Selamlar.
Genelde havalı ve asi tiplere mi âşık olursunuz?
Yoksa depresif ve derin tiplere mi?
Sizi utangaç inekler mi etkiler, alımlı ve flörtöz tipler mi?
Erkeklerden mi hoşlanırsınız?
Belki kızlardan da hoşlanıyorsunuzdur.
Fark eder mi?
Uzun ince, kaslı, kısacık saçlı,
topuzlu, sakallı, kalın kaşlı,
küçük memeli, büyük popolu...
Olay gülümsemelerinde mi, sizi nasıl güldürdüklerinde mi?
Hoşlandığınız insanlardan utandığınız için saklıyor musunuz?
Hepimizin bir tipi var veya birkaç tipi.
Benim var mesela.
Bu tipler nereden gelir peki?
Neden bazı insanlardan hoşlanırken diğerlerinden hoşlanmayız?
Bence çok tatlısın!
NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
Kimyanız tuttu mu bilirsiniz.
O insandan elektrik alıyorsam çok fazla düşünmeye gerek kalmaz.
FEROMON PARTİSİ
Aradığın, peşinde olduğun şey,
genetik açıdan sana uyabilecek insanların kokusudur.
Markalarımız, doğru eşi bulmaları için çekici yanları vurgulamak için tasarlandı.
CAZİBE
Vücut sıcaklığım değişir.
Genelde karnımda sıcak ve huzurlu
bir his olur.
Sonra bu his bedenimden aşağı yayılır.
Etkilenme anında beyniniz sizi hormonlarla doldurur
ve bu da size...
Sıcak ve kıpır kıpır hissederim,
tüylerim diken diken olur.
Tüm algılarım açılmış gibi gelir.
Kalbim pır pır eder.
Kalp atışım hızlanır.
Ne diyeceğimi bilemem. Utanırım, bazen çok hızlı konuşurum.
Dopamin, tatlı ve uyuşturucunun verdiği keyif takviyesinin aynısını sağlar.
Aynı şiddette canınız çeker.
O anda şakalaşma ve tartışma isteği içine giriyorum
veya kollarına bakıyorum.
Kollara karşı aşırı ilgim var.
Bir de norepinefrin ve adrenalin var. "Savaş ya da kaç" hormonları.
Biraz gergin veya huzursuz olabiliyorum
ya da çok heyecanlanıyorum.
Bu da uyumanızı ve yemenizi zorlaştırabilir.
Fransa'da etkilenme anına "coup de foudre" diyorlar.
Ya da "şimşek."
Arapçada "hawa", yani "rüzgâr."
Çin'de "yuanfen", yani "kaderin gücü."
Japonya'da "koi no yokan" diyorlar.
Biriyle tanıştığınızda ona âşık olacağınızdan emin olma hissi.
Birinden etkilendiğimi nasıl mı anlarım?
Manyetik bir güç varmış gibi olur.
Sanki o insana çekilirmişim gibi olur.
Birinden etkilendiğiniz zaman
neden etkilendiğinizi açıklayamamanız gerekir.
İçgüdüsel olarak anlamalısınız.
Ama insanlar bunu açıklamaya çalışıyor.
Nasıl çalışmayalım ki?
Bir sürü de teorimiz var.
Bir astrolog, boğa burcuysanız oğlak burcuyla eşleşmeye çalışın, der.
Peki bir yay burcuyla? Hayatta olmaz.
Hintli astrologlar gelinle damadı eşleştirmek için
karmaşık ve 36 puanlık bir analiz kullanıyor.
Başarılı bir evlilik için en az 18 puan almanız gerekiyor.
Sonrasında 2015'te yayılan bir makale
iki yabancı birbirine bu 36 soruyu sorarsa sonucun aşk olacağını iddia ediyordu.
Şöyle sorular: "En değerli anın ne?"
"En korkunç anın ne?"
Ve "Nasıl öleceğine dair gizli bir önsezin var mı?"
Cosmo dergisine göre
birini, 12 kolay adımda kendinize âşık edebilirsiniz.
Adımların bazıları göz teması,
benzerliklerinize odaklanmak,
onunla çok takılmak
ve onları sevmek.
Tabii yani.
Ama bilim insanları yıllardır aslında her şeyin genlerimizde bittiğini,
tek bir tipten etkilendiğimizi söylüyor.
