Bu şekil, neden sevginin evrensel sembolü hâline geldi, bilmiyoruz.
Ama önde gelen bir teoriye göre, silfiyum bitkisinden geliyor.
Antik Akdeniz'de o kadar değerliydi ki
tek çıktıkları yer olan Yunan kolonisi Kirene'de
para birimine basılmıştı.
Her türlü tıbbi kullanım için tüm bölgeye ihraç ediliyordu.
Özellikle de bir sebeple.
Zamanının önde gelen jinekoloğu Efesli Soranus
kadınlara ayda bir silfiyum suyu tavsiye ederdi
çünkü gebeliği önlemekle kalmıyor,
öncesinde var olan canlıyı da yok ediyordu.
Yani bizim modern kalp şeklimiz eski ertesi gün hapından geliyor olabilir.
Ama insanlık tarihinin büyük kısmında doğum kontrolü bu kadar incelikli değildi.
İlk prezervatifler hayvan bağırsağından yapılıp,
yıkanıp tekrardan kullanılıyordu.
Ve diyaframlar.
İlk versiyonlarında kadınlar vajinalarına türlü türlü şeyler sokuyordu.
Yün, ipek, öğütülmüş bitki veya eldeki hayvana bağlı olarak gübre.
Mısır'da timsah gübresiydi.
Hindistan'da fil gübresiydi.
Tükendiği için silfiyumun ne kadar işe yaradığını bilemeyeceğiz.
Ama Yabani Havuç ve Şeytantersi gibi akrabalarının üstüne yapılan araştırmalar
hamile kalmak için gereken hormon seviyesiyle oynadığını gösteriyor.
Bilim insanları 1950'lerde bunu laboratuvarda yapmayı çözdüler.
O zamandan beri çıkan tüm yöntemler aynı biçimde işliyor.
Ama bu yöntem de kusursuz değil.
Kilo alma, depresyon, akne...
Aylar boyunca düşük seviyede kanamam olup durdu.
Saçma sapan her şeye ağlıyordum.
Salatalık keserken "Neden?" diyordum. "Kestiğim en kötü sebze bu."
Hormonal doğum kontrolünü icat edeli 60 yıldan fazla oldu.
İyiye gitmesi gerekmez miydi?
NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
Bu küçük beyaz hap bombadan daha tehlikeli.
Üzerine vaazlar verildi.
Erkekler ve kadınlar tartıştı.
Mary ve ekibi hapı açıklıyor, herkes kafa sallıyor
ama bu bir rıza göstergesi değil çünkü kararı veren aslında kocaları.
Doktorlar da yan etkileri konusunda bilgi sahibi olmayabilir.
Kadınları deneysel model olarak kullanmadan
daha fazla neler yapabileceğimizi görmek zor.
DOĞUM KONTROLÜ
Evcil bir kediniz varsa kızışma dönemlerini hatırlarsınız.
Yani ne zaman yumurtlamaya başlayıp yumurta ürettiğini.
Doğurgan oldukları o birkaç gün içinde çiftleşmeyi çok isterler.
Çoğu dişi memeli yumurtlarken farklı görünüp hareket eder.
Buna "östrus" denir.
İstedikleri sinyalini vererek "Gel kendin al." derler.
Dişi şempanzelerin cinsel organlarında şişkinlik olur.
Keçiler kuyruklarını sallar
ve atlar, vulvalarını açıp kapar.
Ama insanlar gibi daha üstün primatlar epey benzersizdir.
Ayda birkaç günlük doğurganlık evresinde hiçbir sinyal vermeyiz
ve doğurgan olsak da olmasak da sık sık sekse açık oluruz.
Bilim insanları buna "gizli yumurtlama" der.
Bunun nasıl işlediğini çözmeleri 1900'leri buldu.
Nasıl hack'leneceğini de.
Yumurtlamada temel olarak dört hormon bulunur.
