en hoeveel te veel was.
We zochten dat evenwicht.
Hij is een plot-element.
Hij komt binnen... Hij is niet zomaar iemand.
Maar geen van de personages zit daar vol ontzag:
Mijn god, Luke Skywalker. Hij heeft die Death Stars opgeblazen.
Zo denken ze dan niet. Hij is een Jedi. Een mythisch figuur...
...want geen van hen heeft ooit een Jedi ontmoet.
Dat vond ik interessant. Ik zag het, net als Jon en Dave, denk ik...
...als een evenwichtsoefening die we kunnen laten lukken.
We kunnen het gevoel behouden van nog steeds The Mandalorian...
...terwijl we het palet ietwat verbreden.
Het was een nauwgezette discussie.
De fases van: Is hij het? Hoe zou hij het kunnen zijn?
We beseften dat je 't min of meer ontkent, hoe dik we het er ook bovenop leggen.
Je verwacht niet dat hij het is als die kap afgaat.
Van alle shots was dat het shot dat moest slagen...
...want dat was de vervulling van de wens:
Is het echt Luke?
We wilden Mark Hamill hebben...
...want Luke Skywalker kan niet terugkomen zonder Mark Hamill.
Technologisch gezien wellicht wel.
Maar dat wilden wij niet niet. Wij wilden hem.
Wij wilden Mark, want hij is Luke Skywalker.
Ik werd benaderd door Jon en Dave.
Ze vroegen me naar The Mandalorian te komen kijken.
Ze wilden mijn mening horen.
Toen had ik het al door moeten hebben.
Dus ik ging erheen en ze vroegen me een stem in te spreken...
...voor een personage in de cantina.
Ik ben een premiejager. Ik ben op zoek naar werk.
Helaas opereert het Premiejagersgilde niet meer vanaf Tatooine.
Hij leent zijn stem vaak uit aan andere Star Wars-projecten.
Hoe kunnen we je bedanken? -Door de oorlog te winnen.
Het was dus niet raar dat we hem erbij haalden.
Maar we lieten hem heel veel zien, nog voordat iets was uitgekomen.
Zoals de eerste aflevering, met de onthulling.
En hij was er echt door geboeid, hij vond het geweldig...
...de richting die we op gingen.
Dus vertelden we hem wat we van plan waren.
Tegenstand bieden is zinloos, mijn zoon.
Tussen de originele trilogie en de sequels...
...zat natuurlijk een grote tijdskloof, met allerlei onbekende verhalen.
Maar ik nam aan dat ze een acteur met de juiste leeftijd zouden nemen.
Ik stond er niet zo bij stil. Ik dacht: als ze verhalen willen vertellen...
...over Luke na Return of the Jedi, dan vraag ik me af wie ze kiezen.
Maar ze wilden het de-agingsproces gebruiken uit de Marvel-films.
Ik was verbijsterd.
Ik zei niet meteen ja. Ik moest erover nadenken.
Maar hoe meer ik erover nadacht, hoe meer ik het een grote kans vond.
Het was totaal onverwacht...
...maar het voelde bijna als een plicht.
Oftewel: als zij willen dat ik dit doe, hoe kan ik dan weigeren?
Tijdens de feestdagen in december 2019...
...reden Jon en ik naar Marks huis.
We hadden het script bij ons en de kleding van Luke Skywalker.
En we hadden Grogu bij ons.
Mark was aardig en liet ons binnen.
Jon en ik zaten bij Marks vrouw, terwijl hij in z'n kantoor 't script zat te lezen.
Wij waren zenuwachtig...
...want het was niet vanzelfsprekend dat hij het zou willen doen.
Hij neemt het personage in bescherming en terecht.
Peyton en ik probeerden niet te ontploffen.
We doen dit omdat we fans zijn, dus dit soort momenten...
Zelfs als je deze films maakt...
...dan zijn er momenten waarop je... Het is zo onwerkelijk.
Hij kwam naar buiten en was enthousiast.
En ik denk dat er toen een enorme last van Jons schouders viel.
Als het voelt alsof iets moet gebeuren, dan weet je dat je iets te pakken hebt.
We wisten dat als dit zou lukken...
...dat het zoveel zou betekenen voor zoveel mensen. Vooral voor Mark.
Om hem op dat moment Luke te laten vertolken...
...en het een bekroning te laten zijn van een verhaallijn van twee seizoenen...
...over het traject van dit kind.
Ik zie je wel weer. Dat beloof ik.
Mark was enthousiast en deed mee en hij wilde weten...