Fit ve doğurgan bir çiftleşme partneri.
Çünkü bizler hayvanız, tek istediğimiz üremek.
Daha simetrik erkeklerin kokusu
bilhassa doğurganlık evresindeki kadınlara daha güzel gelir.
Erkeklerin, kıvrımlı kalça sevme nedeninin
sağlığa ve doğurganlığa işaret eden yeterli yağ deposu olduğu düşünülmekte.
Erkekler büyük memeli kadınları seçer
çünkü çocuk yetiştirmede iyi olacaklarını düşünür.
Yani kadın bedeninin evrim sürecinde
erkeklerin zevkine göre tasarlandığı fikri çok mantıklı.
Belki de bu yüzden erkek video oyunu tasarımcıları
her kadın karakteri bu şekilde yapıyordur.
Daha doğurgan göründükleri için.
Cazibenin evrimsel bir yönü olduğu kesin
ancak "öyledir" hikâyelerini ayırt etmekte çok dikkatli olmalıyız.
"Erkekler büyük memeli kadınları türümüz için iyi olduğundan sever."
Büyük memeler ve güzel bir yüzle
doğurganlık arasında bağlantı olduğuna dair hiçbir kanıt yok.
Bu doğru olsaydı gezegende yalnızca
güzel ve büyük memeli kadınlar olurdu.
Böyle bir şey yok tabii.
Sürekli karşılaştığımız şeylerden biri
büyüdüğünüz ve yaşadığınız kültürün ideal vücut algınızda etkisi olduğudur.
Viren, Güney Afrika'da HIV oranı çok yüksek bir bölgeye gitti
ve araştırması için orada yaşayan Zulu erkeklerinden
farklı vücut ölçülerindeki kadınların fotoğraflarını puanlamasını istedi.
Ortalama olarak, erkekler bu vücut ölçüsünü
bunun kadar çekici bulurken
diğer tüm ölçüler daha az çekici olarak değerlendirildi.
Bu bağlamda aşırı ince olmak HIV ile ilişkilendiriliyordu.
Viren bu görüntüleri İngiltere'de yaşayan Zulu erkeklerine de gösterdi.
Bu adamlar da, bu vücut ölçüsünü ideal olarak değerlendirdi
ve bu vücut ölçülerini daha az çekici buldular.
İdeal vücut görüşleri kısa sürede
İngiltere'nin ideali olan zayıf bir bedenle bağdaşmıştı.
İnsanların hayvanlar gibi olmasında mantıksız bir nokta daha var.
Birçok hayvan türünde erkekler, kadınları etkileme baskısı altındadır.
Mesela seksi görünen kuşlar.
Çünkü eşleri için yarışırlar.
Ama insanlarda eşleşme farklıdır.
1989 yılında 37 kültür arasında yapılan bir çalışmaya göre
erkekler, genlerini aktarabilecekleri daha çok çocuk yapmak için
kadınların güzel, genç, yani doğurgan olmalarına önem verirken
kadınlar ise daha çok maddi kapasiteye, hırs ve çalışkanlığa önem veriyor.
Bu bebeklere bakabilmek için zenginler mi ya da zengin olacaklar mı diye.
Reality şovlara düşkünseniz bu size de doğru gelecektir
çünkü bu programlar bu güdüleri vurgular.
Sık seyahat etmene rağmen uçağı almama izin verdiğin için sağ ol.
Guido'ların, kız arkadaşlarından daha iyi görünmesi beklenir.
Alakası bile yok, benden daha güzel olmayan biriyle olamam.
-Bri, kaç yaşındasın? -21.
Tinder'daki profil fotoğrafları üzerine yapılan çalışma da bunu destekliyor.
Hetero kadınlar, erkeklere kıyasla daha çok yukarıdan fotoğraf çekiyor.
Böylece gözleri ve alınları büyük, diğer her şey küçük görünüyor.
Yani daha genç ve daha doğurgan görünüyorlar.
Erkeklerse aşağıdan çekilen fotoğraflar kullanıyor.
Daha uzun ve baskın görünüyorlar.
Hayvan dünyasında bu "yemek bulmakta iyi" anlamına gelirken
insanların dünyasında "zengin" anlamına geliyor.
2001'de, yarım asırlık veriyi inceleyen bir çalışmaya göre
kadınlar iş hayatına girip kendi paralarını kazandıkça
yakışıklılığa daha çok önem vermeye başlamış.