Bunlar da bir ay boyunca yükselir ve düşer.
İkisi beyinden salgılanır, ikisi yumurtalıklardan.
Östrojen ve progesteron.
Başta bu iki beyin hormonu yumurtalıklara sinyal gönderir.
Yaklaşık bir düzine folikül içlerinde birer immatür yumurtayla
bu anı sabırsızlıkla bekliyordur.
Sınırlı hormon üzerine "kazanan her şeyi alır" mücadelesi sonrası
kaybeden foliküller ölür.
Sonrasında kazanan folikül bir sürü östrojen yayar
ve rahmin iç zarı kalınlaşır.
Besin dolu bir sıvıyla kaplanmış serviks açılır
ve rahme doğru çıkan spermleri korumaya hazırdır.
Sonra folikül parçalanıp olgunlaşmış yumurtayı salar.
O da, yakındaki fallop tüpü tarafından kapılır.
Spermin yumurtaya ulaşması için kısa bir süresi vardır yoksa ölür.
Biri oraya ulaşırsa döllenme gerçekleşir.
Yumurta, fallop tüpünden rahme ilerlemeye devam eder.
Progesteron seviyesinin yükselmesiyle serviks kapanır
ve o sıvı yapışkan bir kalkana dönüşüp diğer spermlerin girmesini engeller.
Progesteron ayrıca rahim iç zarını,
yumurtanın yapışabileceği sıcak bir yatağa dönüştürür.
Ama o kadar da sıcak ve rahat değildir. Ayrıca ölümcül bir test alanıdır da.
Ama döllenmiş her yumurta hayatta kalmaz.
Döllenen yumurta başarıyla yerleşirse hamilelik gerçekleşir.
Östrojen ve progesteron yüksek kalır ve yumurtalıklar yumurta salmaz.
Ama döllenmiş yumurta kabul edilmemişse veya hiç olmamışsa
östrojen ve progesteron düşüverir.
Netice olarak da regl olursunuz.
Döngü yeniden başlar.
Hormonal doğum kontrolünün hilesi
östrojen ve progesteron seviyelerini değiştirmesidir.
Böylece vücut sizi hamile varsayar.
Yeni yumurta salınmaz.
Serviks kapalı ve rahim iç zarı da ince kalır.
1957'de çıkan hap bu hack'lemenin ilk şekliydi.
Günlük yapay östrojen ve progestero dozu
Amerika'da Enovid, İngiltere'de Enavid adıyla
"regl sorunları" için pazarlandı.
Nedense bir sürü kadın birdenbire regl sorunu yaşar oldu.
1960'larda piyasaya doğum kontrol hapı olarak sürüldüğünde dünyayı değiştirdi.
Daha çok kadın okuyabildi ve daha küçük ailelere sahip olabildi.
Milyonları sefaletten kurtardı.
Yarattığı etkinin büyüklüğü 1970'lerde Bangladeş'in kırsalında görülebilir.
Bangladeş daha yeni ülke olmuştu,
çok fakirdi.
Dini açıdan muhafazakâr.
Çoğu Bangladeşli kadın tecride çekiliyor
ve insan içine karışmıyordu.
Yani bir kliniğe gitmek bu kadınlar için büyük bir sorundu.
Ama 1978'de sağlık çalışanları, her iki haftada bir kez
rastgele seçtikleri 70 köyü kapı kapı gezip
doğum kontrol seçeneklerini tanıttı.
Buna enjeksiyon da dâhildi.
Farkedilmemesi ve aylarca süren etkisi bu yöntemi çok popüler yapmıştı.
20 yıl sonraki sonuçlar çığır açıcıydı.
Benzer bir köyle kıyaslandığında
doğum kontrollü köydeki aileler daha eğitimliydi,
gelirleri daha yüksek, evleri ve birikimleri daha değerliydi
ve suya erişimleri daha yüksekti.