...hoe we de magie zouden opwekken.
Dat is goed, want we moesten het nog uitvogelen.
We betrokken Kathy Kennedy al vroeg bij dit vraagstuk.
En Kathy is bovenal een geweldige producer.
En producers bedenken manieren om dingen te realiseren...
...die creatief spannend zijn voor de verhalenvertellers.
Ze weet niet alleen hoe ze een omgeving moet creëren...
...waarbij wij alle vereiste middelen hebben...
...om te experimenteren en creatief te zijn...
...maar ze weet ook hoe je ideeën moet laten ontkiemen.
Ze begrijpt het belang van dingen goed doen en waar dat voor staat.
Een van de uitdagingen van deze serie is, dat hij heel ambitieus is.
De verwachting is dat het niveau net zo hoog ligt als bij de speelfilms.
Dus werk je met de zeer getalenteerde en ervaren kunstenaars die we hebben.
We geven ze zoveel informatie dat ze echt begrijpen...
...wat succesvolle scènes oplevert.
Wat zo uniek is aan visual effects technologie...
...of technologie die gebruikt kan worden in visual effects...
...is dat die van zoveel verschillende plekken kan komen.
Vanuit de technologiesector tot aan een kelder.
Openstaan voor het opdoen van inspiratie...
...door hypermoderne technologie van overal vandaan...
...maakt 'n groot deel uit van wat wij doen.
Toen we beseften dat we 'n jongere Luke Skywalker wilden laten zien...
...hebben we alle beschikbare technieken bekeken.
Op dit niveau kun je een paar basispaden belopen.
Ze overlappen enigszins, maar om het eenvoudig te houden:
Een volledig computergegenereerde versie van een personage...
...gebaseerd op scans, research en oude beelden.
Dat hebben ze gebruikt voor Grand Moff Tarkin.
Jouw werk overstijgt alle verwachtingen.
Het is makkelijk te herkennen...
...maar door alle nieuwe software en processorkracht...
...wordt dat snel beter.
Er is nog een de-agingsstechniek.
Daarbij verwijdert een airbrush-kunstenaar dingen als rimpels en zo.
Dan heb je nog Deepfake, waarbij je de machine leert...
...om te extrapoleren...
...vanuit een enorme hoeveelheid binnengehaalde beelden.
Je stopt er beelden in van het internet...
...of in ons geval alle bestaande beelden...
...die we van dat personage in die tijd hebben.
Zo ontstaat 'n bibliotheek vol uitdrukkingen, blikken, belichting.
En als je het dan laat vertolken...
...zoekt de AI uit welke uitdrukking zou passen...
...bij wat er in de gezichtenbibliotheek zit.
Je vervangt dus het gezicht dat je hebt gefilmd...
...met een fotorealistisch beeld dat het uitkiest en overeenkomt.
Door al die dingen in elkaar te passen...
...ontstaat de illusie dat je een jongere versie ziet rondlopen...
...terwijl je eigenlijk beelden ziet die gekozen zijn door een robuust algoritme...
...dat de juiste zichtlijn of uitdrukking uit de gezichtenbibliotheek trekt.
We hebben alle drie de technieken bekeken.
Jon was echt benieuwd hoever de technologie nu was.
Dus had hij Landis Fields in mijn kantoor opgesloten...
...als zijn eigen researchproject om Deepfake zorgvuldig te bestuderen.
Eens kijken hoever we komen.
Is er een versie van Deepfake geschikt voor de serie?
Bereiken we zo die gelijkenis?
Landis is een briljante art director, designer, modelleur...
...en het type gestoorde professor.
Precies het type mens waar wij dol op zijn bij ILM.
We sloten hem op in een kamer. Echt.
We sloten hem op in verband met privacy en geheimhouding.
En Landis zat achter zijn machine...
...en deed letterlijk alleen dit, de hele dag. De hele dag.
Het is een soort commandocentrum set-up...
...waar hij keer op keer Deepfake testen uitvoerde.
Iedereen kan deze software downloaden...
...en iedereen kan Deepfake beelden proberen te maken.
Als je de software hebt...
...moet je die informatie verschaffen om het gezicht opnieuw te laten scheppen.
Dus in het geval van Mark Hamill...
...hebben we veel beelden uit de originele films ingevoerd.
We hebben natuurlijk de beschikking over de 4K versie van de serie...
...dus we stopten er zoveel mogelijk informatie in.
Dit was de eerste keer dat we deze techniek gebruikten...