Erkeklerse maddi kaynakları daha iyi olan kadınlara kaymış.
Tek derdi üremek olan hayvanlar olduğumuz fikri
inanılmaz derecede indirgeyici.
Seks, çocuk sahibi olmak için biyolojik bir dürtüden ibaret değildir.
Bu olmuyor demiyorum
ama bazı durumlarda davranışımızı şekillendirmez, diyorum.
Genel anlamda asıl mesele bir ilişkinin olması.
Bir kişiyle ilişki kurmak
veya biriyle yalnızca seks yapmak bile biyolojiden çok daha fazlasını gerektirir.
Genleri, terbiyeleri, kültürleri aynı olan tek yumurta ikizleri bile
aynı tiplerden hoşlanmaz.
2015'te araştırmacılar yüzlerce tek yumurta ikizine
yüz değerlendirtip bir grafik çıkardı.
Her nokta bir ikiz temsil ediyor.
X ekseni, ikizlerden birinin, Y ekseni diğerinin değerlendirmesi.
İkizler birbiriyle hemfikir olsaydı korelasyon böyle görünürdü.
Ama öyle olmadı.
Araştırmacılar, etkilendiğimiz birçok şeyin
özgün çevresel faktörlere, yani bireysel geçmişe dayandığını buldu.
Sanırım her zaman biraz kötü erkeklere ilgi duydum.
Bu ortaya çıkıp duruyor hep.
Babamın içinde de biraz "kötü çocuk" vardı.
Bana benzeyenlerle çıkmazdım.
Ama son zamanlarda, etkilendiğim insanlara benzetilir oldum.
Bu kişi aynı bana benziyorsa demek olay kendini sevmekte bitiyormuş.
Hoşlandığım tüm erkekler çocukkenki peluş hayvanlarıma benziyor.
Belki de o güveni ve rahatlığı arıyorum diye düşünüyorum.
Evrimsel psikolojinin ileri sürdüğü şeylerden biri de
üremek için, diğer seks partnerleriyle yeterince seks yaptığınız sürece
sizi neyin etkilediğinin önemi yok.
Evrim cinsellik konusunda başka neler yaptığınızı umursamaz.
Tek yumurta ikizleri her zaman aynı yönelimden olmaz.
Hatta gey birinin hetero bir ikizi olması gey bir ikizi olmasından daha muhtemeldir.
Araştırmacılar, cinsel yönelim söz konusu olduğunda
çevresel faktörlerin rolünün genlerinkinden büyük olduğunu tespit etti.
Kadınlar için en az dört kat daha önemli.
Ama bu durumda "çevresel faktörler" kültür veya yetiştirilme tarzı değil.
Çevreden bahsettiğimiz zaman aklımıza genelde ailemiz veya arkadaşlarımız gelir.
Ama genetikçiler çevreden bahsederken gen olmayan her şeyden söz eder.
Plasenta mesela.
O da çevreye dâhil.
Rahim herkesin ilk çevresidir
ve orada olanlar büyüdüğünüzde kimlerden etkileneceğinizi etkileyebilir.
Fetüsün maruz kaldığı hormonların miktarı ve zamanlaması rol oynayabilir.
Erkekler için de Y kromozomu tarafından yapılan
belli bir beyin proteinini hedef alan maternal antikorlar.
Bazı kadınlarda bunlar zaman içinde sahip olduğu
her erkek bebekte birikebilir.
Bu, gey erkeklerin heterolara oranla
daha çok ağabeyi olmasının sebebi olabilir.
Herhangi bir gen kadar sabit olan bir sürü çevresel etki var.
Bu yüzden "genetik"in "sabit" anlamına gelmediğini
ve "çevresel"in de "sabit değil" demek olmadığını unutmamalıyız.
Bir özellik için gen-çevre dengesi
o özelliğin sabitliği hakkında hiçbir bilgi vermez.
Mesela çocukken "Yok, erkeklerden hoşlanıyorum." derdim.
Annem hep "Kızlardan hoşlansan da sorun olmaz." derdi. Biliyordu.
Büyüdükçe ve cinselliği daha çok yaşayıp, hayata daha çok açıldıkça
cinsel kimliğim de değişmiş oldu.
Erkek olun kadın olun, trans olun trans olmayın...