Beden kitle indeksleri de daha yüksekti.
Sonuç olarak da uzun seneler yaşama ihtimalleri yüzde 20 daha fazlaydı.
Fakat hormonal doğum kontrolünün, kadınlara yaşattığı gelişimin
bir bedeli vardı.
İlk çıkan hapla başlamıştı.
İlacı içtiğiniz zaman
bu yapay hormonlar kan dolaşımınıza sokulur
ve her yere yayılmış olur.
Değişen hormon seviyesi baş ağrısı ve bulantı yaratabilir.
Tüylenmeye sebep olup ödemi arttırabilir. Bu yüzden de kilo alırsınız.
Bu hormonlar cinsel arzularınızı, duygularınızı düzenlemede de rol oynar.
Bu yüzden benliğinizde farklılıklar yaşayabilirsiniz.
Son derece küçük bir risk olsa da
östrojen, kanın pıhtılaşma ihtimalini arttırır.
Pıhtı ciğerlere ulaşıp kan akışını engelleyebilir
ve ölümcül olabilir.
Bu ilk hap, gereken hormon miktarının on katını içeriyordu.
Bu yüksek doz 50'lerde önce Porto Riko'da test edildi.
Seçilme sebebi fakir bir bölge olması ve ABD'nin nüfus artışı kaygısıydı.
ABD'nin tayin ettiği vali bir kısırlaştırma programı onayladı.
1954'te, kısırlaştırmalar üçe katlanmıştı, kadınlar istekleri dışında zorlanıyordu.
Bu yüzden araştırmacılar geri dönüşü olan bir yöntemle geldiğinde
kadınlar kabul etti.
Ama bir deneyin parçası olduklarını
yıllar sonra bir belgesel yapımcısından öğrendiler.
O hapları kullanan kadınlar
dünyada bunu ilk kez deneyen kişilerdi.
Bunu biliyor muydun Dona Maria?
Hayır.
Bizim üstümüzde deney yapıyorlarmış.
Bizlerse ne çevirdiklerini bilmiyorduk.
Yüzlerce kadın yan etkilerle boğuştu.
En az üç kişi öldü ama bir inceleme başlatılmadı.
On yıldan fazla süreden, birkaç yeni formülden
ve milyonlarca kadının doğum kontrol hapı kullanmasından sonra
ABD Kongresi yan etkiler konusunda nihayet bir duruşma düzenledi.
Bir senatörün, araştırmacı gazeteci Barbara Seaman'in
Doktorların Haplar Konusundaki Görüşleri adlı kitabını okumasıyla gerçekleşti.
Kitapta kalp krizi, kan pıhtılaşması, inme ve kanser yaşayan kadınlar anlatılıyordu.
Yalnızca ABD'de binlerce kişi öldü veya yaralandı.
Duruşmanın ilk beş günü erkeklerden oluşan heyet,
ifade vermesi için sadece erkekleri davet etti.
Kadınlar da kendi başlarına geldi.
Bugün bir grup genç kadının feveranları
doğum kontrol hapının güvenliği konusundaki duruşmayı aksattı.
Bilim insanlarının ve ilaç şirketlerinin
haplardaki yüksek ve düşük östrojeni test etmek için
kadınları kobay olarak kullanmaya razı gelme sebeplerini öğrenmek istiyorum.
Sonraki yıllarda haplardaki hormon dozları düşürüldü
ve baş ağrısı, bulantı, aşırı tüylenme ve kilo alma gibi yan etkiler azaltıldı.
Bazı yeni haplar regl sancısı ve akneyi azalttı.
Yeni yapay progesteron formları sayesinde.
Birçok potansiyel yan etki hâlâ sürmekte.
Ama dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca kadın için
hamile kalmamak, biraz hastalanmaya değer.
Tıpkı eski versiyonlardaki gibi
kadınlar ve bazen doktorları bile ne kadar hastalanacaklarını tam bilemiyor.