...dus hebben we online ook naar interviews met Mark gezocht.
Alles wat we konden vinden voor zoveel mogelijk data...
...waarmee een gezicht zou worden geleverd.
We kunnen niet teruggaan in de tijd om Luke te filmen zoals wij willen.
Dus we moesten heel specifiek bronmateriaal boven water krijgen.
Op een gegeven moment zocht ik het internet af.
Ik vond oude interviews en zo van Mark Hamill...
...die heel goed waren belicht.
Er waren dus heel veel dingen waar we aandacht aan schonken.
Je moet veel vertrouwen hebben in alle technici...
...dat zij je er goed uit laten zien.
Door wat Deepfake technologie op dat moment was...
...vonden we dat we iets meer moesten vertrouwen op beproefde technieken...
...dan op Deepfake.
Wij wilden ons vooral richten op de de-agingsstechnieken.
Ik had ervaring met de-agingstechnologie in de Ant-Man films.
In de eerste Ant-Man brachten we Michaels leeftijd terug van zo'n 70 naar 40 jaar.
In de tweede werkten we aan Michael, Michelle Pfeiffer en Laurence Fishburne.
Een bedrijf genaamd Lola...
...had het meeste de-agingswerk gedaan.
Wij namen dus contact op en bespraken het met hen.
We gaven hen de supervisie hierover op de set.
We hadden twee acteurs: Mark Hamill...
...en een dubbelganger genaamd Max.
We filmden hen allebei op de set.
We hadden Max al eerder met de hele cast gefilmd.
Hem filmen was al een heel gedoe, want we moesten tegen Sarah Finn zeggen:
We willen iemand hebben die fysiek lijkt op hoe Mark eruitzag...
...net na Return of the Jedi.
We konden niet zomaar 'n oproep plaatsen, dus we maakten een lijst van mensen...
...die zij kende die geschikt konden zijn.
Toen lieten we hem auditie doen voor een andere rol.
Daarna vertelden we hem waar het om ging en hij deed geweldig mee.
Bij die repetitie stond je iets naar rechts.
Ik wil je graag in het midden. -Helemaal in het midden.
We zagen elkaar de scènes spelen en we probeerden op elkaar af te stemmen.
Ik keek op de monitor en hoewel het een klein beeld is...
...dacht ik: jee, hij lijkt meer op mij dan ik.
Die gast was griezelig treffend.
En hij is een goede acteur.
Wat ik magischer vind dan de technologie:
Zien hoe Mark iemand probeert te leren een jongere versie van hemzelf te zijn.
Als je daar alle hulpmiddelen en processen bij weghaalt...
...is dat heel mooi en ontroerend.
Kom, kleine vriend.
Ik wilde heel graag een gesprek met mezelf...
...met dat 7-jarige jongetje dat volgens mij nog steeds in me zit...
...om mezelf eraan te herinneren: bedenk waar je nu bent, wat je ziet.
Misschien is het de Engelsman in me, of mijn professionalisme.
Ik heb geen foto met ze gemaakt, ik zei niet: 'Ik ben een groot fan', maar...
...maar volgens mij dachten we dat wel allemaal.
Oké. Kijk wie terugkeert en ze lopen door de gang.
Toen we Mark filmden, filmden we hem op de set...
...van de brug van de Imperial light cruiser in de Volume...
...en we lieten hem die scène uitvoeren.
Direct daarna brachten we hem naar onze lichtinstallatie, genaamd de Egg.
Daar reproduceerden we alles wat hij net had gedaan.
Maar daardoor kregen we ultra-high resoluties van zijn gezichtsstructuur...
...en ultieme beheersing over heel technische dingen...
...wat belichting, plaatsbepaling en timing betreft.
Daarna konden we die beide performances...
...zowel die op de set als in de Egg...
...gebruiken om het uiteindelijke resultaat te bereiken.
De Egg is een assemblage van duizenden kleine LED-lampjes...
...die we kunnen besturen en animeren.
We kunnen de belichting aanpassen aan de set...
...en interactieve belichting toevoegen. Het lijkt dus wel wat op de Volume.
We filmden een scène, wat tekst...
...dan namen we de dailies door en monteerden het live...
...waarna Jon en Dave en Peyton meteen een selectie konden maken.
Daarna droegen we het over aan Lola, aan Trent bij Lola.
Zij programmeerden het in de Egg.
Terwijl wij filmden markeerden zij de takes met een rondje...
...en leverden ze data aan bij de Egg.
Dit moest allemaal in één dag.