Bence bunlar...
Her türden insanla tanıştım ve hepsi de çekici geldi açıkçası.
Cinsiyet de herhangi bir tiptir.
Bazı bireylerin illaki cinsiyete dayalı bir yönelimi yoktur.
Daha ziyade bireye odaklanırlar.
Bazı bireyler diğerlerinden daha fazla cinsiyetini belli eder.
19'uncu yüzyıl başlarında İran'da
insanlar cinsiyete bağlı olmayan özelliklerden hoşlanırdı.
Bu genç âşıklar birbirine çok benziyor.
Son yıllarda bu güzellik ideali Batı'da popüler hâle geldi
erkek ve kadın modeller daha çok birbirine benzer oldu.
Çünkü cinsiyet akışkan oldu.
Etkilendikleri insan tipi söz konusu olduğunda
erkeklerin biraz daha sabit olduğunu gösteren birçok kanıt var.
Kadınlar bu konuda daha esnek.
Bir araştırmada, gey ve hetero erkek ve kadınlardan oluşan
küçük bir gruba farklı videolar gösterilip cinsel tepkileri ölçüldü.
Birinde seks yapan bir kadın ve bir erkek vardı.
Diğerinde seks yapan iki adam.
Bir diğerinde seks yapan iki kadın.
Mastürbasyon yapan bir adam.
Mastürbasyon yapan bir kadın.
Yürüyüşe çıkmış çıplak bir adam.
Egzersiz yapan kaslı, çıplak bir kadın.
Ve sevişen bonobolar.
Bekleyeceğiniz gibi,
hetero erkekler kadınlı videolardan daha çok tahrik oldu.
Yine bekleyeceğiniz gibi,
gey erkekler, erkekli videoları tercih etti.
Ama kadınlar...
Onlar neredeyse her şeyden tahrik oldu.
Lezbiyenler, gezinen adamdansa
bonobolardan biraz daha fazla tahrik oldu.
İnsan cinselliğinin ayırt edici özelliklerinden biri de
insanların cinselliği, üreme dışındaki amaçlar için kullanabilmeleridir.
Sosyal bağları pekiştirir, stresi azaltır.
Yani cinsel sistemde esneklik iyi bir şeydir.
Seksin birden çok işleve hizmet etme becerisinin getirisidir.
Son araştırmalara göre de
etkilenme, çoğunlukla dört ana maddede birleşir
ve bunlar basit maddeler.
İlki tabii ki fiziksel görünüş.
Fakat ikinci etkilenme maddesi de...
Coğrafya mı?
Örneğin İngiltere'de ilişkilerin büyük çoğunluğu
nispeten yakın oturan insanlar arasında gelişiyor.
En fazla beş ya da on kilometre uzaklıkta.
Kendimizde değer verdiğimiz özelliklere sahip insanları severiz.
Zıtlar kutuplar birbirini çekmez.
Bizden farklı, farklı değerlere sahip insanların
genelde rahatsızlık vereceğini düşünürüz.
Partnerinizle uyumlu burçlara sahip olmanız
ikinizin de burçlarla ilgilenmeniz kadar önemli değildir.
Zeki olması şart, zeki insan severim. Kesinlikle gerçekçi olacak.
Maneviyatı güçlü olmalı. Benim için çok önemli.
Nezaketli olması, bana destek olabilmesi.
Maceracı, şakacı, iletişimi güçlü...
Son olarak da bizim yakınlık ifadelerimize karşılık veren insanlarla rahat ederiz.
Mesela sana gerçek benliğimle alakalı bir şey anlatsam,
özüme insem karşılık verecek misin? Kendinle ilgili bir şey anlatacak mısın?
Aslında bu yüzden bir yabancıya 36 soru sorma testi
gerçekten işe yaradı.
En değerli anılarınızı, en kötü anılarınızı
ve nasıl öleceğinize dair önsezinizi paylaşmak sizi yaklaştırabilir.
Görünüşe göre Cosmo'nun tavsiyesi şaşırtıcı derecede bilimsel.
Benzerliklerinize odaklanmak.
Onlarla sık sık takılmak.
İşte coğrafya.
Onları sevmek.
Bu, karşılıklı kendinizi açmaktır.
Ve göz teması, bu gerçekten çok seksi.
Alt yazı çevirmeni: Verda Tuna