Çünkü bir sürü insan o ilacı içmeden sonuçlarını bilemezsiniz.
Progesteronun yapay formlarından biri olan DRSP
Yaz ismindeki ilacın en önemli bileşeniydi.
2000'lerde, doğum kontrolünden daha öte bir ilaç olarak pazarlanmıştı.
Yaz, regl öncesi hayatınızı etkileyen duygusal ve fiziksel semptomları
tedavi ettiği kanıtlanmış tek haptır.
Sivilceleri önlemeye yardımcı olur.
Yaz, potasyumu arttırabilen yeni bir tür hormon içeriyor.
Reklam kampanyası işe yaradı.
İki yıl boyunca Yaz, Amerika'nın en popüler doğum kontrol hapı oldu.
Doğum kontrolüne ihtiyacı olmayan birçok kadın
semptomları yok ettiğini iddia ettiği için bunu satın aldı.
Sonra yan etkilerin haberleri yayılmaya başladı.
Kan pıhtısından organ yetmezliğine ve felce kadar
Yaz adlı doğum kontrol hapını kullanan binlerce kadın hastalandığını söylüyor.
Ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı iddiasıyla inceleniyor.
Ölümle sonuçlanabilecek tehlikeli yan etki riskini artırabilir.
Doğum kontrol hapları kan pıhtılaşması riskini yaklaşık üç katına çıkarır.
Ama araştırmalar gösterdi ki DRSP bu riski de üç katına çıkarabilirmiş.
Risk az olsa da
bunu kullanan milyonlarca kadından binlercesinin etkilemesi olası.
2015'te Yaz'ın üreticisi Bayer İlaç,
kan pıhtılaşması yaşayan neredeyse 10.000 kadına
yaklaşık iki milyar dolar tazminat ödedi.
Ama o sıralarda başka bir doğum kontrol yöntemi popülerleşmişti.
IUD.
Bu, hormonal versiyonu.
Bakırdan yapılanı da var.
İkisi de rahim içine doktor tarafından yerleştirilip
ve markaya bağlı olarak üç ila on yıl kalabiliyor.
Nasıl işlediklerini pek bilmiyoruz
fakat rahmi, spermsiz bölgeye çevirdiklerini biliyoruz.
Rahimdeki yabancı bir obje olarak IUD enflamasyona sebep olup
akyuvarların akın edip spermleri yemesini sağlıyor.
Hormonal IUD ayrıca ufak miktarda sentetik progesteron salgılar.
Yani daha az yan etkiyle hapla aynı etkileri sağlar.
Bakır IUD ise hiç hormon kullanmaz.
Olayı, bakırın sperm kriptoniti olmasıdır.
Nedenini bilim insanları da bilmiyor.
IUD takmayı seviyorum. Hapı unutma endişem yok oldu.
Sivilcem çıkmıyor, âdet olmuyorum.
Sanırım son yedi yılda iki tampon kullandım.
Bakır IUD taktırmaya karar verdim
çünkü annem ve teyzem östrojene bağlı meme kanseri olmuştu.
Doktorlar hormonal olmayan doğum kontrol yöntemlerine yönlendirdi.
IUD %99 etkilidir.
Kısmen çünkü taktırıp unutabiliyorsunuz.
Bir şey hatırlamayı gerektiren yöntemler genel olarak daha az etkilidir.
Özellikle de seks esnasında.
Bu yüzden en etkili bir diğer yöntem kısırlaştırmadır.
Erkeklerde vasektomi ufak bir prosedürdür.
Testislerden sperm taşıyan tüpleri kesmeye veya bağlamaya denir.
Kadınlarda "tüpleri bağlatmak" daha invaziv bir prosedürdür.
Fallop tüplerini kapatır veya keser.
Dünyadaki en popüler doğum kontrol yöntemi budur.
Ama kadınlar bunu genelde çocuk sahibi olduktan sonra yaptırır.