Eén dag met Mark, één dag met de Egg.
Het was een heel lange dag, dat kun je je vast wel voorstellen.
Ook door de geheimhouding.
Iedereen die hier niet hoeft te zijn, graag vertrekken. Bedankt.
Zelfs terwijl wij deze personages filmden op de set...
...waren de meeste crewleden op locatie in Simi Valley...
...voor Robert Rodriguez' aflevering.
De filmcrew die achterbleef voor 't moment dat Mark Hamill de set opliep...
...was het kleinst mogelijke team dat nodig was om het werk te doen.
Dat gaf ons de grootste kans om dit geheim te houden.
Ik zei: Jullie hoeven je om mij geen zorgen te maken.
Ik heb lang geleden al geleerd om een geheim te bewaren.
Dat Empire-geheim heb ik anderhalf jaar moeten bewaren.
Maar toen was er nog geen social media.
Er hoeft maar één persoon te zijn, in een lab, die de film bewerkt...
...kleurcorrectie, er zijn zoveel variabelen en onbekende factoren.
Maar één persoon die dat ziet en op social media plaatst:
Raad eens wat ik zag?
Het was zo'n tijd...
...waarin iedereen tot aan het einde nagels zat te bijten.
Elke dag, voordat die aflevering werd uitgezonden...
...werd gegoogeld op The Mandalorian...
...om te kijken wat de nieuwste informatie was.
Een extra controle dat het ene personage...
...dat we wisten dat geheim moest blijven, niet gelekt werd.
Iedereen wist dat Rosario Ahsoka zou worden.
Iedereen wist dat Temuera Boba zou worden.
Alles werd gelekt, wij hebben niks bekendgemaakt.
Maar beetje bij beetje gaat het lekken...
...en je wil dat het schip op tijd de haven bereikt.
We moesten Mark geheimhouden.
Dus bevatte het script misleidende passages.
Op de illustraties was Luke niet te zien.
We creëerden tijdelijke visual effects voor het personage Plo Koon.
Grote fans weten dat Plo Koon mijn favoriete Jedi is.
En veel mensen, als Plo Koon gelekt zou worden...
...zouden denken: natuurlijk, want Dave is dol op Plo Koon.
Dus we probeerden intriges aan te brengen.
We hadden een digitaal hoofd van Plo Koon op de acteur gezet.
Het leek dus op Plo Koon.
In het eerste seizoen was het Jon gelukt...
...om Grogu geheim te houden, maar hij werd einde aflevering 1 onthuld.
In het tweede seizoen moesten we het het hele seizoen volhouden...
...tot aan het einde van de laatste aflevering. Het mocht niet lekken.
Achteraf gezien is het een klein wonder dat het geheim is gebleven.
Daar ben ik blij om...
...want het was magisch voor mensen om dat in real time te ontdekken.
Ik herinner me de eerste keer dat we samenkwamen in de montagekamer...
...voor Peytons eerste versie.
We waren met z'n zevenen en bij zes stonden de tranen in de ogen.
Het was spectaculair.
En toen kwam het besef:
O jee, dit werkt echt. Nu moeten we zijn gezicht veranderen.
Toen beseften we onze verantwoordelijkheid om dit moment te laten slagen...
...na de visual effects. Het was angstaanjagend.
Mensen kennen dit personage al 40 jaar.
Alleen al dat personage weer zien raakt een gevoelige snaar.
Zeker om dat personage te zien in deze serie.
En voor fans is het ook...
Ik was 13 toen de eerste Star Wars-film uitkwam...
...dus ik groeide op met Star Wars.
En altijd was er die jonge fan in mij die wilde zien...
...hoe hij zou zijn in volledige Jedi-modus, na Return of the Jedi.
Nu kregen we die kans.
Een verwonding en dan de Force...
Ik zei grappend tegen George:
Als Return of the Jedi eindigt, is alles voorbij voor mij.
Het is bijna alsof je drie films gebruikt om je te laten weten...
...hoe James Bond zijn 'license to kill' verdiende. En dan is het voorbij.
Geen Dr. No, geen Goldfinger, geen From Russia with Love.
Het was een grap...
...maar ik bedacht me dat hij van een boerenknul...
...een trainee en toen een Jedi werd.
En dan is het voorbij en hoor je niets meer over zijn daden als Jedi.
Het was leuk om een zeldzame blik te werpen...
...op wat hij deed voor hij de Jedi Academie oprichtte...
...maar na Jedi.
Deze laatste gang is de climax.
We hebben hem nu op elk dek zien lopen.
We bespraken dat we hem makkelijk...
...overdreven bekwaam konden maken...
...maar ik zei: Het is interessant, want hij is getraind...
...maar ik weet niet wie hem zwaardvechten heeft geleerd.
Dus zijn stijl moest beter zijn dan die we in Jedi zagen...
...maar in de basis moest het dezelfde vechtzwaardtechniek zijn.
En zijn techniek en die van Ahsoka moesten sterk afwijken.
En strikt genomen heeft zij veel meer training gehad dan hij.
Ze is meer ervaren. Dat staat mensen niet meer helder voor ogen...
...door wanneer deze personages zijn gecreëerd.
Er is veel aandacht gegeven aan elk detail.
We besloten hem eruit te laten zien als in Return of the Jedi.
Daar wist ik veel van, want ik werkte toen in 'n bioscoop. Ik heb hem veel gezien.
Bijzonder genoeg heeft het kostuum van Luke een andere kleur dan je denkt.
We moesten dus nadenken over: het is bruin, maar het lijkt zwart.
Dit heeft iets heel dramatisch.
Gedeeltelijk was het: het hoort er zwart uit te zien.
Er was voor dat kostuum gekozen om het in het midden te laten...
...of hij naar de duistere kant was overgelopen...
...omdat hij een Force-choke uitvoerde op de Gamorreans.
Dat hoort bij het verhaal van Luke, maar niet bij dat van ons.
Maar als we die look niet hadden...
...zou het afwijken van het collectieve geheugen...
...van hoe Luke Skywalker er toen uitzag.
Er wordt dus heel veel besproken.
Gelukkig is Peyton Reed een groot fan, net als Dave...
...en dus kijken we naar foto's en besluiten we samen.
En zakken. Is het een neerwaartse beweging of alleen die vuist?
Ik denk alleen de vuist.
Wat maakt van Luke Luke? Welke uitdrukkingen maken van Luke Luke?
Welke belichting maakt van Luke Luke?
Terugkijken naar de beelden is heel interessant.
In elke scène, in elk shot, ziet hij er iets anders uit.
En als je erin duikt...
...en je analyseert de vorm van zijn wang of neus...
Hij is dezelfde persoon maar bij andere belichting...
...ziet hij er zeker anders uit.
In Jabba's paleis...
...met sterke belichting, ziet hij er op een bepaalde manier uit.
En dan hangt hij in Endor ondersteboven...
...bij de Ewoks, en dan ziet hij er heel anders uit.
Dus als je naar alle beeltenissen van Luke in al die films kijkt...
...dan wijzen mensen andere beelden aan van hoe Luke er in hun hoofd uitziet.
Dat was ook zo tijdens onze voorbereiding.
We keken naar dingen, zoals een kapsel, een houding, een glimlach...
...of een schittering in zijn oog.
Mensen hadden een ander beeld van of iets accuraat was of niet.
Dus experimenteerden we met verschillende dingen.
We veranderden het haar, lieten het over de oren vallen...
...of verder naar achteren in de nek.
We veranderden z'n nekmaat, z'n kraag ging omhoog, z'n schouders omlaag.
Allemaal om te testen.
Wanneer gaan we te ver? Wanneer lijkt hij niet meer?
Digitale gezichten zijn het moeilijkste visual effect in de hele wereld.
Niet alleen omdat het technisch moeilijk is...
...of omdat de technologie zich nog ontwikkelt.
Maar omdat elk mens een expert in gezichten is.
Een gezicht heeft iets heel magisch en natuurlijks.
En iedereen heeft een mening over hoe je een gezicht leest.
Dan gaat het ook nog eens om een heel bekend gezicht...
...dat zoveel voor zoveel mensen betekent.
Moge de Force met je zijn.
Elk aspect hiervan is belangrijk.
De opbouw van X-wing naar lichtzwaard, naar lichtzwaardkleur, naar vechtstijl...
...naar buiten met de mantel tot de onthulling.
Alles werkt toe naar: Ik wil dit.
Als je dit wil omdat je je als publiek betrokken voelt...
...dan slaan het gezicht en de stem ook beter aan.
En plots heb je een moment...
...waarbij de vervulling van de wens de verhaallijn ontmoet...
...wat er verteld wordt, en het is ballistisch en alles vindt plaats.
Maar als een van die dingen mislukt, laat het de rest ontsporen.
Mensen focussen zich op één ding en zeggen: Nou, het gezicht...