IUD ise bir o kadar etkili olup çıkarılabilir bir şey olmasına rağmen
doğum kontrolündeki Amerikalı kadınların sadece %12'sinde vardır.
Bunun büyük ölçüdeki sebebi de, bir IUD'ye açılan büyük bir toplu davaydı.
Dalkon Kalkanı'na.
Öyle bir faciaydı ki, Saturday Night Live'a konu oldu.
Dalkon Kalkanı alabalık yemi
sizce de en harika alabalık yakalama yöntemi değilse
mahkemede görüşelim!
Ama Dalkon Kalkanı'nı alan kişiler için asıl sorun balık yemine benzemesi değildi.
Mesela Loretta Ross.
Taktırdıktan sonra ilk iki üç yılım iyiydi.
Ama sonra küçük enfeksiyonlar yaşamaya başladım.
Gittiği bir jinekolog zührevi hastalığı olduğunu söylemişti.
Enfeksiyon geçiren bir siyahi veya kadın olduğum için
ona göre zührevi hastalığım olmalıydı.
Tüm testler negatif çıkmış olsa da.
Daha egzotik hastalıklar arayıp durdu.
Hiçbir tedavi işe yaramadı ve altı ay sonra...
Bir gece komaya girdim.
Uyandığım zaman histerektomi olduğumu gördüm.
Doktorun ilk işi Dalkon Kalkanı'nı çıkarmak olmalıydı.
Dalkon Kalkanı'nda bir tasarım hatası olduğu ortaya çıktı.
Örgülü ipi çok kalındı
ve bakteriler için rahme çıkan bir merdiven gibiydi.
Dalkon Kalkanı çıktıktan dört yıl sonra piyasadan çekildi.
O zamana kadar, dünya çapında 3,3 milyon kadına takılmıştı.
En az 18 kişi öldü.
Yüz binlerce kadının
Dalkon Kalkanı'nın yapımcısı A. H. Robins'e dava açması
şirketi iflasa sürükledi.
Daha sonra Robins yetkililerinin
kalkan piyasaya sürülmeden altı ay önce ip sorununu bildiği ortaya çıktı.
Şu anda piyasadaki IUD'ler son derece güvenli.
En yaygın dezavantajı mı?
Taktırması korkunç.
Dayanılmaz bir acı.
Her doğum kontrol yönteminin dezavantajı var.
Bu yüzden Amerikalı kadınların üçte biri beş veya daha fazla çeşidini dener.
Hapla başladım.
Sonra yüzüğe geçtim.
Sonra hapa geri döndüm.
İki hap denedim.
Nuvaring ilginçti ama seks sırasında çıkıyordu.
Üç farklı hap denedim.
IUD'yi denedim. Şimdi de kol implantı taktıracağım.
Birçok kadın, hamile kalmak istemese de doğum kontrol yöntemi kullanmıyor.
Gelişmekte olan ülkelerde yapılan ankette
doğum kontrolü kullanmayan kadınların sadece yüzde beşi erişimi sebep gösterdi.
Yüzde 21'i sebebin yan etkiler olduğunu söyledi.
Aslında hormon kullanmayan bir doğum kontrol hapı var.
Saheli adıyla piyasaya sürüldü ve neredeyse 30 yıldır satılıyor.
İçindeki aktif maddenin adı
selektif östrojen reseptör modülatörü.
Östrojen değil
ama rahimdeki östrojen alıcılarına etki eden bir bileşim.
Yani östrojen görevini göremeyip o sıcak rahim zarını oluşturamayınca
döllenmiş yumurtalar da sokulamıyor.
Östrojen seviyelerini etkilemediği için
vücudunuzdaki hormon dengesi aynı kalıyor.
Yani yan etkisi hormonal haplardan az.
Ve haftada bir kez almanız yeterli.
Ama Saheli'yi Hindistan'dan çıkarmak zor.