Oké, maar het zijn waarschijnlijk heel veel andere dingen...
...waardoor je er wel of niet in meegaat.
Dat is de eerste keer in die laatste aflevering dat we muziek horen...
...uit de oorspronkelijke trilogie.
Ben jij een Jedi?
Dat ben ik.
Tot aan dat moment was alles nieuwe muziek geweest van Ludwig.
Dat was de eerste keer dat je muziek van John Williams hoorde.
En dat zorgt ook... Laten we nooit het belang van John Williams onderschatten...
...want dat hoort bij wat Star Wars tot Star Wars maakt.
Wij gebruikten dus geen enkel thema daarvan in de serie.
Als je die muziek dan op dit moment inzet, dan heb je een krachtig middel bewaard.
En al die dingen helpen om het visual effect te laten slagen.
Hij wil niet met je mee.
Hij wil jouw toestemming.
Heel veel jaren geleden, volgens mij was het 1993...
...regisseerde ik een making-of voor Forrest Gump met Robert Zemeckis.
ILM verzorgde toen de beelden waarin JFK sprak...
...en president Johnson en al die mensen die Forrest Gump onderweg tegenkomt.
Ik weet nog dat Ken Ralston en Bob Zemeckis...
...en alle visual effects-mensen die aan die film werkten...
...het begin jaren 90 hadden over dat dit echt...
'We leren nu deze technologie kennen om ermee te corrigeren.'
Maar er komt een moment dat het zo goed is...
...dat het ook op slechte manieren gebruikt kan worden.
Een programma is nooit goed of slecht op zichzelf.
Het gaat om hoe het programma gehanteerd wordt.
Wij proberen ethiek toe te passen op wat wij doen...
...waarbij wij deze programma's alleen voor goede dingen inzetten.
Net als bij de tovenaarsleerling in Fantasia...
...heb je een nieuwe technologie tot je beschikking...
...zoals Micky het magische boek had.
Door dat magische boek...
...kon hij de dweilen de emmers laten dragen en het werk laten doen.
Zo is het bij elke technologie.
Nieuwe innovaties leiden tot onbedoelde gevolgen...
...als je niet helemaal beseft waar die dingen toe in staat zijn.
Wat Deepfake betreft:
We onderzochten verschillende technologieën...
...om Luke jong te laten lijken, voor een verhaal...
...dat we niet anders konden vertellen. We laten zien hoe we het doen.
Wij hebben dit niet ontwikkeld, maar het is al beschikbaar.
Dan word je er dus op gewezen dat het voor doeleinden kan worden gebruikt...
...die bedrieglijker en negatiever zijn.
Fijn was dat we ernaar konden wijzen en zeggen:
We hebben nog wat jaren voor het niet van echt te onderscheiden is.
Maar het zal zover komen dat je het verschil niet kunt zien.
En we gingen erover nadenken, want als je weet dat het bestaat...
...is het leuk en iets om over te praten.
Maar mensen beseften niet dat zijn stem niet echt is.
Zijn stem, die van de jonge Luke Skywalker...
...is volledig nagebootst met een applicatie genaamd Respeecher.
Het is een neuraal netwerk waar je informatie in stopt, met lerend vermogen.
Ik had archiefmateriaal van Mark uit die periode.
We hadden gereinigde ADR van de oorspronkelijke films...
...een boek dat hij toen had ingesproken...
...en Star Wars radiohoorspelen van hem uit die tijd.
Ik kon daar schone opnames van in het systeem stoppen.
Dat werd in stukjes gehakt en zo kon het neurale netwerk deze data leren.
De computer samplet klanken en tonen van een jongere Mark Hamill...
...en creëert een geluid dat klinkt als Luke Skywalker.
Hij heeft een band met de Force...
...maar zonder training kun je daar niks mee.
Je beseft dat het steeds moeilijker wordt...
...om je eigen ogen en oren te geloven op dit gebied.
Het goede nieuws is dat technologie waarschijnlijk...
Technologie verdwijnt hoe dan ook niet.
Maar andere mensen die technologie begrijpen...
Als we hierop kunnen anticiperen...
Nu is er blockchaintechnologie en wij hebben het over ketencodes.
Mijn ketencode zit al 25 jaar in dit harnas gecodeerd.
Dit ben ik. Boba Fett.
We suggereerden dat iedereen een blockchain-identificatie heeft.
Zouden bepaalde beelden of video's die officieel worden vrijgegeven...
...een soort stempel kunnen krijgen?
Iets waardoor je ziet dat iets echt is.
Want het wordt steeds moeilijker om nep van echt te onderscheiden.
Als we dat weten, kunnen we dat door technologie laten oplossen.
Dus kenmerken die aangeven...
...waar dit beeld vandaan komt, ingebouwd in de blockchain.
Hoe is het aangepast of veranderd? Wanneer is het gemaakt?
Die kenmerken vereisen geen database of een bestuursorgaan.
Maar als de grote techbedrijven samen zouden zeggen:
'We hebben 'n verificatiestandaard nodig', zoals op social media gebeurt.
Ik weet of het echt diegene is omdat hij een blauw vinkje heeft...
...omdat ze op social media gecheckt zijn op authenticiteit.
Net als in Fantasia, waarbij de tovenaar komt...
...die ongedaan kan maken wat Mickey in zijn haast heeft gedaan.
Omdat hij zich bezig hield met technologie...
...of in dit geval magie, waar hij niet de gevolgen van overzag.
Het goede nieuws is...
...dat we geweldige technologieën hebben om verhalen te vertellen.
Die worden alleen maar beter.
Het hoort bij onze verantwoordelijkheid, die van jullie en mij...
...is om het te monitoren om te kijken hoe we kunnen helpen...
...het voordeel te maximaliseren en het nadeel te verminderen of elimineren.
Opgroeiend met Star Wars, bedenk je niet dat je daar deel van gaat uitmaken.
Het lijkt me voor Jon zo speciaal om een personage als Grogu te hebben...
...dat in hetzelfde beeld naast R2-D2 kan staan en met hem kan praten.
Dat kun je je niet voorstellen.
En het is 'n grote verantwoordelijkheid om dat personage naast die andere te zetten.
Ik herinner me Jons blik.
We hadden het over de scène...
...en ik zei: Als we Luke opvoeren, krijg je Artoo.
En Jon zei: Artoo.
Dat was als kind altijd mijn favoriet.
Mijn god... Er was geen speelgoed van, alleen die kleine figuurtjes.
Als ik 'n radiobestuurbare had gehad...
...zoals je die nu hebt, dan was ik gek geworden.
Je ziet iemands innerlijke kind...
...en ik zag in Jon die jongen die voor het eerst Star Wars zag.
Die stond recht voor me toen ik Artoo noemde.
Ik maakte meteen een schets van Artoo die tegen Grogu sprak.
Ik zei: Het moment dat we zoeken...
...is als toen Wicket kennismaakte met Artoo.
In de postproductie animeerden we zijn lichtjes opnieuw. Dat was heel leuk.
Want zijn middelste lens die rondbeweegt...
...geeft een idee van zijn humeur en wat hij denkt.
We gebruikten een animatie uit Return of the Jedi.
Die bewerkten we voor de scène en konden we gebruiken.
Dus we konden wat van Return of the Jedi direct op Artoo toepassen.
Het was al intens omdat we Mark Hamill hadden, gekleed als Luke Skywalker...
...op onze set van de gang van een ruimteschip.
Het was net een droom. Het was heel vreemd.
En ik maakte het prima. En toen rolde R2-D2 binnen.
En ik had even een moment, met R2-D2 daar, dat ik instortte.
Ik begreep het niet en het voelde voor schut, maar ik kreeg tranen in mijn ogen.
En ik zei: Laat me dit moment herinneren.
Zelfs nu ben ik nog ontroerd. Maar ik snap niet waarom, echt niet.
Ik snap niet waarom.
Maar daar blijkt maar uit hoe diep zoiets zit...
...en hoe dat je kindertijd raakt en hoe je je toen voelde.
Voor een generatie kinderen...
...vertegenwoordigt Grogu wat Artoo voor mij vertegenwoordigde.
Net als Yoda.
Een magisch, bijzonder personage waar we hopelijk goed voor zorgen.
Die Grogu-pop is zo geloofwaardig.
Een déjà vu met Yoda, snap je? Voor mij was Yoda zo echt.
Toen ik de afleveringen bekeek, dacht ik:
Ik moet het Kind ontmoeten, en dat is terecht...
...want alleen ik heb enige ervaring met die soort.
Ga maar.
Je hoort bij hem. Hij is jouw soort.
Het was belangrijk dat het einde zich heel krachtig ontwikkelde...
...met de nodige emotie...
...over hoe het publiek reageerde op de komst van dat personage...
...en het uiteengaan van Mando en Grogu.
Jon en ik spraken veel over het einde van E.T.
Je kijkt de hele film naar E.T. samen met Elliott.