Orada icat edildi
ve birçok ülkenin şart koştuğu büyük insan deneylerinden geçti.
Bu şanslı ilaçlardan biriydi.
Bir laboratuvarda geliştirilen her 5000 bileşimden
beşi insan deneylerine girebiliyor.
Ve sadece biri piyasaya sokuluyor.
Zaten işe yarayan hormonları sağlamanın yeni yollarını bulmak
daha hızlı, daha ucuz ve daha az riskli.
Doğum kontrolü, binlerce davaya yol açtı
çünkü genelde bu ilaçları sağlıklı kadınlar alıyor
bu yüzden yan etkileri fark etmeleri ve dava açmaları daha kolay oluyor.
Kadınlar bu ürünlere muhtaç olduğudan yenilik yapmaya teşvik de çok az.
Ruh hâlimdeki ani değişimler feciydi.
Başlarda bulantı da çok kötüydü
ama sonra alışıyorsunuz sanırım.
Hayatımda yıllarca süren drama, yılların hastane faturaları,
yolculuktayken yaşadıklarım, her seks yaptığımda düşündüklerim,
her regl olduğumda da.
Neden mi? Sanırım prezervatif berbat olduğu için.
Doğum kontrol endüstrisinin neredeyse hiç eğilmediği
büyük bir potansiyel pazarı var.
Bir erkek olarak
doğum kontrol seçeneklerinden hiç memnun değilim
çünkü yeterince olmadığını düşünüyorum.
Bir erkek olarak tek seçeneğim prezervatif kullanmak ya da geri çekilmek.
Yani tek seçeneğim prezervatif.
Piyasada satılan bir erkek doğum kontrol hapı olsaydı
kesinlikle ama kesinlikle, en azından denerdim.
Bilim insanları erkek üreme sistemini hack'lemenin yolunu yıllar önce buldu.
1970'lerde yapılan büyük çaptaki testler umut vadetmişti.
Erkek doğum kontrolünün tamamlanması onlarca yıldır eli kulağında gibiydi.
Çinliler, erkekler için güvenli ve etkili bir doğum kontrol hapı geliştirmiş.
Erkek doğum kontrol hapının anahtarı olan bir kimyasal bulunduğu söyleniyor.
Uluslararası ekipler enjekte edilebilecek bir...
Doğum kontrol hapı...
Erkekler yeni bir doğum kontrol yönteminin ilk deneylerine katılıyor.
-Erkekler için... -Doğum kontrolü...
-Erkek doğum kontrolü... -Erkek doğum kontrolü...
Erkek doğum kontrolü gerçekleşmeye bir adım daha yaklaşmış olabilir.
Ama hiç gerçekleşmedi.
Erkekler çok yan etkiyle karşılaştığından deneyler hep yarıda kesildi.
Tanıdık gelebilecek yan etkiler.
Ruh hâli değişimleri, akne ve libido kaybı gibi.
FDA bir ilaca onay verirken
ilacı kullanma riskiyle kullanmama riskini tartar.
Ve erkekler, kadınların aksine
hamilelik, doğumun getirdiği kan pıhtısı gibi risklerle karşılaşmazlar.
Hormonal doğum kontrolü, kan pıhtılaşması riskini üçe katlayabilir
ama hamilelikte bu risk iki katına çıkar.
Doğumdan sonraki haftalardaysa dört katına.
Bu da açılan davalarda Bayer'in savunmasının bir parçasıydı.
Yaz'ın ve DRSP kullanan diğer ilaçların hâlâ piyasada olma sebebi budur.
Erkek doğum kontrolünün çıtası daha yüksek.
Bu yüzden onaylanma şansı en yüksek tedavide hormon kullanılmıyor.
Ameliyatsız vazektomi.
Sperm taşıyan tüpün içine jel enjekte edilir
ve bu jel orada kalıp testislerden çıkan spermi öldürür.