En dan komt er een moment waarop E.T. moet gaan.
Dat hele einde, waar Spielberg omheen draait...
...en jij de emoties tussen E.T. en Elliott gadeslaat.
De emoties van E.T.'s moeder en broer, iedereen in die scène.
En allemaal met die geweldige muziek van John Williams.
Ik zei: Dat willen we een beetje in het Star Wars universum.
Laten we niet bang zijn voor die emotie op het einde.
Dat vond ik de grootste winst van die aflevering.
En het was verdiend, want het opsplitsen van die twee personages...
...aan het eind van het seizoen, dat brak veel harten.
Goed, vriendje. Het is tijd om te gaan.
Niet bang zijn.
Wat interessant was aan het kijken naar aflevering 208 van Peyton...
Ik keek met mijn gezin.
Ik kon me niet precies meer herinneren hoe de aflevering verliep.
Ik kreeg er echt een brok van in mijn keel.
Niet alleen door de personages en hun emoties...
...en uiteraard de spectaculaire muziek.
Maar waarschijnlijk ook omdat we het eindelijk konden loslaten.
Nu weet de wereld het.
Nu kunnen we loslaten wat we de hele tijd binnen moesten houden.
En kan ik zeggen: Luke Skywalker? Misschien niet. Ik weet het niet.
Om de reacties te zien, dat was een hoogtepunt van mijn carrière.
Dat was zeker een van die momenten die je op één hand kunt tellen...
...die je dankbaar maken dat je doet wat je doet.
En om Peytons reactie te horen, die van Dave en vooral die van Mark.
Toen Mark het zag... En we leven in een interessante tijd.
Een tijd waarin mensen hun gevoelens uitspreken.
En als je daarvoor kiest, kun je in die rivier van informatie en feedback waden.
Jon stuurde me links van reactievideo's die gewoon...
Want ik zie dat soort dingen niet in het publiek.
Volwassen mannen die huilen.
En mensen die het uitschreeuwen.
Ik vond het echt geweldig om te zien hoe zij ervan genoten.
We zijn dol op de fans. Zonder hen, zou ik hier niet met je zitten te praten.
Het is de meest loyale, gepassioneerde groep mensen die ik ooit ontmoet heb.
Ik ben heel dankbaar voor hun enthousiasme gedurende al die jaren.
Dat had ik nooit verwacht en het is iets dat ik enorm koester.
Dit is zulk geweldig werk en ik denk dat mensen dat ook vinden...
...omdat we het verhaal kunnen vertellen, met deze effects...
...en we deze ervaringen hebben en naar de Celebration gaan, toch?
Maar het is ook geweldig om gewoon aan de kant naar iemand te kijken...
Zoals ik al zei, ik zag het kind in Jon, zoals hij Star Wars had ervaren.
Ik zit daar met Peyton en je ziet hoe de crew naar Mark staart...
...en je beseft dat ze zich herinneren wat het voor hen betekende.
En je beseft dat jij hebt meegewerkt aan iets dat die ervaring aan mensen geeft.
Dat goede gevoel. In de basis moet Star Wars je een goed gevoel geven.
Een gevoel dat jou en je gezin, je kinderen, iedereen, opbeurt.
Veel Star Wars-fans hebben niet langer de leeftijd van Luke Skywalker.
Zij zijn nu de ouders en zij nemen afscheid van hun kinderen...
...als die naar school of de universiteit gaan.
Wat ik mooi vind aan een goede mythe en een goed verhaal...
...en de wereld die George creëerde...
...is dat er plek is voor iedereen van elke leeftijd.
Mede daarom wordt het ook een intergenerationele ervaring.
Zoals mijn vader mij naar de eerste Star Wars bracht...
...zo zitten er nu veel mensen samen met hun kinderen op de bank.
Misschien kijken ze om andere redenen en vinden ze andere dingen leuk...
...maar ik ben blij dat we in deze gesplitste vermaakindustrie...
...waar iedereen naar dingen kijkt die hen zijn aangeraden...
...en iedereen zelf inlogt en z'n eigen platform heeft, waar ze naar kijken...
...dat er een moment is waarbij meerdere gezinsleden samen...
...hetzelfde kijken en hetzelfde ervaren.
Daar gaat het om bij goede televisie en goede films.
Ik ben er erg trots op...
...dat The Mandalorian dat element in zich heeft.
En het is een mooie manier om de volgende generatie voor te stellen aan Star Wars.
Vertaling: Frank Bovelander