Jelin çözülmesini sağlayacak ikinci bir iğne geliştirilmekte.
Hindistan'da onay bekliyor.
İlk testlerin yüzde 98'inde etkili oldu,
hiçbir büyük yan etkisi yok ve etkisi on yıl sürüyor.
Ama başka hiçbir yerde insan deneyine girmedi
çünkü ilaç şirketleri, buna değecek bir piyasa olduğundan emin değil.
Bunu reddetmem. Erkekliğimden bir şey mi götürür?
Bilmiyorum ama her şeye açığım.
Erkeklerin de bu seviyede bir sorumluluk alma seçenekleri olsaydı
yani prezervatif kullanmaktan öteye geçebilselerdi
her şey daha adil olurdu.
Kazara hamile kalmak için iki kişi gerekiyor sonuçta.
2002'de yapılan bir araştırmaya göre erkeklerin yüzde 55'i
hormonal bir erkek doğum kontrolünü bile denemeye hazır.
Fakat dünyanın her yerinde
erkeklerin vasektomi olmasından çok, kadınlar tüplerini bağlatıyor.
Sorumluluğu üstlenmiyorlar.
Muhtemelen kendim de korunmak isterim.
Kendi yediğim naneden kendim sorumlu olmalıyım.
Nihayetinde bir şey olsa sonuçlarıyla ben karşı karşıya kalırdım.
Çoğu kadın plansız bir hamileliğin sonuçlarını o kadar ciddiye alıyor ki
seçim kolay oluyor.
Bu yüzden Amerika'da
kadınların üçte ikisinden fazlası doğum kontrolü kullanıyor.
Bu oran El Salvador'da yüzde 68,
Kenya'da yüzde 58
ve Çin'de yüzde 80.
Ama herkes aynı seçimleri yapamıyor.
1999'da Kongre kaydına şu da dâhil edildi:
1970'lerin başında A. H. Robins'in
Amerika'da piyasaya sürülemeyecek,
tehlikeli ve sterilize edilmemiş yüz binlerce doğum kontrol aletini
gelişen dünyaya ucuza satmak için komplo kurduğu.
O aletler Dalkon Kalkanları'ydı.
Loretta Ross o yerlerden birine gitti.
Irk ayrımcılığı olan Güney Afrika'da hikâyesini paylaştı.
Ama yine de birçok kadın kalkan kullandı.
Ellerinin altında çok az doğum kontrol seçeneği vardı.
IUD'yi kabullenmeleri gerektiğini düşünüyorlardı.
Eğitimsel ve ekonomik özgürlük sağlayacağına inanıyorlardı.
Bu durumu çok trajik bulmuştum.
Farklı seçeneklere sahip olmak riskleri bilmek kadar önemlidir.
Bangladeş programını başarılı kılan da buydu.
Bangladeş'te gördüğünüz şey
onlara her türlü hizmeti sunmaya dair olan kararlılıktır.
Yolların, buzdolabının, elektriğin olmadığı yerde
enjeksiyonlar için soğuk hava deposu alınması...
O zamanlar için çok büyük bir olaydı.
Diğer kadınlarla hayatları, ihtiyaçları,
arzuları ve beklentileri üzerine konuşmaları için
bölgedeki kadınları toplama işi de
çok büyük bir sorumluluktu.
Kadın sağlığı hareketinde hiç diretmediğimiz bir şey de
risksiz ve kusursuz bir doğum kontrol yöntemi.
Çünkü bedenin içine her bir şey koyduğunda bir şeyleri değiştiriyorsun.
İstediğimiz şey, tamamen bilgilendirilmiş şekilde onay verilmesi.
Hangi riskleri almak ya da almamak istediğimize
kadınlar olarak kendimiz karar vermeliyiz.
Riski bir yana dursun, bu kararı bizim adımıza başkası vermemeli.
Alt yazı çevirmeni: Verda Tuna